{"id":35948,"date":"2016-02-12T18:09:28","date_gmt":"2016-02-12T16:09:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=35948"},"modified":"2016-02-12T11:17:20","modified_gmt":"2016-02-12T09:17:20","slug":"15-05-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=35948","title":{"rendered":"SN: proces ws. s\u0142\u00f3w o W. Szpilmanie wraca do s\u0105du apelacyjnego"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>SN: proces ws. s\u0142\u00f3w o W. Szpilmanie wraca do s\u0105du apelacyjnego<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n
\n

\"Wiera
\nWiera Gran i W\u0142adys\u0142aw Szpilman<\/em><\/span><\/p>\n

Do s\u0105du apelacyjnego wraca cywilny proces wytoczony przez rodzin\u0119 W\u0142adys\u0142awa Szpilmana za ksi\u0105\u017ck\u0119 o piosenkarce Wierze Gran, w kt\u00f3rej przytoczono jej opini\u0119, jakoby s\u0142ynny pianista w czasie wojny s\u0142u\u017cy\u0142 w \u017cydowskiej policji w warszawskim getcie \u2014 orzek\u0142 S\u0105d Najwy\u017cszy.<\/strong><\/span><\/p>\n

W \u015brod\u0119 SN uwzgl\u0119dni\u0142 skarg\u0119 kasacyjn\u0105 wdowy po zmar\u0142ym w 2000 r. Szpilmanie Haliny Grzecznarowskiej-Szpilman oraz ich syna Andrzeja, kt\u00f3rzy pozwali autork\u0119 ksi\u0105\u017cki pt. “Oskar\u017cona Wiera Gran” Agat\u0119 Tuszy\u0144sk\u0105 oraz Wydawnictwo Literackie. S\u0105dy dw\u00f3ch instancji oddali\u0142y ich pozew. Teraz SN zdecydowa\u0142, \u017ce z powod\u00f3w formalnych sprawa wraca do S\u0105du Apelacyjnego w Warszawie.<\/span><\/p>\n

Osi\u0105 sporu jest konflikt dw\u00f3ch warto\u015bci: swobody tw\u00f3rczej pisarza oraz ochrony d\u00f3br osobistych rodziny opisywanej postaci \u2014 dwa s\u0105dy przyzna\u0142y prymat pierwszej warto\u015bci. SN podkre\u015bli\u0142, \u017ce p\u0142onne s\u0105 oczekiwania strony powodowej, \u017ce SN “ustali, jak wygl\u0105da\u0142a historia”. “S\u0105d mo\u017ce tylko wskaza\u0107 ramy prawne, w jakich mo\u017cna przedstawia\u0107 wydarzenia historyczne i czy opisuj\u0105cy je nie przekroczy\u0142 ich” \u2014 o\u015bwiadczy\u0142 s\u0119dzia SN Hubert Wrzeszcz. Doda\u0142, \u017ce autor ma prawo do w\u0142asnej wersji, ale musi uwa\u017ca\u0107 by nie narusza\u0142o to d\u00f3br osobistych. Zaznaczy\u0142, \u017ce autor musi np. rozwa\u017ca\u0107 potrzeb\u0119 przedstawienia stanowiska osoby, kt\u00f3rej dotyczy dany zarzut.<\/span><\/p>\n

W swej ksi\u0105\u017cce z 2010 r. Tuszy\u0144ska opisa\u0142a skomplikowane losy piosenkarki Wiery Gran, kt\u00f3ra w czasie II wojny \u015bwiatowej wyst\u0119powa\u0142a w warszawskim getcie w kawiarni “Sztuka”, gdzie grywa\u0142 i Szpilman. Po wojnie oskar\u017cano j\u0105 o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z gestapo; potem wyjecha\u0142a z Polski. W ksi\u0105\u017cce znalaz\u0142y si\u0119 s\u0142owa Gran (zmar\u0142ej w 2007 r. we Francji), \u017ce Szpilman by\u0142 w getcie policjantem, kt\u00f3ry mia\u0142 uczestniczy\u0107 w doprowadzaniu \u017byd\u00f3w na Umschlagplatz, sk\u0105d Niemcy wywozili ich do obozu zag\u0142ady w Treblince.<\/span><\/p>\n

Powodowie uznali, \u017ce ksi\u0105\u017cka naruszy\u0142a ich dobra osobiste w postaci prawa do kultu po zmar\u0142ym. W pozwie \u017c\u0105dali, by s\u0105d nakaza\u0142 pozwanym przeprosiny w kilku mediach i na stronie internetowej wydawnictwa. Innym \u017c\u0105daniem pozwu by\u0142o usuni\u0119cie okre\u015blonych stron z ewentualnych kolejnych wyda\u0144 i zakazanie pozwanym naruszania d\u00f3br powod\u00f3w w przysz\u0142o\u015bci. Powodowie chcieli te\u017c, by na czas procesu s\u0105d zakaza\u0142 rozpowszechniania ksi\u0105\u017cki (co s\u0105d oddali\u0142). Podkre\u015blali, \u017ce w spisach policjant\u00f3w z getta nie ma Szpilmana, a ksi\u0105\u017cka prezentuje ca\u0142o\u015bciowo negatywny obraz Szpilmana (jakoby np. mia\u0142 w getcie nie pom\u00f3c swemu g\u0142oduj\u0105cemu bratu).<\/span><\/p>\n

Pozwani dowodzili, \u017ce nie dosz\u0142o do naruszenia d\u00f3br powod\u00f3w, gdy\u017c autorka przytacza\u0142a wierne cytaty Gran; podkre\u015bla\u0142a te\u017c, \u017ce nikt nigdy nie potwierdzi\u0142 jej zarzut\u00f3w wobec Szpilmana; ponadto nie ukrywa\u0142a choroby i stanu psychicznego swej rozm\u00f3wczyni. Zwracali uwag\u0119, \u017ce rodzina na etapie pisania ksi\u0105\u017cki mia\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 odniesienia si\u0119 do jej tre\u015bci. Tuszy\u0144ska m\u00f3wi\u0142a, \u017ce nie mo\u017ce powiedzie\u0107, ani czy Szpilman by\u0142 policjantem, ani czy nim nie by\u0142. Podkre\u015bla\u0142a, \u017ce w pami\u0119tnikach Szpilman “wyci\u0105\u0142” Gran ze swego wojennego losu, bo nie napisa\u0142, kto \u015bpiewa\u0142 w getcie jego popularn\u0105 piosenk\u0119.<\/span><\/p>\n

W 2013 r. S\u0105d Okr\u0119gowy w Warszawie oddali\u0142 pozew, uznaj\u0105c, \u017ce pisz\u0105c czyj\u0105\u015b biografi\u0119, pisarz ma prawo przytacza\u0107 r\u00f3\u017cne opinie. S\u0119dzia SO Bo\u017cena Lasota podkre\u015bla\u0142a, \u017ce gdyby przyj\u0105\u0107 argumentacj\u0119 powod\u00f3w, nie da\u0142oby si\u0119 napisa\u0107 biografii osoby niedawno zmar\u0142ej tak, aby nikogo nie urazi\u0107 \u2014 “chyba \u017ce mia\u0142aby to by\u0107 laurka”. SO doda\u0142, \u017ce Tuszy\u0144ska wyra\u017ca\u0142a w\u0105tpliwo\u015bci wobec s\u0142\u00f3w Gran, a materia\u0142 zebra\u0142a starannie. Wed\u0142ug SO mia\u0142a ona te\u017c prawo cytowa\u0107 dokument IPN, z kt\u00f3rego wynika, \u017ce gdy Szpilman stara\u0142 si\u0119 w PRL o paszport, powiedzia\u0142 SB, \u017ce Gran wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z gestapo.<\/span><\/p>\n

W 2014 r. SA oddali\u0142 apelacj\u0119 powod\u00f3w. SA podkre\u015bli\u0142, \u017ce przy konflikcie swobody tw\u00f3rczej pisarza oraz ochrony d\u00f3br osobistych opisywanej postaci pierwsze\u0144stwo ma swoboda wypowiedzi. Wed\u0142ug SA ksi\u0105\u017cka jest bardziej literacka ni\u017c historyczna i dlatego nie poddaje si\u0119 ocenie w kategoriach prawda-fa\u0142sz. SA uzna\u0142, \u017ce dosz\u0142o do naruszenia prawa do dobrej pami\u0119ci po zmar\u0142ym, ale naruszenie to nie by\u0142o bezprawne. Jak m\u00f3wi\u0142 s\u0119dzia SA Jacek Sadomski, ksi\u0105\u017cka nie by\u0142a “zobiektywizowanym opracowaniem naukowym”, lecz \u0142\u0105czy\u0142a cechy reporta\u017cu, wywiadu-rzeki oraz eseju. Doda\u0142, \u017ce autorka pokaza\u0142a “\u015bwiat przedstawiony Wiery Gran” w ca\u0142ym jej subiektywizmie, i to czytelnikowi pozostawiono wyb\u00f3r, komu da\u0107 wiar\u0119. Podkre\u015bli\u0142, \u017ce autorka “nie przedstawi\u0142a prawdy Gran jako prawdy”.<\/span><\/p>\n

“Wyrok jest stronniczy i utrwala nieprawd\u0119 o moim m\u0119\u017cu” \u2014 m\u00f3wi\u0142a po wyroku SA wdowa po Szpilmanie. Wed\u0142ug niej Gran mog\u0142a czu\u0107 jak\u0105\u015b zawi\u015b\u0107 wobec jej m\u0119\u017ca. “S\u0105d przyzna\u0142 prawo g\u0142osu mojej bohaterce” \u2014 komentowa\u0142a Tuszy\u0144ska.<\/span><\/p>\n

Od wyroku SA powodowie z\u0142o\u017cyli skarg\u0119 kasacyjn\u0105, w kt\u00f3rej wnie\u015bli o uwzgl\u0119dnienie pozwu lub o zwrot sprawy do SA Adwokaci pozwanych wnosili o oddalenie skargi powod\u00f3w, podkre\u015blaj\u0105c \u017ce nie \u017c\u0105daj\u0105 oni np. erraty, tylko s\u0105dowego zakazu fragment\u00f3w o Szpilmanie.<\/span><\/p>\n

Trzyosobowy sk\u0142ad SN uzna\u0142, \u017ce rozpatruj\u0105c apelacj\u0119, SA nie odni\u00f3s\u0142 si\u0119 merytorycznie do kwestionowania przez stron\u0119 powodow\u0105 autentyczno\u015bci cytat\u00f3w wykorzystanych w ksi\u0105\u017cce. Chodzi o nagrane przez Tuszy\u0144sk\u0105 rozmowy z Gran. Jak uzasadnia\u0142 wyrok s\u0119dzia Wrzeszcz, w post\u0119powaniu odwo\u0142awczym dopuszczalno\u015b\u0107 nowych dowod\u00f3w jest zasad\u0105, a nie wyj\u0105tkiem. Dlatego SN uzna\u0142, \u017ce SA nie mia\u0142 podstaw by pomin\u0105\u0107 kwesti\u0119 autentyczno\u015bci cytat\u00f3w, wobec tego musi to zbada\u0107.<\/span><\/p>\n

Tuszy\u0144ska powiedzia\u0142a, \u017ce cytaty z ksi\u0105\u017cki by\u0142y autentyczne. “Wszystkie co do jednego” \u2014 zapewni\u0142a. Wyroku SN nie chcia\u0142a komentowa\u0107.<\/span><\/p>\n

“SA musi przes\u0142ucha\u0107 ta\u015bmy, kt\u00f3rych pani Tuszy\u0144ska do sprawy nie do\u0142\u0105czy\u0142a; brak tego uniemo\u017cliwi\u0142 SN kontrol\u0119 wyroku SA” \u2014 powiedzia\u0142 pe\u0142nomocnik powod\u00f3w mec. Maciej Lach. “Nie wiemy w jakim stanie psychicznym by\u0142a pani Gran; nie chodzi tylko o to, co ona powie, ale jak ona to powie, w jakim kontek\u015bcie i jakie by\u0142y pytania” \u2014 doda\u0142.<\/span><\/p>\n

Pierwszy raz Gran wysun\u0119\u0142a oskar\u017cenia wobec Szpilmana w ksi\u0105\u017cce wydanej przez ni\u0105 w 1980 r. w Pary\u017cu. Nie chcia\u0142 jej wyda\u0107 Jerzy Giedroy\u0107, obawiaj\u0105c si\u0119 procesu. “Zbagatelizowa\u0142am to ostrze\u017cenie o tym, co mo\u017ce si\u0119 rozp\u0119ta\u0107 po pr\u00f3bie poruszenia tematu Wiery Gran. Ale gdybym wiedzia\u0142a o tym wcze\u015bniej, i tak nie zrezygnowa\u0142abym z napisania tej ksi\u0105\u017cki. Ta historia domaga\u0142a si\u0119 opowiedzenia” \u2014 m\u00f3wi\u0142a Tuszy\u0144ska.<\/span><\/p>\n

W 2013 r. Wy\u017cszy S\u0105d Krajowy w Hamburgu zakaza\u0142 zamieszczania w ewentualnym kolejnym niemieckim wydaniu ksi\u0105\u017cki Tuszy\u0144skiej fragment\u00f3w sugeruj\u0105cych, \u017ce Szpilman uczestniczy\u0142 w akcji policji \u017cydowskiej w getcie.<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

SN: proces ws. s\u0142\u00f3w o W. Szpilmanie wraca do s\u0105du apelacyjnego Wiera Gran i W\u0142adys\u0142aw Szpilman Do s\u0105du apelacyjnego wraca cywilny proces wytoczony przez rodzin\u0119 W\u0142adys\u0142awa Szpilmana za ksi\u0105\u017ck\u0119 o piosenkarce Wierze Gran, w kt\u00f3rej przytoczono jej opini\u0119, jakoby s\u0142ynny pianista w czasie wojny s\u0142u\u017cy\u0142 w \u017cydowskiej policji w warszawskim getcie \u2014 orzek\u0142 S\u0105d Najwy\u017cszy. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35948"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=35948"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35948\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36012,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35948\/revisions\/36012"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=35948"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=35948"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=35948"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}