{"id":36137,"date":"2016-02-23T18:09:19","date_gmt":"2016-02-23T16:09:19","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=36137"},"modified":"2016-02-20T19:26:23","modified_gmt":"2016-02-20T17:26:23","slug":"18-09-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=36137","title":{"rendered":"Dlaczego jestem cz\u0142onkiem organizacji \u201ePok\u00f3j nie teraz\u201d"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Dlaczego jestem cz\u0142onkiem organizacji \u201ePok\u00f3j nie teraz\u201d<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Richard Landes <\/strong>t\u0142umaczenie: Ma\u0142gorzata Koraszewska<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/p>\n

Niemal ka\u017cdy w \u015bwiecie gier o sumie pozytywnej, gdzie obie strony wygrywaj\u0105, zgadza si\u0119, \u017ce najlepszym rozwi\u0105zaniem konfliktu mi\u0119dzy Izraelczykami i Palesty\u0144czykami jest rozwi\u0105zanie w postaci dw\u00f3ch pa\u0144stw. Ziemia za pok\u00f3j, wzajemne kompromisy, daj troch\u0119, otrzymaj wiele. To my\u015blenie o pozytywnej sumie le\u017cy u sedna tego, co umo\u017cliwia istnienie demokracji i co umo\u017cliwi\u0142o Europejczykom zast\u0105pienie tysi\u0105cleci wojen mi\u0119dzy plemionami i narodami (co w czasach \u015bredniowiecznych by\u0142o codziennym zaj\u0119ciem) wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c\u0105 i produktywn\u0105 Uni\u0105.<\/span><\/strong><\/p>\n

Niemniej ten konflikt okaza\u0142 si\u0119 zdumiewaj\u0105co trwa\u0142y i oporny na podejmowane w najlepszych intencjach wysi\u0142ki zachodnich outsider\u00f3w przez ostatnich dwadzie\u015bcia lat. Nie tylko zepsu\u0142o to ostatni rok prezydentury Billa Clintona, ale skompromitowa\u0142o dw\u00f3jk\u0119 sekretarzy stanu Obamy, kt\u00f3ra z pewno\u015bci\u0105 siebie przepowiada\u0142a, \u017ce (ka\u017cde z nich) rozwi\u0105\u017ce ten problem w ci\u0105gu kilku miesi\u0119cy. Jak Syzyf z chorob\u0105 Alzheimera, skazani na powtarzanie tych samych ruch\u00f3w bez zauwa\u017cania powt\u00f3rek, zachodni eksperci od \u201erozwi\u0105zywania konflikt\u00f3w\u201d raz za razem pr\u00f3buj\u0105 zastosowa\u0107 te same rozwi\u0105zania \u201epozytywnej sumy\u201d, z daj\u0105cymi si\u0119 przewidzie\u0107 tymi samymi rezultatami: nie tylko brakiem sukcesu, ale rzeczywist\u0105 pora\u017ck\u0105. Sytuacja jest za ka\u017cdym razem gorsza ni\u017c by\u0142a przedtem.<\/span><\/p>\n

Tym, co umyka wielu, kt\u00f3rzy, podobnie jak ja, akceptuj\u0105 koncepcj\u0119 rozwi\u0105zania w postaci dw\u00f3ch pa\u0144stw, jest niewspominana tera\u017aniejszo\u015b\u0107, kt\u00f3ra towarzyszy wszystkim bie\u017c\u0105cym wysi\u0142kom. Koncepcja, \u017ce to rozwi\u0105zanie mo\u017cna i nale\u017cy natychmiast wprowadzi\u0107 w \u017cycie, ma dobre powody. W dodatku do troski o zako\u0144czenie cierpie\u0144 spowodowanych tym konfliktem tak szybko, jak to mo\u017cliwe, po\u015bpiech uwzgl\u0119dnia problemy demograficzne nast\u0119pnego pokolenia: czy Izrael b\u0119dzie zar\u00f3wno \u017cydowski, jak i demokratyczny?<\/span><\/p>\n

Jedno i drugie s\u0105 dobrymi powodami, by dzia\u0142a\u0107 szybko, ale nie s\u0105 to dobre powody, by ignorowa\u0107 przeszkody stoj\u0105ce na drodze. Rzeczywisto\u015b\u0107, kombinacja kultury politycznej silniejszego [\u201estrong horse\u201d] i plemiennej, apokaliptycznej, d\u017cihadystycznej kultury religijnej, uniemo\u017cliwia zamykanie oczu i \u017cywienie nadziei, \u017ce obie strony s\u0105 gotowe i \u017ce jest to tylko kwestia znalezienia w\u0142a\u015bciwej formu\u0142y kompromisu, by zgarn\u0105\u0107 pul\u0119.<\/span><\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 g\u0142os\u00f3w w sferze publicznej obwinia Izrael za brak post\u0119p\u00f3w. Jest to g\u0142\u00f3wny temat dyplomacji europejskiej i bada\u0144 postkolonialnych od po\u0142owy lat 1970., medi\u00f3w zachodnich g\u0142\u00f3wnego nurtu (z BBC i \u201eNew York Times\u201d w awangardzie), szczeg\u00f3lnie od roku 2000, a obecnie przesz\u0142o tak\u017ce do kr\u0119g\u00f3w politycznych USA. Ta tendencja me sens tylko dlatego, \u017ce \u0142atwiej jest wini\u0107 elastyczniejszych i bardziej samokrytycznych Izraelczyk\u00f3w, nawet je\u015bli wina nie le\u017cy po ich stronie. O ile\u017c \u0142atwiej jest p\u00f3j\u015b\u0107 t\u0105 drog\u0105, kiedy z jednej strony Palesty\u0144czycy przyjmuj\u0105 ka\u017cd\u0105 krytyk\u0119 z wielk\u0105 wrogo\u015bci\u0105, a z drugiej krytykuj\u0105cy znajduje silne poparcie u samokrytycznych Izraelczyk\u00f3w i \u017byd\u00f3w w diasporze.<\/span><\/p>\n

Ci \u201c\u017bydzi przeciwko sobie\u201d dostarczaj\u0105 argument\u00f3w politykom i ekspertom, niezbyt sk\u0142onnym do krytykowania Palesty\u0144czyk\u00f3w ani do stawiania im jakichkolwiek \u017c\u0105da\u0144, by podwoi\u0107 ci\u0119\u017car na Izraelczyk\u00f3w. W ko\u0144cu, jest bardzo niewielu Palesty\u0144czyk\u00f3w g\u0142o\u015bno domagaj\u0105cych si\u0119 krytyki i ostrego pot\u0119pienia w\u0142asnego spo\u0142ecze\u0144stwa w spos\u00f3b, w jaki robi\u0105 to \u017bydzi i Izraelczycy. Jest wr\u0119cz odwrotnie, nie ma \u017cadnych palesty\u0144skich dziennikarzy g\u0142\u00f3wnego nurtu, \u017cadnych decydent\u00f3w, \u017cadnych polityk\u00f3w gotowych do wzi\u0119cia na siebie jakiejkolwiek odpowiedzialno\u015bci za jakikolwiek b\u0142\u0105d, pomy\u0142k\u0119 lub niew\u0142a\u015bciwy krok ze swojej strony. W\u015br\u00f3d nich jest przedmiotem wiary, kt\u00f3r\u0105 podziela coraz wi\u0119cej ludzi na Zachodzie: wina le\u017cy po stronie Izraela; Palesty\u0144czycy s\u0105 niewinnymi ofiarami.<\/span><\/p>\n

A przecie\u017c, kiedy widzimy, co przyw\u00f3dcy palesty\u0144scy m\u00f3wi\u0105 po arabsku do swojej publiczno\u015bci, znajdujemy ca\u0142\u0105 kultur\u0119 nieprzejednania i pod\u017cegania. Jest to kultura sumy zerowej, nie tylko w stosunku do s\u0105siada, Izraela \u2013 Od rzeki do morza, Palestyna b\u0119dzie wolna \u2013 ale w stosunku do w\u0142asnej ludno\u015bci. Podobnie jak elity w ka\u017cdym innym kraju arabskim, kierownictwo palesty\u0144skie, niezale\u017cnie od tego, czy jest religijne (Hamas), czy \u201e\u015bwieckie\u201d (OWP), \u017cyje w luksusie, podczas gdy jego lud \u017cyje w n\u0119dzy.<\/span><\/p>\n

Je\u015bli za wskaz\u00f3wk\u0119 we\u017amie si\u0119 ci\u0119te uwagi Dennisa Rossa o tym, dlaczego Oslo zawiod\u0142o, Autonomia Palesty\u0144ska kontynuuje \u201enajwi\u0119ksze zaniechanie\u201d Arafata: nie przygotowuje swojej ludno\u015bci do pokoju. Wr\u0119cz przeciwnie, nieustannie i systematycznie pierze jej m\u00f3zgi propagand\u0105. Ju\u017c samo uparte twierdzenie, \u017ce wy\u0142\u0105cznie Izrael jest winny, jest cz\u0119\u015bci\u0105 tej propagandy wojennej. Identyfikuje to problem: nie szukaj\u0105 oni kompromisu, co wymaga przynajmniej cz\u0119\u015bciowego uznania \u017c\u0105da\u0144 drugiej strony; szukaj\u0105 rozwi\u0105zania o sumie zerowej. Izrael jest winny i musi zap\u0142aci\u0107, a wi\u0119c Palesty\u0144czycy wygrywaj\u0105 du\u017co, a Izrael przegrywa du\u017co.<\/span><\/p>\n

Najbardziej umiarkowanym stanowiskiem, jakie znajdujemy w arabskim dyskursie Palesty\u0144czyk\u00f3w, nie jest koncepcja dw\u00f3ch pa\u0144stw (kt\u00f3ra pojawia si\u0119 tylko w artyku\u0142ach publikowanych na Zachodzie), ale dw\u00f3ch etap\u00f3w, a mianowicie: wzi\u0105\u0107 to, co oferuj\u0105 Izraelczycy i u\u017cy\u0107 tego jako obszaru strategicznego do dalszych atak\u00f3w, a\u017c do zniszczenia Izraela. A nawet to wydaje si\u0119 by\u0107 zbyt wielkim kompromisem dla honoru arabskiego, bo tak\u017ce, kiedy oferowano im du\u017ce obszary, w\u0142\u0105cznie z Jerozolim\u0105, ci \u201cumiarkowani\u201d konsekwentnie odpowiadali \u201cnie\u201d.<\/span><\/p>\n

Mimo niech\u0119ci medi\u00f3w do informowania o tym, wiemy, \u017ce w 2007 r. Abbas odrzuci\u0142 ofert\u0119 Olmerta, jak dot\u0105d, najhojniejsz\u0105. Dzisiaj nawet Gershon Baskin, jeden z najbardziej zdeterminowanych i oddanych adwokat\u00f3w pokoju teraz, kto\u015b, kto w przesz\u0142o\u015bci zawsze twierdzi\u0142, \u017ce kierownictwo palesty\u0144skie by\u0142o i jest ch\u0119tne do niezb\u0119dnych dla pokoju kompromis\u00f3w, przesta\u0142 liczy\u0107 na obecne (\u201cumiarkowane\u201d) kierownictwo palesty\u0144skie.<\/span><\/p>\n

Europejczycy systematycznie unikali i unikaj\u0105 zwracania uwagi na ten \u201ewewn\u0119trzny\u201d dyskurs palesty\u0144ski. Albo chc\u0105 rozpaczliwie wierzy\u0107, \u017ce pok\u00f3j jest mo\u017cliwy teraz, albo chc\u0105 obwinia\u0107 Izrael za palesty\u0144skie nieprzejednanie, w ka\u017cdym razie wol\u0105 wersj\u0119 wydarze\u0144, w kt\u00f3rej Izrael jest jedyn\u0105 przeszkod\u0105 do pokoju, i utrzyma\u0107 wiar\u0119, \u017ce zmuszanie Izraela do dalszych ust\u0119pstw jest najszybsz\u0105 drog\u0105 do pokoju. Dzisiaj Francja og\u0142asza absurdaln\u0105, samospe\u0142niaj\u0105c\u0105 si\u0119 gro\u017ab\u0119, \u017ce je\u015bli negocjacje pokojowe zawiod\u0105, Francja uzna pa\u0144stwo palesty\u0144skie: kto m\u00f3g\u0142by chcie\u0107 lepszej motywacji dla Palesty\u0144czyk\u00f3w do sabotowania rozm\u00f3w?<\/span><\/p>\n

Gdyby ich ocena by\u0142a poprawna \u2013 Palesty\u0144czycy s\u0105 gotowi do kompromisu, Izraelczycy nie s\u0105 \u2013 naciski na Izrael mog\u0142yby zadzia\u0142a\u0107. Oczywi\u015bcie to wszystko nie dzia\u0142a, bo ocena oparta jest na odwr\u00f3ceniu rzeczywisto\u015bci. Zamiast posuwa\u0107 si\u0119 ku celowi sumy pozytywnej, kt\u00f3ra daje korzy\u015bci \u201eobu stronom\u201d, ta polityka pcha tylko Izrael w stron\u0119 wi\u0119kszego zagro\u017cenia, a Palesty\u0144czyk\u00f3w w stron\u0119 wi\u0119kszego nieprzejednania.<\/span><\/p>\n

Najnowsza gro\u017aba francuskiego ministra spraw zagranicznych, Fabiusa, \u017ce je\u015bli nast\u0119pna runda rozm\u00f3w zawiedzie, Francja jednostronnie uzna Palestyn\u0119, doskonale ilustruje to szale\u0144stwo: m\u00f3wi Palesty\u0144czykom, \u017ce je\u015bli tylko pozostan\u0105 nieprzejednani, zwyci\u0119\u017c\u0105. R\u00f3wnocze\u015bnie grozi Izraelczykom sankcjami za odmow\u0119 pope\u0142nienia samob\u00f3jstwa. Strona francuska wzmacnia tak\u017ce palesty\u0144skich d\u017cihadyst\u00f3w w czasie, kiedy nie wiedz\u0105, co zrobi\u0107 z w\u0142asnymi d\u017cihadystami. Im bardziej Palesty\u0144czycy opieraj\u0105 si\u0119 kompromisom, tym wi\u0119cej wsparcia otrzymuj\u0105, tym bardziej outsiderze przyjmuj\u0105 ich wojownicz\u0105 narracj\u0119: \u201eZlikwidowa\u0107 Izrael dla Pokoju \u015awiatowego\u201d.<\/span><\/p>\n

Nie jest to te\u017c po prostu kwestia palesty\u0144skiej woli politycznej (jak Zach\u00f3d s\u0105dzi\u0142 w sprawie Arafata podczas Oslo), ale problem kulturowy, o kt\u00f3rym wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas nie chce my\u015ble\u0107. Niekt\u00f3rzy politolodzy spekulowali, \u017ce Palesty\u0144czycy s\u0105 jednym z narod\u00f3w arabskich, kt\u00f3ry ma najwi\u0119ksze szanse stania si\u0119 demokracj\u0105 (cz\u0119sto wyja\u015bniane przez blisko\u015b\u0107 do demokracji izraelskiej). Zar\u00f3wno jednak zachowanie elit (polityka Silniejszego), jak patriarchalnych m\u0119\u017cczyzn (morderstwa honoru), sugeruj\u0105, \u017ce Palesty\u0144czykom bardzo daleko do tego rodzaju instytucjonalnego i spo\u0142ecznego przekonania, jakie jest niezb\u0119dne, by rozpocz\u0105\u0107 i utrzyma\u0107 eksperyment wolno\u015bci.<\/span><\/p>\n

Istnienie tych przeszk\u00f3d kulturowych dla pokoju po stronie palesty\u0144skiej sprawia wielkie trudno\u015bci liberalnym \u017bydom i Izraelczykom, przekonanym o konieczno\u015bci kompromis\u00f3w, jakie ich zdaniem warto uczyni\u0107, by osi\u0105gn\u0105\u0107 rozwi\u0105zanie w postaci dw\u00f3ch pa\u0144stw (w\u0142\u0105cznie z podzia\u0142em Jerozolimy). Z jednej strony, otwarte podnoszenie tych kwestii wywo\u0142uje obraz\u0119 w\u015br\u00f3d Palesty\u0144czyk\u00f3w i ich or\u0119downik\u00f3w (jak Sa\u00efd). Z drugiej strony, przez naciskanie na Izrael, by godzi\u0142 si\u0119 na rozwi\u0105zanie w postaci dw\u00f3ch pa\u0144stw teraz, faktycznie cho\u0107 niezamierzenie os\u0142abiaj\u0105 Izrael i wzmacniaj\u0105 wrog\u00f3w pokoju, szczeg\u00f3lnie w\u015br\u00f3d Palesty\u0144czyk\u00f3w. Ka\u017cda pora\u017cka pokoju teraz w oparciu o ide\u0119 sum pozytywnych os\u0142abia graczy sum pozytywnych i wzmacnia graczy sumy zerowej po obu stronach. Jest to dynamika, kt\u00f3ra oznacza wzmacnianie graczy politycznych w\u015br\u00f3d Palesty\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rych postawy wobec Izraela pokrywaj\u0105 si\u0119 w du\u017cej mierze z postawami apokaliptycznych d\u017cihadyst\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Ten dylemat staje si\u0119 jeszcze bardziej toksyczny, kiedy poczucie nagl\u0105cej potrzeby doprowadza \u017byd\u00f3w o dobrych intencjach do niecierpliwo\u015bci wobec izraelskiej niech\u0119ci uczynienia posuni\u0119\u0107, kt\u00f3re wyborcy, na co dzie\u0144 \u017cyj\u0105cy z nap\u0119dzan\u0105 pod\u017ceganiem przemoc\u0105 palesty\u0144ska, uwa\u017caj\u0105 za samob\u00f3jcze. Libera\u0142om jest o tyle \u0142atwiej pot\u0119pia\u0107 Netanjahu jako prawicowca, nieprzejednanego i nieust\u0119pliwego i chwali\u0107 Abbasa jako umiarkowanego i gotowego do pokoju. Je\u015bli jednak rzeczywisto\u015b\u0107 jest odwrotna (a jest), to ka\u017cde posuni\u0119cie, do kt\u00f3rego prze ob\u00f3z pokojowy, prowadzi do wojny; a im mocniej prze, tym gorsza jest wojna, kt\u00f3r\u0105 bezwiednie przygotowuj\u0105.<\/span><\/p>\n

Z drugiej strony, je\u015bli problemem jest op\u00f3r palesty\u0144ski i radykalny brak gotowo\u015bci kultury palesty\u0144skiej do pokoju z Izraelem, to inna polityka mo\u017ce poprawi\u0107 perspektyw\u0119 rozwi\u0105zania w postaci dw\u00f3ch pa\u0144stw, kt\u00f3re jednak nie nadejdzie szybko.<\/span><\/p>\n

Postawa wobec Izraela dzier\u017c\u0105cych w\u0142adz\u0119 Palesty\u0144czyk\u00f3w ujawnia ca\u0142\u0105 gam\u0119 palesty\u0144skiej nietolerancji: \u017cadnych \u017byd\u00f3w mieszkaj\u0105cych w pa\u0144stwie palesty\u0144skim, \u017cadnych \u017byd\u00f3w w\u015br\u00f3d si\u0142 zagranicznych stacjonuj\u0105cych w Palestynie. Nawet \u017cadnych uchod\u017ac\u00f3w palesty\u0144skich z oboz\u00f3w w \u015bwiecie arabskim w pa\u0144stwie palesty\u0144skim (musz\u0105 wr\u00f3ci\u0107 do Izraela). To oczywi\u015bcie nazywa si\u0119 czystk\u0105 etniczn\u0105 i jest dokonywane jako oczywisto\u015b\u0107 przez wojownicze, autorytarne re\u017cimy.<\/span><\/p>\n

To zrobili Osmanie w latach 1910. i 1920. wobec Ormian i Grek\u00f3w, kt\u00f3rych masakrowali i wygnali. Nie ma dostrzegalnej r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy kultur\u0105 polityczn\u0105 i religijn\u0105 Osman\u00f3w, a rodzajem kultury panuj\u0105cej w elitach palesty\u0144skich (\u201e\u015bwieckich\u201d i religijnych). Wr\u0119cz dzisiejsi Palesty\u0144czycy stanowi\u0105 zdecydowany regres w stosunku do wielkoduszno\u015bci Ataturka wobec Grek\u00f3w.<\/span><\/p>\n

A jednak ci sami ludzie, kt\u00f3rzy rozkoszuj\u0105 si\u0119 oskar\u017caniem Izraela o czystk\u0119 etniczn\u0105 (mimo 20% populacji arabskiej, kt\u00f3ra ma wolno\u015b\u0107 i przywileje, jakich nie ma nigdzie indziej na Bliskim Wschodzie), wydaj\u0105 si\u0119 nie mie\u0107 zastrze\u017ce\u0144 (lub wiedzy) do tej palesty\u0144skiej, otwarcie zamierzonej czystki etnicznej, kt\u00f3rej cz\u0119sto towarzyszy ten rodzaj ludob\u00f3jczego pod\u017cegania, kt\u00f3ry, we w\u0142a\u015bciwych warunkach, mo\u017ce da\u0107 koszmarn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Trze\u017awy obserwator (tj. taki, kt\u00f3ry nie jest zamroczony Sa\u00efdem, lub niepokoi si\u0119 o obraz\u0119 muzu\u0142ma\u0144skiego honoru) zauwa\u017cy\u0142by od razu: Palesty\u0144czycy musz\u0105 dopiero przej\u015b\u0107 rodzaj rewolucji moralnej w swojej \u201cgrupie honoru\u201d, kt\u00f3ra pozwoli na wi\u0119ksz\u0105 tolerancj\u0119 \u201cinnego\u201d i w ten spos\u00f3b po\u0142o\u017cy podwaliny pod zar\u00f3wno demokracj\u0119, jak pokojowe stosunki z \u201einnymi\u201d. A do tego czasu wszystkie ust\u0119pstwa wobec nich stanowi\u0105 przepis na wojn\u0119.<\/span><\/p>\n

Pok\u00f3j nie teraz.<\/strong><\/span><\/p>\n

Rozwi\u0105zanie w postaci dw\u00f3ch pa\u0144stw istotnie jest najbardziej godziwym rozwi\u0105zaniem tej tragicznej walki dw\u00f3ch lud\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142yby by\u0107 owocnymi przyjaci\u00f3\u0142mi. Dla osi\u0105gni\u0119cia jednak tego rodzaju sprawiedliwo\u015bci potrzeba czasu, zanim kultura palesty\u0144ska rozwinie zdolno\u015b\u0107 przej\u015bcia ze \u015bwiata sumy zerowej przy rozwi\u0105zywaniu sporu przez przemoc (przy czym upieraj\u0105 si\u0119 przyw\u00f3dcy palesty\u0144scy, mimo \u017ce jak dot\u0105d zawsze przegrywali), do rozwi\u0105zywania spor\u00f3w przez sprawiedliwe dyskusje, w kt\u00f3re wchodzi wzajemno\u015b\u0107. Do tego czasu zmuszanie Izraela do czynienia ust\u0119pstw na rzecz graczy, kt\u00f3rzy odrzucaj\u0105 wzajemno\u015b\u0107 i uwa\u017caj\u0105 ust\u0119pstwa za oznaki s\u0142abo\u015bci, jedynie sprzyja wojnie.<\/span><\/p>\n

Poni\u017csze sugestie s\u0105 \u017c\u0105daniami, kt\u00f3re s\u0105 ca\u0142kowicie rozs\u0105dne przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce Palesty\u0144czycy planuj\u0105 zawrze\u0107 pok\u00f3j z Izraelem; s\u0105 one nie do przyj\u0119cia, je\u015bli Palesty\u0144czycy planuj\u0105 zniszczenie Izraela. Wydaje si\u0119, \u017ce najmniejsze, co outsiderzy o dobrych intencjach, kt\u00f3rzy wierz\u0105 w rozwi\u0105zanie w postaci dw\u00f3ch pa\u0144stw teraz, mog\u0105 zrobi\u0107, to prosi\u0107 kierownictwo palesty\u0144skie:<\/span><\/p>\n