{"id":35667,"date":"2017-02-09T17:09:20","date_gmt":"2017-02-09T15:09:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=35667"},"modified":"2017-02-06T12:31:25","modified_gmt":"2017-02-06T10:31:25","slug":"09-09-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=35667","title":{"rendered":"W\u015bciekle polskie Polin"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>W\u015bciekle polskie Polin<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Konstanty Gebert<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Rozbiory prezentowane w MH\u017bP Polin \/fot. Chidusz<\/em><\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Otwarcie wystawy sta\u0142ej w Muzeum Polin to dla mnie fundamentalna zmiana w przestrzeni polskiej diaspory \u017cydowskiej. Przez d\u0142ugi czas by\u0142em sceptycznie nastawiony do tego projektu, gdy\u017c ba\u0142em si\u0119 kiczu oraz manipulacji. I z przyjemno\u015bci\u0105 mog\u0119 stwierdzi\u0107, \u017ce nie mia\u0142em racji. Kiczu jest tam zaskakuj\u0105co ma\u0142o, cho\u0107 na przyk\u0142ad g\u0119\u015b w karczmie mo\u017cna by\u0142o sobie darowa\u0107.<\/strong><\/span><\/p>\n

Wycinanki \u015bredniowieczne te\u017c nie maj\u0105 obowi\u0105zku si\u0119 podoba\u0107. Natomiast pomijaj\u0105c nawet rewelacyjn\u0105 rekonstrukcj\u0119 Gwo\u017ad\u017aca, kt\u00f3ra by\u0142a oczywistym samograjem, most w galerii Zag\u0142ady to artystyczne i muzeologiczne arcydzie\u0142o. Zst\u0119powanie po nazwach ulic jest bardzo przejmuj\u0105ce. To przyk\u0142ad s\u0142uszno\u015bci tezy za\u0142o\u017conej przez architekt\u00f3w tej wystawy, \u017ce stwarzamy pewne do\u015bwiadczenie, a nie tylko pokazujemy okre\u015blone przedmioty. To jest bardzo ryzykowne, bo ju\u017c galeria przedstawiaj\u0105ca \u017cydowsk\u0105 ulic\u0119 jest na granicy disneylandu. Natomiast wspomniany most stanowi przyk\u0142ad najbardziej udanej realizacji.<\/span><\/p>\n

Manipulacji na wystawie w\u0142a\u015bciwie nie ma. Cho\u0107 \u0142atwo zauwa\u017cy\u0107, \u017ce podczas gdy pozytywne czy te\u017c neutralne aspekty \u017cycia \u017byd\u00f3w w Polsce s\u0105 mocno widoczne, antysemityzmu, dyskryminacji czy pogrom\u00f3w trzeba nieco bardziej poszuka\u0107. To wszystko jest obecne, ale mniej rzuca si\u0119 w oczy. Na obron\u0119 tego stanowiska, kt\u00f3re zapewne by\u0142o tak\u017ce politycznie wymuszone, istnieje bardzo merytoryczny argument \u2013 dla znacznego procenta polskich \u017byd\u00f3w przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu, kiedy \u017cyli w Polsce, istotnie elementy pozytywne i neutralne przewa\u017ca\u0142y, cho\u0107 g\u0142\u00f3wnie dlatego, \u017ce nie byli oni w\u00f3wczas dopuszczani do tych obszar\u00f3w spo\u0142ecznych, gdzie mogliby spotka\u0107 si\u0119 z antysemityzmem. To do\u015bwiadczenie sta\u0142o si\u0119 powszechne razem ze zniesieniem prawnych barier spo\u0142ecznych. To nie jest tak, \u017ce po prostu by\u0142o dobrze. Natomiast istotnie jest to adekwatna reprezentacja rzeczywisto\u015bci.<\/span><\/p>\n

Podwa\u017cone wyobra\u017cenia<\/strong><\/span><\/p>\n

Kiedy\u015b sp\u0119dzi\u0142em kilka godzin przed Polin, pytaj\u0105c wychodz\u0105ce osoby, co my\u015bl\u0105 o wystawie, i z wielk\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 s\u0142ucha\u0142em, \u017ce g\u0142\u00f3wnie nie bardzo wiedzieli, co my\u015bl\u0105. Wychodzili zadziwieni tym, co zobaczyli. To jest bardzo dobre. Kiedy ludzie opuszczaj\u0105 Muzeum Powstania Warszawskiego, nie maj\u0105 cienia w\u0105tpliwo\u015bci \u2013 zostali utwierdzeni w s\u0142uszno\u015bci przekonania, \u017ce powstanie s\u0142usznym i wielkim by\u0142o. Ot\u00f3\u017c ludzie wychodz\u0105 z Polin z podwa\u017conymi wyobra\u017ceniami. Polacy wychodz\u0105 pod wra\u017ceniem, jak wiele by\u0142o antysemityzmu, czego rzeczywi\u015bcie nie s\u0105 w og\u00f3le \u015bwiadomi. Zagraniczni \u017bydzi wychodz\u0105 zdumieni, jak wiele by\u0142o opr\u00f3cz antysemityzmu. Je\u017celi jaka\u015b instytucja podwa\u017ca wyobra\u017cenia, to znakomicie.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Inna interpretacja nowoczesno\u015bci<\/strong><\/span><\/p>\n

Dodatkowo dla \u017cydowskich go\u015bci czym\u015b zdumiewaj\u0105cym jest galeria dotycz\u0105ca nowoczesno\u015bci. Wcze\u015bniej by\u0142o jasne, \u017ce \u017bydzi s\u0105 stanem spo\u0142ecznym i jako stan funkcjonuj\u0105. \u0141atwo zaprezentowa\u0107 ich \u017cycie. Natomiast od momentu obalania barier stanowych trzeba by\u0142o przyj\u0105\u0107 jaki\u015b klucz interpretacji tego, co si\u0119 dzia\u0142o. I wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie w historiografii istniej\u0105 trzy takie klucze. Klucz syjonistyczny, kt\u00f3ry m\u00f3wi, \u017ce diaspora zmierza\u0142a do katastrofy. Klucz asymilatorski, kt\u00f3ry m\u00f3wi, \u017ce \u017bydzi powinni by\u0107 dobrymi obywatelami praworz\u0105dnej demokracji, a wtedy ich problemy znikn\u0105. I klucz religijny, kt\u00f3ry m\u00f3wi, \u017ce jedno i drugie jest w\u0142a\u015bciwie bez znaczenia, wa\u017cna jest wierno\u015b\u0107 Torze.<\/span><\/p>\n

A Muzeum proponuje czwarty klucz, kt\u00f3ry mo\u017cna nazwa\u0107 folkistowskim, od nazwy przedwojennej Folkspartii: po pierwsze jeste\u015bmy tubylcami. I je\u017celi kto\u015b chce wyjecha\u0107 gdzie\u015b na pustyni\u0119 budowa\u0107 jakie\u015b pa\u0144stwo, to prosz\u0119 bardzo, ale to nie jest nasz problem. My jeste\u015bmy tutaj, wsp\u00f3\u0142decydujemy o przysz\u0142o\u015bci kraju. Jednak z tego powodu, \u017ce zostajemy tutaj, nie przestajemy by\u0107 sob\u0105. I zachowujemy nasz\u0105 \u017cydowsk\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, nawet je\u015bli przestaniemy by\u0107 religijni, gdy\u017c jeste\u015bmy odr\u0119bnym narodem. Takimi zamierzamy pozosta\u0107 i jako r\u00f3wnoprawny partner, razem z innymi narodami Rzeczypospolitej, chcemy kszta\u0142towa\u0107 jej przysz\u0142o\u015b\u0107. Ot\u00f3\u017c takie my\u015blenie o historii \u017byd\u00f3w w Polsce idzie w poprzek tych trzech kluczy interpretacyjnych. Syjoni\u015bci uwa\u017caj\u0105 taki pomys\u0142 za poroniony. Religijni uwa\u017caj\u0105 za poroniony pomys\u0142, \u017ce mo\u017cna by\u0107 \u017bydem, nie b\u0119d\u0105c wierz\u0105cym; asymilatorzy uwa\u017caj\u0105 za g\u0142upi pomys\u0142, \u017ce mo\u017cna wsp\u00f3\u0142decydowa\u0107, zachowuj\u0105c odr\u0119bno\u015b\u0107. Tymczasem ten pomys\u0142, kt\u00f3ry z braku lepszej nazwy nazywam folkistowskim, by\u0142 zapewne najbardziej rozpowszechnion\u0105 postaw\u0105 mi\u0119dzywojennych \u017byd\u00f3w polskich. Ostatnim razem, kiedy mieli\u015bmy tutaj du\u017c\u0105 diaspor\u0119, taka by\u0142a jej postawa. I to bardzo dziwi wielu zagranicznych \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

W\u015bciekle polskie Polin<\/strong><\/span><\/p>\n

Przeogromnie bawi mnie, jak w\u015bciekle polskie jest to muzeum. Na wystawie \u015bwiata zewn\u0119trznego prawie w og\u00f3le nie ma. Pojawia si\u0119 dwa razy. W galerii \u015bredniowiecznej, \u017ceby pokaza\u0107, sk\u0105d \u017bydzi przyjechali, i w galerii nowoczesnej, \u017ceby pokaza\u0107, dok\u0105d wyje\u017cd\u017cali. Reszta jest bez znaczenia. Jest Remu, ale nie ma Majmonidesa. Rambam mieszka\u0142 nie tam, gdzie trzeba, wi\u0119c jest bez znaczenia. I ta ob\u0142\u0105ka\u0144cza koncentracja na sobie samym jest bardzo polska i bardzo \u017cydowska. Nie s\u0105dz\u0119, \u017ceby to by\u0142o intencjonalnie zaprojektowane, tak po prostu wysz\u0142o, ale to, co wysz\u0142o, jest bardzo autentyczne, je\u015bli chodzi o polsk\u0105 i \u017cydowsk\u0105 autopercepcj\u0119.<\/span><\/p>\n

Muzeum nie jest instytucj\u0105 \u017cydowsk\u0105, ale polsk\u0105 instytucj\u0105 pa\u0144stwow\u0105 podlegaj\u0105c\u0105 presjom politycznym, i to nie mo\u017ce nas dziwi\u0107, bo tak dzieje si\u0119 z ka\u017cd\u0105 plac\u00f3wk\u0105 w ka\u017cdym kraju. K\u0142opot tylko, czy przy tym zwrocie ku polityce dumy, kt\u00f3r\u0105 prezentuje Andrzej Duda, Polin b\u0119dzie w stanie oprze\u0107 si\u0119 presjom, je\u015bli te si\u0119 pojawi\u0105, a pojawi\u0105 si\u0119 niew\u0105tpliwie. S\u0105 tu solidne podstawy do uzasadnionego niepokoju, gdy przypomnimy sobie, co Duda m\u00f3wi\u0142 podczas debaty z Bronis\u0142awem Komorowskim o nies\u0142uszno\u015bci proszenia o przebaczenie za Jedwabne. Pomys\u0142 powo\u0142ania instytucji pa\u0144stwowej, kt\u00f3ra ma propagowa\u0107 dobre imi\u0119 Polski, mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c oznacza\u0107 k\u0142opoty.<\/span><\/p>\n

O spornej, ostatniej galerii<\/strong><\/span><\/p>\n

Ostatniej galerii w og\u00f3le nie ma. Jeste\u015bmy za blisko tych czas\u00f3w i nie mamy pomys\u0142u, jak je pokaza\u0107. Na szcz\u0119\u015bcie wszyscy pod koniec zwiedzania s\u0105 tak \u015bmiertelnie zm\u0119czeni, \u017ce jest im wszystko jedno i to, czego chc\u0105, to wyj\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Wida\u0107 wyra\u017anie, \u017ce podczas kiedy wszystkie poprzednie galerie by\u0142y zbudowane wok\u00f3\u0142 jakiego\u015b pomys\u0142u, kt\u00f3ry jest czytelny i je organizuje, to dla wydarze\u0144 po 1968 tej idei zabrak\u0142o. Sam fakt, \u017ce \u017bydzi s\u0105, to troch\u0119 za ma\u0142o, \u017ceby zbudowa\u0107 galeri\u0119. Wiem, \u017ce teraz trwaj\u0105 jakie\u015b rozpaczliwe pr\u00f3by doczepienia w tej ostatniej przestrzeni czego\u015b, co nie b\u0119dzie kiepskim filmikiem promocyjnym, ani gadaj\u0105cymi g\u0142owami. I cho\u0107 \u0142atwo krytykowa\u0107 t\u0119 ostatni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107, to sam nie mam pomys\u0142u, jak mog\u0142aby wygl\u0105da\u0107. Mo\u017ce dlatego, \u017ce nie czuj\u0119 si\u0119 eksponatem muzealnym. Trudno wi\u0119c mi my\u015ble\u0107 o tym, jak w muzeum pokaza\u0107 takie dziwol\u0105gi, jak ja, moje dzieci, przyjaciele, czy spo\u0142eczno\u015b\u0107. Niech si\u0119 kto inny tym martwi. \u220e<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W\u015bciekle polskie Polin Konstanty Gebert Rozbiory prezentowane w MH\u017bP Polin \/fot. Chidusz Otwarcie wystawy sta\u0142ej w Muzeum Polin to dla mnie fundamentalna zmiana w przestrzeni polskiej diaspory \u017cydowskiej. Przez d\u0142ugi czas by\u0142em sceptycznie nastawiony do tego projektu, gdy\u017c ba\u0142em si\u0119 kiczu oraz manipulacji. I z przyjemno\u015bci\u0105 mog\u0119 stwierdzi\u0107, \u017ce nie mia\u0142em racji. Kiczu jest tam […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35667"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=35667"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35667\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35674,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35667\/revisions\/35674"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=35667"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=35667"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=35667"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}