{"id":43180,"date":"2016-06-18T17:09:07","date_gmt":"2016-06-18T15:09:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=43180"},"modified":"2016-06-18T09:47:49","modified_gmt":"2016-06-18T07:47:49","slug":"20-09-7","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=43180","title":{"rendered":"\u201eNieswojo czu\u0142 si\u0119 tylko w\u00f3wczas, gdy trzeba by\u0142o strzela\u0107\u201d."},"content":{"rendered":"
\"\u017bydowski<\/a>\u201eNieswojo czu\u0142 si\u0119 tylko w\u00f3wczas, gdy trzeba by\u0142o strzela\u0107\u201d.<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Cyryl Skibi\u0144ski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"Wide
\nBy\u0142 cz\u0142owiekiem romantycznym \u2013 <\/em><\/strong>wspomina\u0142 Icchaka Cukiermana Marek Edelman. \u2013 Pisa\u0142 listy do swych przyjaci\u00f3\u0142 w obozach koncentracyjnych. Musia\u0142 w nich przemyca\u0107 pewne informacje, ale poza tym by\u0142y to listy pe\u0142ne romantyzmu, kwiat\u00f3w, mi\u0142o\u015bci. Dziewczyny szala\u0142y za nim. By\u0142 nadzwyczaj przystojny. Mia\u0142 wybitny zmys\u0142 pi\u0119kna. Lubi\u0142 m\u00f3wi\u0107 nie o tym, co akurat si\u0119 dzia\u0142o, ale o ludziach. Lubi\u0142 si\u0119 \u015bmia\u0107. Opowiada\u0142 kawa\u0142y z odleg\u0142ych, kresowych prowincji. By\u0142y g\u0142upie, ale jako\u015b nas rozwesela\u0142y. Lubi\u0142 ludzi. Nieswojo czu\u0142 si\u0119 tylko w\u00f3wczas, gdy trzeba by\u0142o strzela\u0107. W jego \u015bwiatopogl\u0105dzie strzelanie by\u0142o smutn\u0105 konieczno\u015bci\u0105, nie za\u015b czym\u015b dobrym<\/em>.<\/strong><\/p>\n

W wielu momentach \u017cycia Icchaka Cukiermana \u201eAntka\u201d konieczno\u015b\u0107 ta stawa\u0142a si\u0119 codzienno\u015bci\u0105. Cukierman by\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem \u017bydowskiej Organizacji Bojowej i zast\u0119pc\u0105 jej komendanta, Mordechaja Anielewicza. Kilkana\u015bcie miesi\u0119cy po upadku powstania w getcie dowodzi\u0142 \u017cydowskim oddzia\u0142em walcz\u0105cym w powstaniu warszawskim. \u201eAntek\u201d, bardziej ni\u017c \u017co\u0142nierzem, by\u0142 jednak organizatorem podziemnego \u017cycia spo\u0142ecznego, i to jednym z najskuteczniejszych.<\/span><\/p>\n

Urodzi\u0142 si\u0119 98 lat temu, 13 grudnia 1915 roku w Wilnie. Po uko\u0144czeniu szko\u0142y zosta\u0142 przyj\u0119ty na uniwersytet. Nie podj\u0105\u0142 jednak studi\u00f3w, tylko wst\u0105pi\u0142 do kibucu i za\u0142o\u017cy\u0142 w\u0142asny odzia\u0142 chalucowy. Do syjonistycznego ruchu He-Chaluc ha-Cair (hebr., M\u0142ody Pionier) nale\u017ca\u0142 od najm\u0142odszych lat. W 1936 roku na wezwanie centrali ruchu przyjecha\u0142 do Warszawy, zamieszka\u0142 w komunie i zaj\u0105\u0142 si\u0119 prac\u0105 na farmie na Grochowie. Dwa lata p\u00f3\u017aniej by\u0142 ju\u017c sekretarzem generalnym po\u0142\u0105czonych organizacji<\/span>
\n Dror-He-Chaluc. Wojna zasta\u0142a go na Wo\u0142yniu, gdzie organizowa\u0142 seminaria dla przysz\u0142ych \u017cydowskich pionier\u00f3w w Palestynie.<\/span><\/p>\n

Do Warszawy wr\u00f3ci\u0142 po nielegalnym przekroczeniu granicy Generalnego Gubernatorstwa w kwietniu 1940 roku. Zaj\u0105\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas tworzeniem siatki przerzutowej \u017byd\u00f3w z Polski do Palestyny. Gdy po wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej przesta\u0142o by\u0107 to mo\u017cliwe, kontynuowa\u0142 w getcie szkolenia pionier\u00f3w, zorganizowa\u0142 regularn\u0105 szko\u0142\u0119 i bra\u0142 udzia\u0142 w tworzeniu prasy konspiracyjnej. W lipcu 1942 roku, po rozpocz\u0119ciu przez Niemc\u00f3w wielkiej akcji likwidacyjnej getta warszawskiego, w czasie kt\u00f3rej do kom\u00f3r gazowych Treblinki wywieziono ok. 300 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w, dotychczasowy kszta\u0142t pracy podziemnej przesta\u0142 by\u0107 mo\u017cliwy. \u017bycie spo\u0142eczne w wymar\u0142ym getcie zast\u0105pi\u0142y przygotowania do zbrojnego oporu.<\/span><\/p>\n

13 kwietnia 1943 roku, na tydzie\u0144 przed wybuchem powstania, Cukierman opu\u015bci\u0142 getto, aby zast\u0105pi\u0107 aresztowanego przez Niemc\u00f3w Ariego Wilnera, dotychczasowego \u0142\u0105cznika \u017bOB z polskim podziemiem. Wybuch powstania zaskoczy\u0142 wszystkich. Cukiermanowi musia\u0142o by\u0107 szczeg\u00f3lnie trudno patrze\u0107 na walcz\u0105ce getto i my\u015ble\u0107 o swoich przyjacio\u0142ach i \u017conie Cywii Lubetkin \u2014 \u201eCelinie\u201d. Nie m\u00f3g\u0142 jednak wr\u00f3ci\u0107 za mur \u2013 jego zadaniem by\u0142o utrzymywanie kontakt\u00f3w z AK i AL, dostarczanie walcz\u0105cym broni oraz przygotowanie mo\u017cliwo\u015bci ucieczki i kryj\u00f3wek dla tych, kt\u00f3rym uda si\u0119 powstanie prze\u017cy\u0107.<\/span><\/p>\n

1 sierpnia 1944 roku wybuch\u0142o w Warszawie kolejne powstanie. Jednym z oddzia\u0142\u00f3w walcz\u0105cych w ramach Armii Ludowej by\u0142 samodzielny pluton \u017bOB. Nale\u017celi do niego m.in. \u201eCelina\u201d, Marek Edelman i Symcha Ratajzer \u201eKazik\u201d. Ich dow\u00f3dc\u0105 by\u0142 \u201eAntek\u201d Cukierman. To jego autorstwa by\u0142a odezwa opublikowana w prasie podziemnej, w kt\u00f3rej pisa\u0142:<\/span><\/p>\n

Odezwa \u017bOB, sierpie\u0144 \u201944<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Od trzech dni lud Warszawy prowadzi walk\u0119 or\u0119\u017cn\u0105 z okupantem niemieckim. B\u00f3j ten jest i naszym bojem. [\u2026] Setki m\u0142odzie\u017cy \u017cydowskiej i bojownik\u00f3w \u017bOB stoj\u0105 rami\u0119 w rami\u0119 ze swoimi polskimi towarzyszami na barykadach. Walcz\u0105cym nasze bojowe pozdrowienie. [\u2026] Wst\u0119pujcie do szereg\u00f3w powsta\u0144czych. Przez b\u00f3j do zwyci\u0119stwa, do Polski wolnej, niepodleg\u0142ej, silnej i sprawiedliwej.<\/span><\/p>\n

Po wyzwoleniu Warszawy \u201eAntek\u201d i \u201eCelina\u201d zamieszkali razem z innymi chalucami w tzw. kibucu przy Pozna\u0144skiej (ul. Pozna\u0144ska 58). Zaanga\u017cowali si\u0119 w odbudow\u0119 ruchu syjonistycznego, obydwoje weszli te\u017c w sk\u0142ad Prezydium Centralnego Komitetu \u017byd\u00f3w Polskich. Instytucja ta koordynowa\u0142a udzielanie pomocy ocala\u0142ym z Zag\u0142ady \u017bydom oraz stanowi\u0142a ich reprezentacj\u0119 wobec pa\u0144stwa. R\u00f3wnolegle, Cukierman z \u017con\u0105 brali udzia\u0142 w przygotowaniach do nielegalnej, a p\u00f3\u017aniej p\u00f3\u0142legalnej emigracji \u017byd\u00f3w z Polski do Palestyny. W czasie trwaj\u0105cego trzy powojenne lata bricha (hebr., ucieczka), Polsk\u0119 opu\u015bci\u0142o ok. 140 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w, z kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 prze\u017cy\u0142a wojn\u0119 na terenie ZSRR.<\/span><\/p>\n

4 lipca 1946 roku Cukierman bra\u0142 udzia\u0142 w spotkaniu z premierem Edwardem Os\u00f3bk\u0105-Morawskim. W pewnym momencie premiera wywo\u0142ano do telefonu. Gdy wr\u00f3ci\u0142, obwie\u015bci\u0142 zebranym, \u017ce w Kielcach mia\u0142 miejsce pogrom. \u201eAntek\u201d by\u0142 pierwszym, kt\u00f3ry dotar\u0142 do Kielc z Warszawy, przywo\u017c\u0105c ze sob\u0105 dwie ci\u0119\u017car\u00f3wki lek\u00f3w i innych potrzebnych \u015brodk\u00f3w. Wyszed\u0142em na ulice Kielc \u2013 wspomina\u0142 Cukierman \u2013 Ale miasto by\u0142o jak wymar\u0142e. Poprosi\u0142em, by zaprowadzono mnie do kostnicy. Widzia\u0142em dziesi\u0105tki cia\u0142. I wci\u0105\u017c przynoszono nowe zw\u0142oki \u017byd\u00f3w zamordowanych na drogach. Widzia\u0142em ci\u0119\u017carne kobiety z rozprutymi brzuchami. Nie jestem w stanie opisa\u0107 tego, co widzia\u0142em. A przecie\u017c nie by\u0142 to rok 1942. To by\u0142 rok 1946!<\/span><\/p>\n

W czasie pogromu zgin\u0119\u0142o 37 \u017byd\u00f3w. Rannych oraz tych, kt\u00f3rzy w obawie o w\u0142asne \u017cycie chcieli wyjecha\u0107 z Kielc, przewieziono do Krakowa poci\u0105giem Czerwonego Krzy\u017ca (dla bezpiecze\u0144stwa poci\u0105g eskortowa\u0142o wojsko). Nad pomy\u015blnym przebiegiem ca\u0142ego przedsi\u0119wzi\u0119cia czuwa\u0142 Icchak Cukierman.<\/span><\/p>\n

\u201eCelina\u201d i \u201eAntek\u201d wyjechali do Palestyny p\u00f3\u0142 roku po pogromie kieleckim. Byli wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielami kibucu Bojownik\u00f3w Gett oraz Muzeum Bojownik\u00f3w Gett \u2014 jednej z najwa\u017cniejszych na \u015bwiecie instytucji upami\u0119tniaj\u0105cych Zag\u0142ad\u0119.<\/span><\/p>\n

Cywia Lubetkin<\/strong> fot. Warsaw Stories. \u00a0Zivia Lubetkin<\/strong>\/
\nWikimedia Commons \/ lic. CC-BY-SA 3.0<\/em><\/span>
\n<\/p>\n

Cywia Lubetkin zmar\u0142a w 1978 roku. Icchak Cukierman prze\u017cy\u0142 j\u0105 o trzy lata.<\/span><\/p>\n

Cytaty w tek\u015bcie zaczerpni\u0119te z:<\/span><\/p>\n

I. Cukierman \u201eAntek\u201d, Nadmiar pami\u0119ci (siedem owych lat). Wspomnienia 1939\u20131946, red. nauk. i przedmowa M. Turski, pos\u0142owie W. Bartoszewski, Warszawa 2000.<\/span><\/p>\n

R. Assuntino, W. Goldkorn, Stra\u017cnik. Marek Edelman opowiada, Krak\u00f3w 2006.<\/span><\/p>\n

\n

\"BigCyryl Skibi\u0144ski<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eNieswojo czu\u0142 si\u0119 tylko w\u00f3wczas, gdy trzeba by\u0142o strzela\u0107\u201d. Cyryl Skibi\u0144ski By\u0142 cz\u0142owiekiem romantycznym \u2013 wspomina\u0142 Icchaka Cukiermana Marek Edelman. \u2013 Pisa\u0142 listy do swych przyjaci\u00f3\u0142 w obozach koncentracyjnych. Musia\u0142 w nich przemyca\u0107 pewne informacje, ale poza tym by\u0142y to listy pe\u0142ne romantyzmu, kwiat\u00f3w, mi\u0142o\u015bci. Dziewczyny szala\u0142y za nim. By\u0142 nadzwyczaj przystojny. Mia\u0142 wybitny zmys\u0142 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43180"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=43180"}],"version-history":[{"count":35,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43180\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43220,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43180\/revisions\/43220"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=43180"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=43180"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=43180"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}