{"id":37286,"date":"2016-03-10T18:09:36","date_gmt":"2016-03-10T16:09:36","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=37286"},"modified":"2016-03-06T06:36:22","modified_gmt":"2016-03-06T04:36:22","slug":"10-09","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=37286","title":{"rendered":"\u017bydokomuna i komunopolonia"},"content":{"rendered":"
\"\u017bycie<\/a>\u017bydokomuna i komunopolonia<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

\n

WI\u0118\u0179 8-9 (646) 2012
\nKazimierz W\u00f3ycicki<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Pawe\u0142 \u015apiewak, \u017bydokomuna. Interpretacje historyczne, <\/em><\/span>
\nWydawnictwo Czerwone i Czarne, Warszawa 2012, 270 s.<\/em><\/span><\/p>\n

\n

\n

Historia \u017byd\u00f3w w du\u017cej cz\u0119\u015bci przynale\u017cy te\u017c do dziej\u00f3w Polski. Nie powinna by\u0107 wi\u0119c traktowana jako egzotyczna czy osobna, w istocie jednak dzieje si\u0119 tak cz\u0119sto. Zastanowienia wymaga wi\u0119c dzi\u015b fakt, \u017ce historii polskich \u017byd\u00f3w nie w\u0142\u0105cza si\u0119 do historii Polski albo te\u017c traktuje si\u0119 j\u0105 jako co\u015b marginalnego. Z pewno\u015bci\u0105 \u201e\u017bydokomuna\u201d Paw\u0142a \u015apiewaka mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do zmiany tego stanu rzeczy. Ta \u015bwietnie napisana ksi\u0105\u017cka wymaga bardzo starannej lektury, stawia bowiem zasadnicze kwestie nie tylko dla stosunk\u00f3w polsko-\u017cydowskich, ale i dla samej historii Polski.<\/span><\/strong><\/p>\n

Pierwszym niezb\u0119dnym zadaniem jest lepsze poznanie dziej\u00f3w spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej w Polsce w szerokim europejskim kontek\u015bcie. Zaw\u0119\u017cenie tego kontekstu wy\u0142\u0105cznie do wewn\u0119trznych dziej\u00f3w \u017cydostwa lub zagadnie\u0144 antysemityzmu nie mo\u017ce da\u0107 w\u0142a\u015bciwego zrozumienia.<\/span><\/p>\n

Dzieje spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej \u2013 tak, jak j\u0105 przedstawia Pawe\u0142 \u015apiewak (lub przynajmniej tak\u0105 interpretacj\u0119 podpowiada) \u2013 by\u0142y w znacznie wi\u0119kszym stopniu podobne do dziej\u00f3w innych proces\u00f3w narodotw\u00f3rczych, ni\u017c si\u0119 to powszechnie wydaje. To, \u017ce historia \u017cydowskiego procesu narodotw\u00f3rczego ko\u0144czy si\u0119 w Izraelu, a nie gdzie\u015b w Europie, jest wynikiem skomplikowanego zbiegu przypadk\u00f3w, niestety w cz\u0119\u015bci przypadk\u00f3w tragicznych. M\u00f3wi\u0105c o procesie narodotw\u00f3rczym, nale\u017cy mie\u0107 oczywi\u015bcie na wzgl\u0119dzie tworzenie si\u0119 nowoczesnych narod\u00f3w w XIX i po cz\u0119\u015bci XX wieku.<\/span><\/p>\n

Tak jak wiele innych narodowo\u015bci, kt\u00f3re przeobra\u017caj\u0105 si\u0119 w nowoczesne narody, wy\u0142aniaj\u0105c si\u0119 z przednowoczesnej etnicznej mozaiki, r\u00f3wnie\u017c \u017bydzi zaczynaj\u0105 odkrywa\u0107 siebie nie tylko jako etniczn\u0105 czy religijn\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119, ale r\u00f3wnie\u017c jako nar\u00f3d. Zar\u00f3wno europejskie o\u015bwiecenie (Haskala), jak i w\u0142\u0105czenie si\u0119 spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej w procesy modernizacji (m.in. dzi\u0119ki du\u017cej liczbie ludno\u015bci miejskiej) czyni \u017byd\u00f3w pionierami dziewi\u0119tnastowiecznej nowoczesno\u015bci.<\/span><\/p>\n

Problem polega\u0142 na tym, \u017ce wielu innych proces ten prowadzi\u0142 do stworzenia pa\u0144stwa narodowego. Urbanizacja, industrializacja i wsp\u00f3lny j\u0119zyk pozwoli\u0142y na utworzenie pa\u0144stw narodowych nawet tam, gdzie, jak si\u0119 wydawa\u0142o, brak by\u0142o ku temu historycznych przes\u0142anek \u2013 jak w przypadku S\u0142owak\u00f3w czy \u0141otyszy. Pod wieloma wzgl\u0119dami spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska mia\u0142a wi\u0119cej element\u00f3w nowoczesno\u015bci ni\u017c inne spo\u0142eczno\u015bci, kt\u00f3re w ko\u0144cu dobi\u0142y si\u0119 swego pa\u0144stwa. Masa \u017cydowskiej biedoty czy malowniczy chasydzi nie powinni utrudnia\u0107 zobaczenia tej w\u0142a\u015bnie \u017cydowskiej nowoczesno\u015bci. W przypadku innych narod\u00f3w podobn\u0105 funkcj\u0119 pe\u0142nili przecie\u017c np. r\u00f3wnie dzisiaj dla nas egzotyczni ch\u0142opi.<\/span><\/p>\n

\u017bydowskiemu ruchowi narodotw\u00f3rczemu brak jednak by\u0142o jednego istotnego elementu, kt\u00f3ry nie pozwoli\u0142 \u017bydom utworzy\u0107 w\u0142asnego nowoczesnego pa\u0144stwa narodowego na terenie kontynentu europejskiego \u2013 terytorium. Nie wiadomo by\u0142o ani nie spos\u00f3b by\u0142o okre\u015bli\u0107, na jakim terytorium, na jakim obszarze, w jakim miejscu mieliby \u017bydzi tworzy\u0107 swoje pa\u0144stwo. Jedynie to stawia\u0142o ich w sytuacji wyj\u0105tkowej i trudnej, na koniec za\u015b tragicznej.<\/span><\/p>\n

W Europie, w kt\u00f3rej wielkie procesy cywilizacyjne prowadzi\u0142y do tworzenia si\u0119 pa\u0144stw narodowych, \u017bydzi pozostawali bez swego terytorium \u2013 ma\u0142o tego, byli postrzegani przez innych jako przeszkoda na drodze do uzyskania ich w\u0142asnych pa\u0144stw narodowych. Wsz\u0119dzie b\u0119d\u0105c mniejszo\u015bci\u0105, szuka\u0107 musieli cz\u0119sto dla zachowania w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci sojusznik\u00f3w przeciw wi\u0119kszo\u015bci na danym obszarze, opieraj\u0105c si\u0119 o najmo\u017cniejszych Rosjan czy Niemc\u00f3w, co wywo\u0142ywa\u0142o dodatkowe konflikty. Bogaty opis Paw\u0142a \u015apiewaka dostarcza wielu przyk\u0142ad\u00f3w takiej w\u0142a\u015bnie sytuacji \u2013 jego opis w du\u017cej cz\u0119\u015bci zgodny jest z dawnymi ju\u017c interpretacjami, jakie przedstawia\u0142a Hannah Arendt. Nowo\u015bci\u0105 i przesuni\u0119ciem akcent\u00f3w jest to, \u017ce Paw\u0142a \u015apiewaka interesuj\u0105 przede wszystkim przyczyny zaanga\u017cowania \u017byd\u00f3w w ruch komunistyczny, gdy tymczasem Arendt interesowa\u0142y g\u0142\u00f3wnie \u017ar\u00f3d\u0142a antysemityzmu jako sk\u0142adowej ruch\u00f3w totalitarnych.<\/span><\/p>\n

Je\u015bli ruch narodotw\u00f3rczy \u017byd\u00f3w by\u0142 cz\u0119sto w konflikcie interes\u00f3w z innymi ruchami narodowymi, to oczywiste staje si\u0119 pytanie, jak uk\u0142ada\u0142y si\u0119 i jak mog\u0142y uk\u0142ada\u0107 si\u0119 stosunki mi\u0119dzy polskim a \u017cydowskim ruchem narodowym na ziemiach polskich, gdzie \u017bydzi stanowili tak liczn\u0105 mniejszo\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Nieuchronnie nasuwa si\u0119 pytanie, czy po stronie polskiej (jak i po \u017cydowskiej) nie mo\u017cna by\u0142o prowadzi\u0107 zupe\u0142nie innej polityki \u2013 \u015bcis\u0142ego aliansu i ustalania wsp\u00f3lnoty interes\u00f3w. Oczywi\u015bcie istnieje wiele argument\u00f3w, \u017ce tak nie mog\u0142o si\u0119 zdarzy\u0107, poniewa\u017c obie strony tego nie chcia\u0142y. Polacy uwa\u017cali, \u017ce \u017bydzi maj\u0105 inne interesy ni\u017c Polacy, \u017bydzi odrzuceni przez Polak\u00f3w tym bardziej zamykali si\u0119 i koncentrowali si\u0119 na w\u0142asnych interesach. Tak pewnie musia\u0142o by\u0107, problem w tym, \u017ce tego zaczarowanego ko\u0142a nikt w\u0142a\u015bciwie nie usi\u0142owa\u0142 przerwa\u0107.<\/span><\/p>\n

Nale\u017cy zda\u0107 sobie jednak spraw\u0119, \u017ce stosunki polsko-\u017cydowskie mog\u0142y uk\u0142ada\u0107 si\u0119 zupe\u0142nie inaczej. \u017bydzi wzi\u0119li istotny udzia\u0142 w modernizacji Polski, by\u0107 mo\u017ce jednak, gdyby te stosunki uk\u0142ada\u0142y si\u0119 inaczej i lepiej, ich wk\u0142ad m\u00f3g\u0142by by\u0107 jeszcze wi\u0119kszy, a Polska na \u015bcie\u017ck\u0119 nowoczesno\u015bci mog\u0142aby wkroczy\u0107 wcze\u015bniej i szybciej. Takie jednak wyobra\u017cenie musia\u0142oby by\u0107 po\u0142\u0105czone z pe\u0142n\u0105 akceptacj\u0105 polskich \u017byd\u00f3w jako polskich obywateli i Polak\u00f3w bez \u017cadnych dwuznaczno\u015bci (i cz\u0119sto g\u0142upich \u017cart\u00f3w z tym zwi\u0105zanych).<\/span><\/p>\n

Tylko pozornie centralnym tematem ksi\u0105\u017cki \u015apiewaka jest \u017cydokomuna. Tym niemniej wobec toksycznej si\u0142y tego stereotypu jest to temat wa\u017cny. Trzeba od razu powiedzie\u0107, \u017ce wyznawcom tego mitu (z kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107, cho\u0107 mo\u017ce nie wszyscy, s\u0105 antysemitami) ksi\u0105\u017cka Paw\u0142a \u015apiewaka dostarczy\u0107 mo\u017ce dziesi\u0105tk\u00f3w argument\u00f3w za antysemickimi przekonaniami. Czytaj\u0105c selektywnie i bez zrozumienia, mo\u017cna istotnie odnale\u017a\u0107 w ksi\u0105\u017cce opis szczeg\u00f3lnego zwi\u0105zku, jaki \u0142\u0105czy\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej z ruchem komunistycznym.<\/span><\/p>\n

Autor nie unika wspominania o faktach, kt\u00f3re z jakich\u015b powod\u00f3w mog\u0142yby okaza\u0107 mu si\u0119 przydatne w d\u0105\u017ceniu do demistyfikacji \u201e\u017cydokomuny\u201d. Jest \u015bwiadomy powszechnie obecnych i obiegowych argument\u00f3w, przekonuj\u0105cych \u017ce \u201e\u017cydokomuna\u201d istnia\u0142a i mo\u017ce istnieje dalej. Pisze wi\u0119c o stalinowskich oprawcach, podaje dok\u0142adne statystyki, nie kwestionuj\u0105c danych takich historyk\u00f3w jak Piotr Gontarczyk. Czytam u \u015apiewaka o roku 1968: \u201eWyj\u0105tkowo ohydn\u0105, bo s\u0142u\u017calcz\u0105 rol\u0119, odegrali oficjalni przedstawiciele polskiego \u017cydostwa. Syjonizm atakowano w \u00abFo\u0142ks Sztyme\u00bb, organie Towarzystwa Spo\u0142eczno-Kulturalnego \u017byd\u00f3w, organizowano \u00abspontaniczne akcje\u00bb po\u015br\u00f3d aktywu \u017cydowskiego w celu pot\u0119pienia pa\u0144stwa Izrael\u201d.<\/span><\/p>\n

W innym miejscu mo\u017cna w jego ksi\u0105\u017cce przeczyta\u0107: \u201eUdzia\u0142 \u017byd\u00f3w w ruchu komunistycznym w Sowietach i w Polsce, liczna obecno\u015b\u0107 w s\u0142u\u017cbach bezpiecze\u0144stwa, wywiadzie oraz w kontrwywiadzie daje si\u0119 z trudem, je\u015bli w og\u00f3le, pogodzi\u0107 z tym dominuj\u0105cym paradygmatem m\u00f3wienia o \u017bydach w diasporze [\u017ce istot\u0105 \u017cydowskich dziej\u00f3w jest cierpienie i nauka \u2013 dop. KW]. Wskazuje na wymiar odpowiedzialno\u015bci i winy\u201d.<\/span><\/p>\n

W istocie jednak Pawe\u0142 \u015apiewak ca\u0142kowicie obala mit \u017cydokomuny, i to w spos\u00f3b niepodlegaj\u0105cy w\u0105tpliwo\u015bci. Nie oburza on go i jego argumenty nie s\u0105 moralizowaniem (jak zdarza si\u0119 wielu anty-antysemitom). Jest \u015bwietnym historykiem, kt\u00f3ry odwa\u017cnie podejmuje temat zakazany dotychczas dla nauki, a zaw\u0142adni\u0119ty przez brak rozs\u0105dku i g\u0142upot\u0119.<\/span><\/p>\n

\u015apiewak wie, \u017ce je\u015bli mieliby\u015bmy m\u00f3wi\u0107 o \u017cydokomunie, to tak samo winni\u015bmy m\u00f3wi\u0107 o \u201ekomunopolonii\u201d. Fakt, \u017ce \u017bydzi mieli wi\u0119cej powod\u00f3w, by wi\u0105za\u0107 si\u0119 z ruchem komunistycznym, nie stanowi ani o tym, \u017ce byli jego tw\u00f3rcami, ani o tym, \u017ce nie mogli stawa\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c jego ofiarami.<\/span><\/p>\n

Autor w niezwykle przenikliwy spos\u00f3b opisuje i obja\u015bnia powojenn\u0105 sytuacj\u0119 w Polsce, kiedy \u017bydzi stanowi\u0105 istotn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wy\u017cszego aparatu w\u0142adz i s\u0142u\u017cb bezpiecze\u0144stwa. Pokazuje, jak przedwojenny mit nak\u0142ada si\u0119 na now\u0105 sytuacj\u0119 (nieproporcjonalna liczba \u017byd\u00f3w przy w\u0142adzy). Wskazuje, \u017ce nowe formy antysemityzmu by\u0142y atakiem na janczar\u00f3w, a nie na ich dow\u00f3dc\u00f3w w Moskwie, \u017ce beznadziejno\u015b\u0107 i kl\u0119ska wywo\u0142uj\u0105 demona. Pokazuje, jak mo\u017cna wyja\u015bni\u0107 nadreprezentatywno\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w (o kt\u00f3rej mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 tylko wtedy, gdy nie jest ona legendarnym og\u00f3lnikiem, lecz jest dok\u0142adnie okre\u015blona na podstawie bada\u0144), bynajmniej nie usprawiedliwiaj\u0105c czyn\u00f3w takich ludzi jak stalinowski kat Samuel Morel.<\/span><\/p>\n

Stosunek do \u017byd\u00f3w stanowi bardzo powa\u017cny test dla polskiej to\u017csamo\u015bci. I wcale nie z powodu oczywistej potrzeby zwalczania antysemityzmu, kt\u00f3ry najpewniej w Polsce utrzymuje si\u0119 na \u015brednim europejskim poziomie (co bynajmniej nie stanowi \u017cadnego usprawiedliwienia). Stosunek do \u017byd\u00f3w i ich kultury wyznacza w Polsce granic\u0119 mi\u0119dzy zwolennikami pa\u0144stwa \u015bci\u015ble narodowego (cho\u0107by nie by\u0142o to wypowiedziane wprost i nie by\u0142o ska\u017cone nacjonalizmem) a zwolennikami polskiego federalizmu. Polski federalizm to odwo\u0142ywanie si\u0119 do wielokulturowo\u015bci pierwszej Rzeczypospolitej. Ta wielokulturowo\u015b\u0107 obejmuje Ukrai\u0144c\u00f3w, Bia\u0142orusin\u00f3w, Litwin\u00f3w, a nawet (cho\u0107 na wp\u00f3\u0142mityczny spos\u00f3b) tak\u017ce Ormian czy polskich Tatar\u00f3w. W znacznie mniejszym stopniu obejmuje za\u015b \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy traktowani s\u0105 odr\u0119bnie (nawet je\u015bli z sympati\u0105). Ukrai\u0144cy, Bia\u0142orusini i Litwini opu\u015bcili jednak t\u0119, wyobra\u017con\u0105 ju\u017c tylko, wielokulturow\u0105 Rzeczpospolit\u0105 w XIX wieku wraz z narodzinami nowoczesnych ruch\u00f3w narodowych. Je\u015bli z federalizmu dawnej Rzeczypospolitej co\u015b pozosta\u0142o, czy te\u017c pozostawa\u0142o d\u0142u\u017cej, to w\u0142a\u015bnie zwi\u0105zek z \u017bydami.<\/span><\/p>\n

Ostatnia cz\u0119\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki \u015apiewaka ma charakter bardziej osobisty. Marzec 1968 roku, antysemicka kampania w PZPR i wywo\u0142ane tym antysemickie nastroje w spo\u0142ecze\u0144stwie by\u0142y ju\u017c wielokrotnie opisywane. Pawe\u0142 \u015apiewak patrzy jednak na t\u0119 epok\u0119 oczami pokolenia, kt\u00f3re j\u0105 prze\u017cywa\u0142o. Przywo\u0142uje pami\u0119\u0107 o postaciach, kt\u00f3re doskonale znane s\u0105 jego i mojej generacji \u2013 takich jak Wiktor Woroszylski czy Roman Zimand. To w\u0142a\u015bnie oni, a nie \u201estalinowscy kaci\u201d wskazywani byli jako pseudodow\u00f3d istnienia \u017cydokomuny. Istotnie biografie niekt\u00f3rych z nich (jak np. niewspomnianego w ksi\u0105\u017cce Krzysztofa Wolickiego, z kt\u00f3rym by\u0142em zaprzyja\u017aniony, co budzi\u0142o niech\u0119tne uwagi tych, kt\u00f3rzy nie mogli zapomnie\u0107 mu jego wcze\u015bniejszej dzia\u0142alno\u015bci) by\u0142y w rozmaity spos\u00f3b uwik\u0142ane w dzieje powojennej komunistycznej w\u0142adzy. Zarzuty te i wypomnienia czyniono wtedy, gdy osoby te by\u0142y ju\u017c w powa\u017cny spos\u00f3b zaanga\u017cowane w opozycj\u0119 antysystemow\u0105.<\/span><\/p>\n

Je\u015bli kto\u015b chce pami\u0119ta\u0107 ka\u017cdego \u017cydowskiego stalinist\u0119, to b\u0119d\u0105c konsekwentnym (cho\u0107 nie jest to konsekwencja godna specjalnej pochwa\u0142y), winien te\u017c pami\u0119ta\u0107 ka\u017cdego \u017cydowskiego opozycjonist\u0119 \u2013 spo\u015br\u00f3d dzia\u0142aczy tego ruchu, kt\u00f3ry stworzy\u0142 \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d, a nast\u0119pnie przyni\u00f3s\u0142 Polsce niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Jest zadziwiaj\u0105ce i godne podziwu, \u017ce tak minimalna \u017cydowska spo\u0142eczno\u015b\u0107 wy\u0142ania z siebie tylu dzielnych ludzi niewahaj\u0105cych si\u0119 wzi\u0105\u0107 udzia\u0142u w tak ryzykownym przedsi\u0119wzi\u0119ciu, jakim by\u0142o obalanie komuny.<\/span><\/p>\n

Nie chc\u0119 w ten spos\u00f3b w \u017cadnym wypadku powiedzie\u0107, \u017ce walka z systemem mo\u017ce by\u0107 jakim\u015b zado\u015b\u0107uczynieniem za zaanga\u017cowanie w stalinizm (to problem winy i odpowiedzialno\u015bci, o kt\u00f3rym pisze \u015apiewak). By\u0142oby czym\u015b niestosownym zestawianie obu zjawisk. Chc\u0119 jedynie powiedzie\u0107, \u017ce trzeba zauwa\u017ca\u0107 pozytywny wk\u0142ad \u017byd\u00f3w \u2013 zar\u00f3wno tych, kt\u00f3rzy chc\u0105 si\u0119 tak nazywa\u0107, jak i tych, kt\u00f3rzy s\u0105 tak nazywani \u2013 w najnowsze dzieje Polski.<\/span><\/p>\n

Z pewn\u0105 ironi\u0105 mo\u017cna te\u017c zauwa\u017cy\u0107, \u017ce wiod\u0105cymi intelektualnie postaciami dla dw\u00f3ch przeciwstawnych politycznie oboz\u00f3w s\u0105 obecnie Adam Michnik i Bronis\u0142aw Wildstein \u2013 jeden i drugi o wspania\u0142ej biografii opozycyjnej. Dla nieuleczalnych antysemit\u00f3w mog\u0142oby to by\u0107 powodem do stwierdzenia, \u017ce \u017bydzi \u2013 jak zawsze \u2013 s\u0105 wszechobecni i si\u0119gaj\u0105 po rz\u0105d dusz. Mo\u017ce to by\u0107 jednak wyrazem normalno\u015bci: \u017ce \u017bydzi to dzi\u015b nie tylko \u201e\u017cydolewica\u201d, ale i \u201e\u017cydoprawica\u201d. Wspominam tu oczywi\u015bcie o \u017cydowskich korzeniach Adama Michnika i Bronis\u0142awa Wildsteina tylko z pewn\u0105 z\u0142o\u015bliwo\u015bci\u0105 pod adresem tych, kt\u00f3rzy z w\u0142asnego obozu w taki czy inny spos\u00f3b chcieliby wyklucza\u0107 \u017cydowskich wsp\u00f3\u0142obywateli. W istocie owa \u017cydowsko\u015b\u0107 nie powinna bowiem mie\u0107 dzisiaj \u017cadnego znaczenia, gdy m\u00f3wimy o czyjej\u015b obecno\u015bci w \u017cyciu publicznym.<\/span><\/p>\n

Mimo wszystko w stosunkach polsko-\u017cydowskich dokona\u0142y si\u0119 po roku 1989 pozytywne zmiany. I je\u015bli co\u015b stanowi trudno\u015b\u0107 w tych stosunkach, to nie jest to antysemityzm (s\u0142abn\u0105cy, cho\u0107 wci\u0105\u017c oczywi\u015bcie nale\u017cy go zwalcza\u0107), lecz w\u0142a\u015bnie brak zrozumienia, \u017ce dzieje polskich \u017byd\u00f3w i dzieje Polski s\u0105 nie do oddzielenia, \u017ce dzisiejsza polska spo\u0142eczno\u015b\u0107 nie zrozumie w\u0142asnych dziej\u00f3w i nie opowie sobie i \u015bwiatu w\u0142asnej historii bez wiedzy o dziejach \u017cydowskich wsp\u00f3\u0142obywateli.<\/span><\/p>\n

Tematyka stosunk\u00f3w polsko-\u017cydowskich nadal budzi du\u017ce emocje. Nale\u017cy jednak zada\u0107 pytanie, czy ich si\u0142a mo\u017ce by\u0107 miar\u0105 znaczenia tej tematyki. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska w dzisiejszej Polsce to zaledwie 20-30 tys. os\u00f3b, a polityka polska nie jest a\u017c tak globalna, aby stosunki polsko-izraelskie sta\u0142y w centrum zainteresowa\u0144 Warszawy. Jest jednak czynnik decyduj\u0105cy o tym, \u017ce problematyka polsko-\u017cydowska d\u0142ugo jeszcze zachowa wielkie znaczenie. Jest nim pami\u0119\u0107 o Holokau\u015bcie. G\u0142\u00f3wnymi depozytariuszami tej pami\u0119ci s\u0105 oczywi\u015bcie \u017bydzi. S\u0105 jednak nimi w powa\u017cny spos\u00f3b r\u00f3wnie\u017c Polacy, poniewa\u017c zag\u0142ada w du\u017cej mierze rozegra\u0142a si\u0119 na ziemiach polskich. Tragedia Holokaustu \u0142\u0105czy wi\u0119c obie spo\u0142eczno\u015bci w nierozerwalny spos\u00f3b, nawet je\u015bli stosunek s\u0105siedztwa i bezpo\u015bredniego wsp\u00f3\u0142\u017cycia zosta\u0142 bardzo powa\u017cnie ograniczony.<\/span><\/p>\n

Ostatnia moja uwaga dotyczy samego autora tej wspania\u0142ej ksi\u0105\u017cki. Pawe\u0142 \u015apiewak ma wybitn\u0105 biografi\u0119 zar\u00f3wno jako intelektualista, jak i uczestnik ruch\u00f3w obywatelskich i opozycyjnych przed rokiem 1989. Obecnie zosta\u0142 on dyrektorem \u017bydowskiego Instytutu Historycznego. Ta niezwykle wa\u017cna dla polskiej kultury instytucja mia\u0142a przez d\u0142ugi czas pecha. Niegdy\u015b zsy\u0142ano tam na kierownicze stanowiska str\u0105conych z piedesta\u0142u komunistycznych dzia\u0142aczy \u017cydowskiego pochodzenia. Ich wykorzenienie decydowa\u0142o, \u017ce w istocie posiadali oni niemal zerowe kompetencje, by kierowa\u0107 t\u0105 instytucj\u0105. Szczeg\u00f3lnie szkodliwe by\u0142o to, \u017ce \u2013 b\u0119d\u0105c ca\u0142kowicie areligijni lub na komunistyczny spos\u00f3b religijno\u015bci wrodzy \u2013 zajmowa\u0107 si\u0119 mieli zbiorami po\u015bwi\u0119conymi \u017cydowskiej tradycji przepojonej religijno\u015bci\u0105.<\/span><\/p>\n

Sytuacja z czasem poprawia\u0142a si\u0119, zw\u0142aszcza po roku 1989, ale nigdy na czele \u017bydowskiego Instytutu Historycznego nie sta\u0142 cz\u0142owiek obdarzony tak\u0105 intelektualn\u0105 charyzm\u0105 i takim naukowym autorytetem. Nie wygl\u0105da na to, aby ksi\u0105\u017cka przygotowywana by\u0142a z my\u015bl\u0105 o obj\u0119ciu tego stanowiska. Ukaza\u0142a si\u0119 jednak w momencie, gdy Pawe\u0142 \u015apiewak okre\u015bla na nowo kierunki kierowanej przez siebie plac\u00f3wki. Daje to nadzieje, \u017ce \u017bIH stanie si\u0119 miejscem i inspiratorem wielu debat, kt\u00f3rych Polska tak bardzo potrzebuje, a tematyka \u017cydowska zyska swoje pe\u0142ne obywatelstwo w kulturze polskiej. Nawet je\u015bli stanie si\u0119 to tak p\u00f3\u017ano i po tylu tragediach, b\u0119dzie to z pewno\u015bci\u0105 czym\u015b szalenie istotnym.<\/span><\/p>\n

Kazimierz W\u00f3ycicki<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

\n

Kazimierz W\u00f3ycicki<\/strong> \u2013 ur. 1949. Politolog, filozof, publicysta. W latach 70. i 80. redaktor WI\u0118ZI. Autor m.in. ksi\u0105\u017cek Niemiecki rachunek sumienia. Niemcy wobec swojej przesz\u0142o\u015bci 1933-1945 oraz Niemiecka pami\u0119\u0107. Rozrachunek z przesz\u0142o\u015bci\u0105 NRD i przemiany niemieckiej \u015bwiadomo\u015bci historycznej. By\u0142 m.in. dyrektorem Instytutu Polskiego w D\u00fcsseldorfie i Lipsku, dyrektorem szczeci\u0144skiego oddzia\u0142u Instytutu Pami\u0119ci Narodowej. Obecnie wyk\u0142adowca w Centrum Studi\u00f3w Wschodnich Uniwersytetu Warszawskiego. Wsp\u00f3\u0142inicjator polsko-niemieckiego kr\u0119gu dyskusyjnego \u201eGrupa Kopernika\u201d. Przewodnicz\u0105cy Stowarzyszenia Przyjaci\u00f3\u0142 Muzeum Historii Polski. Cz\u0142onek Polskiego Pen Clubu. Prowadzi stron\u0119 internetow\u0105 kazwoy.wordpress.com. Mieszka w Warszawie.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u017bydokomuna i komunopolonia WI\u0118\u0179 8-9 (646) 2012 Kazimierz W\u00f3ycicki Pawe\u0142 \u015apiewak, \u017bydokomuna. Interpretacje historyczne, Wydawnictwo Czerwone i Czarne, Warszawa 2012, 270 s. Historia \u017byd\u00f3w w du\u017cej cz\u0119\u015bci przynale\u017cy te\u017c do dziej\u00f3w Polski. Nie powinna by\u0107 wi\u0119c traktowana jako egzotyczna czy osobna, w istocie jednak dzieje si\u0119 tak cz\u0119sto. Zastanowienia wymaga wi\u0119c dzi\u015b fakt, \u017ce historii […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37286"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37286"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37286\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37300,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37286\/revisions\/37300"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37286"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37286"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37286"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}