{"id":36042,"date":"2016-02-16T18:09:10","date_gmt":"2016-02-16T16:09:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=36042"},"modified":"2016-02-15T11:15:02","modified_gmt":"2016-02-15T09:15:02","slug":"16-09-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=36042","title":{"rendered":"Kilka s\u0142\u00f3w o wspomnieniach"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Kilka s\u0142\u00f3w o wspomnieniach <\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Dorota Koz\u0142owska<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"Otto<\/p>\n

Otto Dov Kulka – Pejza\u017ce metropolii \u015bmierci<\/em><\/span><\/p>\n

\u201eWzi\u0105\u0142em jedn\u0105 z tych ksi\u0105\u017cek, chyba jedn\u0105 z najlepszych, i zacz\u0105\u0142em czyta\u0107 \u2013 o Auschwitz, opis sytuacji, kt\u00f3r\u0105 prze\u017cy\u0142 autor. Z przera\u017ceniem i zdumieniem uzmys\u0142owi\u0142em sobie, \u017ce czuj\u0119 wy\u0142\u0105cznie ca\u0142kowit\u0105 obco\u015b\u0107 (\u2026) Mi\u0119dzy opisem \u015bwiata, opisem pejza\u017cy, prze\u017cy\u0107, obecno\u015bci przesz\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra na wieki jest cz\u0119\u015bci\u0105 mojej tera\u017aniejszo\u015bci \u2013 mi\u0119dzy takim opisem a moim do\u015bwiadczeniem p\u0142yn\u0105 rzeki nieprzebyte.\u201d<\/span><\/strong><\/p>\n

\u201ePrzecie\u017c ta ksi\u0105\u017cka, tak samo jak wiele innych tego rodzaju ksi\u0105\u017cek, dzie\u0142 filmowych, teatralnych i plastycznych, ofiaruje wszystkim, lub przynajmniej tym, kt\u00f3rzy czytaj\u0105 ksi\u0105\u017cki, pewien spos\u00f3b rozumienia i prze\u017cywania Auschwitz \u2013 jego wszech\u015bwiata, getta, ostatniego etapu, tamtej rzeczywisto\u015bci. A skoro wszyscy czytaj\u0105 te ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3re rozchodz\u0105 si\u0119 w tysi\u0105cach egzemplarzy, to oczywiste m\u00f3wi\u0105 one w j\u0119zyku wsp\u00f3lnym rzeszom czytelnik\u00f3w. Ja jednak nie potrafi\u0119 znale\u017a\u0107 w nich tego, co staraj\u0105 si\u0119 wyrazi\u0107! To ca\u0142kiem inny \u015bwiat! Jedynym uchwytnym uczuciem, kt\u00f3re we mnie wzbudzaj\u0105, jest uczucie obco\u015bci; jedyna prawda, kt\u00f3r\u0105 mi daj\u0105, jest prawd\u0105 obco\u015bci\u201d.<\/span>
\n Otto Dov Kulka<\/span><\/p>\n

\u201ePejza\u017ce metropolii \u015bmierci. Rozmy\u015blania o pami\u0119ci i wyobra\u017ani\u201d, jedyna tak osobista ksi\u0105\u017cka izraelskiego historyka Ottona Dov Kulki, to intymny zapis wspomnie\u0144 i rozmy\u015bla\u0144 na temat pobytu autora w \u201eobozie rodzinnym\u201d w Auschwitz-Birkenau dla \u017byd\u00f3w z Theresienstadt. Czytamy o jego likwidacji oraz poznajemy losy dziecka wrzuconego w sam \u015brodek piek\u0142a. Wielokrotnie wykracza swoj\u0105 refleksj\u0105 poza okre\u015blone ramy czasu i przestrzeni \u2013 opisuje wiele miejsc, m\u00f3wi o czasie poza wojn\u0105, wkracza w \u015bwiat sn\u00f3w. Zapis nagra\u0144 z lat 1991-2001 i urywki z dziennika sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na kilka kr\u00f3tkich rozdzia\u0142\u00f3w. Do tego autor do\u0142\u0105czy\u0142 trzy wiersze nieznanej poetki z Auschwitz i artyku\u0142, w kt\u00f3rym wyja\u015bni\u0142 fenomen Familienlager. Ca\u0142o\u015b\u0107 narracji dope\u0142niaj\u0105 fotografie, dokumenty i rysunki.<\/span><\/p>\n

Kulka wydobywa z pami\u0119ci obrazy ogl\u0105dane oczami dziesi\u0119cioletniego ch\u0142opca, kt\u00f3remu przysz\u0142o \u017cy\u0107 w \u201emetropolii \u015bmierci\u201d. Zapis z tamtego czasu nie jest ani wyczerpuj\u0105cy ani chronologiczny, bardziej przypomina pr\u00f3b\u0119 uchwycenia najwa\u017cniejszych wspomnie\u0144, kt\u00f3re sk\u0142aniaj\u0105 do g\u0142\u0119bszych rozmy\u015bla\u0144 i podj\u0119cia uniwersalnych temat\u00f3w: pami\u0119ci, sprawiedliwo\u015bci, \u015bmierci. Historyczna faktografia ust\u0119puje miejsca niejednokrotnie poetyckim opisom przestrzeni, wplecionym w tok ca\u0142ej opowie\u015bci snom, w kt\u00f3rych odbija si\u0119 trauma czasu sp\u0119dzonego w obozie.<\/span><\/p>\n

Emocje towarzysz\u0105ce powrotowi do tej metropolii i skrawki wspomnie\u0144, kt\u00f3re wydoby\u0142a z pami\u0119ci autora podr\u00f3\u017c do tamtych miejsc, stanowi\u0105 trzon opowie\u015bci, w kt\u00f3rej przenika si\u0119 tera\u017aniejszo\u015b\u0107 i przesz\u0142o\u015b\u0107. Dov Kulka rozwa\u017ca kondycj\u0119 jednostki i zbiorowo\u015bci w obliczu niepoj\u0119tej makabry, kt\u00f3rej sam by\u0142 \u015bwiadkiem. Rzeczywisto\u015b\u0107 obozowa ogl\u0105dana jest tu z perspektywy dziecka, kt\u00f3re w niej zmuszone jest \u017cy\u0107, i doros\u0142ego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry pr\u00f3buje j\u0105 analizowa\u0107. Przejrzysto\u015b\u0107, obrazowo\u015b\u0107 i celowo\u015b\u0107 j\u0119zyka, kt\u00f3rym operuje, sprawiaj\u0105, \u017ce mimo niewielkiej obj\u0119to\u015bci, \u201ePejza\u017ce metropolii \u015bmierci\u201d to ksi\u0105\u017cka o wielu p\u0142aszczyznach, odkrywanych z ka\u017cdym nowym przeczytaniem. Dodatkowo autor stworzy\u0142, o czym wspomina, sw\u00f3j w\u0142asny zestaw metafor:<\/span>
\n \u201eUkryte znaczenia j\u0119zyka metaforycznego, w kt\u00f3rym wyra\u017cam o\u015brodkowe, powracaj\u0105ce motywy tej ksi\u0105\u017cki, takie jak \u2018niezmienne prawo \u015bmierci\u2019, \u2018wielka \u015bmier\u0107\u2019, \u2018metropolia \u015bmierci\u2019, wykracza poza do\u015bwiadczenie zwi\u0105zane ze \u015awiatem Auschwitz\u201d.<\/span><\/p>\n

Otto Dov Kulka prze\u0142amuje dystans, kt\u00f3ry narzuca warsztat historyka. Nie stosuje j\u0119zyka i poj\u0119\u0107, za kt\u00f3rymi mo\u017ce si\u0119 ukry\u0107. Odrzuca komfort, kt\u00f3rego nie daje pisanie o sobie samym, o swoich do\u015bwiadczeniach. To tworzy nieuniknione napi\u0119cia.<\/span><\/p>\n

\u201eZdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce ca\u0142kiem niezale\u017cnie od rozziewu mi\u0119dzy moj\u0105 prac\u0105 naukow\u0105 i pami\u0119ci\u0105 refleksyjn\u0105, w ksi\u0105\u017cce tej wyst\u0119puj\u0105 napi\u0119cia wewn\u0119trzne, wynikaj\u0105ce ze zderzenia obraz\u00f3w pami\u0119ciowych z przedstawieniami ukazywanymi w opracowaniach historycznych\u201d.<\/span><\/p>\n

Inne \u015bwiadectwa Zag\u0142ady wywo\u0142uj\u0105 z kolei uczucie obco\u015bci:<\/span><\/p>\n

\u201eWzi\u0105\u0142em jedn\u0105 z tych ksi\u0105\u017cek, chyba jedn\u0105 z najlepszych, i zacz\u0105\u0142em czyta\u0107 \u2013 o Auschwitz, opis sytuacji, kt\u00f3r\u0105 prze\u017cy\u0142 autor. Z przera\u017ceniem i zdumieniem uzmys\u0142owi\u0142em sobie, \u017ce czuj\u0119 wy\u0142\u0105cznie ca\u0142kowit\u0105 obco\u015b\u0107 (\u2026) Mi\u0119dzy opisem \u015bwiata, opisem pejza\u017cy, prze\u017cy\u0107, obecno\u015bci przesz\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra na wieki jest cz\u0119\u015bci\u0105 mojej tera\u017aniejszo\u015bci \u2013 mi\u0119dzy takim opisem a moim do\u015bwiadczeniem p\u0142yn\u0105 rzeki nieprzebyte.\u201d<\/span><\/p>\n

Nie czyta, nie s\u0142ucha, nie ogl\u0105da, nie do\u015bwiadcza, mimo g\u0142\u0119bokiej wiedzy historycznej, innych osobistych \u015bwiadectw Zag\u0142ady. Nie dlatego, \u017ce ich nie ceni; nie uwa\u017ca te\u017c, by jego ksi\u0105\u017cka wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119. Nie widzi po prostu punkt\u00f3w stycznych, nie odnajduje w nich swoich do\u015bwiadcze\u0144.<\/span><\/p>\n

Sugeruje, \u017ce ka\u017cde z \u015bwiadectw jest wyj\u0105tkowe i t\u0119 wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 trzeba uchwyci\u0107.<\/span><\/p>\n

Prenumerata<\/span><\/strong><\/span>
\n\"\"<\/a>W ksi\u0105\u017cce Ottona Dov Kulki t\u0119 wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 stanowi perspektywa dziecka, kt\u00f3re w obozowej rzeczywisto\u015bci do\u015bwiadcza dw\u00f3ch zjawisk. Z jednej strony \u015bmierci w r\u00f3\u017cnych jej wymiarach (widzi egzekucj\u0119, krematoria, ludzi, kt\u00f3rych tylko krok dzieli od \u015bmierci, cia\u0142a rozrzucone na \u015bniegu, do\u015bwiadcza rozstania z matk\u0105), z drugiej za\u015b po raz pierwszy w swoim \u017cyciu poznaje europejsk\u0105 kultur\u0119. Pierwszy raz czyta \u201eZbrodnie i kar\u0119\u201d, wyst\u0119puje w operze i \u015bpiewa w ch\u00f3rze.<\/span><\/p>\n

W rozdziale \u201ePodr\u00f3\u017c do miasta satelickiego metropolii \u015bmierci\u201d zabiera czytelnik\u00f3w w podr\u00f3\u017c na p\u00f3\u0142noc \u2013 \u015bladami matki, w poszukiwaniu jej grobu i odpowiedzi na pytania, kt\u00f3re zadawa\u0142 sobie od dzieci\u0144stwa. Odnajduje je w by\u0142ym obozie koncentracyjnym w Stutthof. Opr\u00f3cz wspomnie\u0144 wynosi stamt\u0105d pasek sk\u00f3ry z but\u00f3w przywiezionych z Auschwitz. Ten kawa\u0142ek sk\u00f3ry \u0142\u0105czy dwa miejsca, dwie historie, dwie bramy piek\u0142a.<\/span><\/p>\n

Sny, kt\u00f3rym po\u015bwi\u0119ca sporo miejsca, przypominaj\u0105 \u015bwiat Kafki, w tw\u00f3rczo\u015bci kt\u00f3rego szuka ukojenia w trudnych momentach. Opisuj\u0105c je przenosi nas g\u0142\u0119biej w \u015bwiat wspomnie\u0144, traumy, kt\u00f3r\u0105 za ich spraw\u0105 prze\u017cywa wci\u0105\u017c na nowo.<\/span><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka nie jest ani autobiografi\u0105, ani historycznym zapisem, wykracza poza ramy dziennika czy pami\u0119tnika. Otto Dov Kulka \u2013 historyk, kt\u00f3ry po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 badaniu nazizmu i Zag\u0142ady, uwik\u0142any ca\u0142e \u017cycie we wspomnieniach tamtych wydarze\u0144, pr\u00f3buje porzuci\u0107 perspektyw\u0119 historyka i obna\u017ca przed czytelnikami swoj\u0105 w\u0142asn\u0105, osobist\u0105. \u201ePejza\u017ce metropolii \u015bmierci\u2019 by\u0107 mo\u017ce nie zachwyc\u0105 wszystkich tak samo, ale z pewno\u015bci\u0105 nie pozostawi\u0105 oboj\u0119tnym. \u220e<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kilka s\u0142\u00f3w o wspomnieniach Dorota Koz\u0142owska Otto Dov Kulka – Pejza\u017ce metropolii \u015bmierci \u201eWzi\u0105\u0142em jedn\u0105 z tych ksi\u0105\u017cek, chyba jedn\u0105 z najlepszych, i zacz\u0105\u0142em czyta\u0107 \u2013 o Auschwitz, opis sytuacji, kt\u00f3r\u0105 prze\u017cy\u0142 autor. Z przera\u017ceniem i zdumieniem uzmys\u0142owi\u0142em sobie, \u017ce czuj\u0119 wy\u0142\u0105cznie ca\u0142kowit\u0105 obco\u015b\u0107 (\u2026) Mi\u0119dzy opisem \u015bwiata, opisem pejza\u017cy, prze\u017cy\u0107, obecno\u015bci przesz\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra na […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36042"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=36042"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36042\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36204,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36042\/revisions\/36204"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=36042"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=36042"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=36042"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}