{"id":43952,"date":"2016-06-28T17:09:46","date_gmt":"2016-06-28T15:09:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=43952"},"modified":"2016-06-27T06:18:00","modified_gmt":"2016-06-27T04:18:00","slug":"28-09-7","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=43952","title":{"rendered":"Wspomnienie o Kolonii Izaaka"},"content":{"rendered":"
\"logo\"<\/a>Wspomnienie o Kolonii Izaaka<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Edward Horszty\u0144ski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Kolonia Izaaka pod Odelskiem (www.rodzima.net)<\/em><\/span><\/p>\n

\"Kolonia<\/p>\n

Cho\u0107 \u017bydzi niemal zawsze mieszkali w miastach – z powodu istniej\u0105cego od \u015bredniowiecza zakazu nabywania ziemi rolnej przez starozakonnych – to jednak istnia\u0142y wyj\u0105tki. Na Sok\u00f3lszczy\u017anie takich wyj\u0105tk\u00f3w by\u0142o trzy: Palestyna, Kolonia Chanan i<\/span><\/span> Kolonia Izaaka, zwana te\u017c Izaakowem.<\/span><\/strong><\/p>\n

Kolonia Izaaka powsta\u0142a w 1849 roku, kiedy to 26 najbiedniejszych \u017cydowskich rodzin z Sok\u00f3lszczyzny otrzyma\u0142o od rosyjskiego Skarbu Pa\u0144stwa 422 hektary ziemi, dwa kilometry od Odelska. Trudne warunki, takie jak dowo\u017cenie wody z Odelska, budowanie i zagospodarowanie wszystkiego od zera sprawi\u0142y, \u017ce niemal po\u0142owa osadnik\u00f3w wola\u0142a klepa\u0107 bied\u0119 w miastach i miasteczkach. Ci, kt\u00f3rzy zostali, ci\u0119\u017ck\u0105 prac\u0105 i wytrwa\u0142o\u015bci\u0105, niemal z uporem maniaka tworzyli kwitn\u0105c\u0105 osad\u0119 zatopion\u0105 w zieleni.<\/span><\/p>\n

Opr\u00f3cz p\u00f3l i ogrod\u00f3w warzywnych, ka\u017cde gospodarstwo posiada\u0142o sad, z kt\u00f3rych najwi\u0119kszy liczy\u0142 a\u017c tysi\u0105c drzew. Nie brakowa\u0142o te\u017c uli i zwierz\u0105t gospodarczych, z wyj\u0105tkiem \u015bwi\u0144.<\/span><\/p>\n

Dary natury by\u0142y sprzedawane w Sok\u00f3\u0142ce. Spor\u0105 popularno\u015bci\u0105 cieszy\u0142y si\u0119 te\u017c ma\u0142e serki \u015bmietankowe, kt\u00f3re osadnicy z Izaakowa sprzedawali na poniedzia\u0142kowym rynku. Ci\u0119\u017cka praca przynios\u0142a dobre owoce i nawet podczas I wojny \u015bwiatowej i przej\u015bcia frontu przez Sok\u00f3lszczyzn\u0119, Kolonia Izaaka nie zazna\u0142a powszechnego w okolicy g\u0142odu. Oczywi\u015bcie pocz\u0105tkowe lata istnienia kolonii bywa\u0142y ci\u0119\u017ckie i zdarza\u0142 si\u0119 okres marnych plon\u00f3w, lecz wtedy osadnicy dostawali wsparcie w postaci nawoz\u00f3w, narz\u0119dzi czy po\u017cyczki, na przyk\u0142ad na wykopanie studni od \u017bydowskiego Towarzystwa Kolonizacyjnego i od barona Maurycego de Hirsza, kt\u00f3ry wspiera\u0142 \u017cydowskie osadnictwo w zaborze rosyjskim.<\/span><\/p>\n

Z czasem do osady sprowadzi\u0142o si\u0119 osiem rodzin chrze\u015bcija\u0144skich: sze\u015b\u0107 katolickich i dwie prawos\u0142awne. Stosunki mi\u0119dzy s\u0105siadami by\u0142y nadzwyczaj dobre i pomagano sobie nawzajem.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

W\u015br\u00f3d osadnik\u00f3w przewa\u017ca\u0142y pogl\u0105dy syjonistyczne. Jako wykwalifikowani rolnicy byli oni idealnym materia\u0142em do kolonizacji Palestyny. Sok\u00f3lski rabin Cwi Hirsz Direktor planowa\u0142 po\u0142\u0105czy\u0107 osadnik\u00f3w z Kolonii Izaaka i z kolonii Palestyna w grup\u0119, kt\u00f3ra zosta\u0142aby wys\u0142ana do Ekron, czyli do osady za\u0142o\u017conej przez \u017cydowskich rolnik\u00f3w z kolonii Paw\u0142owo na Grodzie\u0144szczy\u017anie. Dzi\u015b to miasto Mazkeret Batja nale\u017c\u0105ce do pa\u0144stwa Izrael. Plan rabina nie zosta\u0142 zrealizowany, a \u017bydzi z Izaakowa je\u017celi ju\u017c emigrowali, to przewa\u017cnie do Stan\u00f3w Zjednoczonych. Okres najwi\u0119kszej emigracji to lata 30. Wtedy to do Palestyny wyjecha\u0142a rodzina Menuchy Shmilovitz (z domu Eksztein).<\/span><\/p>\n

Oto ich wspomnienia (\u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eSefer Sok\u00f3\u0142ka\u201d):<\/strong><\/span><\/p>\n

\u201eKolonia Izaaka by\u0142a malutkim miejscem. Tak ma\u0142ym, \u017ce nigdy nie zas\u0142u\u017cy\u0142a sobie na w\u0142asne miejsce na mapie, nie tylko \u015bwiata, ale i regionu. Szukaliby\u015bmy jej na pr\u00f3\u017cno. Ale nazi\u015bci znale\u017ali j\u0105 i starli z powierzchni ziemi. Nie potrafili tolerowa\u0107 jej istnienia, lecz ma\u0142e iskierki, kt\u00f3re przetrwa\u0142y z tej ma\u0142ej wsi, nadal roz\u015bwietlaj\u0105 mroczn\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107…<\/span><\/em><\/p>\n

Mia\u0142am pi\u0119\u0107 lat, kiedy moi rodzice wyrwali swoje korzenie i emigrowali do ziemi naszych ojc\u00f3w w 1935 roku. W latach, kt\u00f3re up\u0142yn\u0119\u0142y od tego czasu, nigdy nie potrafi\u0142am zdoby\u0107 si\u0119 na odwag\u0119, by przyzna\u0107 si\u0119 do mojego grzechu \u2013 wstydzi\u0142am si\u0119 przyzna\u0107 komukolwiek do bycia c\u00f3rk\u0105 Kolonii. Gdy ktokolwiek pyta\u0142 mnie, gdzie si\u0119 urodzi\u0142am, odpowiada\u0142am, \u017ce jestem z Bia\u0142egostoku. Upiera\u0142am si\u0119 przy tym, bo nie mia\u0142am si\u0142y przyzna\u0107 si\u0119 do moich tajemnic. Teraz spowiadam si\u0119: jestem c\u00f3rk\u0105 Kolonii Izaaka!<\/span><\/em><\/p>\n

Malutka wioska wyrasta z mgie\u0142 pami\u0119ci i domaga si\u0119, by po\u0142\u0105czy\u0107 kropki tworz\u0105ce jej wyobra\u017cenie, po to by od\u017cy\u0142a; i oto jestem na jej \u201eg\u0142\u00f3wnej ulicy\u201d. I rzeczywi\u015bcie by\u0142a tam tylko jedna ulica, bez \u017cadnych bocznych. Po obu stronach wysadzona rz\u0119dem strzelistych drzew, wyprostowanych jak \u017bydzi, kt\u00f3rzy \u017cyli w ich cieniu. Drzewo przed ka\u017cdym domem. Ca\u0142a wie\u015b zanurzona w zieleni.<\/span><\/em><\/p>\n

Na okolicznych wzg\u00f3rzach ros\u0142y lasy, si\u0119gaj\u0105ce a\u017c po zamglony horyzont. Nape\u0142nia\u0142y mnie strachem; moi rodzice zawsze opowiadali historie o gojach, kt\u00f3rzy tam mieszkali. By\u0142am dzieckiem, ale s\u0142owo \u201egoj\u201d ju\u017c wtedy powodowa\u0142o, \u017ce kuli\u0142am si\u0119 ze strachu. Wyj\u0105tkowy zapach dochodzi\u0142 z domu Wincentego \u2013 tak w\u0142a\u015bnie si\u0119 nazywa\u0142 \u2013 jedynego s\u0105siada goja, kt\u00f3rego dobrze zapami\u0119ta\u0142am.<\/span><\/em><\/p>\n

<\/p>\n

Mieszka\u0144cy jedynej ulicy w Kolonii \u2013 poza kilkoma gojami, kt\u00f3rzy tam te\u017c mieszkali \u2013 byli tymi, kt\u00f3rzy odcisn\u0119li pi\u0119tno na wsi. \u017byli w niej wspaniali \u017bydzi, kt\u00f3rych korzenie wrasta\u0142y g\u0142\u0119boko w ziemi\u0119, a kt\u00f3rych oczy by\u0142y zawsze zwr\u00f3cone ku g\u00f3rze, ku ich Ojcu w niebie.<\/span><\/em><\/p>\n

W pocie czo\u0142a zdobywali chleb, pracuj\u0105c na roli. Pola, kt\u00f3re orali, obsiewali i z kt\u00f3rych zbierali plony, przynosi\u0142y im rado\u015b\u0107. Pokrytymi odciskami d\u0142o\u0144mi zmieniali ka\u017cd\u0105 grudk\u0119 ziemi w zak\u0105tek kwitn\u0105cej rado\u015bci. W tych samych d\u0142oniach trzymali ksi\u0119g\u0119 modlitw i prosili Boga w pe\u0142nej wierze, \u017ce sprawi, by ziemia obrodzi\u0142a obficie.<\/span><\/em><\/p>\n

Pami\u0119tam zielone pastwiska, na kt\u00f3re ojciec wyp\u0119dza\u0142 nasze krowy. Lubi\u0142am z nim i\u015b\u0107, zrywa\u0107 li\u015bcie dzikiego szczawiu i le\u017ce\u0107 na trawie. Godzinami s\u0142ucha\u0142am opowie\u015bci ojca o wojnach cara Miko\u0142aja II, cudownych opowie\u015bci o bitwach, kt\u00f3rych nie potrafi\u0142am zrozumie\u0107.<\/span><\/em><\/p>\n

W mojej wyobra\u017ani w\u0119druj\u0119 jedyn\u0105 ulic\u0105 Kolonii i widz\u0119 jej \u017byd\u00f3w. Zbieraj\u0105 si\u0119 wszyscy w mojej g\u0142owie, znam tylko kilku z nazwiska, ale wszyscy s\u0105 mi bardzo bliscy. Widz\u0119 Hann\u0119-Basz\u0119, nie by\u0142a moj\u0105 krewn\u0105, ale urodzi\u0142am si\u0119 w dniu, w kt\u00f3rym zmar\u0142a jej matka, dlatego dosta\u0142am imi\u0119 po tej ostatniej. Polubi\u0142am j\u0105, a ona by\u0142a dla mnie bardzo mi\u0142a. Czasami chowa\u0142a w fartuchu kawa\u0142ek cukru, kt\u00f3ry dawa\u0142a mi, gdy przechodzi\u0142am obok jej domu. Czasami by\u0142a to kromka kupionego w Sok\u00f3\u0142ce bia\u0142ego chleba. Lubi\u0142a opowiada\u0107 mi o duchach i diab\u0142ach, o kt\u00f3rych wiele wiedzia\u0142a.<\/span><\/em><\/p>\n

Chodzili\u015bmy do jej domu w d\u0142ugie zimowe wieczory, gdy nasi rodzice wyje\u017cd\u017cali do Sok\u00f3\u0142ki, by sprzeda\u0107 produkty z gospodarstwa. Przypominam sobie \u017cyczliwo\u015b\u0107, jak\u0105 otacza\u0142a nas w burzowe wieczory. Gdy grzmia\u0142o, a b\u0142yskawice roz\u015bwietla\u0142y ciemne niebo, k\u0142ad\u0142a nas do \u0142\u00f3\u017cka \u2013 wszystkie sze\u015b\u0107 dziewcz\u0105t w jej wielkim, szerokim \u0142\u00f3\u017cku \u2013 i czyta\u0142a nam Shema. Zna\u0142a specjaln\u0105 modlitw\u0119, kt\u00f3r\u0105 odmawia\u0142a w takie w\u0142a\u015bnie dni, a my powtarza\u0142y\u015bmy za ni\u0105 s\u0142owo za s\u0142owem. Na pr\u00f3\u017cno szuka\u0142y\u015bmy tej modlitwy w Siddur…<\/span><\/em><\/p>\n

Sp\u0119dzi\u0142am wiele dni wygl\u0105daj\u0105c wozu moich rodzic\u00f3w, wracaj\u0105cych z Sok\u00f3\u0142ki, i kiedy ju\u017c si\u0119 pokaza\u0142 z daleka, wybiegali\u015bmy im na spotkanie. Przywozili ze sob\u0105 r\u00f3\u017cne rzeczy \u2013 solone ryby, \u015bwie\u017ce obwarzanki… By\u0142y te\u017c dni, kiedy na drodze czai\u0142y si\u0119 zagro\u017cenia. Ich znakiem by\u0142 d\u017awi\u0119k ci\u0119\u017car\u00f3wek na drodze; wszyscy z nas \u2013 mali i duzi \u2013 biegli wtedy, by ukry\u0107 si\u0119 w domu za zamkni\u0119tymi na klucz drzwiami. Dopiero gdy ha\u0142as ci\u0119\u017car\u00f3wek ucich\u0142 w oddali i zn\u00f3w kr\u00f3lowa\u0142a cisza, wybiegali\u015bmy, by popatrze\u0107 na \u015blady k\u00f3\u0142 ci\u0119\u017car\u00f3wek pozostawione na zakurzonej drodze… boj\u0105c si\u0119, by oko \u201ediab\u0142a\u201d nas nie dostrzeg\u0142o i w nas nie zamieszka\u0142o.<\/span><\/em><\/p>\n

W dniu naszej emigracji do Palestyny, o \u015bwicie, ca\u0142a wie\u015b wysz\u0142a nas odprowadzi\u0107. Szli z nami drog\u0105 do Sok\u00f3\u0142ki za furmank\u0105 wy\u0142adowan\u0105 ca\u0142\u0105 nasz\u0105 rodzin\u0105 i dobytkiem. W moich wspomnieniach o Kolonii zawsze wracam do Liwy, mojej kuzynki w tym samym wieku. W wiecz\u00f3r przed naszym wyjazdem odesz\u0142y\u015bmy od t\u0142umu i usiad\u0142y\u015bmy na schodach naszego domu. I siedzia\u0142y\u015bmy tak we dw\u00f3jk\u0119, smutne i rozmodlone. \u017bycie by\u0142o nieskomplikowane, a ludzie wspaniali na tej ma\u0142ej uliczce zwanej Koloni\u0105 Izaaka\u201d.<\/span><\/em><\/p>\n

Po wkroczeniu Niemc\u00f3w w 1941 roku \u017bydom z Izaakowa pozwolono zosta\u0107 na miejscu, cho\u0107 oczywi\u015bcie zostali obj\u0119ci zakazami i restrykcjami. Dopiero w listopadzie 1942 osada stworzona z takim trudem, zosta\u0142a spalona, a jej mieszka\u0144cy zostali wywiezieni do oboz\u00f3w zag\u0142ady.<\/span><\/em><\/p>\n

Wspomina o tym Kazimierz Rabiczko (\u017ar\u00f3d\u0142o: sztetl.org):<\/strong><\/span><\/p>\n

<\/p>\n

\u201eUtkwi\u0142a mi w pami\u0119ci historia opowiadana przez mojego ojca Nikodema. Gdy na naszych ziemiach szala\u0142 terror niemiecki, nast\u0105pi\u0142a pacyfikacja i tej wsi. Wszystkich \u017byd\u00f3w wywieziono do obozu w miejscowo\u015bci Kie\u0142basin ko\u0142o Grodna. Furmanki je\u017cd\u017c\u0105ce do Grodna na targ przeje\u017cd\u017ca\u0142y obok obozu przej\u015bciowego i ludzie rozpoznawali znajomych. R\u00f3wnie\u017c m\u00f3j ojciec odnalaz\u0142 znajomego, kt\u00f3ry prosi\u0142 go o chleb, poniewa\u017c by\u0142 bardzo g\u0142odny. Ten cz\u0142owiek powiedzia\u0142 ojcu: \u201eTy jeste\u015b wolny, a co z nami b\u0119dzie, nie wiadomo. Pojed\u017a do naszej wsi \u2013 tam zosta\u0142y zgliszcza \u2013 i za ten chleb we\u017a z mojej szopy imad\u0142o, bo ono pewnie nie sp\u0142on\u0119\u0142o\u201d. Tak te\u017c ojciec uczyni\u0142 i przywi\u00f3z\u0142 to imad\u0142o, kt\u00f3re mamy do dzi\u015b. Czarnego chleba nie by\u0142o ju\u017c komu da\u0107. Podczas nast\u0119pnego wyjazdu do Grodna ojciec dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce \u017bydzi zostali wywiezieni do Treblinki. Taki by\u0142 los \u017byd\u00f3w z Kolonii Izaaka.\u201d<\/span><\/em><\/p>\n

Dzisiaj teren osady znajduje si\u0119 nie tylko po bia\u0142oruskiej stronie granicy, ale wr\u0119cz na pasie granicznym, gdzie wst\u0119p ma jedynie bia\u0142oruska stra\u017c graniczna. Wci\u0105\u017c jest tam brukowana droga i przy niej drzewa, wyschni\u0119te studnie, zdzicza\u0142y sad i fragmenty zabudowa\u0144.<\/span><\/p>\n

Spacer po tej uliczce by\u0142by jak patrzenie w przesz\u0142o\u015b\u0107 przez dziurk\u0119 od klucza. Kto ma bujn\u0105 wyobra\u017ani\u0119, pewnie m\u00f3g\u0142by zobaczy\u0107 wi\u0119cej, a kto nie, m\u00f3g\u0142by chocia\u017c zaduma\u0107 si\u0119 nad dawnymi mieszka\u0144cami tej dawnej wsi…<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wspomnienie o Kolonii Izaaka Edward Horszty\u0144ski Kolonia Izaaka pod Odelskiem (www.rodzima.net) Cho\u0107 \u017bydzi niemal zawsze mieszkali w miastach – z powodu istniej\u0105cego od \u015bredniowiecza zakazu nabywania ziemi rolnej przez starozakonnych – to jednak istnia\u0142y wyj\u0105tki. Na Sok\u00f3lszczy\u017anie takich wyj\u0105tk\u00f3w by\u0142o trzy: Palestyna, Kolonia Chanan i Kolonia Izaaka, zwana te\u017c Izaakowem. Kolonia Izaaka powsta\u0142a w 1849 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43952"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=43952"}],"version-history":[{"count":22,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43952\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43957,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43952\/revisions\/43957"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=43952"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=43952"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=43952"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}