{"id":39941,"date":"2016-04-21T17:05:44","date_gmt":"2016-04-21T15:05:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=39941"},"modified":"2016-04-21T07:00:45","modified_gmt":"2016-04-21T05:00:45","slug":"21-09-6","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=39941","title":{"rendered":"\u015awiadectwa Zag\u0142ady. W rumowisku pami\u0119ci"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>\u015awiadectwa Zag\u0142ady. W rumowisku pami\u0119ci<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Dorota Koz\u0142owska<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\u201eJest to z pewno\u015bci\u0105 najwybitniejsza praca o funkcjonowaniu pami\u0119ci ofiar Zag\u0142ady, kt\u00f3ra u\u0142atwia zrozumienie olbrzymiej literatury wspomnieniowej i tego, co nazywamy histori\u0105 oraln\u0105.\u201d<\/em><\/strong>
\n Pawe\u0142 \u015apiewak<\/em><\/strong><\/p>\n

Nak\u0142adem \u017bydowskiego Instytutu Historycznego ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka \u201e\u015awiadectwa Zag\u0142ady. W rumowisku pami\u0119ci\u201d autorstwa wybitnego badacza literatury Zag\u0142ady Lawrenca L. Langera. Ksi\u0105\u017cka to wnikliwa analiza \u015bwiadectw wideo, do kt\u00f3rych autor dotar\u0142 dzi\u0119ki Fortunoff Video Archive for Holocaust Testimonies przy Uniwersytecie w Yale \u2013 uda\u0142o si\u0119 tam zgromadzi\u0107 ponad tysi\u0105c czterysta r\u00f3\u017cnej d\u0142ugo\u015bci nagra\u0144. Ksi\u0105\u017cka udowadnia, \u017ce o literaturze, a przede wszystkim wspomnieniach zwi\u0105zanych z Zag\u0142ad\u0105 warto m\u00f3wi\u0107 nowym, przemy\u015blanym j\u0119zykiem. To temat stale obecny w kulturze i dyskursie historycznym. I cho\u0107 wydaje si\u0119, \u017ce napisano ju\u017c wiele, to kolejni autorzy, a w\u015br\u00f3d nich Langer, udowadniaj\u0105, \u017ce mo\u017cna i trzeba szuka\u0107 wci\u0105\u017c nowych sposob\u00f3w opowiadania i chyba przede wszystkim s\u0142uchania, dojrza\u0142ego, odwo\u0142uj\u0105cego si\u0119 tak\u017ce do wcze\u015bniejszych wypowiedzi, ca\u0142ej bogatej biblioteki uzupe\u0142nianej przez lata. Najwa\u017cniejsze jednak, to uwa\u017cne wys\u0142uchanie, bo to ono ma by\u0107 celem wszelkich bada\u0144 nad Zag\u0142ad\u0105. Przecie\u017c pisanie o niej bez uwa\u017cnego ws\u0142uchania si\u0119 w g\u0142os \u015bwiadk\u00f3w traci sens.<\/span><\/p>\n

\"swiadectwa-zaglady-w-rumowisku-pamieci-lawrence-l-langer-holocaust-zag\u0142ada-shoah\"<\/p>\n

Langer koncentruje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na problemie pami\u0119ci, narracji oraz ci\u0105g\u0142o\u015bci biografii. W wielu miejscach rozszerza obszar swoich bada\u0144 o kwestie to\u017csamo\u015bci, roli odbiorcy oraz j\u0119zyka, jakim m\u00f3wi i pisze si\u0119 o Zag\u0142adzie. Znajdziemy tu odwo\u0142ania do wa\u017cnych prac na jej temat \u2013 autor w pewnych momentach dokonuje ich tw\u00f3rczego przedefiniowania i nowego, \u015bwie\u017cego spojrzenia na problemy, kt\u00f3re s\u0105 w nich poruszane. Ksi\u0105\u017cka wymaga wi\u0119c od czytelnika skupienia i bardzo uwa\u017cnej lektury, u\u0142atwia j\u0105 jednak sp\u00f3jna i przemy\u015blana struktura. Langer bada biografie poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b, patrz\u0105c na nie przez pryzmat pi\u0119ciu, wyr\u00f3\u017cnionych przez siebie, rodzaj\u00f3w pami\u0119ci \u2013 g\u0142\u0119bokiej, udr\u0119czonej, upokorzonej, ska\u017conej, nieheroicznej. I w\u0142a\u015bnie ta ostatnia szczeg\u00f3lnie przykuwa uwag\u0119, pisz\u0105c o niej Langer w du\u017cej mierze koncentruje si\u0119 na j\u0119zyku, robi to oczywi\u015bcie r\u00f3wnie\u017c w innych miejscach, jednak w tym przypadku rozwa\u017cania nad warstw\u0105 j\u0119zykow\u0105 mog\u0105 istotnie wp\u0142yn\u0105\u0107 na odbi\u00f3r prezentowanych historii. Poddaje rewizji spos\u00f3b, w jaki pr\u00f3bujemy je analizowa\u0107 i relacjonowa\u0107. Pokazuje pu\u0142apki, w jakie wpadaj\u0105 badacze, tworz\u0105c pewien zestaw s\u0142\u00f3w i poj\u0119\u0107, kt\u00f3re mog\u0105 w pewnych momentach prowadzi\u0107 ich w niew\u0142a\u015bciwym kierunku:<\/span><\/p>\n

\u201eGilbert umiej\u0119tnie manipuluje podnios\u0142ymi rzeczownikami (\u201ewola\u201d, \u201ebunt\u201d, \u201eprotest\u201d, \u201eodwaga\u201d, \u201eszlachetno\u015b\u0107\u201d, \u201eop\u00f3r\u201d, \u201eheroizm\u201d, \u201egodno\u015b\u0107\u201d, \u201ezwyci\u0119stwo\u201d, \u201educh\u201d), aby zneutralizowa\u0107 ich gro\u017ane przeciwie\u0144stwa (\u201edeportacja\u201d, \u201e\u015bmier\u0107\u201d, \u201eodwet\u201d, \u201ez\u0142o\u201d), a tym samym wznosi pomnik nadziei na gruzowisku. Jest to budowla werbalna, pozbawiona ludzkiej tre\u015bci, poniewa\u017c jednak udaje rekapitulacj\u0119 i jest ostatni\u0105 rzecz\u0105, z jak\u0105 ma kontakt czytelnik przed zamkni\u0119ciem ksi\u0105\u017cki, pozostawia trwa\u0142e (dla wielu by\u0107 mo\u017ce najsilniejsze) wra\u017cenie. Przywraca \u2013 a raczej pr\u00f3buje przywr\u00f3ci\u0107 \u2013 \u0142ask\u0119 pami\u0119ci, kt\u00f3ra zosta\u0142a ska\u017cona przez spektakl anormalnego i cz\u0119sto upokarzaj\u0105cego umierania, w niczym nieprzypominaj\u0105cego umierania z godno\u015bci\u0105, o jakim m\u00f3wi Gilbert. Jego taktyka jest jak sypanie fio\u0142k\u00f3w na drog\u0119, kt\u00f3r\u0105 Wergiliusz i Dante pod\u0105\u017caj\u0105 w g\u0142\u0105b piek\u0142a; wielu powita \u015bwie\u017cy powiew z rado\u015bci\u0105, ale wyczulonych na okrucie\u0144stwo i grzech nieadekwatny zapach nie zwiedzie.\u201d<\/span><\/p>\n

Wnikliwa ocena j\u0119zyka, jakiej dokonuje Langer niejednokrotnie zmusza do skonfrontowania tego, w jaki spos\u00f3b budujemy swoje wypowiedzi, jak relacjonuj\u0105c ju\u017c raz zrelacjonowan\u0105 histori\u0119, tworzymy w ten spos\u00f3b zupe\u0142nie now\u0105 narracj\u0119 i na ile jest ona zgodna z pierwotnym \u015bwiadectwem, a jak silnie wp\u0142yn\u0119\u0142y na ni\u0105 nasze wyobra\u017cenia, lektury, literacko\u015b\u0107, forma, etc.<\/span><\/p>\n

Przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 pami\u0119ci nieheroicznej i tego, co \u0142\u0105czy si\u0119 z ni\u0105 u Langera, zwraca uwag\u0119, co zreszt\u0105 wida\u0107 ju\u017c w przytoczonym wy\u017cej cytacie, gramatyka heroizmu i m\u0119cze\u0144stwa, kt\u00f3ra cz\u0119sto nie oddaje prawdziwego obrazu zdarze\u0144:<\/span><\/p>\n

Prenumerata<\/strong><\/span>
\n<\/a>\u201e\u0141atwo\u015b\u0107, z jak\u0105 ja\u017a\u0144 przystosowuje si\u0119 do sytuacji, stanowi zagro\u017cenie dla idei, wed\u0142ug kt\u00f3rej zasadniczym bod\u017acem ludzkiego post\u0119powania jest duchowa warto\u015b\u0107. Dlatego wielu komentator\u00f3w Zag\u0142ady kurczowo trzyma si\u0119 gramatyki heroizmu i m\u0119cze\u0144stwa, broni\u0105c pogl\u0105du, \u017ce atak nazist\u00f3w na cia\u0142o i dusz\u0119 ofiar nie nadwyr\u0119\u017cy\u0142 ho\u0142ubionego przez nas przekonania, i\u017c nawet w najbardziej niesprzyjaj\u0105cych okoliczno\u015bciach charakter cz\u0142owieka instynktownie pcha go ku dobru.\u201d<\/span><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka porusza temat tych, kt\u00f3rzy prze\u017cyli Zag\u0142ad\u0119 (o ile u\u017cycie tego s\u0142owa w takim kontek\u015bcie jest w\u0142a\u015bciwe), ale te\u017c tych, kt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105 wys\u0142ucha\u0107, zrozumie\u0107 i skomentowa\u0107 ich relacje (o ile zak\u0142adamy, \u017ce to mo\u017cliwe). Zastanawia si\u0119 nad fenomenem historii m\u00f3wionych\/ \u015bwiadectw wideo, kt\u00f3re w przeciwie\u0144stwie do \u015bwiadectw pisanych pozbawione s\u0105 strategii i \u015brodk\u00f3w literackich. Pe\u0142na jest odwo\u0142a\u0144, celnych dygresji, a Langer na ka\u017cdym kroku udowadnia, \u017ce jest erudyt\u0105, trafnie nawi\u0105zuj\u0105c do literatury (Conrad, Szekspir, Havel, Dante, Brodski etc.), badaczy tematu Zag\u0142ady (Charlotte Delbo, Primo Levi, Gilbert etc.) czy filozofii.<\/span><\/p>\n

\u201e\u015awiadectwa Zag\u0142ady. W rumowisku pami\u0119ci\u201d to cenny g\u0142os w dyskusji na Zag\u0142ad\u0105, a szczeg\u00f3lnie j\u0119zykiem, jakim si\u0119 o niej m\u00f3wi, ale to te\u017c ksi\u0105\u017cka nie\u0142atwa w odbiorze, wymagaj\u0105ca od czytelnika pewnego przygotowania i wiedzy. Nie jest jednak przez to niedost\u0119pna, raczej stanie si\u0119 dobrym impulsem do poszukiwa\u0144 i g\u0142\u0119bszych studi\u00f3w. \u220e<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u015awiadectwa Zag\u0142ady. W rumowisku pami\u0119ci Dorota Koz\u0142owska \u201eJest to z pewno\u015bci\u0105 najwybitniejsza praca o funkcjonowaniu pami\u0119ci ofiar Zag\u0142ady, kt\u00f3ra u\u0142atwia zrozumienie olbrzymiej literatury wspomnieniowej i tego, co nazywamy histori\u0105 oraln\u0105.\u201d Pawe\u0142 \u015apiewak Nak\u0142adem \u017bydowskiego Instytutu Historycznego ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka \u201e\u015awiadectwa Zag\u0142ady. W rumowisku pami\u0119ci\u201d autorstwa wybitnego badacza literatury Zag\u0142ady Lawrenca L. Langera. Ksi\u0105\u017cka to wnikliwa […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39941"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=39941"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39941\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40105,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39941\/revisions\/40105"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=39941"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=39941"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=39941"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}