{"id":39508,"date":"2016-04-08T17:09:52","date_gmt":"2016-04-08T15:09:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=39508"},"modified":"2016-04-08T06:31:54","modified_gmt":"2016-04-08T04:31:54","slug":"39508","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=39508","title":{"rendered":"Bauman: gdyby nie by\u0142o terroryst\u00f3w, trzeba by ich by\u0142o wymy\u015bli\u0107"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Bauman: gdyby nie by\u0142o terroryst\u00f3w, trzeba by ich by\u0142o wymy\u015bli\u0107<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Rozmowa Sierakowskiego<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/p>\n

Stan wyj\u0105tkowy podnoszony jest do rangi normalnego \u0142adu.<\/span><\/p>\n

S\u0142awomir Sierakowski: Czy zamachy w Brukseli s\u0105 dowodem na s\u0142abo\u015b\u0107 Zachodu i rosn\u0105c\u0105 si\u0142\u0119 islamskiego terroryzmu? Czy te\u017c nale\u017cy si\u0119 do nich po prostu przyzwyczai\u0107, bo sta\u0142y si\u0119 nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ponowoczesnego krajobrazu i w gruncie rzeczy jest w nich wi\u0119cej z telewizyjnego horroru ni\u017c masowego zagro\u017cenia?<\/strong><\/span><\/p>\n

Zygmunt Bauman:<\/strong> Wypada\u0142oby si\u0119 przyzwyczai\u0107. Szeroko odnotowane zjawisko zwane w angielszczy\u017anie \u201ecopycat\u201d [na\u015bladowca, imitator \u2013 przyp. red.] i w tym przypadku zadzia\u0142a. Silnik nap\u0119dzaj\u0105cy kopiowanie zachowa\u0144 wygasa w miar\u0119, gdy reakcje na dany typ poczyna\u0144 przenosz\u0105 si\u0119 z obszaru wypadk\u00f3w nadzwyczajnych do dziedziny rutyny. Trac\u0105 po drodze sw\u0105 moc szokowania i budz\u0105 reakcje coraz mniej intensywne, a wi\u0119c i efekty coraz mniej zyskowne.<\/span><\/p>\n

W mediach ma\u0142o kt\u00f3ry ekspert, a co dopiero polityk, przyznaje, \u017ce do zamach\u00f3w takich jak w Pary\u017cu czy w Brukseli trzeba si\u0119 przyzwyczai\u0107.<\/span><\/strong><\/p>\n

\u201ePrzyzwyczajenie\u201d op\u0142aca si\u0119 podw\u00f3jnie. Uspokaja nerwy, a wi\u0119c umniejsza panik\u0119, na kt\u00f3rej domowi demagodzy mog\u0105 \u0142atwo zbi\u0107 kapita\u0142 polityczny. A tak\u017ce \u2013 w rezultacie \u2013 zmniejsza prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce islamski terroryzm w jego obecnej postaci na d\u0142ugo w tym \u015bwiecie pozostanie \u201enieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ponowoczesnego krajobrazu\u201d. Jak d\u0142ugo to potrwa, zale\u017cy nie tylko od organizator\u00f3w i podjudzaczy, ale i od tego, jak wiele na \u015bwiecie maj\u0105 oni do dyspozycji obszar\u00f3w rekrutacyjnych i ile takich obszar\u00f3w z dnia na dzie\u0144 b\u0119dzie przybywa\u0107. Teren\u00f3w, na jakich roi si\u0119 od m\u0142odych odartych z mo\u017cliwo\u015bci sensownego i godnego \u017cycia. Dla nich obietnice godnej i \u201esensownej\u201d \u015bmierci s\u0105 jak miska miodu dla zb\u0142\u0105kanej i wyg\u0142odzonej muchy.<\/span><\/p>\n

Od czego jeszcze to zale\u017cy?<\/strong><\/span><\/p>\n

Od tego, jak d\u0142ugo \u017c\u0105dni zysk\u00f3w handlarze broni\u0105 i materia\u0142ami wybuchowymi, pospo\u0142u z rz\u0105dami \u017c\u0105dnymi wzrostu PKB (najpopularniejszego dzi\u015b sprawdzianu rz\u0105dowej sprawno\u015bci), nasyca\u0107 b\u0119d\u0105 \u015bwiat narz\u0119dziami mordu, czyni\u0105c je dziecinnie \u0142atwymi do zdobycia i u\u017cycia. Te dwie moce wsp\u00f3lnym wysi\u0142kiem przeobrazi\u0142y nasz\u0105 planet\u0119 w pole minowe, o jakim wiedzie\u0107 mo\u017cemy tylko tyle, \u017ce wybuch nast\u0105pi, ale nie mamy poj\u0119cia gdzie i kiedy. Cz\u0142owiek zwyk\u0142 dobiera\u0107 sobie cele, do jakich osi\u0105gania dost\u0119pne mu \u015brodki najbardziej si\u0119 nadaj\u0105. Jak poucza\u0142 Antoni Czechow aspirant\u00f3w do tworzenia realistycznego teatru: \u201eJe\u015bli w pierwszym akcie sztuki wisi na \u015bcianie strzelba, w trzecim musi ona wystrzeli\u0107\u201d.<\/span><\/p>\n

A jakie znaczenie dla tego jak reagujemy na terroryzm ma to, \u017ce to islamski terroryzm, a nie na przyk\u0142ad \u201enasz w\u0142asny\u201d, irlandzki czy baskijski? Czy ta reakcja by\u0142aby inna?<\/strong><\/span><\/p>\n

Viktor Orban \u2013 mistrz nad mistrze ws\u0142uchiwania si\u0119 w to, co w wyborczej trawie piszczy \u2013 rzuci\u0142 w \u015bwiat has\u0142o, \u017ce \u201ewszyscy terrory\u015bci s\u0105 imigrantami\u201d. Ta formu\u0142a, jak i inne jego pomys\u0142y, zosta\u0142a gorliwie podchwycona w niekt\u00f3rych krajach przez kandydat\u00f3w do niekwestionowanej, a zatem i w zasadzie niesko\u0144czonej, w\u0142adzy, na podobie\u0144stwo do \u201eTysi\u0105cletniej Rzeszy\u201d. A\u017c trzy wzajem powi\u0105zane tezy i obietnice \u2013 cho\u0107by i nie\u015bcis\u0142e lub wr\u0119cz puste, ale wszystkie na pewien czas politycznie dochodowe \u2013 zawarte s\u0105 w tej formule.<\/span><\/p>\n

O jakich tezach mowa?<\/strong><\/span><\/p>\n

Pierwsza teza jest taka: strach przed zagro\u017ceniem egzystencjalnym, jaki doskwiera przelicznym wyborcom, ma swe korzenie w obcym spisku. To nowa, a wygodniejsza dla rz\u0105du, wersja popularnego, a bardziej faktami ugruntowanego podejrzenia, \u017ce n\u0119kaj\u0105ca ich niepewno\u015b\u0107 egzystencji powodowana jest (i co wi\u0119cej pog\u0142\u0119biana) przez moce globalne, kt\u00f3rych w\u0142adze pa\u0144stwa dosi\u0119gn\u0105\u0107 nie mog\u0105.<\/span><\/p>\n

Druga: zatamowanie tak wyselekcjonowanego pra\u017ar\u00f3d\u0142a niepewno\u015bci \u017cyciowej jest w zasi\u0119gu mo\u017cliwo\u015bci. A i na biurkach premier\u00f3w czy ministr\u00f3w mo\u017cna na przyk\u0142ad pi\u0119\u015bci\u0105 w st\u00f3\u0142 uderzy\u0107 i odm\u00f3wi\u0107 intruzom z Brukseli przyjmowania uciekinier\u00f3w i uchod\u017ac\u00f3w. Mo\u017cna te\u017c wznie\u015b\u0107 wzd\u0142u\u017c granicy mur wielometrowej wysoko\u015bci i wielokilometrowej d\u0142ugo\u015bci \u2013 a jedno i drugie pokazywa\u0107 w k\u00f3\u0142ko na ekranach telewizyjnych i ekranikach telefonicznych celem cho\u0107by i kr\u00f3tkotrwa\u0142ego przekonania sceptyk\u00f3w, \u017ce w\u0142adza bierze ich zmartwienia na serio. \u017be zamierza si\u0119gn\u0105\u0107 do praprzyczyny ich niepokoju i \u017ce nie miele s\u0142\u00f3w na pr\u00f3\u017cno.<\/span><\/p>\n

I trzecia: \u017ce smok niepewno\u015bci ma jedn\u0105 paszcz\u0119 tylko, i wystarczy je\u015bli si\u0119 mu jeden \u0142eb odr\u0105bie, by poczucie bezpiecze\u0144stwa przywr\u00f3ci\u0107. Inne ludzkie k\u0142opoty, jak np. rynek pracy przemieniony w ruchome piaski, brak dostatecznego zabezpieczenia na staro\u015b\u0107 i w wypadku choroby, trudno\u015bci z godziwym wykszta\u0142ceniem dla potomk\u00f3w itp. mo\u017cna na razie do lamusa od\u0142o\u017cy\u0107, a ju\u017c na pewno zdj\u0105\u0107 z ekran\u00f3w telewizji i szpalt gazet.<\/span><\/p>\n

Czy ten terroryzm nie jest w gruncie rzeczy zachodni\u0105 ponowoczesn\u0105 produkcj\u0105, a nie tworem pa\u0144stw islamskich, skoro organizuj\u0105 go ludzie urodzeni i wychowani w Europie? Symptomem jakiej europejskiej choroby mog\u0105 by\u0107 te samob\u00f3jcze ataki?<\/strong><\/span><\/p>\n

Na Zachodzie pojawi\u0142o si\u0119 nowe s\u0142owo, jak dot\u0105d jeszcze w s\u0142ownikach nieodnotowane: securitization. U\u017cywa si\u0119 go dla oznaczenia tendencji, bardzo dzi\u015b w Europie rozpowszechnionej, do przesuwania kwestii imigracji ze sfery problem\u00f3w socjalnych, moralnych czy nawet gospodarczych do strefy bezpiecze\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

To w wyniku tej \u201esekuratyzacji\u201d kwestii uchod\u017ac\u00f3w pukaj\u0105cych do naszych bram i z miejsca transponowanej na tych, kt\u00f3rzy si\u0119 ju\u017c przez owe bramy przedostali, mo\u017ce nam w przysz\u0142o\u015bci \u201eco\u015b ze strony uchod\u017ac\u00f3w grozi\u0107\u201d. Jak Kuba Bogu, tak B\u00f3g Kubie \u2013 powiada m\u0105dro\u015b\u0107 ludowa.<\/span><\/p>\n

Tak\u017ce po reakcji polskiego rz\u0105du, kt\u00f3ry og\u0142osi\u0142, \u017ce nie zamierza na razie przyjmowa\u0107 nawet tych 7 tys. uchod\u017ac\u00f3w, na kt\u00f3rych si\u0119 ju\u017c wcze\u015bniej zgodzili\u015bmy, wida\u0107, \u017ce win\u0105 za te zamachy oskar\u017ca si\u0119 uchod\u017ac\u00f3w. Na ile naprawd\u0119 co\u015b nam grozi z ich strony?<\/strong><\/span><\/p>\n

Owszem, publiczne i hurtowe pi\u0119tnowanie uciekinier\u00f3w z p\u00f3l mordu jako zagro\u017cenia nawet tych naj\u017cyczliwiej usposobionych, kochaj\u0105cych Europ\u0119, mo\u017ce ich we wrog\u00f3w przemieni\u0107.<\/span><\/p>\n

Czyli to stygmatyzowanie przez rz\u0105d uchod\u017ac\u00f3w powoduje zagro\u017cenie na przysz\u0142o\u015b\u0107?<\/strong><\/span><\/p>\n

Realia socjalnej dyskryminacji wraz z odruchow\u0105 nie\u017cyczliwo\u015bci\u0105 otoczenia mog\u0105 tylko wzmocni\u0107, a nie os\u0142abi\u0107, wysi\u0142ki propagandowe terroryst\u00f3w, a w rezultacie i ich rekrutacyjne zap\u0119dy. Uda\u0142o si\u0119 ju\u017c podobno terrorystom zwerbowa\u0107 oko\u0142o pi\u0119ciu tysi\u0119cy m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn i kobiet z upo\u015bledzonych rewir\u00f3w Europy do szereg\u00f3w przysz\u0142ych samob\u00f3jczych zamachowc\u00f3w. \u201eSekuratyzacja\u201d problemu imigrant\u00f3w mo\u017ce odegra\u0107 rol\u0119 samospe\u0142niaj\u0105cej si\u0119 prognozy. Oby starczy\u0142o nam rozs\u0105dku, by temu zapobiec.<\/span><\/p>\n

No dobrze, mo\u017cna krytykowa\u0107 l\u0119ki przed uchod\u017acami obecne w spo\u0142ecze\u0144stwie jako prymitywny szowinizm, ale czy nie jest to p\u00f3j\u015bcie na \u0142atwizn\u0119, do tego przeciwskuteczn\u0105? Czy nie powinni\u015bmy ich najpierw zrozumie\u0107 i jakim\u015b sposobem si\u0119 z przestraszonymi skomunikowa\u0107 i porozumie\u0107?<\/strong><\/span><\/p>\n

Prymitywny szowinizm pewnie i odegra\u0142 rol\u0119 surowca, jakim si\u0119 pos\u0142u\u017cy\u0142a obecna panika wobec nap\u0142ywu imigrant\u00f3w, ale form\u0119 nada\u0142y jej inne czynniki. O pewnych z nich ju\u017c m\u00f3wi\u0142em pokr\u00f3tce przy okazji \u201esekuratyzacji\u201d. Ale zwr\u00f3\u0107my jeszcze uwag\u0119 na dwa inne.<\/span><\/p>\n

Pierwszy zasygnalizowa\u0142 ju\u017c starogrecki bajkopisarz Ezop w bajce o zaj\u0105cach i \u017cabach. Przypomn\u0119 jej tre\u015b\u0107: zaj\u0105ce s\u0142yn\u0119\u0142y ze swej strachliwo\u015bci \u2013 umyka\u0142y w przera\u017ceniu przed wszystkimi innymi zwierz\u0119tami, przekonane, i\u017c znajduj\u0105 si\u0119 na dnie hierarchii stworze\u0144. Pewnego razu jednak, w ucieczce przed tabunem jeleni, natkn\u0119\u0142y si\u0119 na staw pe\u0142en \u017cab, kt\u00f3re na ich widok hurmem skoczy\u0142y do wody. Uradowa\u0142o to zaj\u0105ce niezmiernie. S\u0105 takie stworzenia, jakie nawet na nich, zaj\u0119cy, boj\u0105cych si\u0119 wszystkiego co si\u0119 rusza, reaguj\u0105 przera\u017ceniem. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce pod tym dnem, na jakim los umie\u015bci\u0142 zaj\u0105ce, jest jeszcze jedno dno! Odkrycie to podnios\u0142o zaj\u0105ce na duchu i przywr\u00f3ci\u0142o im cz\u0105stk\u0119 utraconego honoru. Pewnie odt\u0105d zaj\u0105ce, by zasklepi\u0107 rany zadane ich godno\u015bci w\u0142asnej, zajmowa\u0142y si\u0119 tropieniem i straszeniem \u017cab.<\/span><\/p>\n

Ta ezopowa bajka nadaje si\u0119 znakomicie na alegori\u0119 reakcji warstw upo\u015bledzonych we w\u0142asnym spo\u0142ecze\u0144stwie, zmo\u017conych uwi\u0105dem szacunku do siebie, ufno\u015bci w swe si\u0142y oraz nadziei na popraw\u0119, na pojawienie si\u0119 w pobli\u017cu grup jeszcze bardziej ni\u017c one pogardzanych i postponowanych.<\/span><\/p>\n

Tak zdarzy\u0142o si\u0119 w kraju o nieprzypadkowej nazwie Liberia, gdzie pe\u0142ni wyrzut\u00f3w sumienia Amerykanie zawie\u017ali oswobodzonych niewolnik\u00f3w, kt\u00f3rzy dostali mo\u017cliwo\u015b\u0107 urz\u0105dzenia si\u0119 po swojemu i natychmiast uczynili z tubylc\u00f3w niewolnik\u00f3w i zaprowadzili jeden z najbardziej okrutnych re\u017cim\u00f3w w Afryce, kt\u00f3ry upad\u0142 dopiero w latach 80.<\/strong><\/span><\/p>\n

Przydarzy\u0142a si\u0119 te\u017c taka reakcja po kl\u0119sce Federacji w ameryka\u0144skiej wojnie domowej 1861-1865 ubogim \u201ebia\u0142ym\u201d, wiod\u0105cym dot\u0105d n\u0119dzny \u017cywot w \u015bwiecie zdominowanym przez op\u0142ywaj\u0105cych w dostatki i pyszni\u0105cych si\u0119 sw\u0105 wy\u017cszo\u015bci\u0105 pan\u00f3w niewolniczych plantacji, a pogardzaj\u0105cych swymi ubogimi pobratymcami, dla kt\u00f3rych ukuli nawet og\u00f3lne miano \u201ewhite trash\u201d (\u201ebia\u0142ego \u015bmiecia\u201d). Wczorajsi mieszka\u0144cy niewolniczych barak\u00f3w stali si\u0119 nagle mieszka\u0144cami tych\u017ce co \u201ebia\u0142e \u015bmiecie\u201d region\u00f3w \u2013 s\u0105siadami konkuruj\u0105cymi z bia\u0142osk\u00f3rymi n\u0119dzarzami do sk\u0105pych zasob\u00f3w pozosta\u0142ych po wojennych spustoszeniach.<\/span><\/p>\n

\u201eBia\u0142e \u015bmieci\u201d odkry\u0142y drugie, jeszcze g\u0142\u0119bsze od w\u0142asnego, dno spo\u0142ecznego upokorzenia. Odt\u0105d troska o honor w\u0142asny i ratowanie w\u0142asnej twarzy uto\u017csamiona by\u0142a w ich \u015bwiadomo\u015bci z pog\u0142\u0119bianiem dyskryminacji n\u0119dzarzy czarnosk\u00f3rych. Aby kolor sk\u00f3ry, jakiego zmieni\u0107 nie mo\u017cna, przewa\u017cy\u0142 wszystkie inne kryteria pozycji spo\u0142ecznej i presti\u017cu, i s\u0142u\u017cy\u0142 im \u2013 bia\u0142osk\u00f3rym n\u0119dzarzom \u2013 polis\u0105 ubezpieczeniow\u0105 przed upadkiem na rzeczywiste dno upokorzenia. Dno, na kt\u00f3rym nie ma ju\u017c czym si\u0119 w swej niedoli pociesza\u0107 i w niedoli innych, wi\u0119kszej jeszcze od w\u0142asnej, znajdowa\u0107 ratunek dla resztek w\u0142asnej godno\u015bci.<\/span><\/p>\n

To stara historia, ale jeszcze niedawno tak by\u0142o w USA, kt\u00f3re dzi\u015b \u201epoucza nas\u201d, jak nale\u017cy dochowywa\u0107 wierno\u015bci demokracji i zasadzie rz\u0105d\u00f3w prawa.<\/strong><\/span><\/p>\n

M\u00f3wi pan o tzw. \u201eJim Crow\u201d, czyli zasadach obowi\u0105zuj\u0105cych na po\u0142udniu USA od czasu \u201eRekonstrukcji\u201d z 1890 roku, a zniesionych dopiero w 1965. By\u0142o to duchem swym pokrewne p\u00f3\u017aniejszemu po\u0142udniowo-afryka\u0144skiemu \u201eapartheidowi\u201d. Gdy Marine LePen rzuci\u0142a ju\u017c w naszych czasach has\u0142o \u201eFrancja dla Francuz\u00f3w\u201d, liczy\u0142a na podobny psycho-spo\u0142eczny mechanizm, a wi\u0119c i podobne reakcje na zaoferowanie pogardzanym sposobu na odbicie si\u0119 od dna pogardy. I przyzna\u0107 trzeba, \u017ce z powodzeniem.<\/span><\/p>\n

A drugi pow\u00f3d paniki spowodowanej nap\u0142ywem uchod\u017ac\u00f3w?<\/strong><\/span><\/p>\n

Na drugi czynnik \u017cywio\u0142owej niech\u0119ci do nowo przyby\u0142ych zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 Bertold Brecht, gdy odnotowa\u0142, i\u017c \u201euchod\u017acy s\u0105 heroldami z\u0142ej nowiny\u201d.<\/span><\/p>\n

Zaiste s\u0105 \u2013 dzi\u015b bardziej ni\u017c wtedy, w latach trzydziestych poprzedniego wieku. \u00d3wczesne \u201eklasy \u015brednie\u201d, znane z dufno\u015bci i uznania prawowito\u015bci przesz\u0142ego dorobku oraz przekonania o tym, \u017ce prawdopodobnie zostanie zwi\u0119kszone w przysz\u0142o\u015bci, zosta\u0142y zast\u0105pione dzi\u015b przez \u201eprekariat\u201d. Prekariat, czyli szybko rosn\u0105ce grono ludzi o zasobach niewsp\u00f3\u0142miernie szczup\u0142ych w por\u00f3wnaniu z tymi, jakich spe\u0142nienie w\u0142asnych ambicji wymaga. Prekariusze s\u0105 dlatego niepewni uzyskanej pozycji spo\u0142ecznej, dniem i noc\u0105 n\u0119ka ich przeczucie jej utraty.<\/span><\/p>\n

Ale co maj\u0105 wsp\u00f3lnego prekariusze z uchod\u017acami?<\/strong><\/span><\/p>\n

Wczoraj jeszcze mamieni pozornym bezpiecze\u0144stwem swych domostw i posiad\u0142o\u015bci, a dzi\u015b zmuszeni przez moce nie do poskromienia do tu\u0142aczki, skazani na bezdomno\u015b\u0107 i wtr\u0105ceni w spo\u0142eczn\u0105 pustk\u0119, uchod\u017acy uciele\u015bniaj\u0105 najgorsze strachy z ich nocnych koszmar\u00f3w. Natr\u0119tnie przypominaj\u0105 prekariuszom o ruchomo\u015bci piask\u00f3w, po jakich st\u0105paj\u0105. A jak wiadomo z dziej\u00f3w ludzkich, pos\u0142a\u0144com nie wybacza si\u0119 mroczno\u015bci wie\u015bci jakie przynosz\u0105, cho\u0107 sami ich zawarto\u015bci nie skomponowali i za ich tre\u015b\u0107 odpowiedzialno\u015bci nie ponosz\u0105. Z pewno\u015bci\u0105 nie mog\u0105 wygna\u0144cy liczy\u0107 na witanie chlebem i sol\u0105, a tym bardziej z kwiatami. Nie mo\u017cna bezkarnie pozbawia\u0107 ludzi z\u0142udze\u0144… A kysz, widmo upadku! Wynocha!<\/span><\/p>\n

W Polsce powinno chyba mie\u0107 jakie\u015b znaczenie to, co m\u00f3wi i robi w tej sprawie papie\u017c, a jest bardzo konkretny w swoich oczekiwaniach wobec katolik\u00f3w. Tymczasem reakcja Franciszka, kt\u00f3ry umy\u0142 nogi 11 imigrantom, zaskoczy\u0142a wielu naszych katolik\u00f3w. Czy papie\u017c nie wyrasta dzi\u015b na lidera raczej \u015bwiatowej lewicy ni\u017c katolickiej prawicy, kt\u00f3ra nie mo\u017ce go zrozumie\u0107 i zaczyna si\u0119 od niego dystansowa\u0107, szczeg\u00f3lnie w Polsce? W polskim internecie Franciszka spotka\u0142a fala nienawi\u015bci za ten gest.<\/strong><\/span><\/p>\n

Dwunast\u0105 osob\u0105, jedyn\u0105 rodzim\u0105 W\u0142oszk\u0105 w tym gronie, by\u0142a dziewczyna zgn\u0119biona i za\u0142amana strat\u0105 ukochanej i kochaj\u0105cej, opieku\u0144czej mamy. Bole\u015b\u0107 straty by\u0142a wsp\u00f3lnym mianownikiem doboru dwunastki, i g\u0142\u00f3wnym przes\u0142aniem Franciszka w roku mi\u0142osierdzia: bliscy czy dalecy, oto ludzie podobnie odarci z tego, czym \u017cyli i co im by\u0142o drogie, a przeto r\u00f3wnie wo\u0142aj\u0105cy o nasze mi\u0142osierdzie. I o nasz\u0105 wobec ich cierpie\u0144 pokor\u0119.<\/span><\/p>\n

Dw\u00f3ch lewak\u00f3w ws\u0142uchanych z zachwytem w g\u0142os papie\u017ca [\u015bmiech]. Gorszy humor ma nasz Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, kt\u00f3ry milczy.<\/strong><\/span><\/p>\n

Sk\u0105d si\u0119 wywodzi takie przes\u0142anie Franciszka? Z lewicowego czy prawicowego podr\u0119cznika? Faktem jest, \u017ce nawo\u0142ywania i obietnice do niedawna schludnie posegregowane mi\u0119dzy vademecum \u201elewicy\u201d i \u201eprawicy\u201d le\u017c\u0105 dzi\u015b, by tak rzec, na ulicy, dokumentnie niemal przemieszane, odarte z firmowych etykietek i pozbawione \u015bwiadectw urodzenia czy partyjnych legitymacji. Ludzie wybieraj\u0105 z nich do woli, a sp\u00f3jno\u015b\u0107 \u017ar\u00f3de\u0142 jest ostatni\u0105 z cn\u00f3t, jakie da\u0142oby si\u0119 temu czy innemu z wybranych zestaw\u00f3w przypisa\u0107.<\/span><\/p>\n

Dzisiejsze podzia\u0142y (i antagonizmy) postaw, inklinacji czy poczyna\u0144 przebiegaj\u0105 mi\u0119dzy cz\u0142owiecze\u0144stwem a nieludzko\u015bci\u0105, czy \u2013 je\u015bli wolisz \u2013 mi\u0119dzy gwiazdami przewodnimi mi\u0142o\u015bci i nienawi\u015bci, ch\u0119ciami przynoszenia dobra czy pogn\u0119biania nielubianych, przygarniania lub odpychania, zespalania czy odrzucania. Franciszek jest dzi\u015b przewodnikiem obozu mi\u0142o\u015bci, niesienia dobra, przygarniania i zespolenia. Jego wyb\u00f3r obiekt\u00f3w do tegorocznego obrz\u0119du omywania n\u00f3g, a i rozmaito\u015b\u0107 na\u0144 reakcji, jest kolejn\u0105, a bynajmniej nie jedyn\u0105, znakomit\u0105 tego ilustracj\u0105 i demonstracj\u0105.<\/span><\/p>\n

Nie dra\u017cnijmy ju\u017c nikogo i zostawmy w spokoju Franciszka. Terroryzm powoduje wprowadzanie ustaw antyterrorystycznych w kolejnych pa\u0144stwach. Taka przygotowywana jest tak\u017ce w Polsce. Jak\u0105 rol\u0119 odegra\u0142y one dot\u0105d na Zachodzie? S\u0105 skuteczne? S\u0105 nadu\u017cywane? Czy dobrze s\u0142u\u017c\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwom?<\/span><\/strong><\/p>\n

Proponowa\u0142bym niejakie rozszerzenie horyzontu. Kolejne poczynania na drodze ku podnoszeniu stanu wyj\u0105tkowego do rangi normalnego \u0142adu, kt\u00f3remu akty terrorystyczne dostarczy\u0142y (a pewnie i nadal dostarcza\u0107 b\u0119d\u0105) znakomitych okazji, s\u0105 przejawami og\u00f3lniejszego zjawiska, kt\u00f3re nie jest stworzone przez terroryst\u00f3w, a co najwy\u017cej przez nich u\u0142atwiane i przyspieszane. Cho\u0107 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 powo\u0142ywa\u0144 na terroryzm dla legitymacji owych poczyna\u0144 kusi, by zasugerowa\u0107, \u017ce gdyby nie by\u0142o terroryst\u00f3w, trzeba by ich by\u0142o wymy\u015bli\u0107.<\/span><\/p>\n

W takich sytuacjach przywo\u0142uje pan zazwyczaj metafor\u0119 wahad\u0142a rozpi\u0119tego mi\u0119dzy wolno\u015bci\u0105 i bezpiecze\u0144stwem…<\/span><\/strong><\/p>\n

Po zakosztowaniu urok\u00f3w wolno\u015bci (czytaj: prawa czy obowi\u0105zku samostanowienia), przemieszanych z udr\u0119k\u0105 wystrzegania si\u0119 pu\u0142apek i coraz wi\u0119kszego ryzyka w przeskakiwaniu coraz wy\u017cej ustawianych poprzeczek, wielu ludzi dojrzewa do wyrzekania si\u0119 kolejnych wolno\u015bciowych dobrodziejstw na rzecz wi\u0119kszego zabezpieczenia przed ryzykiem i scedowania odpowiedzialno\u015bci za wyb\u00f3r sposobu \u017cycia i jego los na czynniki mo\u017cniejsze ni\u017c w\u0105t\u0142e si\u0142y jednostki, a przeto bardziej wiarygodne w czynieniu s\u0142owa cia\u0142em. Dorzu\u0107my do tego coraz powszechniejsze wykruszanie si\u0119 zaufania do zdolno\u015bci (a mo\u017ce i ch\u0119ci) demokracji. Z wszystkimi jej przyleg\u0142o\u015bciami do s\u0142owa cia\u0142em czynienia. I faktyczne zaburzenia w komunikacji mi\u0119dzy g\u00f3r\u0105 polityczn\u0105 a spo\u0142ecznymi do\u0142ami, w\u0142adz\u0105 a ludem, m\u00f3wi\u0105cymi j\u0119zykami coraz bardziej r\u00f3\u017cni\u0105cymi si\u0119 o coraz bardziej r\u00f3\u017cnicuj\u0105cych si\u0119 sprawach.<\/span><\/p>\n

Tych dwu tendencji wystarczy do obja\u015bnienia coraz powszechniej pot\u0119\u017cniej\u0105cej t\u0119sknoty za siln\u0105 w\u0142adz\u0105 i silnym w\u0142adc\u0105.<\/span><\/p>\n

I r\u00f3wnie \u017cwawo pot\u0119\u017cniej\u0105cej oboj\u0119tno\u015bci na przykro\u015bci, jakimi spe\u0142nienie tej t\u0119sknoty mo\u017ce zaowocowa\u0107. Na przyk\u0142ad na prawdopodobne \u017c\u0105danie mocarnego w\u0142adcy, by na\u0144 przekaza\u0107 prawo do decydowania, co dla ceduj\u0105cych dobre, a co z\u0142e, co my\u015ble\u0107 winni i jak si\u0119 sprawowa\u0107.<\/span><\/p>\n

Czy demokracja liberalna jest ju\u017c skazana na \u015bmier\u0107? Od najm\u0142odszych demokracji, jak polska, w\u0119gierska czy s\u0142owacka, a\u017c po najstarsze i najpot\u0119\u017cniejsze, jak ameryka\u0144ska czy francuska, wsz\u0119dzie do w\u0142adzy dochodz\u0105 albo s\u0105 bardzo tego bliscy politycy otwarcie antyliberalni. Czy dostrzega pan jak\u0105\u015b wsp\u00f3ln\u0105 przyczyn\u0119 tego zjawiska?<\/strong><\/span><\/p>\n

Nie tylko w polityce, ale i we wzorach \u017cycia, konsumpcji, akceptowanych receptach na \u017cyciowe szcz\u0119\u015bcie, warto\u015bciach mierz\u0105cych przydatno\u015b\u0107 i atrakcyjno\u015b\u0107 rzeczy i istot ludzkich, przechodzimy aktualnie od epoki ogniskowania ludzkiej uwagi na bezb\u0142\u0119dno\u015bci homeostatycznego, monotonnego odtwarzania stanu rzeczy do epoki waloryzuj\u0105cej nowo\u015b\u0107 i improwizacj\u0119. By utrzyma\u0107 si\u0119 na rynku, producenci ofert musz\u0105 co pewien czas w kurcz\u0105cych si\u0119 czasowych odst\u0119pach piecz\u0119towa\u0107 ich opakowania proklamacj\u0105 \u201enew and improved\u201d. To wyra\u017cenie w dzisiejszych czasach w gruncie rzeczy tautologiczne, jako \u017ce nowo\u015b\u0107 tego, co nowe sugeruje ju\u017c bez dalszej argumentacji, \u017ce \u201eto\u201d jest \u201elepsze\u201d od jakiego\u015b \u201etamtego\u201d, do kt\u00f3rego zast\u0105pienia jest powo\u0142ane i dla kt\u00f3rego zast\u0105pienia zosta\u0142o stworzone. No i sygnalizuje tym samym, \u017ce czas najwy\u017cszy odes\u0142a\u0107 \u201etamto\u201d na z\u0142om, by oczy\u015bci\u0107 miejsce dla \u201etego\u201d.<\/span><\/p>\n

To samo dzieje si\u0119 z demokracj\u0105 liberaln\u0105? Nie stanowi ona ram dla kultury masowej, tylko staje si\u0119 jej cz\u0119\u015bci\u0105?<\/strong><\/span><\/p>\n

P\u0119d do zamiany zast\u0119puje dzi\u015b impuls mozolnej naprawy, jakiemu ho\u0142dowano w epoce. Przewag\u0105 zamiany nad napraw\u0105 jest jej propozycja drogi na skr\u00f3ty. Od kultury uczenia si\u0119, gromadzenia i magazynowania wiedzy przechodzimy (te\u017c drog\u0105 na skr\u00f3ty!) do kultury usuwania i zapominania.<\/span><\/p>\n

Dlaczego polityka mia\u0142aby by\u0107 wyj\u0105tkiem od tej regu\u0142y? Jej odst\u0119pstwo by\u0142oby w istocie wielce osobliwe, zwa\u017cywszy i\u017c demokracja od pierwszej chwili che\u0142pi\u0142a si\u0119, i s\u0142usznie, pos\u0142usze\u0144stwem wobec zasady wymiany ekip rz\u0105dz\u0105cych. Rzecz w tym jednak, \u017ce stawk\u0105 w grze politycznej nie jest dzi\u015b wymiana ekip, lecz z ni\u0105 sko\u0144czenie. A w ka\u017cdym razie intencja czy te\u017c obietnica z ni\u0105 sko\u0144czenia.<\/span><\/p>\n

Przy zglobalizowanej gospodarce i niezglobalizowanej wci\u0105\u017c polityce, mo\u017cna w polityce albo przegra\u0107 albo oszukiwa\u0107 wyborc\u00f3w?<\/strong><\/span><\/p>\n

Wszystkie kolejne i wsp\u00f3\u0142zawodnicz\u0105ce ze sob\u0105 ekipy mia\u0142y do\u015b\u0107 czasu, by skompromitowa\u0107 si\u0119 niedotrzymywaniem obietnic i frustrowaniem nadziei w nie inwestowanych. Wszystkie, bez reszty, s\u0105 do luftu. Mo\u017ce wi\u0119c szkopu\u0142 nie tyle w marnej jako\u015bci elit, ile w ich kadrylu?! Taki wniosek, jakby nie by\u0142 fa\u0142szywy, uparcie si\u0119 nasuwa, i przyznajmy, \u017ce ma dla swej natarczywo\u015bci niejakie uzasadnienia. Skoro wymiana ekip nie gwarantuje realizacji zasady, \u017ce co nowe to lepsze \u2013 tym, co \u201enowe i lepsze\u201d, mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107 sko\u0144czenie z ich kadrylem. Dajmy takiej nowo\u015bci szans\u0119. Spr\u00f3bujmy. Powiadaj\u0105 niekt\u00f3rzy, \u017ce pr\u00f3ba, jakiej si\u0119 w tym wypadku napraszamy, ma polega\u0107 na po\u0142o\u017ceniu pr\u00f3bom kresu? Ano, jak to angielska m\u0105dro\u015b\u0107 ludowa twierdzi, testem puddingu jest jego jedzenie. Nie ma innego sposobu na sprawdzenie \u2013 wi\u0119c i nie ma rady; nie da si\u0119 unikn\u0105\u0107 ryzyka niestrawno\u015bci.<\/span><\/p>\n

Sta\u0107 nas na to, \u017ceby spr\u00f3bowa\u0107 czego\u015b nowego i po\u017cegna\u0107 demokracj\u0119 liberaln\u0105, je\u015bli staje si\u0119 ona na przyk\u0142ad nieefektywna ekonomicznie albo geopolitycznie?<\/strong><\/span><\/p>\n

O paradoksie: gwoli pewno\u015bci i twardej gleby pod nogami, jakie si\u0119 dzi\u015b marz\u0105 ludziom zn\u0119kanym zawrotnym tempem ko\u0142owrotk\u00f3w i kalejdoskop\u00f3w, gotowi s\u0105 marzyciele przysta\u0107 na niepewno\u015b\u0107 jutra i wst\u0105pi\u0107 na grunt tak grz\u0105ski, \u017ce kar\u0142owaciej\u0105 wobec niej wszystkie te inne niepewno\u015bci, przed kt\u00f3rymi \u0142akn\u0105 ucieczki, a bagno z kt\u00f3rego pragn\u0105 si\u0119 wydosta\u0107 podeszczowym b\u0142otkiem si\u0119 zdaje. Lepszy go\u0142\u0105b zrywaj\u0105cy si\u0119 do lotu \u2013 ten jak dot\u0105d na dachu, ni\u017c to wr\u00f3bl\u0119 oklap\u0142e od d\u0142ugotrwa\u0142ego \u0142ochmacenia w d\u0142oni.<\/span><\/p>\n

Jak ju\u017c m\u00f3wi\u0142em, coraz powszechniejsza i pot\u0119\u017cniejsza jest dzi\u015b t\u0119sknota za siln\u0105 w\u0142adz\u0105 i silnym w\u0142adc\u0105. A i r\u00f3wnie \u017cwawo pot\u0119\u017cnieje oboj\u0119tno\u015b\u0107 na przykro\u015bci, jakimi spe\u0142nienie tej t\u0119sknoty mo\u017ce zaowocowa\u0107. Intencji kandydata do roli \u201emocnego w\u0142adcy\u201d nie da si\u0119 z g\u00f3ry do ko\u0144ca przewidzie\u0107. Dajcie mu palec, a za r\u0119k\u0119 chwyci! Ale za to mo\u017cna w obecnych warunkach jednego si\u0119 spodziewa\u0107: je\u015bli po przej\u0119ciu w\u0142adzy b\u0119dzie pi\u0119\u015bci\u0105 w st\u00f3\u0142 wali\u0107 bez ogl\u0105dania si\u0119 na boki (jak to czyni\u0142, gdy si\u0119 o ni\u0105 ubiega\u0142), rych\u0142o sobie r\u0119ce po\u0142amie i z upiorami, jakie obieca\u0142 przep\u0119dzi\u0107, b\u0119dzie musia\u0142 i\u015b\u0107 na kompromisy. I to na warunkach stawianych przez te upiory. Wspomnijmy cho\u0107by losy Tsiprasa i najprawdopodobniejsze koleje dziej\u00f3w Podemos, je\u015bli uda si\u0119 tej pr\u0119\u017c\u0105cej musku\u0142y partii za przyk\u0142adem Syrizy zwyci\u0119\u017cy\u0107 w wyborach.<\/span><\/p>\n

S\u0119k bowiem i pow\u00f3d koronny do pow\u0105tpiewania w wydolno\u015b\u0107 demokracji, nie w szczeg\u00f3lnych wadach demokratycznego sposobu rz\u0105dzenia czy sk\u0142onno\u015bci jego praktykant\u00f3w do korupcji, ale w rozwodzie mocy z polityk\u0105 \u2013 zasz\u0142o\u015bci zwanej potocznie \u201eglobalizacj\u0105\u201d. Przeciw staj\u0105 sobie w dzisiejszym \u015bwiecie moce eksterytorialne, wyemancypowane spod kontroli politycznej, i nadal lokalne narz\u0119dzia polityki, cierpi\u0105ce na niezno\u015bny deficyt mocy, parali\u017cuj\u0105cy ich poczynania i obracaj\u0105cy na nice ich dobre ch\u0119ci. Pod przebraniem \u201ekryzysu demokracji\u201d kryje si\u0119 kryzys terytorialnej suwerenno\u015bci, podwa\u017canej, ograniczanej, i coraz bardziej fikcyjnej raczej i\u017c rzeczowej przez globalny wymiar ludzkiej wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci. Niezale\u017cnie od tego, czy o wyborze zada\u0144 do realizacji decyduje w terytorialnym pa\u0144stwie parlament, dyktator czy mafia, ich dzia\u0142ania uwik\u0142ane s\u0105 w \u201edouble bind\u201d, s\u0105 wzi\u0119te w dwa ognie.<\/span><\/p>\n

Jaki jest tego skutek?<\/strong><\/span><\/p>\n

W\u0142adze musz\u0105 si\u0119 liczy\u0107 tak czy owak z \u017cyczeniami przez siebie rz\u0105dzonych, kt\u00f3rzy mog\u0105 odm\u00f3wi\u0107 pos\u0142usze\u0144stwa lub nawet uciec si\u0119 do buntu. Z drugiej strony jednak, musz\u0105 spe\u0142nia\u0107 warunki stawiane przez gie\u0142dy, banki i zawiadowc\u00f3w \u201eglobalnych funduszy inwestycyjnych\u201d, znajduj\u0105cych si\u0119 daleko poza granicami ich pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

I to wszelkiego pa\u0144stwa.<\/strong><\/span><\/p>\n

A wi\u0119c poza zasi\u0119giem pa\u0144stwowego nadzoru i kontroli, a wi\u0119c zdolnych do ignorowania ich postanowie\u0144, je\u015bli uznaj\u0105 je za sprzeczne z w\u0142asnymi ich rachubami. Dzi\u015b ka\u017cdy rz\u0105d, tak\u017ce i rz\u0105dy pa\u0144stw terytorialnych uznawanych za mocarstwowe, bez wzgl\u0119du na to, czy przestrzega on zasad demokracji czy je \u0142amie, zmuszony jest lawirowa\u0107 mi\u0119dzy dwoma potencjalnie przeciwstawnymi sobie naciskami, ryzykuj\u0105c niezgod\u0119 i sankcje karne z obydwu stron. W tej sytuacji, i przynajmniej tak d\u0142ugo, jak nie b\u0119dzie ona poddana fundamentalnej rewizji, pomachiwanie szabelk\u0105, gdy mowa o obcokrajowych intruzach i zapowiadanie ku uciesze s\u0142uchaczy ich wzi\u0119cia w karby, zignorowania lub przep\u0119dzania, na czas jaki\u015b w Korei P\u00f3\u0142nocnej, na Kubie, w Myanmarze czy w Daeshu. I to z wiadomymi, nie zanadto poci\u0105gaj\u0105cymi, nast\u0119pstwami.<\/span><\/p>\n

Zalatuje od nich nie tyle walk\u0105 z wiatrakami, co porywaniem si\u0119 z motyk\u0105 na s\u0142o\u0144ce. Kryzys suwerenno\u015bci terytorialnej jest produktem globalnym i globaln\u0105 kondycj\u0105. Globalne problemy mog\u0105 by\u0107 tylko rozwi\u0105zane \u015brodkami globalnymi. Jak przekonuj\u0105co wywodzi\u0142 Ulrich Beck w jednym z ostatnich jego dzie\u0142, \u201ejeste\u015bmy ju\u017c, nie z naszego wyboru i bez wzgl\u0119du na to, czy si\u0119 nam to podoba czy nie, wrzuceni w kondycj\u0119 kosmopolityczn\u0105. Natomiast wspinanie si\u0119 naszej \u015bwiadomo\u015bci do szczebla naszego po\u0142o\u017cenia w \u015bwiecie jeszcze si\u0119 na dobre nie zacz\u0119\u0142o\u201d. Od czas\u00f3w Williama Fieldinga Ogburna, czyli od lat dwudziestych poprzedniego stulecia, taki rozd\u017awi\u0119k nosi miano \u201eop\u00f3\u017anienia kulturowego\u201d. Tyle, \u017ce jego wariant dzisiejszy dotyczy nie pojedynczego plemienia czy szczepu lub ich zespo\u0142u, ale ca\u0142ej zglobalizowanej ludzko\u015bci. Na ten pierwszy k\u0142opot \u2013 kosmopolityzacj\u0119 sytuacji \u2013 nie wida\u0107, jak dot\u0105d, rady. Od nas jednak tylko zale\u017cy, kiedy damy sobie rad\u0119 z tym drugim \u2013 za\u015bciankowo\u015bci\u0105 wyobra\u017ani i \u015bwiadomo\u015bci.<\/span><\/p>\n

Amen.<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Wywiad ukaza\u0142 si\u0119 w Wirtualnej Polsce.<\/a><\/strong>
\n**Dziennik Opinii nr 98\/2016 (1248)<\/span><\/em><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bauman: gdyby nie by\u0142o terroryst\u00f3w, trzeba by ich by\u0142o wymy\u015bli\u0107 Rozmowa Sierakowskiego Stan wyj\u0105tkowy podnoszony jest do rangi normalnego \u0142adu. S\u0142awomir Sierakowski: Czy zamachy w Brukseli s\u0105 dowodem na s\u0142abo\u015b\u0107 Zachodu i rosn\u0105c\u0105 si\u0142\u0119 islamskiego terroryzmu? Czy te\u017c nale\u017cy si\u0119 do nich po prostu przyzwyczai\u0107, bo sta\u0142y si\u0119 nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ponowoczesnego krajobrazu i w gruncie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39508"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=39508"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39508\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39512,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39508\/revisions\/39512"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=39508"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=39508"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=39508"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}