{"id":44262,"date":"2016-07-15T17:09:47","date_gmt":"2016-07-15T15:09:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=44262"},"modified":"2016-07-13T10:43:34","modified_gmt":"2016-07-13T08:43:34","slug":"44262","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=44262","title":{"rendered":"Masowa czystka etniczna \u017byd\u00f3w jest prawdziwym dziedzictwem XX wieku"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Masowa czystka etniczna \u017byd\u00f3w jest prawdziwym dziedzictwem XX wieku<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Seth J Frentzman
\n<\/strong>t\u0142umaczenie: Ma\u0142gorzata Koraszewska<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"ZdewastowanyZdewastowany cmentarz \u017cydowski w Wysokiem Mazowieckiem. W nocy na ogrodzeniu i nagrobkach pojawi\u0142y si\u0119 faszystowskie symbole i antysemickie napisy. Marzec 2012r.<\/em><\/span><\/p>\n

Od Redakcji<\/strong><\/span>
\n Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich opublikowa\u0142o artyku\u0142 Andrzeja \u017bbikowskiego pod tytu\u0142em \u201eU genezy Jedwabnego\u201d. Czy umiemy zrozumie\u0107 mechanizm ludzkich odruch\u00f3w, kiedy nagle jaka\u015b grupa zostaje wyj\u0119ta spod ochrony prawnej i wolno jej cz\u0142onk\u00f3w bezkarnie zabija\u0107, rabowa\u0107 ich mienie, gwa\u0142ci\u0107, torturowa\u0107? A co, je\u015bli w dodatku istnieje wielowiekowa tradycja prze\u015bladowania tej grupy? Czy tamte zachowania mieszka\u0144c\u00f3w Jedwabnego i wielu innych polskich miast i wsi to co\u015b, co charakteruzuje szczeg\u00f3lne cechy polskiego stosunku do \u017byd\u00f3w, czy jest to raczej element obrazu \u015bwiata? Seth J. Frantzman pisze o eksplozji nienawi\u015bci do \u017bydow na \u015bwiecie w XX wieku.<\/strong><\/span><\/p>\n

Zawsze robi na mnie wra\u017cenie, kiedy kto\u015b, czy to w ksia\u017cce czy osobi\u015bcie opowiadaj\u0105c histori\u0119 rodzinn\u0105, wspomina histori\u0119 \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy \u017cyli w miejscowo\u015bci, przez kt\u00f3r\u0105 podr\u00f3\u017cuj\u0119. Niemal zawsze zaczyna si\u0119 to od pytania: \u201eczy wiedzia\u0142e\u015b, \u017ce kiedy\u015b by\u0142o tutaj du\u017co \u017byd\u00f3w\u201d. Na przyk\u0142ad miasto, Dej w Rumunii, gdzie kiedy\u015b w\u015br\u00f3d miejscowej populacji by\u0142o 22% \u017byd\u00f3w, dzisiaj mieszka tam mniej ni\u017c dziesi\u0119ciu. W Urfa w Turcji, gdzie nie tak dawno temu by\u0142o 200 rodzin \u017cydowskich, obecnie szacuje si\u0119, \u017ce jest ich oko\u0142o 50, ale tylko bardzo nieliczne ujawniaj\u0105 si\u0119. Ostatnich \u017byd\u00f3w w miejscach takich jak Afganistan lub Kair media opisuj\u0105 niemal szyderczo, z pe\u0142nym skupieniem na egzotyce. Ale rzeczywisto\u015b\u0107 znikni\u0119cia \u017cycia \u017cydowskiego z wi\u0119kszo\u015bci miast \u015bwiata jest jednym z prawdziwych dziedzictw XX wieku. Kiedy rozpoczyna\u0142 si\u0119 ten wiek, \u017cydowskie spo\u0142eczno\u015bci istnia\u0142y na ca\u0142ym \u015bwiecie. Nie tylko spo\u0142eczno\u015bci, ale o\u015brodki kultury, znacz\u0105cy uczestnicy \u017cycia w tych miastach, \u017cycia intelektualnego i politycznego.<\/span><\/p>\n

\u015amier\u0107 Elie Wiesela szczeg\u00f3lnie silnie przypomina o tej masowej czystce, zniszczeniu, wykorzenieniu \u017cycia \u017cydowskiego.<\/span><\/p>\n

W 1900 roku by\u0142o na ca\u0142ym \u015bwiecie oko\u0142o 10 milion\u00f3w \u017byd\u00f3w. W 2000 roku by\u0142o oko\u0142o 13 milion\u00f3w \u017byd\u00f3w. Te liczby nie m\u00f3wi\u0105 nam jednak rzeczywistej historii ca\u0142kowitego usuni\u0119cia \u017cycia \u017cydowskiego z wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w \u015bwiata.<\/span><\/p>\n

Na prze\u0142omie XIX i XX wieku w zachodniej i \u015brodkowej Europie by\u0142y miliony \u017byd\u00f3w. W Imperium Austro-W\u0119gierskim by\u0142o 1,2 miliona z 150 tysi\u0105cami w Wiedniu (9% ludno\u015bci). W Niemczech \u017cy\u0142o oko\u0142o 586 tysi\u0119cy, z tego 4% w Berlinie, Wroc\u0142awiu i Kolonii i 9% w Dre\u017anie. Dziesi\u0119\u0107 procent ludno\u015bci Pragi by\u0142a \u017bydami. W Holandii by\u0142o ich 103 tysi\u0105ce i stanowili 11% ludno\u015bci Amsterdamu (60 tysi\u0119cy). W\u0142ochy mia\u0142y tylko 10 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w. W Belgii by\u0142o tylko 12 tysi\u0119cy, z czego po\u0142owa w Antwerpii (1,5% ludno\u015bci tego miasta), w Anglii 235 tysi\u0119cy. Stanowili 4% mieszka\u0144c\u00f3w Leeds, 2,5% w Londynie i 5% w Manchesterze. W Irlandii i Szkocji mieszka\u0142o odpowiednio 3 i 10 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w. W Danii tylko kilka tysi\u0119cy. We Francji 88 tysi\u0119cy. Luxemburg, Portugalia, Norwegia i Szwecja, bardzo niewiele, w Hiszpanii (5 tysi\u0119cy). Szwajcaria mia\u0142 12 tysi\u0119cy. Gibraltar by\u0142 w 10% \u017cydowski, chocia\u017c by\u0142a to niewielka gar\u015b\u0107 ludzi.<\/span><\/p>\n

W Europie Wschodniej by\u0142o 33 tysi\u0105ce \u017byd\u00f3w w Bu\u0142garii, gdzie stanowili 14% mieszka\u0144c\u00f3w Sofii i 10% w Rustchuk (obecnie Ruse). W Lembergu, obecnie Lwiw, stanowili 25% mieszka\u0144c\u00f3w miasta, w Tchernowitz (Czernowice) (32%), Krak\u00f3w (29%), w mie\u015bcie Brody (obecnie na Ukrainie) stanowili 75% mieszka\u0144c\u00f3w miasta. W Tessalonikach by\u0142o 60 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w albo 57% mieszka\u0144c\u00f3w miasta. Budapeszt by\u0142 w 23% \u017cydowski, co stanowi\u0142o 168 tysi\u0119cy os\u00f3b, a miasta takie jak Grosswardein (Oradea) i Miskolez (Miszkolc) na W\u0119grzech by\u0142y \u017cydowskie w 23 i 31%. Temesvar (Timisoara) mia\u0142a 22%. Na terenach obecnej centralnej Polski by\u0142o 1,3 miliona \u017byd\u00f3w, stanowi\u0105c jedn\u0105 czwart\u0105 lub wi\u0119cej mieszka\u0144c\u00f3w takich miast jak \u0141\u00f3d\u017a, \u0141om\u017ca, Lublin, Warszawa (41%) i Cz\u0119stochowa. Rumunia mia\u0142a 269 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w i 60% mieszka\u0144c\u00f3w Bacau by\u0142o \u017bydami, a w innych miastach do 30%, w tym w Brai\u0142a, Bukareszcie, Galati, Jassy, Botosan, a nawet w Monastir mieszka\u0142o 6 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w. W Rosji by\u0142o 3,8 miliona, a nast\u0119puj\u0105ce miasta mia\u0142y ponad 40% \u017cydowskich mieszka\u0144c\u00f3w: Bie\u0142a Cerkow, Bobri\u0144sk, Brze\u015b\u0107-Litewski, Bia\u0142ystok, Dwinsk, Grodno, Homel, \u017bytomir, Cherso\u0144 i Kij\u00f3w z tylko 6% \u017byd\u00f3w. W Kiszyniowie, gdzie by\u0142y pogromy, by\u0142o 49% mieszka\u0144c\u00f3w \u017cydowskich z 50 tysi\u0105cami \u017byd\u00f3w, Mi\u0144sk (50%), Odessa (37% z 150 tysi\u0105cami). Pi\u0144sk by\u0142 w 80% \u017cydowski. Wilno mia\u0142o 40% z 63 tysi\u0105cami \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Kiedy przenosimy si\u0119 na Wsch\u00f3d, do Turcji w roku 1900 znajdujemy 282 tysi\u0105ce \u017byd\u00f3w w Stambule i by\u0142o ich 20% w Adrianopoli (dzisiaj Edirne). W Bagdadzie by\u0142o 35 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w, co stanowi\u0142o 24% ludno\u015bci miasta. W Adenie w Jemenie 8% mieszka\u0144c\u00f3w miasta by\u0142o \u017bydami (3 tysi\u0105ce) a w Syrii by\u0142o 10 tysiecy w Aleppo (9%) i 10 tysiecy w Damaszku (5%). W Smyrnie by\u0142o 12%, a w Baku 11% (11 tysiecy). W Jerozolimie ju\u017c w\u00f3wczas \u017bydzi stanowili 68% mieszka\u0144c\u00f3w miasta oraz 65% w Tyberii. W Afryce P\u00f3\u0142nocnej by\u0142o 50 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w w Algierii i stanowili 15% mieszka\u0144c\u00f3w Algieru, 15% Konstantyny i 14% Oranu i Tilimsan. W Egipcie by\u0142o 30 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy stanowili 4% mieszka\u0144c\u00f3w Aleksandrii i 3% mieszka\u0144c\u00f3w Kairu. W Maroku by\u0142o 109 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w i stanowili 7% mieszka\u0144c\u00f3w Fezu i 45% mieszka\u0144c\u00f3w Mogadoru (Al-Sawira), 40% Tangieru i 29% Tetuanu. W Trypolisie by\u0142o tylko 18 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w, ale w Tunisie stanowili 4% populacji z 62 tysi\u0105cami ludzi.<\/span><\/p>\n

W Afryce subsaharyjskiej by\u0142o 50 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w w Etiopii, 50 tysi\u0119cy w Afryce Po\u0142udniowej, kilku w Rodezji i koloniach portugalskich.<\/span><\/p>\n

W Indiach by\u0142o tylko 1800 \u017byd\u00f3w w Kalkucie i 5 tysi\u0119cy w Bombaju. W Sziraz w Persji stanowili 16% mieszka\u0144c\u00f3w miasta (5 tysi\u0119cy), a w Teheranie 3%. By\u0142o 18 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w w Afganistanie i jego s\u0105siednich obszarach, takich jak Turkiestan, co prawdopodobnie obejmuje Buchar\u0119.<\/span><\/p>\n

W Ameryce P\u00f3\u0142nocnej \u017bydzi byli dominuj\u0105c\u0105 grup\u0105 w Winnipegu z 59% populacji. Poza tym stanowili 8% Baltimoru, 8% Bostonu i 20% Nowego Jorku (672 tysi\u0105ce). W Ameryce Po\u0142udniowej by\u0142y tysi\u0105ce \u017byd\u00f3w w Argentynie (20 tysi\u0119cy) i w Brazylii, z mniejsz\u0105 liczb\u0105 w Gujanie Holenderskiej, Ekwadorze i innych pa\u0144stwach.<\/span><\/p>\n

Na Pacyfiku by\u0142o15 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w w Australii i 1600 w Nowej Zelandii.<\/span><\/p>\n

\u015awiat pod koniec stulecia<\/strong><\/span><\/p>\n

W kilku tylko pa\u0144stwach procent \u017byd\u00f3w podni\u00f3s\u0142 si\u0119 od roku 1900. W obecnym Izraelu, Francji i Kanadzie. W Australii, gdzie populacja \u017cydowska wzros\u0142a z 15 tysi\u0119cy do 112 tysi\u0119cy, populacja kraju wzros\u0142a podobnie. Pod wieloma wzgl\u0119dami odtworzenie pa\u0144stwa \u017cydowskiego na Bliskim Wschodzie jest olbrzymi\u0105 rewolucj\u0105 i cz\u0119\u015b\u0107 zmniejszenia si\u0119 spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskich na \u015bwiecie by\u0142a spowodowana samodzieln\u0105 decyzj\u0105 przeniesienia si\u0119 do nowego pa\u0144stwa po 1948 r. W wielu wypadkach jednak tak nie by\u0142o, powodem by\u0142a dyskryminacja, czystka etniczna i ludob\u00f3jstwo. Kiedy \u017bydzi uciekali lub wyje\u017cd\u017cali z w\u0142asnej woli, te kraje a\u017c nazbyt cz\u0119sto wymazywa\u0142y dziedzictwo \u017cydowskie, zamienia\u0142y synagogi na stajnie i zr\u00f3wnywa\u0142y buldo\u017cerami cmentarze; miasta wybudowane przez \u017byd\u00f3w udaj\u0105 dzisiaj, \u017ce ta pr\u0119\u017cna mniejszo\u015b\u0107 nigdy nie istnia\u0142a.<\/span><\/p>\n

Tym wi\u0119c, co widzimy na ca\u0142ym \u015bwiecie, jest znikniecie \u017byd\u00f3w. W niekt\u00f3rych miejscach z powodu dobrowolnej migracji, jak powiedziano powy\u017cej. Na przyk\u0142ad, populacja \u017byd\u00f3w na Barbados (kiedy\u015b stanowili tam w niekt\u00f3rych miejscowo\u015bciach oko\u0142o 10 procent mieszka\u0144c\u00f3w), zmala\u0142a w XX wieku do male\u0144kiej garstki, bo wi\u0119kszo\u015bc szuka\u0142a pracy gdzie indziej.<\/span><\/p>\n

Prawdziw\u0105 jednak histori\u0105 czystki by\u0142 masowy atak re\u017cim\u00f3w na prawa \u017byd\u00f3w. To ciekawe, \u017ce w wielu wypadkach XIX wiek utorowa\u0142 drog\u0119 do emancypacji \u017cydowskiej w ca\u0142ej Europie a tak\u017ce w niekt\u00f3rych krajach Bliskiego Wschodu. Pod koniec XIX wieku \u017bydzi odgrywali bezprecedensow\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu politycznym i ekonomicznym pa\u0144stw na ca\u0142ym \u015bwiecie. Czy to w Hong Kongu, czy w Imperium Osma\u0144skim, \u017bydzi dochodzili do wp\u0142ywowych stanowisk. By\u0142 to jednak kr\u00f3tki okres rozkwitu. W przeci\u0105gu jednego pokolenia ju\u017c ich nie by\u0142o.<\/span><\/p>\n

Popatrz na miasta takie, jak Lw\u00f3w, kiedy\u015b z pr\u0119\u017cn\u0105 populacj\u0105 \u017cydowsk\u0105, a dzisiaj mo\u017cesz pojecha\u0107 tam i odwiedzi\u0107 pseudo-\u017cydowsk\u0105 restauracj\u0119 i zobaczy\u0107 podw\u00f3rze wielkiej synagogi. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w zosta\u0142a jednak zniszczona. By\u0107 mo\u017ce pogrom w 1903 roku w Kiszyniowie powinien by\u0142 by\u0107 ostrze\u017ceniem przed tym, co nadejdzie. Potem, w 1905 r. przysz\u0142y ataki na 660 spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskich na Ukrainie. Gorsze rzeczy mia\u0142y nadej\u015b\u0107 w latach 1919-1920 podczas chaosu rosyjskiej wojny domowej. A by\u0142o to tylko preludium do nazistowskiego Holocaustu. Kiedy z perspektywy czasu pomy\u015bli si\u0119 o si\u0142ach zmobilizowanych przeciwko \u017bydom, wydaje si\u0119 niezwyk\u0142e, jak ca\u0142y \u015bwiat zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 przeciwko spo\u0142eczno\u015bci, kt\u00f3ra \u017cy\u0142a rozproszona ponad tysi\u0105c lat, co wyprzedza nowoczesny nacjonalizm i spo\u0142eczno\u015bci, kt\u00f3re ukonstytuowa\u0142y si\u0119 znacznie p\u00f3\u017aniej.<\/span><\/p>\n

Popatrzmy na Ukrain\u0119 i na to, jak niemal wszyscy prze\u015bladowali \u017byd\u00f3w. Atakowano ich w Kiszyniowie w Wielkanoc prawos\u0142awn\u0105, atakowano podczas zamieszek przeciwko carowi. Atakowali ich w innych miejscach nacjonali\u015bci ukrai\u0144scy. Atakowali ich \u017co\u0142nierze Armii Czerwonej, we Lwowie w 1918 r atakowali ich Polacy, podczas gdy polska armia na to przyzwala\u0142a. Czy byli to Kozacy, czy ci, kt\u00f3rzy byli lojalni wobec bia\u0142ej armii rosyjskiej, \u017cydowska spo\u0142eczno\u015b\u0107 nie mia\u0142a szansy przeciwko takim si\u0142om. Ale wydarzenia 1900-1920 by\u0142y zaledwie preludium do masowej czystki stulecia. Kolektywizacja na Ukrainie, zaprowadzona przez Zwi\u0105zek Radziecki, doprowadzi\u0142a do g\u0142odu, a kiedy przybyli nazi\u015bci, zacz\u0119\u0142a si\u0119 totalna eksterminacja.<\/span><\/p>\n

Jak to jest, \u017ce wszystkie g\u0142\u00f3wne ruchy pierwszej po\u0142owy XX wieku zwr\u00f3ci\u0142y si\u0119 przeciwko \u017bydom? Nazi\u015bci mieli obsesyjny program ich eksterminacji, ale \u017bydzi byli tak\u017ce celem komunist\u00f3w. Po Holocau\u015bcie 3 miliony zamordowanych polskich \u017byd\u00f3w nie wystarczy\u0142y miejscowym antysemitom. Ludno\u015b\u0107 Kielc \u2013 a wi\u0119c ani komuni\u015bci, ani nazi\u015bci \u2013 zamordowa\u0142a 42 \u017byd\u00f3w w 1946 r. W Polsce \u017byd\u00f3w obwiniano za \u201cimportowanie komunizmu\u201d po zwyci\u0119stwie Zwi\u0105zku Radzieckiego w 1945 r. Ale partia komunistyczna rozpocz\u0119\u0142a w 1968 r. program anty\u017cydowski, oskar\u017caj\u0105c polskich \u017byd\u00f3w o to, \u017ce s\u0105 \u201esyjonistami\u201d, aresztuj\u0105c \u017byd\u00f3w i usuwaj\u0105c tysi\u0105ce \u017byd\u00f3w ze stanowisk pa\u0144stwowych i uniwersyteckich. 13 tysi\u0119cy uciek\u0142o z Polski z powodu \u201eantysyjonistycznych\u201d i antysemickich atak\u00f3w rz\u0105du komunistycznego.<\/span><\/p>\n

Tak\u017ce w krajach takich jak Turcja by\u0142y liczne, powracaj\u0105ce fale dyskryminacji. W 1934 r. atakowano \u017byd\u00f3w w Tracji. W 1941 r. \u017bydzi w wieku 27-40 lat zostali przymusowo wzi\u0119ci do \u201ebatalion\u00f3w pracy\u201d. Wkr\u00f3tce po przymusowym werbunku m\u0119\u017cczyzn tureckich, rz\u0105d uchwali\u0142 specjalne Prawo o Podatku Kapita\u0142owym, kt\u00f3re opodatkowywa\u0142o \u017cydowskich przedstawicieli wolnych zawod\u00f3w i kupc\u00f3w czterokrotno\u015bci\u0105 podatku, jakim obci\u0105\u017cano muzu\u0142man\u00f3w. Po stworzeniu Izraela spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska w Turcji zmala\u0142a z 76 965 w 1945 r. do 45 995 w 1952 r., \u017cydowska reprezentacja w polityce dos\u0142ownie znikn\u0119\u0142a. Wraz z wzrostem islamizmu \u017bydzi stali si\u0119 celem terroryst\u00f3w. W 2003 r. zamordowano pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu siedmiu ludzi w zamachach bombowych na dwie g\u0142\u00f3wne synagogi w Stambule. Raz jeszcze kombinacja ekstremizmu religijnego i nacjonalizmu, jak r\u00f3wnie\u017c polityki pa\u0144stwowej skierowa\u0142a si\u0119 przeciwko ma\u0142ej mniejszo\u015bci, by uczyni\u0107 j\u0105 jeszcze mniejsz\u0105.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

W ca\u0142ej Europie \u017cycie spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskich sta\u0142o si\u0119 \u017cyciem zagro\u017conym, z synagogami chronionymi przez ca\u0142\u0105 dob\u0119 i jednostkami armii wyprawionymi, by ich \u201ebroni\u0107\u201d. Celem s\u0105 r\u00f3wnie\u017c sklepy koszerne i potrzebuj\u0105 ochrony policyjnej. Szko\u0142y \u017cydowskie musz\u0105 mie\u0107 wysokie mury i ochron\u0119. Kontynent, na kt\u00f3rym dokonano Holocaustu, nie sko\u0144czy\u0142 swojego programu w 1945 r. Po Holocau\u015bcie chodzi o to, by \u017cycie \u017cydowskie nigdy nie by\u0142o normalne, nigdy nie by\u0142o r\u00f3wne \u017cyciu bia\u0142ych Europejczyk\u00f3w ani te\u017c migrant\u00f3w zza granicy. \u017bydom, kt\u00f3rzy \u017cyli w tych miejscach przez tysi\u0105c lat, daje si\u0119 odczu\u0107, \u017ce s\u0105 cudzoziemcami i \u017ce ich \u017cycie jest mniej warte. Nie mog\u0105 nosi\u0107 symboli religijnych bez obawy ataku.<\/span><\/p>\n

Wsz\u0119dzie na \u015bwiecie \u017cydowskie domy modlitw s\u0105 celami terroryst\u00f3w, z nies\u0142ychan\u0105 dysproporcj\u0105 w stosunku do ich liczby. W 2010 r. spalono synagog\u0119 na Krecie, miejscu, gdzie nazi\u015bci robili wszystko mo\u017cliwe, by zniszczy\u0107 spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105, ale historia nie sko\u0144czy\u0142a si\u0119, nawet ma\u0142a synagoga musia\u0142a zosta\u0107 spalona. W 1994 r w Argentynie zamordowano 87 \u017byd\u00f3w w zamachu bombowym na budynek AMIA.<\/span><\/p>\n

Jest nies\u0142ychane to, co zrobiono w XX wieku spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej i co robi si\u0119 do dnia dzisiejszego. Jak uda\u0142o si\u0119 niemal ca\u0142kowicie wyczy\u015bci\u0107 z \u017byd\u00f3w kraje, w kt\u00f3rych mieli tak g\u0142\u0119bokie korzenie zar\u00f3wno w Europie, jak na Bliskim Wschodzie? Jak 300 tysi\u0119cy sta\u0142o si\u0119 3 tysi\u0105cami lub 18 tysiecy zaledwie jednym cz\u0142owiekiem? Jak setki synagog sta\u0142y si\u0119 tylko kilkoma? Jedynymi miejscami, gdzie \u017cycie \u017cydowskie albo wzros\u0142o, albo pozosta\u0142o takie samo w ciagu ostatnich stu lat, s\u0105 niemal wy\u0142\u0105cznie kraje nowego \u015bwiata, cz\u0119sto z brytyjsk\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105, takie jak Kanada, Australia, Argentyna, Stany Zjednoczone. Wsz\u0119dzie indziej na \u015bwiecie \u017cycie \u017cydowskie jest zredukowane do minimum. Poza Izraelem, gdzie \u017bydzi odtworzyli pa\u0144stwowo\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105, \u015bwiat niemal ca\u0142kowicie zniszczy\u0142 ich spo\u0142eczno\u015bci i ich histori\u0119.<\/span><\/p>\n

W\u0142a\u015bciwie nie ma paralelnego zjawiska na \u015bwiecie. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 rozprzestrzeniona po pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu krajach, zredukowana do zaledwie kilku w wielu z nich lub do nagich resztek przesz\u0142o\u015bci. Oczywi\u015bcie, inne spo\u0142eczno\u015bci takie jak Ormianie, Tutsi czy Jazydzi, do\u015bwiadcza\u0142y prze\u015bladowa\u0144 i ludob\u00f3jstw. W wielu miejscach, gdzie cierpieli \u017bydzi, cierpieli tak\u017ce inni. Lw\u00f3w oczyszczono z Polak\u00f3w, w Polsce nazi\u015bci masowo mordowali ludno\u015b\u0107 miejscow\u0105, a Stalin dokona\u0142 ludob\u00f3jstwa Ukrai\u0144c\u00f3w. \u017bydzi w Turcji cierpieli prawdopodobnie mniej ni\u017c tamtejsi chrze\u015bcijanie. W Algierii \u017byd\u00f3w wygnano razem ze spo\u0142eczno\u015bci\u0105 europejsk\u0105.<\/span><\/p>\n

W wielu miejscach jednak, gdzie \u017bydzi byli ofiarami i znikn\u0119li, inne spo\u0142eczno\u015bci rozkwita\u0142y. \u017bydzi algierscy opu\u015bcili Algieri\u0119 i ich histori\u0119 wyczyszczono niemal ca\u0142kowicie, ale obecnie wielu Algierczyk\u00f3w \u017cyje w innych krajach i ma r\u00f3wne prawa. Wydaje si\u0119 cz\u0119sto, \u017ce \u017bydzi s\u0105 niemal jedynym ludem w\u015br\u00f3d narod\u00f3w \u015bwiata, kt\u00f3ry jest wymiatany z historii, a ich domy modlitw i cmentarze s\u0105 celem napa\u015bci. Poza ludami rdzennymi, kt\u00f3re wyt\u0119piono, to w\u0142a\u015bnie dzieje si\u0119 wobec \u017byd\u00f3w. Nienawi\u015b\u0107 skierowana na cmentarze \u017cydowskie jest szczeg\u00f3lnie niezwyk\u0142a. Nawet kiedy nie ma ju\u017c \u017byd\u00f3w, nie-\u017bydzi musz\u0105 zniszczy\u0107 \u015blady ich poch\u00f3wk\u00f3w. Nawet to jest dla nich zagro\u017ceniem.<\/span><\/p>\n

Z wielu powod\u00f3w nie jest to ocena \u017byd\u00f3w, ale \u015bwiata. W tych krajach wstyd i t\u0142umiona \u015bwiadomo\u015b\u0107 w\u0142asnych zbrodni podtrzymuj\u0105 kult nienawi\u015bci. To jest choroba, kt\u00f3ra rozwija si\u0119 na t\u0142umieniu pami\u0119ci o czynach wcze\u015bniejszych pokole\u0144. My\u015bl\u0105, \u017ce mog\u0105 po prostu usun\u0105\u0107 i wymaza\u0107 dawnych s\u0105siad\u00f3w ze swojej historii, ale na d\u0142ug\u0105 met\u0119 skutki tej nietolerancji rozprzestrzeniaj\u0105 si\u0119 na innych. Fallud\u017ca w Iraku ma wa\u017cn\u0105 i pr\u0119\u017cn\u0105 histori\u0119 \u017cydowsk\u0105. Ale ta historia zosta\u0142a wymazana. Kiedy jej mieszka\u0144cy oklaskiwali ISIS i sprzedawali jazydzkie kobiety do niewoli, musi si\u0119 zauwa\u017cy\u0107 fakt, \u017ce ekstremistyczna nienawi\u015b\u0107 tego miasta do \u017byd\u00f3w nie sko\u0144czy\u0142a si\u0119 wraz z \u017bydami. Kiedy \u017byd\u00f3w ju\u017c nie by\u0142o w Mosulu, trzeba by\u0142o dokonywa\u0107 eksterminacji innych spo\u0142eczno\u015bci. Eksterminacja \u017byd\u00f3w tylko pobudza apetyty morderc\u00f3w do mordowania innych. Kiedy wi\u0119c Fallud\u017ca jest zredukowana do kupy gruz\u00f3w przez armi\u0119 irack\u0105 i jej boj\u00f3wki szyickie, a nas prosi si\u0119 o wsp\u00f3\u0142czucie dla cywil\u00f3w, wa\u017cne jest pytanie, ilu z tych cywil\u00f3w mia\u0142o wsp\u00f3\u0142czucie dla swoich by\u0142ych s\u0105siad\u00f3w \u017cydowskich. Kiedy miasta takie jak Drezno, wiwatami przyjmowa\u0142o usuni\u0119cie \u017byd\u00f3w, a teraz \u017c\u0105da, by\u015bmy pami\u0119tali o zniszczonej przesz\u0142o\u015bci Drezna w nalotach alianckich, trzeba zapyta\u0107: \u201eale was nie obchodzi\u0142o, \u017ce wymazujecie histori\u0119 \u017cydowsk\u0105, dlaczego obchodzi was teraz, \u017ce sp\u0142on\u0119\u0142y wasze ko\u015bcio\u0142y?\u201d<\/span><\/p>\n

Nienawi\u015b\u0107 do \u017byd\u00f3w, kt\u00f3ra by\u0142a jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych obsesji XX wieku, jest nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 XX-wiecznego wzoru skrajnego ludob\u00f3jstwa, dokonywanego przez skrajne ruchy, takie jak komunizm i nazizm, i usprawiedliwianego przez wielu akademik\u00f3w i \u201enaukowc\u00f3w\u201d jako uzasadnione logik\u0105 historii. Robiono to, \u017ceby \u201eoczy\u015bci\u0107\u201d nar\u00f3d, uczyni\u0107 robotnik\u00f3w \u201ewydajniejszymi\u201d i sprawi\u0107, by \u201emateria\u0142 ludzki\u201d mia\u0142 wi\u0119kszy potencja\u0142. A czego to wszystko dokona\u0142o? Zniszczono wieloetniczno\u015b\u0107 miast takich jak Odessa, Stambu\u0142 lub Wiede\u0144. Czym to zast\u0105pili\u015bcie? Miasta, kt\u00f3re utrzyma\u0142y obecno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105, takie jak Londyn, Nowy Jork i Pary\u017c, utrzyma\u0142y r\u00f3wnie\u017c jaki\u015b rodzaj wyj\u0105tkowej dynamiki. Ale homogeniczne miasta, pozbawione r\u00f3\u017cnorodno\u015bci, zbudowane na czystkach etnicznych, nazizmie i masowych mordach, utraci\u0142y wiele, nie zyskuj\u0105c niczego. \u201eWspania\u0142e miasta\u201d, takie jak Kair, Bagdad, Damaszek \u2013 ich rozw\u00f3j utraci\u0142 dynamik\u0119, kiedy wyczy\u015bci\u0142y swoje mniejszo\u015bci. Nie mo\u017cna mie\u0107 brutalnego etniczno-religijnego nacjonalizmu i czyszczenia mniejszo\u015bci, a r\u00f3wnocze\u015bnie tworzy\u0107 wk\u0142adu w cywilizacj\u0119 \u015bwiata. D\u0142ugoterminowe skutki czystek s\u0105 ewidentne. XX wiek oczy\u015bci\u0142 wiele kraj\u00f3w z \u017byd\u00f3w, ale robi\u0105c to, przeprowadzi\u0142 czystk\u0119 we w\u0142asnej kulturze tych kraj\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\n

\"\"Seth J. Frantzman<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Publicysta \u201cJerusalem Post\u201d. Zajmowa\u0142 si\u0119 badaniami nad histori\u0105 ziemi \u015bwi\u0119tej, histori\u0105 Beduin\u00f3w i arabskich chrze\u015bcijan, histori\u0105 Jerozolimy, prowadzi\u0142 r\u00f3wnie\u017c wyk\u0142ady w zakresie kultury ameryka\u0144skiej. Urodzony w Stanach Zjednoczonych w rodzinie farmerskiej, studiowa\u0142 w USA i we W\u0142oszech, zajmowa\u0142 si\u0119 handlem nieruchomo\u015bciami, doktoryzowa\u0142 si\u0119 na Hebrew University w Jerozolimie.<\/span><\/em><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Masowa czystka etniczna \u017byd\u00f3w jest prawdziwym dziedzictwem XX wieku Seth J Frentzman t\u0142umaczenie: Ma\u0142gorzata Koraszewska Zdewastowany cmentarz \u017cydowski w Wysokiem Mazowieckiem. W nocy na ogrodzeniu i nagrobkach pojawi\u0142y si\u0119 faszystowskie symbole i antysemickie napisy. Marzec 2012r. Od Redakcji Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich opublikowa\u0142o artyku\u0142 Andrzeja \u017bbikowskiego pod tytu\u0142em \u201eU genezy Jedwabnego\u201d. Czy umiemy zrozumie\u0107 mechanizm […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44262"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=44262"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44262\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44264,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44262\/revisions\/44264"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=44262"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=44262"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=44262"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}