{"id":40174,"date":"2016-04-20T17:05:30","date_gmt":"2016-04-20T15:05:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=40174"},"modified":"2016-04-19T20:19:55","modified_gmt":"2016-04-19T18:19:55","slug":"25-05-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=40174","title":{"rendered":"Warszawskie getto: Pytania bez odpowiedzi"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Warszawskie getto: Pytania bez odpowiedzi<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

\"Marcin\u00a0\u00a0Marcin Meller<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"\"Fot. IPN\/Raport Stroopa<\/span><\/em><\/p>\n

\u2013 Nie dowiemy si\u0119, co si\u0119 dzieje z cz\u0142owiekiem, kiedy jest bardzo blisko \u015bmierci. To s\u0105 bardzo intymne do\u015bwiadczenia. Nie nale\u017cy o nie pyta\u0107. Oni maj\u0105 prawo do zachowania swojej intymno\u015bci nawet po \u015bmierci \u2013 m\u00f3wi Barbara Engelking, badacz historii warszawskiego getta.<\/strong><\/span><\/p>\n

MARCIN MELLER: Czego nie wiemy o \u017cyciu codziennym w warszawskim getcie?<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

PROF. BARBARA ENGELKING:<\/strong><\/span> S\u0105 rzeczy, kt\u00f3rych jeszcze nie wiemy i takie, kt\u00f3rych nie dowiemy si\u0119 nigdy. Nie wiemy na przyk\u0142ad, co si\u0119 sta\u0142o z trzeci\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 archiwum Ringelbluma. W tej chwili wi\u0119kszo\u015b\u0107 badaczy sk\u0142ania si\u0119 ku temu, \u017ce by\u0142o to tak naprawd\u0119 archiwum Bundu* i \u017ce zosta\u0142o zakopane na pocz\u0105tku powstania albo tu\u017c przed wybuchem, gdzie\u015b przy ulicy \u015awi\u0119tojerskiej. Najprawdopodobniej wszystko przepad\u0142o podczas powstania warszawskiego, bo tamt\u0119dy powsta\u0144cy przebijali si\u0119 w kierunku Starego Miasta, wyzwalaj\u0105c po drodze G\u0119si\u00f3wk\u0119*. I wszystko po prostu sp\u0142on\u0119\u0142o. Po wojnie w tamtych rejonach znaleziono jakie\u015b nadpalone kartki, mi\u0119dzy innymi z dziennika Samuela Wintera.<\/span><\/p>\n

Czego nigdy si\u0119 nie dowiemy?<\/span><\/strong><\/p>\n

\u2013 Nie dowiemy si\u0119 nigdy o \u017cyciu seksualnym w getcie. To jest obszar tabu. Wiemy troch\u0119 o prostytucji, bo w rozmaitych dokumentach s\u0105 pewne wzmianki. Ale trudno si\u0119 czego\u015b dowiedzie\u0107 o najbardziej intymnych prze\u017cyciach. Nie dowiemy si\u0119, jak du\u017ce znaczenie mia\u0142 seks dla ludzi potrzebuj\u0105cych blisko\u015bci, np. kiedy ukrywali si\u0119 w bunkrach w czasie powstania w getcie.<\/span><\/p>\n

Nie ma relacji?<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2013 Relacje omijaj\u0105 takie rzeczy. To s\u0105 zbyt prywatne rzeczy.<\/span><\/p>\n

A kiedy jeszcze \u017cyli ci ludzie, nie pytano ich?<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2013 To ten rodzaj prze\u017cy\u0107 intymnych, kt\u00f3re nie s\u0105 dla nas dost\u0119pne. Nie dowiemy si\u0119, co si\u0119 dzieje z cz\u0142owiekiem w jego wymiarze duchowym i psychologicznym, kiedy jest bardzo blisko \u015bmierci. To s\u0105 bardzo indywidualne i intymne do\u015bwiadczenia i rzadko mamy w nie wgl\u0105d. Prawie nigdy. Nie nale\u017cy o nie pyta\u0107. Uwa\u017cam, jako naukowiec, \u017ce oni maj\u0105 prawa do zachowania swojej intymno\u015bci nawet po \u015bmierci i \u017ce nale\u017cy przyj\u0105\u0107 to, co oni chc\u0105 nam powiedzie\u0107, z wdzi\u0119czno\u015bci\u0105.<\/span><\/p>\n

Czego jeszcze si\u0119 nie dowiemy?<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2013 Wymiaru duchowo\u015bci, najg\u0142\u0119bszych prze\u017cy\u0107 psychicznych. Tego wszystkiego, co indywidualne. Poza tym nie poznamy mn\u00f3stwa fakt\u00f3w, np. tego co si\u0119 sta\u0142o z dziennikarzem Abrahamem Gancwajchem*, czo\u0142owym kolaborantem z getta.<\/span><\/p>\n

M\u00f3wi\u0142o si\u0119, \u017ce si\u0119 ukry\u0142 po stronie aryjskiej, pod nazwiskiem Chomicz.<\/span><\/strong>
\n \u2013 Tak, ale co si\u0119 z nim sta\u0142o, jak zgin\u0105\u0142? A jego \u017cona? A syn? A mo\u017ce kto\u015b prze\u017cy\u0142 wojn\u0119? S\u0105 takie pojedyncze postacie, znacz\u0105ce w getcie, kt\u00f3re po wojnie znikn\u0119\u0142y i nie wiadomo, co si\u0119 z nimi sta\u0142o.<\/span><\/p>\n

Kto jeszcze opr\u00f3cz Gancwajcha?<\/span><\/strong><\/p>\n

\u2013 Wa\u017cni policjanci \u017cydowscy. Wielu z nich milcza\u0142o uparcie po wojnie. Szapsel Rotholc* na przyk\u0142ad prze\u017cy\u0142, stan\u0105\u0142 przed s\u0105dem spo\u0142ecznym, ale nie powiedzia\u0142 praktycznie nic. My\u015bl\u0119, \u017ce wci\u0105\u017c \u017cyje wielu ludzi, kt\u00f3rzy mieliby co\u015b wa\u017cnego do powiedzenia, nie tylko w sferze fakt\u00f3w, ale te\u017c do\u015bwiadczenia osobistego \u2013 tego, co to znaczy by\u0107 w getcie, prze\u017cy\u0107 getto. Ale oni nie chc\u0105 m\u00f3wi\u0107. To wielka strata. Pytanie jednak, na ile nasza ciekawo\u015b\u0107 badawcza daje nam prawo, by zmusza\u0107 ludzi do m\u00f3wienia?<\/span><\/p>\n

Ilu \u017byd\u00f3w prze\u017cy\u0142o warszawskie getto?<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2013 Trudno dok\u0142adnie okre\u015bli\u0107. S\u0105 szacunki Paulssona, m\u00f3wi\u0105ce, \u017ce w Warszawie po aryjskiej stronie, tu\u017c przed powstaniem warszawskim, ukrywa\u0142o si\u0119 oko\u0142o 27 tys. \u017byd\u00f3w. W\u015br\u00f3d nich by\u0142o bardzo du\u017co os\u00f3b spoza Warszawy \u2013 przyjecha\u0142y do stolicy, bo szuka\u0142y miasta, w kt\u00f3rym nikt ich nie zna. Ci ludzie wierzyli, \u017ce tu b\u0119dzie im si\u0119 \u0142atwiej ukry\u0107. Z kolei \u017bydzi warszawscy, z tego samego powodu wyje\u017cd\u017cali z Warszawy na prowincj\u0119. Paradoksalnie to w\u0142a\u015bnie mieszka\u0144cy warszawskiego getta najliczniej prze\u017cyli w obozach. W kwietniu 1943 roku, kiedy wybuch\u0142o powstanie, nie byli wywo\u017ceni do Treblinki \u2013 pojecha\u0142o tam tylko kilka transport\u00f3w. Treblinka by\u0142a w\u00f3wczas zaj\u0119ta \u017bydami z Holandii i nie mog\u0142a wymordowa\u0107 50 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w warszawskich. Wywieziono wi\u0119c ich przede wszystkim do Majdanka i oboz\u00f3w w Trawnikach oraz Poniatowej. Wszyscy, z wyj\u0105tkiem kilku, mo\u017ce kilkunastu os\u00f3b, z Trawnik\u00f3w i Poniatowej zgin\u0119li. W Majdanku cz\u0119\u015b\u0107 wi\u0119\u017ani\u00f3w prze\u017cy\u0142a.<\/span><\/p>\n

Czego jeszcze si\u0119 nigdy nie dowiemy?<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2013 Nie dowiemy si\u0119 tego wszystkiego, co sp\u0142on\u0119\u0142o. Stracili\u015bmy dzienniki. Bardzo wiele os\u00f3b pisa\u0142o w getcie dzienniki, to by\u0142 taki odruch inteligenta. Zreszt\u0105 nie tylko inteligenta. \u017be kiedy cz\u0142owiek bierze udzia\u0142 w rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3ra go przerasta, kiedy si\u0119 znajduje w kryzysie, to \u017ceby uporz\u0105dkowa\u0107 swoje emocje i wydarzenia, zaczyna pisa\u0107. To cz\u0119sto pomaga. Tych dziennik\u00f3w jest mi bardzo szkoda.<\/span><\/p>\n

Ile ich ocala\u0142o?<\/span><\/strong><\/p>\n

\u2013 Kilkadziesi\u0105t. Ci\u0105gle si\u0119 jeszcze znajduj\u0105 \u2013 to jest najdziwniejsze.<\/span><\/p>\n

Jak si\u0119 znajduj\u0105?<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2013 W najr\u00f3\u017cniejszy spos\u00f3b, na przyk\u0142ad po \u015bmierci rodzic\u00f3w. Pewna pani w Izraelu znalaz\u0142a w szafie dziennik swojej matki. Akurat nie z warszawskiego getta, ale z getta. Teraz niedawno, w zupe\u0142nie cudowny spos\u00f3b odnalaz\u0142 si\u0119 absolutnie przejmuj\u0105cy, niezwyk\u0142y dziennik z \u0142\u00f3dzkiego getta. Zosta\u0142 znaleziony w ruinach krematorium w O\u015bwi\u0119cimiu i zabrany do Rosji przez rosyjsk\u0105 lekark\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a z \u017co\u0142nierzami, kt\u00f3rzy wyzwalali ten ob\u00f3z. Kilka lat temu, po jej \u015bmierci, dziennik odnalaz\u0142a synowa i trafi\u0142 we w\u0142a\u015bciwe r\u0119ce. A przecie\u017c nie wiemy i nigdy si\u0119 nie dowiemy, ile takich \u015bwiadectw wyrzucono po wojnie na \u015bmietnik. Dosy\u0107 trudno jest tak\u017ce dowiedzie\u0107 si\u0119 czego\u015b o \u017cyciu religijnymw getcie.<\/span><\/p>\n

Dlaczego?<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2013 Dlatego \u017ce istnieje pewien rodzaj legendy i takiego pisarstwa hagiograficznego dotycz\u0105cego \u017cycia religijnego w warszawskim getcie i w og\u00f3le podczas okupacji. \u015arodowiska \u017byd\u00f3w ortodoksyjnych i religijnych s\u0105 bardzo skupione na specyficznym obrazie swoich lider\u00f3w i cadyk\u00f3w i ich roli w czasie wojny. Podtrzymuj\u0105 wersj\u0119, \u017ce w getcie warszawskim wszyscy si\u0119 modlili i istnia\u0142y setki zakonspirowanych szk\u00f3\u0142 i bo\u017cnic i \u017ce wiara nie os\u0142ab\u0142a.<\/span><\/p>\n

Podobnie jak dzi\u015b przekonanie \u017ce \u201eca\u0142y nar\u00f3d polski walczy\u0142 z komunizmem\u201d?<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2013 Tak. Oni maj\u0105 swoj\u0105 legend\u0119. Kryje si\u0119 za ni\u0105 wstydliwy sekret, \u017ce przyw\u00f3dcy chasydzcy, w szczeg\u00f3lno\u015bci rabin z G\u00f3ry Kalwarii, opu\u015bcili Polsk\u0119 za pieni\u0105dze, zostawiaj\u0105c swoich wiernych na \u0142ask\u0119 losu. To jest taki niewygodny fakt, kt\u00f3ry si\u0119 usi\u0142uje na rozmaite sposoby przykry\u0107 hagiograficzn\u0105 wersj\u0105 religijno\u015bci. Marek Edelman \u015bmia\u0142by si\u0119 z takiej wersji. On zawsze twierdzi\u0142, \u017ce religia si\u0119 w getcie sko\u0144czy\u0142a.<\/span><\/p>\n

A co si\u0119 teraz bada?<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2013 Nie ma jednego nurtu.<\/span><\/p>\n

Ale s\u0105 jakie\u015b mody historyczne.<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2013 Warszawskie getto ju\u017c nie jest modne.<\/span><\/p>\n

Nie? A w\u015br\u00f3d tych badaczy, kt\u00f3rzy si\u0119 w\u0142a\u015bnie nim zajmuj\u0105? Zobaczy\u0142em gdzie\u015b tekst o modzie w getcie\u2026<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2013 No w\u0142a\u015bnie. To jest modne. Moda. B\u0142ahostki.<\/span><\/p>\n

To wynika z dzisiejszych m\u00f3d czy z tego, \u017ce w zasadzie wszystko, co by\u0142o, ju\u017c zosta\u0142o przebadane?<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2013 Z tego, \u017ce ludziom si\u0119 nie chce siedzie\u0107 w archiwach. I z tego, \u017ce nie chce im si\u0119 prowadzi\u0107 d\u0142ugoletnich, \u017cmudnych i nieefektownych bada\u0144, \u017ceby co\u015b zrozumie\u0107, tylko chc\u0105 szybko opublikowa\u0107 tekst i mie\u0107 efekt.<\/span><\/p>\n

Dziennikarskie podej\u015bcie.<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2013 Tak. Najlepszym przyk\u0142adem jest pewna studentka, kt\u00f3ra jaki\u015b czas temu zg\u0142osi\u0142a si\u0119 do doktora Jacka Leociaka i m\u00f3wi do niego tak: Panie Profesorze, ja si\u0119 musz\u0119 pana poradzi\u0107, bo pan ma do\u015bwiadczenie i wiedz\u0119 i pan mi na pewno podpowie \u2013 na czym lepiej wyp\u0142yn\u0119? Na Holokau\u015bcie czy na homoseksualizmie?<\/span><\/p>\n

Czytaj dalej tu: Warszawskie getto: Pytania…<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Warszawskie getto: Pytania bez odpowiedzi \u00a0\u00a0Marcin Meller Fot. IPN\/Raport Stroopa \u2013 Nie dowiemy si\u0119, co si\u0119 dzieje z cz\u0142owiekiem, kiedy jest bardzo blisko \u015bmierci. To s\u0105 bardzo intymne do\u015bwiadczenia. Nie nale\u017cy o nie pyta\u0107. Oni maj\u0105 prawo do zachowania swojej intymno\u015bci nawet po \u015bmierci \u2013 m\u00f3wi Barbara Engelking, badacz historii warszawskiego getta. MARCIN MELLER: Czego […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40174"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40174"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40174\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40181,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40174\/revisions\/40181"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40174"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40174"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40174"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}