{"id":40048,"date":"2016-04-19T17:09:16","date_gmt":"2016-04-19T15:09:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=40048"},"modified":"2016-04-19T08:05:29","modified_gmt":"2016-04-19T06:05:29","slug":"24-05-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=40048","title":{"rendered":"Jak ods\u0142aniano Pomnik Bohater\u00f3w Getta"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Jak ods\u0142aniano Pomnik Bohater\u00f3w Getta<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Krzysztof Bielawski
\n<\/strong>Wsp\u00f3\u0142praca: Katarzyna Brodacka<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Artyku\u0142 powsta\u0142 w ramach projektu \u201eIdentyfikacja i opis zdj\u0119\u0107 ze zbior\u00f3w Towarzystwa Spo\u0142eczno-Kulturalnego. \u017byd\u00f3w w Polsce <\/strong>oraz Gustawa Russa\u201d, <\/strong>finansowanego przez Fundacj\u0119 Konrada Adenauera.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

\n

25 tys. os\u00f3b mia\u0142o uczestniczy\u0107 w ods\u0142oni\u0119ciu Pomnika Bohater\u00f3w Getta. Po 68 latach si\u0119gamy do relacji prasowych i wspomnie\u0144 \u015bwiadk\u00f3w.<\/strong><\/span><\/p>\n

Pomnik Bohater\u00f3w Getta ods\u0142oni\u0119to w Warszawie 19 kwietnia 1948 r. Majestatyczny monument stan\u0105\u0142 naprzeciwko zrujnowanych Koszar Wo\u0142y\u0144skich, w pobli\u017cu znacznie skromniejszego pomnika z 1946 roku.<\/span><\/p>\n

Ilustracja\u00a0Marek Bitter, Solo Fiszgrund, Henryk Kroszczor i Sak. W tle ostatnie prace przy przygotowaniu pomnika do ods\u0142oni\u0119cia (fot. nieznany, zdj\u0119cie ze zbior\u00f3w TSK\u017b)<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Ods\u0142oni\u0119ciu pomnika towarzyszy\u0142y liczne wydarzenia. 16 kwietnia w Warszawie obradowali przedstawicieli organizacji \u017cydowskich, kt\u00f3rzy przyjechali do Polski z 20 r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w.<\/strong><\/span><\/p>\n

17 kwietnia odby\u0142 si\u0119 pogrzeb 4 bojownik\u00f3w, kt\u00f3rzy po powstaniu w getcie warszawskim walczyli w oddziale partyzanckim i polegli w okolicach Wyszkowa.<\/strong> Ich ekshumowane szcz\u0105tki przeniesiono na cmentarz \u017cydowski w Warszawie.<\/span><\/p>\n

18 kwietnia w \u017bydowskim Instytucie Historycznym otwarto wystaw\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 martyrologii polskich \u017byd\u00f3w.<\/strong> W po\u0142udnie na S\u0142u\u017cewcu rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 akademia Zwi\u0105zku Walki M\u0142odych. Towarzysz Zachariasz, sekretarz PPR-owskiej frakcji w Centralnym Komitecie \u017byd\u00f3w na\u015bwietli\u0142 rol\u0119 \u017cydowskiej m\u0142odzie\u017cy w demokratycznej Polsce. Mow\u0119 wyg\u0142osi\u0142 tak\u017ce tow. Van Pratt, cz\u0142onek \u015awiatowej Egzekutywy ORT.<\/span><\/p>\n


\nCeremonia ods\u0142oni\u0119cia Pomnika Bohater\u00f3w Getta (fot. nieznany, zdj\u0119cie z kolekcji Luny Kaufman)<\/span><\/em><\/p>\n

Na ods\u0142oni\u0119cie pomnika w dniu 19 kwietnia 1948 r. przyjecha\u0142y tysi\u0105ce os\u00f3b. Przebieg ceremonii szczeg\u00f3\u0142owo relacjonowa\u0142 Adam Kwaterko na \u0142amach wydawanego w jidysz pisma \u201eFo\u0142ks Sztyme\u201d:<\/strong><\/span><\/p>\n

\u201eO godz. 9.30 na Placu Grzybowskim zacz\u0119\u0142y si\u0119 gromadzi\u0107 delegacje z ca\u0142ego kraju i zagranicy. (\u2026) Oko\u0142o 15 tys. \u017byd\u00f3w przyjecha\u0142o na uroczysto\u015bci z r\u00f3\u017cnych miast. Mali i duzi, starzy i m\u0142odzi, uczniowie i m\u0142odzie\u017c pracuj\u0105ca, robotnicy i pracownicy umys\u0142owi.<\/span><\/p>\n

O godz.11.30 rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 marsz w kierunku pomnika. <\/strong>Na czele sz\u0142y delegacje z wie\u0144cami i sztandarami. Poch\u00f3d by\u0142 prowadzony przez Centralny Komitet \u017byd\u00f3w w Polsce. Za nim szli go\u015bcie zagraniczni. Potem partie i instytucje oraz wszystkie organizacje m\u0142odzie\u017cowe. Poch\u00f3d szed\u0142 z Grzybowa ul. Kr\u00f3lewsk\u0105 na Plac Zwyci\u0119stwa (dawniej Saski), gdzie delegacje CK\u017bP oraz \u015awiatowego Kongresu \u017byd\u00f3w z\u0142o\u017cy\u0142y wieniec przy Grobie Nieznanego \u017bo\u0142nierza. Z ul. Wierzbowej poch\u00f3d przeszed\u0142 przez Plac Teatralny, ul. Biela\u0144sk\u0105, ul. Bohater\u00f3w Getta (dawniej ul. Nalewki) na ul. Stawki, gdzie podczas ods\u0142oni\u0119cia tablicy pami\u0105tkowej na dawnym Umschlagplatzu w imieniu CK\u017bP przemawia\u0142 tow. Fiszgrund.<\/span><\/p>\n

M\u0142odzie\u017c nadawa\u0142a pochodowi szczeg\u00f3lny charakter. ZWM i skautowskie oddzia\u0142y wyr\u00f3\u017cnia\u0142y si\u0119 liczb\u0105 swoich uczestnik\u00f3w oraz wielobarwnymi ubiorami i chor\u0105gwiami. Marsz dzieci w swoich mundurkach wywar\u0142 wielkie wra\u017cenie. Pi\u0119knie wyr\u00f3\u017cnia\u0142y si\u0119 dru\u017cyny imienia Naftalego Botwina, Mordechaja Anielewicza, Nuty Tajtelbojma i Gerszona Dua. Orkiestra harcerska przez ca\u0142y czas gra\u0142a r\u00f3\u017cne marsze.<\/strong><\/span><\/p>\n

Dosz\u0142o jeszcze do nich oko\u0142o tysi\u0105ca ZWM-owc\u00f3w z ponad 200 szturm\u00f3wkami, do tego dziesi\u0105tki sztandar\u00f3w organizacji. Na przedzie kolumny ZWM maszerowa\u0142a orkiestra ZWM-owska z Bielawy.<\/span><\/p>\n

O godz. 14.00 rozpocz\u0119to oficjaln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ods\u0142oni\u0119cia pomnika. Poch\u00f3d zatrzyma\u0142 si\u0119 na rogu ulic Zamenhofa i Anielewicza<\/strong>. Wsz\u0119dzie dooko\u0142a wysokie g\u00f3ry ruin otacza\u0142y tysi\u0105ce \u017byd\u00f3w i Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy przyszli na uroczysto\u015bci. Warszawa jeszcze nie widzia\u0142a tak wielkiej manifestacji \u017cydowskiej po wojnie. Og\u00f3ln\u0105 liczb\u0119 obecnych mo\u017cna oszacowa\u0107 na 25 tys. os\u00f3b.<\/span><\/p>\n

Na uroczysto\u015b\u0107 ods\u0142oni\u0119cia pomnika przybyli przedstawiciele rz\u0105du, wojska, partii politycznych, zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, organizacji m\u0142odzie\u017cowych i innych. W\u015br\u00f3d nich byli: wicemarsza\u0142ek Sejmu Szwalbe i Barcikowski, ministrowie Skrzeszewski i Modzelewski, Rusinek i D\u0105b-Kocio\u0142. Jako zast\u0119pca marsza\u0142ka Roli-\u017bymierskiego by\u0142 obecny gen. Kuczko. Byli tak\u017ce obecni genera\u0142 Witold, prezydent miasta To\u0142wi\u0144ski i inni.<\/span><\/p>\n

Modlitw\u0119 poprowadzi\u0142 rabin Dawid Kahane (fot. Gustaw Russ, zdj\u0119cie ze zbior\u00f3w TSK\u017b)<\/span><\/em><\/p>\n

Po modlitwie El male rechamim otwiera uroczysto\u015b\u0107 wiceprzewodnicz\u0105cy CK. dep. I. Sak, a w imieniu rz\u0105du przemawia minister Skrzeszewski. Sekretarz generalny CK\u017bP tow. \u0141aziebnik odczytuje akt erekcyjny, a minister Skrzeszewski ods\u0142ania pomnik.<\/span><\/p>\n

W imieniu marsza\u0142ka Wojska Polskiego wyst\u0119puje z p\u0142omiennym przem\u00f3wieniem gen. Kuczko. M\u00f3wca podkre\u015bla szczeg\u00f3lny zapa\u0142 bojownik\u00f3w getta, kt\u00f3rzy rami\u0119 w rami\u0119 z \u017co\u0142nierzami Gwardii Ludowej walczyli o wolno\u015b\u0107, demokracj\u0119 i szacunek dla ludu. Potem gen. Kuczko odczytuje rozkaz marsza\u0142ka \u017bymierskiego o odznaczeniach szeregu bojownik\u00f3w getta i partyzant\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Wyst\u0119puj\u0105 jeszcze z przem\u00f3wieniami prezydent miasta To\u0142wi\u0144ski, przedstawiciel \u015awiatowego Kongresu \u017byd\u00f3w Sydney Silverman, sekretarz generalny partii komunistycznej towarzysz Mikunis i inni. O godz. 15.00 zako\u0144czy\u0142 si\u0119 uroczysty akt ods\u0142oni\u0119cia pomnika\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o \u201eFo\u0142ks-Sztyme\u201d, nr 17 (73) z 23 kwietnia 1948).<\/span><\/p>\n

W ceremonii bra\u0142 udzia\u0142 Natan Rapaport, tw\u00f3rca pomnika. Nie zdecydowa\u0142 si\u0119 jednak na zabranie ze sob\u0105 do Polski cz\u0142onk\u00f3w rodziny, mieszkaj\u0105cych wtedy we Francji.<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2013 Ojciec obawia\u0142 si\u0119, \u017ce komunistyczne w\u0142adze nie pozwol\u0105 nam wr\u00f3ci\u0107 za granic\u0119 \u2013 m\u00f3wi jego c\u00f3rka Nina Rapoport-Wolmark.<\/span><\/p>\n

Dla cz\u0119\u015bci zgromadzonych ods\u0142oni\u0119cie pomnika mia\u0142o ogromne znaczenie nie tylko jako upami\u0119tnienie powstania w getcie. Pami\u0119tajmy, \u017ce uroczysto\u015b\u0107 odby\u0142a zaledwie 3 lata po wojnie i 2 lata po pogromie kieleckim.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Luna Kaufman z koleg\u0105 z Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego (fot. nieznany, zdj\u0119cie z kolekcji Luny Kaufman)<\/span><\/em><\/p>\n

\u2013 Wielu z nas wci\u0105\u017c ba\u0142o si\u0119 ujawnia\u0107 \u2013 wspomina dzi\u015b Luna Kaufman, kt\u00f3ra w 1948 r. do Warszawy przyjecha\u0142a z grup\u0105 student\u00f3w z Krakowa \u2013 Ods\u0142oni\u0119cie przez \u017byd\u00f3w tego wielkiego pomnika by\u0142o dla nas jak akt wyzwolenia. Poczuli\u015bmy wtedy, \u017ce odzyskujemy to\u017csamo\u015b\u0107.<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jak ods\u0142aniano Pomnik Bohater\u00f3w Getta Krzysztof Bielawski Wsp\u00f3\u0142praca: Katarzyna Brodacka Artyku\u0142 powsta\u0142 w ramach projektu \u201eIdentyfikacja i opis zdj\u0119\u0107 ze zbior\u00f3w Towarzystwa Spo\u0142eczno-Kulturalnego. \u017byd\u00f3w w Polsce oraz Gustawa Russa\u201d, finansowanego przez Fundacj\u0119 Konrada Adenauera. 25 tys. os\u00f3b mia\u0142o uczestniczy\u0107 w ods\u0142oni\u0119ciu Pomnika Bohater\u00f3w Getta. Po 68 latach si\u0119gamy do relacji prasowych i wspomnie\u0144 \u015bwiadk\u00f3w. Pomnik […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40048"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40048"}],"version-history":[{"count":37,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40048\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40075,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40048\/revisions\/40075"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40048"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40048"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40048"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}