{"id":38561,"date":"2016-04-14T17:09:05","date_gmt":"2016-04-14T15:09:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=38561"},"modified":"2016-04-08T07:54:57","modified_gmt":"2016-04-08T05:54:57","slug":"31-09-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=38561","title":{"rendered":"Jeszcze jeden s\u0105d nad Judaszem"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Jeszcze jeden s\u0105d nad Judaszem<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Karzyna Andersz<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"Judasz.
\nJudasz. Fragment fresk\u00f3w z XVI wieku z ko\u015bcio\u0142a Saint S\u00e9bastien w Plampinet we Francji<\/em><\/span><\/p>\n

Szmuel Asz, bohater najnowszej powie\u015bci Oza, m\u00f3wi o Judaszu \u201epierwszy i ostatni prawdziwy chrze\u015bcijanin\u201d. Jego spojrzenie na posta\u0107, kt\u00f3ra od stuleci funkcjonuje w kulturze jako synonim zdrajcy, jest \u0142agodne, a przede wszystkim pe\u0142ne zrozumienia. Dalekie temu, jakie wyp\u0142ywa z tekst\u00f3w ewangelicznych; bliskie \u201eEwangelii Judasza\u201d, sensacyjnemu apokryfowi odkrytemu nieca\u0142e 40 lat temu, a odczytanemu dopiero w 2006 r. Zreszt\u0105 po hebrajsku Oz swoj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 zatytu\u0142owa\u0142 \u201eHa-besora al pi Jehuda\u201d \u2013 Ewangelia wed\u0142ug Judasza.<\/span><\/strong><\/p>\n

Judasz, jakiego znamy, to posta\u0107 budz\u0105ca odraz\u0119. Cho\u0107 \u017caden z ewangelicznych opis\u00f3w nie wspomina o satysfakcji, jak\u0105 uknuty podst\u0119pek i \u015bmier\u0107 Jezusa mia\u0142yby przynie\u015b\u0107 Judaszowi, a wida\u0107 raczej targaj\u0105ce nim wyrzuty sumienia, to jednak b\u0142\u0105d wydaje si\u0119 by\u0107 niewybaczalny. Wed\u0142ug Ewangelii Mateusza, kiedy Judasz z przera\u017ceniem odkrywa, \u017ce wyda\u0142 \u201ekrew niewinn\u0105\u201d, pope\u0142nia samob\u00f3jstwo.<\/span><\/p>\n

Szczery \u017cal Judasza i bezsilno\u015b\u0107 w obliczu czynu, kt\u00f3ry pope\u0142ni\u0142, nie powoduj\u0105, \u017ce kszta\u0142tuj\u0105ce si\u0119 chrze\u015bcija\u0144stwo patrzy na jego posta\u0107 przychylniej. Nienawi\u015b\u0107 z osoby samego aposto\u0142a-bogob\u00f3jcy wkr\u00f3tce przelewa si\u0119 na wszystkich, kt\u00f3rzy, tak jak on, Jezusa odrzucili. Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a, tacy jak \u015bw. Hieronim (347-420) i \u015bw. Jan Chryzostom (349-407) jako pierwsi zaczynaj\u0105 \u0142\u0105czy\u0107 posta\u0107 Judasza \u2013 chciwego zdrajcy Jezusa \u2013 z \u017bydami jako og\u00f3\u0142em os\u00f3b, kt\u00f3re w mesjasza nie uwierzy\u0142y. Sztuka sakralna tylko taki obraz utrwala. W przedstawieniach Ostatniej Wieczerzy Judasz wygl\u0105da inaczej ni\u017c pozostali aposto\u0142owie. Ma czarne w\u0142osy, \u015bniad\u0105 karnacj\u0119. Pozostali \u2013 w\u0142osy kasztanowe, czasami nawet blond. A przecie\u017c wszyscy byli \u017bydami zamieszkuj\u0105cymi t\u0119 sam\u0105 szeroko\u015b\u0107 geograficzn\u0105 \u2013 dlaczego kt\u00f3ry\u015b z nich mia\u0142by a\u017c tak wyr\u00f3\u017cnia\u0107 si\u0119 swoj\u0105 fizjonomi\u0105?<\/span><\/p>\n

Kultura ludowa, silnie zwi\u0105zana z katolicyzmem, motyw Judasza arcy-\u017byda ch\u0119tnie podj\u0119\u0142a i eksploatowa\u0142a w spos\u00f3b, kt\u00f3ry prowokowa\u0142 wybuchy nienawi\u015bci wobec wyznawc\u00f3w judaizmu. Centrum Bada\u0144 nad Zag\u0142ad\u0105 \u017byd\u00f3w przy Polskiej Akademii Nauk przywo\u0142uje relacj\u0119 \u015bwiadka mordu na \u017bydach w Gniewczynie Trynieckiej, kt\u00f3ry pr\u00f3buje dociec jego przyczyn. Dowiadujemy si\u0119, \u017ce nienawi\u015b\u0107 do \u017byd\u00f3w by\u0142a we wsi skutecznie podsycana kultywowanymi przez mieszka\u0144c\u00f3w ludowymi zwyczajami. Judasz, z workiem na pieni\u0105dze przywi\u0105zanym do pasa, pojawia\u0142 si\u0119 jako jedna z postaci odgrywanych przez kol\u0119dnik\u00f3w. Religijne kobiety mia\u0142y zach\u0119ca\u0107 do bicia go miot\u0142\u0105, bo by\u0142o to \u201ezas\u0142ug\u0105 przed Panem Jezusem\u201d. Apogeum nienawi\u015bci wobec Judasza, a raczej identyfikowanych z nim \u017byd\u00f3w zamieszkuj\u0105cych wie\u015b, przypada\u0142o na okres przedwielkanocny. Skradzione wcze\u015bniej \u017bydom ubrania s\u0142u\u017cy\u0142y do wykonania kuk\u0142y, kt\u00f3r\u0105 wieszano przed oknami \u017cydowskich rodzin. \u201eW tym czasie \u017bydzi, boj\u0105c si\u0119 akt\u00f3w napa\u015bci inspirowanych liturgi\u0105 i kazaniami wielkopi\u0105tkowymi, wcze\u015bniej ni\u017c zwykle zamykali okiennice i nie wychodzili z dom\u00f3w\u201d podaje relacja.<\/span><\/p>\n

Dla pr\u00f3by zrozumienia i potraktowania Judasza bardziej po ludzku w Ko\u015bciele nie by\u0142o miejsca, tak\u017ce w sensie zupe\u0142nie dos\u0142ownym. Kiedy brytyjski artysta Laurence Whistler zaproponowa\u0142 w latach 80. ubieg\u0142ego wieku dodanie w oknach ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Miko\u0142aja w hrabstwie Dorset witra\u017ca przedstawiaj\u0105cego Judasza, parafianie i ko\u015bcielni hierarchowie zdecydowanie si\u0119 temu sprzeciwili. Praca przedstawiaj\u0105ca sylwetk\u0119 powieszonego aposto\u0142a, z kt\u00f3rego r\u0119ki wypada\u0142y monety, przemieniaj\u0105ce si\u0119 w rozkwitaj\u0105ce kwiaty, przez prawie 30 lat zdeponowana by\u0142a w lokalnym muzeum. Dopiero w 2013 r. roku w\u0142adze parafii zdecydowa\u0142y si\u0119 zamontowa\u0107 witra\u017c tak, aby by\u0142 widoczny tylko z zewn\u0105trz. \u201eOkno przebaczenia\u201d, jak nazywa\u0142 je Whistler, mia\u0142o pokazywa\u0107, \u017ce tak\u017ce Judasz w momencie \u015bmierci nie zosta\u0142 pot\u0119piony przez Boga.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Chrze\u015bcija\u0144stwu trudno by\u0142o przeprowadzi\u0107 dyskusj\u0119, w kt\u00f3rej podj\u0119to by pr\u00f3b\u0119 zastanowienia si\u0119, czy motywacja Judasza mog\u0142a by\u0107 inna ni\u017c z\u0142a wola czy chciwo\u015b\u0107. Ju\u017c dawno temu ustalono, \u017ce 30 srebrnik\u00f3w nie by\u0142o kwot\u0105 oszo\u0142amiaj\u0105c\u0105, a mia\u0142a ona raczej wymiar symboliczny, bo pojawia\u0142a si\u0119 zar\u00f3wno w Ksi\u0119dze Wyj\u015bcia i u proroka Zachariasza.<\/span><\/p>\n

Tym bardziej szokuj\u0105cy wyda\u0142 si\u0119 tekst gnostyckiej \u201eEwangelii Judasza\u201d, kt\u00f3ra sugerowa\u0142a, \u017ce Jezus nie tylko dobrze wiedzia\u0142 o intencjach Judasza, ale i uwa\u017ca\u0142 go za swojego najlepszego ucznia, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce przewy\u017cszy wszystkich pozosta\u0142ych ofiarowuj\u0105c \u201ecz\u0142owieka, kt\u00f3ry go nosi\u201d. Z postaci zdegradowanej, Judasz sta\u0142by si\u0119 bohaterem \u2013 gdyby tylko \u201eEwangelia Judasza\u201d zosta\u0142a uznana za pismo natchnione, r\u00f3wnorz\u0119dne innym Ewangeliom.<\/span><\/p>\n

Kiedy ukaza\u0142 si\u0119 przet\u0142umaczony tekst \u201eEwangelii\u201d (National Geographic Society mia\u0142o zap\u0142aci\u0107 milion dolar\u00f3w za wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107 publikacji), prze\u0142omu jednak nie by\u0142o. Cho\u0107 sama idea, by jednoznacznie nie skazywa\u0107 Judasza na pot\u0119pienie, a spojrze\u0107 na niego jako osob\u0119, kt\u00f3ra wol\u0119 bosk\u0105 jedynie wype\u0142nia\u0142a, nie wydaje si\u0119 szczeg\u00f3lnie niebezpieczna dla fundament\u00f3w wiary katolickiej, to jednak trzeba podkre\u015bli\u0107, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 tekst \u201eEwangelii Judasza\u201d z ca\u0142\u0105 stanowczo\u015bci\u0105 odrzuca. Jak pisze ks. prof. Mariusz Rosik w ksi\u0105\u017cce \u201eArcheolog czyta Bibli\u0119\u201d, powod\u00f3w ku temu jest kilka. Przede wszystkim nie zachowa\u0142y si\u0119 informacje, kt\u00f3re \u015bwiadczy\u0142by o u\u017cywaniu tekstu w liturgii, ani nawet o powszechnej wiedzy o jego istnieniu. Po drugie, tekst, \u017ceby zosta\u0142 uzany za kanoniczny, musia\u0142by zosta\u0107 napisany przez samego aposto\u0142a albo jego ucznia. Jak wiadomo z opis\u00f3w innych ewangelist\u00f3w Judasz powiesi\u0142 si\u0119 tu\u017c po \u015bmierci Jezusa, a tekst jego rzekomej Ewangelii datowany jest na rok oko\u0142o 150. Po trzecie, tekst nie prezentuje tak zwanej \u201ebuduj\u0105cej tre\u015bci\u201d, kt\u00f3ra jest kolejnym wyznacznikiem pism natchnionych. \u201eEwangelia Judasza\u201d jest zatem dla chrze\u015bcijan interesuj\u0105ca ze wzgl\u0119du na obraz gnostycyzmu z niej wyp\u0142ywaj\u0105cy, ale nie jako tekst, kt\u00f3ry doda\u0142by co\u015b do ich zrozumienia historii \u015bmierci Jezusa.<\/span><\/p>\n

Wed\u0142ug gnostyk\u00f3w, jak pisze we wst\u0119pie do krytycznego wydania \u201eEwangelii\u201d ks. prof. Wincenty Myszor, Judasz \u201eprzyczyni\u0142 si\u0119 do zbawienia, przyczyniaj\u0105c si\u0119 do \u015bmierci Chrystusa\u201d. By\u0142 wi\u0119c postaci\u0105 przez nich zupe\u0142nie inaczej postrzegan\u0105, bo to, co zrobi\u0142, mia\u0142o wymiar jednoznacznie pozytywny. Brzmi to troch\u0119 tak, jakby Judasz chcia\u0142 swoim dzia\u0142aniem przy\u015bpieszy\u0107 nadej\u015bcie zbawienia, a mo\u017ce \u201eMesjasza teraz\u201d (pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 has\u0142em chabadnik\u00f3w).<\/span><\/p>\n

Szmuel Asz, bohater ksi\u0105\u017cki Oza, widzi Judasza jako osob\u0119 niezachwianej wiary. To on, jako jedyny po\u015br\u00f3d uczni\u00f3w, kt\u00f3rymi targa\u0142y w\u0105tpliwo\u015bci, i bardziej zreszt\u0105 ni\u017c sam Jezus, wierzy, \u017ce jego \u015bmier\u0107 objawi to, na co wszyscy czekaj\u0105. Zatraca si\u0119 w swoim planie. Chce cudu spektakularnego, dokonanego na oczach mieszka\u0144c\u00f3w Jerozolimy, wspiera (a mo\u017ce nawet troch\u0119 ponagla) swojego nauczyciela. \u201eJudasz jest zatem autorem, impresariem, re\u017cyserem i producentem widowiska ukrzy\u017cowania\u201d \u2013 konkluduje Szmuel. Judasz ca\u0142y czas chcia\u0142 dobrze i kocha\u0142 Jezusa ponad wszystko. Dopiero, kiedy ten umar\u0142 na krzy\u017cu, dosz\u0142a do niego tragiczna prawda. Ale wtedy by\u0142o ju\u017c za p\u00f3\u017ano.<\/span><\/p>\n

Fragment Ewangelii Judasza<\/em><\/span>
\n\"Fragment<\/a><\/p>\n

Bohater Oza nie os\u0105dza Judasza, w jego przekonaniu jest on postaci\u0105 nie mniej tragiczn\u0105 ni\u017c Jezus, kt\u00f3ry traci przez niego \u017cycie. Czyste intencje nie s\u0105 jednak usprawiedliwieniem w oczach znawc\u00f3w Nowego Testementu, zar\u00f3wno \u017cydowskich jak i katolickich. Profesor Amy-Jill Levine z ameryka\u0144skiego Duke University twierdzi, \u017ce nawet \u201efakt, \u017ce Judasz zosta\u0142 predestynowany do wydania Jezusa, nie uwalnia go od odpowiedzialno\u015bci\u201d. Ks. prof. Mariusz Rosik pisze natomiast: \u201eNatur\u0105 grzechu Judasza by\u0142a pycha. Przed\u0142o\u017cy\u0142 swoje w\u0142asne plany ponad plany Bo\u017ce\u201d. Greckie poj\u0119cie hybris zdaje si\u0119 do tej tragedii bardzo pasowa\u0107.<\/span><\/p>\n

CZYTAJ WI\u0118CEJ O NOWEJ KSI\u0104\u017bCE AMOSA OZA \u201eJUDASZ\u201d<\/a><\/strong><\/span><\/p>\n

Apokryficzna \u201eEwangelia Judasza\u201d nie opowiada los\u00f3w aposto\u0142a po pojmaniu Jezusa. Ko\u0144czy si\u0119 s\u0142owami: \u201eJudasz wzi\u0105\u0142 pieni\u0105dze i wyda\u0142 go im\u201d (t\u0142. Wincenty Myszor). Nie ma tam miejsca na opisy takie jak u Ewangelist\u00f3w, kt\u00f3rzy przypisuj\u0105 Judaszowi chciwo\u015b\u0107 (Mateusz), uznaj\u0105 Judasza za ow\u0142adni\u0119tego przez szatana (\u0141ukasz i Jan), albo m\u00f3wi\u0105 o nim jako z\u0142odzieju (Jan). By\u0107 mo\u017ce to w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki nim Judasz zosta\u0142 uznany \u201eprzez setki milion\u00f3w ludzi na pi\u0119ciu kontynentach, i to przez tysi\u0105ce lat, za najbardziej typowego \u017byda. Przy tym najbardziej obmierz\u0142ego i godnego pogardy. Za \u017cywe uciele\u015bnienie zdrady i \u017cydowsko\u015bci, a tak\u017ce zwi\u0105zku \u017cydowsko\u015bci ze zdrad\u0105\u201d, jak pisze Oz.<\/span><\/p>\n

A gdyby rzeczywi\u015bcie okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Judasz nie by\u0142 chciwym zdrajc\u0105, a wiernym, wybranym uczniem Jezusa, jak sugeruje \u201eEwangelia Judasza\u201d? Pojawiaj\u0105 si\u0119 czasem g\u0142osy, \u017ce gdyby tekst by\u0142 bardziej znany w\u015br\u00f3d chrze\u015bcijan, pom\u00f3g\u0142by walczy\u0107 z anty\u017cydowskimi postawami. Prof. Levine nie zgadza si\u0119 z tak\u0105 opini\u0105. \u201eW Nowym Testamencie s\u0105 fragmenty nie maj\u0105ce nic wsp\u00f3lnego z Judaszem, a przez niekt\u00f3rych mimo wszystko interpretowane w spos\u00f3b anty\u017cydowski\u201d- twierdzi uczona. Mo\u017ce jest wi\u0119c tak, jak w \u201eJudaszu\u201d m\u00f3wi stary Gerszom Wald: \u201eWszyscy jeste\u015bmy Judaszami. Nawet za osiemdziesi\u0105t pokole\u0144 wszyscy nimi b\u0119dziemy\u201d. Niezale\u017cnie od przemy\u015ble\u0144 bohater\u00f3w Oza i tekstu \u201eEwangelii Judasza\u201d. \u220e
\n<\/span><\/p>\n

\n

\u00a0<\/span>Prenumerata<\/span><\/em><\/strong><\/span>
\n\"\"<\/a>Prenumerata na 2016 rok kosztuje 90 z\u0142 i obejmuje dziesi\u0119\u0107 numer\u00f3w w j\u0119zyku polskim oraz jeden numer w j\u0119zyku angielskim wydawany na koniec 2016 roku. Prenumerata zagraniczna kosztuje 190 z\u0142.<\/span><\/em><\/p>\n

Bie\u017c\u0105ce oraz angielskie wydanie \u201eChiduszu\u201d mo\u017cna kupi\u0107 w CI\u017b CAFE przy ulicy W\u0142odkowica 9 we Wroc\u0142awiu, w \u017bydowskim Instytucie Historycznym oraz w MH\u017bP POLIN w Warszawie w cenie 9 z\u0142 (polskie) 30 z\u0142 (angielskie).<\/span><\/em><\/p>\n

Pojedyncze numery mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c zam\u00f3wi\u0107 mailowo pod adresem office @ chidusz.com w cenie 15 z\u0142 (w j\u0119zyku polskim), oraz 30 z\u0142 (w j\u0119zyku angielskim). Wysy\u0142ka zagraniczna kosztuje: 20 z\u0142 (wydanie polskie) 40 z\u0142 (wydanie angielskie).<\/span><\/em><\/p>\n

W najbli\u017cszym czasie \u201eChidusz\u201d b\u0119dzie dost\u0119pny w sieci salon\u00f3w EMPIK, o czym niezw\u0142ocznie poinformujemy.<\/span><\/em><\/p>\n

Numery archiwalne (je\u017celi nak\u0142ad nie zosta\u0142 wyczerpany) mo\u017cna zakupi\u0107 w cenie 20 z\u0142 (za jedn\u0105 sztuk\u0119) mailowo: office[at]chidusz.com<\/span><\/em><\/p>\n

\u017byczymy przyjemnej lektury!<\/span><\/em><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jeszcze jeden s\u0105d nad Judaszem Karzyna Andersz Judasz. Fragment fresk\u00f3w z XVI wieku z ko\u015bcio\u0142a Saint S\u00e9bastien w Plampinet we Francji Szmuel Asz, bohater najnowszej powie\u015bci Oza, m\u00f3wi o Judaszu \u201epierwszy i ostatni prawdziwy chrze\u015bcijanin\u201d. Jego spojrzenie na posta\u0107, kt\u00f3ra od stuleci funkcjonuje w kulturze jako synonim zdrajcy, jest \u0142agodne, a przede wszystkim pe\u0142ne zrozumienia. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38561"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38561"}],"version-history":[{"count":24,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38561\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38567,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38561\/revisions\/38567"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38561"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38561"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38561"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}