{"id":42723,"date":"2016-06-11T17:09:11","date_gmt":"2016-06-11T15:09:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=42723"},"modified":"2016-06-06T08:24:13","modified_gmt":"2016-06-06T06:24:13","slug":"11-09-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=42723","title":{"rendered":"Kiedy nie wolno, a kiedy nale\u017cy k\u0142ama\u0107 Etyka judaizmu o k\u0142amstwie"},"content":{"rendered":"
\"Forum<\/a>Kiedy nie wolno, a kiedy nale\u017cy k\u0142ama\u0107 Etyka judaizmu o k\u0142amstwie<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

opracowa\u0142: Pawe\u0142 J\u0119drzejewski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"Tora_1_1.jpg\"<\/p>\n

K\u0142amstwo jest bardzo niebezpiecznym narz\u0119dziem. K\u0142amanie jest najcz\u0119\u015bciej zdecydowanie nieetyczne. W Torze czytamy: \u201eOddal si\u0119 od wszelkiego k\u0142amstwa\u201d (Szemot 23, 7) i \u201eNie b\u0119dziecie zaprzecza\u0107 prawdziwemu twierdzeniu fa\u0142szywie i nie ok\u0142amiecie jeden drugiego\u201d (Wajikra 19, 11-12).<\/span><\/p>\n

Istniej\u0105 jednak wyj\u0105tki. Liczne. Zaczynaj\u0105c od sytuacji, gdy k\u0142amstwo mo\u017ce komu\u015b pom\u00f3c nie czyni\u0105c przy tym nikomu \u017cadnej krzywdy. Klasycznym przyk\u0142adem jest tu np. sk\u0142amanie komu\u015b, kto z poczucia dumy nie chce przyj\u0105\u0107 pomocy pieni\u0119\u017cnej (a jest biedny), \u017ce te pieni\u0105dze, kt\u00f3re mu chcemy da\u0107, wygrali\u015bmy na loterii, wi\u0119c tak naprawd\u0119 niewiele dla nas znacz\u0105.<\/span><\/p>\n

Podobnie, gdy chce si\u0119 oszcz\u0119dzi\u0107 komu\u015b wstydu. W Talmudzie (Sanhedryn 11a) czytamy, \u017ce rabi Gamaliel z Jawne zaprosi\u0142 siedmiu m\u0119drc\u00f3w na obrady, kt\u00f3rych celem mia\u0142o by\u0107 og\u0142oszenie roku przest\u0119pnego. Takie zaproszenie by\u0142o zaszczytnym wyr\u00f3\u017cnieniem. Gdy przyby\u0142 na spotkanie, stwierdzi\u0142, \u017ce jest tam o\u015bmiu m\u0119drc\u00f3w, zamiast siedmiu. W\u00f3wczas za\u017c\u0105da\u0142, aby ten, kt\u00f3ry pojawi\u0142 si\u0119 bez zaproszenia \u2013 wyszed\u0142 z sali. Na to wsta\u0142 najdostojniejszy z m\u0119drc\u00f3w – rabi Szmuel haKatan i bez s\u0142owa wyszed\u0142. Talmud wyja\u015bnia, \u017ce by\u0142 on zaproszony, ale odszed\u0142, aby oszcz\u0119dzi\u0107 publicznego zawstydzenia temu z m\u0119drc\u00f3w, kt\u00f3ry nie zosta\u0142 zaproszony. Sk\u0142ama\u0142 wi\u0119c swoim demonstracyjnym opuszczeniem sali w dobrym celu.<\/span><\/p>\n

Judaizm zdawa\u0142 sobie zawsze spraw\u0119 ze z\u0142o\u017cono\u015bci i skomplikowania problemu k\u0142amstwa i nie absolutyzowa\u0142 m\u00f3wienia prawdy, ale patrzy\u0142 na skutek m\u00f3wienia prawdy oraz na skutek m\u00f3wienia k\u0142amstwa i ocenia\u0142 je wed\u0142ug kryteri\u00f3w dobra i z\u0142a, do jakich prowadz\u0105. Zadawa\u0142 zawsze pytanie: \u201eCzy m\u00f3wienie prawdy podtrzyma, czy naruszy sprawiedliwo\u015b\u0107 i pok\u00f3j?\u201d.<\/span><\/p>\n

Dlatego w\u0142a\u015bnie Talmud, a za nim halacha (religijne prawo), okre\u015blaj\u0105 dok\u0142adnie, w jakich sytuacjach m\u00f3wienie prawdy nie jest wymagane, a nawet jest zakazane, i trzeba u\u017cy\u0107 k\u0142amstwa, a w jakich m\u00f3wienie k\u0142amstwa jest zabronione i prowadzi do z\u0142a.<\/span><\/p>\n

K\u0142amanie jest zabronione w\u00f3wczas, gdy umo\u017cliwia odniesienie jakiejkolwiek korzy\u015bci cudzym kosztem lub s\u0142u\u017cy przedstawianiu siebie samego w lepszym, ni\u017c prawdziwe, \u015bwietle.<\/span><\/p>\n

Zakazanymi s\u0105 wi\u0119c na przyk\u0142ad k\u0142amstwa, m\u00f3wione przez ludzi, kt\u00f3rzy k\u0142ami\u0105:<\/span><\/p>\n