{"id":44159,"date":"2017-03-17T17:09:30","date_gmt":"2017-03-17T15:09:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=44159"},"modified":"2017-03-12T08:10:11","modified_gmt":"2017-03-12T06:10:11","slug":"12-09-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=44159","title":{"rendered":"Rejzl \u017bychli\u0144ska"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Rejzl \u017bychli\u0144ska<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Bella Szwarcman-Czarnota, wrzesie\u0144 2014<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"\"Rejzl \u017bychli\u0144ska, zdj. archiwalne<\/em><\/span><\/p>\n

Poetka tworz\u0105ca w jidysz. Urodzi\u0142a si\u0119 w 27 lipca 1910 roku w G\u0105binie, zmar\u0142a 13 czerwca 2001 roku w Concord w USA.<\/span><\/strong><\/p>\n

By\u0142a c\u00f3rk\u0105 Mordechaja i Dwojry z domu Appel. Jej ojcu, garbarzowi, nie by\u0142o \u0142atwo utrzyma\u0107 liczn\u0105 rodzin\u0119 (opr\u00f3cz Rejzl, jej siostry Chany oraz trzej braci) wyjecha\u0142 wi\u0119c do Stan\u00f3w Zjednoczonych. Pragn\u0105\u0142, aby rodzina do niego do\u0142\u0105czy\u0142a \u2013 dlatego dwukrotnie wraca\u0142 do domu, lecz Dwojra odm\u00f3wi\u0142a wyjazdu, obawiaj\u0105c si\u0119, \u017ce dzieci odejd\u0105 od religii i zasymiluj\u0105 si\u0119. Mordechaj \u017bychli\u0144ski zmar\u0142 samotnie w Chicago w 1928 r.<\/span><\/p>\n

Rejzl \u017bychli\u0144ska ucz\u0119szcza\u0142a do polskiej szko\u0142y powszechnej, nast\u0119pnie przez trzy lata pobiera\u0142a nauki u prywatnego nauczyciela. Pierwsze wiersze napisa\u0142a po polsku jako dwunastoletnia dziewczynka. P\u00f3\u017aniej zacz\u0119\u0142a pisa\u0107 w jidysz i w tym j\u0119zyku tworzy\u0142a do ko\u0144ca \u017cycia. W 1928 roku wys\u0142a\u0142a swoje wiersze znanemu krytykowi Melechowi Rawiczowi, kt\u00f3ry redagowa\u0142 kolumn\u0119 poezji debiutant\u00f3w w “Folkscajtung” (dzienniku wydawanym w jidysz). Entuzjastycznie zareagowa\u0142 na wiersze \u017bychli\u0144skiej i opublikowa\u0142 je.<\/span><\/p>\n

W 1934-1935 pracowa\u0142a jako wychowawczyni w domu dziecka we W\u0142oc\u0142awku. W notce autobiograficznej, napisanej ju\u017c u schy\u0142ku \u017cycia, \u017bychli\u0144ska stwierdzi\u0142a \u017cartobliwie, \u017ce otrzyma\u0142a t\u0119 posad\u0119 nie z powodu kwalifikacji, ale dlatego, \u017ce dyrektor sieroci\u0144ca czyta\u0142 jej wiersze i uzna\u0142, \u017ce osoba o takiej wra\u017cliwo\u015bci b\u0119dzie si\u0119 dobrze zajmowa\u0107 dzie\u0107mi.<\/span><\/p>\n

Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 poetycka<\/strong><\/span><\/p>\n

Pierwszy tomik poetycki \u017bychli\u0144skiej, “Lider<\/strong>” (Wiersze), zosta\u0142 wydany przez \u017cydowski PEN-Club w 1936 roku. Pos\u0142owie napisa\u0142 Icyk Manger, w\u00f3wczas ju\u017c uznany poeta, a ok\u0142adk\u0119 zaprojektowa\u0142 s\u0142ynny malarz Jankiel Adler. Manger okre\u015bli\u0142 wiersze \u017bychli\u0144skiej jako “objawienie”. W 1937 roku tomik zosta\u0142 wyr\u00f3\u017cniony nagrod\u0105 modernistycznego czasopisma literackiego “In Zich<\/strong>“.<\/span><\/p>\n

Rejzl \u017bychli\u0144ska przenios\u0142a si\u0119 do Warszawy w tym samym roku. Pracowa\u0142a w banku jako urz\u0119dniczka. Tu\u017c przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej opublikowa\u0142a kolejny tom wierszy “Der regn zingt<\/strong>” (Deszcz \u015bpiewa).<\/span>
\n Wojn\u0119 prze\u017cy\u0142a wraz z m\u0119\u017cem Izaakiem Kanterem, lekarzem psychiatr\u0105 z Ko\u0142omyi, w ZSRR. W Kazaniu w 1943 roku urodzi\u0142 si\u0119 jej syn, Marek.<\/span><\/p>\n

Po wojnie wr\u00f3ci\u0142a do Polski, ale na kr\u00f3tko \u2013 dowiedzia\u0142a si\u0119, \u017ce niemal ca\u0142a jej rodzina zgin\u0119\u0142a w Che\u0142mnie i Treblince. Poetka odwiedzi\u0142a G\u0105bin, ale wspomnienia i rzeczywisto\u015b\u0107 powojenna okaza\u0142y si\u0119 dla niej zbyt bolesne. Mieszka\u0142a na Dolnym \u015al\u0105sku i w \u0141odzi, opublikowa\u0142a w 1947 roku tomik wierszy “Cu lojtere bregn<\/strong>” (Ku ja\u015bniejszym brzegom).<\/span><\/p>\n

Emigracja<\/strong><\/span><\/p>\n

Wraz z m\u0119\u017cem i synem opu\u015bci\u0142a Polsk\u0119 w 1948 roku \u2013 pocz\u0105tkowo wyjechali do Pary\u017ca, potem do Stan\u00f3w Zjednoczonych, gdzie \u017bychli\u0144ska uko\u0144czy\u0142a literatur\u0119 angielsk\u0105 i biologi\u0119 w City College w Nowym Jorku, a nast\u0119pnie literatur\u0119 i filozofi\u0119 w New School for Social Reserch.<\/span><\/p>\n

Opublikowa\u0142a tomy wierszy: w USA w 1963 roku “Szwajgndike tirn<\/strong>“ (Milcz\u0105ce drzwi)<\/strong>, w1966 roku “Harbstike Skwern<\/strong>” (Jesienne place)<\/strong>, w Pary\u017cu w 1978 roku “Di nowember zun<\/strong>“ (Listopadowe s\u0142o\u0144ce)<\/strong> oraz “Naje lider<\/strong>“ (Nowe wiersze)<\/strong> w 1993 w Tel Awiwie.<\/span><\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 powojennych utwor\u00f3w \u017bychli\u0144skiej nosi pi\u0119tno Zag\u0142ady, cho\u0107 nie brak te\u017c wierszy lirycznych, czasem przewrotnych, ale zawsze zwi\u0119z\u0142ych.<\/span><\/p>\n

W 1975 roku przyznano \u017bychli\u0144skiej presti\u017cow\u0105 nagrod\u0119 poetyck\u0105 im. Icyka Mangera.<\/span><\/p>\n

Przek\u0142ady<\/strong><\/span><\/p>\n

Dwa lata p\u00f3\u017aniej ukaza\u0142 si\u0119 tomik przek\u0142ad\u00f3w jej wierszy na angielski, “God hid his face” (B\u00f3g ukry\u0142 swoj\u0105 twarz)<\/strong> w przek\u0142adzie m.in. Barnetta Zuroffa, Marka Kantera i Aarona Kramera.<\/span><\/p>\n

W j\u0119zyku niemieckim ukaza\u0142 si\u0119 tom “Vogelbrot” (Chleb dla ptak\u00f3w)<\/strong> w przek\u0142adzie Huberta Witta (1981) oraz “Gottes blinde Augen” (\u015alepe oczy Boga<\/strong>, 1998, wydanie dwuj\u0119zyczne, wiersze prze\u0142o\u017cy\u0142a i opatrzy\u0142a komentarzem Karina Kranhold). Ponadto w 2002 roku ukaza\u0142 si\u0119 dwuj\u0119zyczny tom “Di gedichte” (Wiersze)<\/strong>, wydany i prze\u0142o\u017cony przez Huberta Witta. W 2007 ukaza\u0142 si\u0119 tom w j\u0119zyku francuskim, “Portes muettes” (Nieme drzwi)<\/strong>, w przek\u0142adzie, opracowaniu i ze wst\u0119pem Rachel Ertel.<\/span><\/p>\n

Wiersze Rejzl \u017bychli\u0144skiej w przek\u0142adzie Barbary Sadowskiej, Jerzego G\u00f3rza\u0144skiego i Zbigniewa Jerzyny znajduj\u0105 si\u0119 w “Antologii poezji \u017cydowskiej”<\/strong> z 1983 roku pod red. Arnolda S\u0142uckiego i Salomona \u0141astika. W “Midraszu” nr 6\/16<\/strong> ukaza\u0142y si\u0119 wiersze poetki w przek\u0142adzie Belli Szwarcman-Czarnoty.<\/span><\/p>\n

Literatura uzupe\u0142niaj\u0105ca:<\/strong><\/span><\/p>\n

Melech Rawicz, “Rajzl Zychlinski”, w: “Majn Leksikon”, Montreal 1945, ss. 99 \u2013 100,<\/span>
\n Karina von Tippelskirch, “Also das Alphabet vergessen? Di jiddische Dichterin Rajzel Zychlinski”, Marburg 2000.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rejzl \u017bychli\u0144ska Bella Szwarcman-Czarnota, wrzesie\u0144 2014 Rejzl \u017bychli\u0144ska, zdj. archiwalne Poetka tworz\u0105ca w jidysz. Urodzi\u0142a si\u0119 w 27 lipca 1910 roku w G\u0105binie, zmar\u0142a 13 czerwca 2001 roku w Concord w USA. By\u0142a c\u00f3rk\u0105 Mordechaja i Dwojry z domu Appel. Jej ojcu, garbarzowi, nie by\u0142o \u0142atwo utrzyma\u0107 liczn\u0105 rodzin\u0119 (opr\u00f3cz Rejzl, jej siostry Chany oraz […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44159"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=44159"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44159\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44161,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44159\/revisions\/44161"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=44159"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=44159"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=44159"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}