{"id":44666,"date":"2016-07-26T17:05:14","date_gmt":"2016-07-26T15:05:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=44666"},"modified":"2016-07-26T06:08:17","modified_gmt":"2016-07-26T04:08:17","slug":"isaac-bashevis-singer-opowiem-wam-te-historie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=44666","title":{"rendered":"Isaac Bashevis Singer. Opowiem wam t\u0119 histori\u0119"},"content":{"rendered":"<h5 style=\"text-align: center;\"><a href=\"http:\/\/ksiazki.onet.pl\/\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" class=\"center alignleft\" src=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/onet-k.png\" alt=\"\" width=\"***\" \/><\/a><span style=\"text-decoration: underline; color: #000080;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"http:\/\/ksiazki.onet.pl\/wiadomosci\/isaac-bashevis-singer-opowiem-wam-te-historie\/zl92db\" target=\"_blank\">Isaac Bashevis Singer. Opowiem wam t\u0119 histori\u0119<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong><img decoding=\"async\" class=\"photo\" src=\"\/\/ocdn.eu\/pulscms-transforms\/1\/Hd3ktkpTURBXy9iZDEwOGMxYzQxMjViYWY5YjRhNDMxYjk1ZWIxMmI1Yy5qcGeTlQMAzN7NBTXNBTWVAgA8w8OTBTw8\" alt=\"\" \/>\u00a0 \u00a0Emilia Pado\u0142,<\/strong><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 710px;\" \/>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><span style=\"color: #000000;\">Kiedy pisz\u0105 o nim za Oceanem, zawsze powtarzaj\u0105 to jedno s\u0142owo: storyteller. Zanurzony w pami\u0119ci o przedwojennej Polsce \u2013 z obecn\u0105 w niej kultur\u0105 jidysz \u2013 w krajobrazach, kt\u00f3re po wojnie uleg\u0142y nieodwracalnemu rozpadowi, Isaac Bashevis Singer jak nikt potrafi\u0142 je o\u017cywia\u0107. Jak? Opowiadaj\u0105c historie. 24 lipca mija 25 lat od \u015bmierci noblisty.<\/span><\/strong><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"http:\/\/ocdn.eu\/pulscms-transforms\/1\/qxJktkpTURBXy83YzVjOWYwNmY2OWU2MmU5MTRiNGVlOTcyYjE3YzA5Zi5qcGeSlQMAQM0CUc0BTZMFzQMgzQHC\" width=\"75%\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Wiem, gdzie jestem<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W jego prozie \u015bwiat \u017cydowski i polski istniej\u0105 obok siebie, ale w\u0142a\u015bciwie nie \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119, pozostaj\u0105 odr\u0119bne. Tak wygl\u0105da\u0142a Polska, kt\u00f3r\u0105 zapami\u0119ta\u0142. Polska, w kt\u00f3rej, jak podkre\u015bla\u0142, on i jego przodkowie \u2013 \u017bydzi \u2013 zawsze czuli si\u0119 obcymi. Wyjecha\u0142 z niej w 1935 roku, by ju\u017c nigdy nie wr\u00f3ci\u0107. &#8220;Polska to jest dla mnie cmentarz \u017cydowskiego narodu. Nie zni\u00f3s\u0142bym tej podr\u00f3\u017cy w dolin\u0119 ludzkiej tragedii. To wszystko, co by\u0142o moim \u017cyciem, jest dzi\u015b martwe i pogrzebane. Pisz\u0119 o tym, co by\u0142o, i wiem, gdzie jestem&#8221;, podkre\u015bla\u0142. Ale wspomnienia Polski, szczeg\u00f3lnie Warszawy, przechowywa\u0142 bardzo skrz\u0119tnie. Budzi\u0142y w nim emocje, wzruszenia. Polska \u2013 to w\u0142a\u015bnie by\u0142o miejsce, z kt\u00f3rego pochodzi\u0142.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Konsekwentnie pisa\u0142 przede wszystkim w jidysz, zanikaj\u0105cym j\u0119zyku europejskich \u017byd\u00f3w, kt\u00f3ry zna\u0142 najlepiej, kt\u00f3ry by\u0142 mu najbli\u017cszy, kt\u00f3ry pozostawa\u0142 jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych cz\u0119\u015bci jego to\u017csamo\u015bci. To on by\u0142 narz\u0119dziem, za pomoc\u0105 kt\u00f3rego przywo\u0142ywa\u0142 pi\u0119kno straconego \u015bwiata. Ukszta\u0142towa\u0142y go chasydyzm, kaba\u0142a, przekonanie o mistycznej naturze wszechrzeczy, wiara w to, co najkr\u00f3cej nazwa\u0107 mo\u017cna by\u0142oby zjawiskami nadprzyrodzonymi. Przylgn\u0119\u0142o do niego okre\u015blenie &#8220;pornograf&#8221;. &#8220;W jego tw\u00f3rczo\u015bci jeden krok dzieli\u0142 synagog\u0119 od seksu&#8221;, pisa\u0142a jego biografistka Agata Tuszy\u0144ska, dodaj\u0105c jednak jak\u017ce celnie: &#8220;By\u0142 pierwszym \u017cydowskim pisarzem, kt\u00f3ry opisywa\u0142 cz\u0142owieka od st\u00f3p do g\u0142\u00f3w, nie omijaj\u0105c \u015brodka&#8221;.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Dzieci chasydzkiego rabina<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Isaac Bashevis Singer urodzi\u0142 si\u0119 w 1904 roku we wsi Leoncin nieopodal Nowego Dworu Mazowieckiego. By\u0107 mo\u017ce 14 lipca, jak podawa\u0142 przez lata, a mo\u017ce 21 listopada, jak utrzymywa\u0142 pod koniec \u017cycia \u2013 dzisiaj trudno rozstrzygn\u0105\u0107. By\u0142 trzecim z czw\u00f3rki dzieci chasydzkiego rabina Pinkasa Mendela Singera i jego \u017cony Batszewy Zylberman, c\u00f3rki rabina z Bi\u0142goraja. Matka mia\u0142a silny charakter i sk\u0142onno\u015bci do sceptycyzmu, ojciec by\u0142 inny, kierowa\u0142 si\u0119 emocjami. Religia by\u0142a jego ca\u0142ym \u015bwiatem.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Trzyna\u015bcie lat przed narodzinami Isaaca na \u015bwiat przysz\u0142a jego siostra \u2013 Hinde\u0142e Ester. Podobnie jak przed laty jej matka Batszewa, i ta nowo narodzona dziewczynka sprawi\u0142a wielki zaw\u00f3d pojawieniem si\u0119 na \u015bwiecie w \u017ce\u0144skim ciele. Niepogodzona z tak\u0105 pora\u017ck\u0105 Batszewa odda\u0142a c\u00f3rk\u0119 mamce. Rzadko j\u0105 odwiedza\u0142a, nie chcia\u0142a jej dotyka\u0107. Hinde\u0142e sp\u0119dzi\u0142a najwcze\u015bniejsze dzieci\u0144stwo w ciasnej chacie, w \u0142\u00f3\u017ceczku mieszcz\u0105cym si\u0119 pod sto\u0142em. Choroba oczu i neurotyzm \u2013 tyle zosta\u0142o jej z tego okresu. Kobieta mia\u0142a by\u0107 przede wszystkim \u017con\u0105 i matk\u0105. Nie wi\u0105zano z ni\u0105 \u017cadnych innych plan\u00f3w, \u017cadnych aspiracji. Trudno wierzy\u0107, \u017ce i w Singerze nie przetrwa\u0142y odpryski tego my\u015blenia. Jego bohaterowie po\u017c\u0105daj\u0105 kobiet, ale nie traktuj\u0105 ich do ko\u0144ca serio. Zawsze s\u0105 na wyci\u0105gniecie r\u0119ki.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Trzy lata po ma\u0142ej Hinde\u0142e na \u015bwiat przyszed\u0142 upragniony syn rabina i jego \u017cony \u2013 Israel Joszua, a dwa lata po Isaacu \u2013 Mosze Singer. Jedyny, kt\u00f3ry nie zawiedzie rodzicielskich nadziei, jedyny, kt\u00f3ry zostanie chasydem. Co ciekawe, zar\u00f3wno racjonalista i buntownik Joszua, jak i odrzucana przez rodzin\u0119 Hinde\u0142e Ester, tak\u017ce stan\u0105 si\u0119 pisarzami. Wyrastali w domu, w kt\u00f3rym nie by\u0142o zabawek, ale za to wsz\u0119dzie by\u0142y ksi\u0105\u017cki. Ojciec ca\u0142ymi dniami je studiowa\u0142, stale pisa\u0142 komentarze do Tory i Talmudu.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Od Sherlocka do Spinozy<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W 1907 roku Isaac wraz z rodzin\u0105 przenosi si\u0119 do Radzymina, by rok p\u00f3\u017aniej znale\u017a\u0107 si\u0119 ju\u017c w Warszawie. Echa dzieci\u0144stwa sp\u0119dzonego przy ulicy Krochmalnej \u2013 w zag\u0142\u0119biu wykluczonych spo\u0142ecznie i ekonomicznie \u2013 nie raz powr\u00f3c\u0105 w jego tw\u00f3rczo\u015bci (szczeg\u00f3lnie w tomie opowiada\u0144 &#8220;Izba rabinacka mojego ojca&#8221;). Ma\u0142y Isaac jest blady, piegowaty, ma rude w\u0142osy \u2013 i rude pejsy. Nieustannie czuje obecno\u015b\u0107 r\u00f3\u017cnej ma\u015bci zjaw, ale swoje najwcze\u015bniejsze lata b\u0119dzie uwa\u017ca\u0107 za szcz\u0119\u015bliwe. &#8220;Nie ma lepszego wykszta\u0142cenia ni\u017c biedne dzieci\u0144stwo&#8221; \u2013 to jego s\u0142owa.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Pierwsz\u0105 \u015bwieck\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105, kt\u00f3r\u0105 przeczyta\u0142, by\u0142y &#8220;Przygody Sherlocka Holmesa&#8221;. Mia\u0142 mo\u017ce 10-11 lat. W wywiadach przyznawa\u0142, \u017ce w opowie\u015bciach od zawsze uwielbia\u0142 napi\u0119cie. Wed\u0142ug niego to ono przes\u0105dza\u0142o o atrakcyjno\u015bci ka\u017cdej historii. By\u0142 przekonany, \u017ce opowiadanie musi mie\u0107 sw\u00f3j pocz\u0105tek, rozwini\u0119cie, zako\u0144czenie. \u017be opowiada\u0107 nale\u017cy z pasj\u0105. Nie wystarczy dobry temat (cho\u0107 on jest podstaw\u0105), trzeba go jeszcze czu\u0107.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W czasie I wojny \u015bwiatowej rodzina Singer\u00f3w jest zmuszona si\u0119 rozdzieli\u0107. W 1917 roku Isaac wyje\u017cd\u017ca z matk\u0105 i m\u0142odszym bratem do Bi\u0142goraja. Czyta g\u00f3ry ksi\u0105\u017cek: od To\u0142stoja, Dostojewskiego, Czechowa przez Flauberta, Goethego, Maupassanta, a\u017c po Spinoz\u0119, kt\u00f3rego &#8220;Etyka&#8221; by\u0142a jedn\u0105 z jego najwa\u017cniejszych lektur. Przez jego r\u0119ce przechodzi &#8220;Kapita\u0142&#8221; Marksa i mn\u00f3stwo ksi\u0105\u017cek religijnych, kt\u00f3rych przecie\u017c nie brakowa\u0142o w domu dziadka, szanowanego bi\u0142gorajskiego rabina.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Singer w Warszawie, Szatan w Goraju<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W 1921 roku zapisuje si\u0119 w Warszawie do szko\u0142y rabinackiej, ale z nauki rezygnuje ju\u017c po roku. Rok p\u00f3\u017aniej podejmuje prac\u0119 korektora w najwa\u017cniejszym \u017cydowskim pi\u015bmie literackim mi\u0119dzywojennej Polski \u2013 &#8220;Literarisze Bleter&#8221; (kt\u00f3r\u0105 pom\u00f3g\u0142 mu zdoby\u0107 brat \u2013 redaktor pisma). Przez kolejne dwa lata pisze recenzje i t\u0142umaczy na jidysz zagranicznych pisarzy, m.in. Manna i Remarque\u2019a. Wreszcie w 1925 sam debiutuje na \u0142amach gazety opowiadaniem &#8220;Na staro\u015b\u0107&#8221;. Przez kolejne lata b\u0119dzie publikowa\u0107 opowiadania w \u017cydowskiej prasie, a rytm \u017cycia wyznacza\u0107 mu b\u0119d\u0105 dwie fascynacje, o kt\u00f3rych tak napisze w swoich wspomnieniach: &#8220;Zacz\u0105\u0142em my\u015ble\u0107 o pisaniu, kiedy mia\u0142em dwana\u015bcie lat, a o dziewcz\u0119tach, kiedy sko\u0144czy\u0142em czterna\u015bcie. To s\u0105 dwie najwi\u0119ksze pasje mojego \u017cycia&#8221;. Nie opiera si\u0119 romansom, ale wchodzi te\u017c w jeden powa\u017cny, kilkuletni zwi\u0105zek z komunistk\u0105 Rachel\u0105 Poncz, z kt\u00f3rego w 1929 roku rodzi si\u0119 jego jedyny syn, Israel.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Swoj\u0105 relacj\u0119 ojciec i syn b\u0119d\u0105 usi\u0142owali odbudowa\u0107 po wielu latach \u2013 nie bez wysi\u0142ku. Bardzo si\u0119 r\u00f3\u017cnili. Jeszcze trzy lata po \u015bmierci ojca syn opisze go w swojej ksi\u0105\u017cce (&#8220;M\u00f3j ojciec Bashevis Singer&#8221;) m.in. jako cz\u0142owieka trudnego, skoncentrowanego na sobie, sk\u0105pego, nieustannie ogl\u0105daj\u0105cego si\u0119 za kobietami, zapatrzonego w sw\u00f3j sukces.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W 1933 roku publikowana jest w odcinkach (w czasopi\u015bmie &#8220;Globus&#8221;), a w 1935 roku ukazuje si\u0119 ju\u017c w ca\u0142o\u015bci, pierwsza powie\u015b\u0107 Singera \u2013 &#8220;Szatan w Goraju&#8221;. Fabu\u0142a opowie\u015bci toczy si\u0119 w XVII w. w\u015br\u00f3d ludno\u015bci ma\u0142ego miasteczka na Lubelszczy\u017anie, \u017cyj\u0105cej pami\u0119ci\u0105 o niedawnej rzezi Chmielnickiego. W \u017cyciu spo\u0142eczno\u015bci pojawia si\u0119 kabalista Sabbataj Cwi i og\u0142asza, \u017ce jest mesjaszem. &#8220;Szatana w Goraju&#8221; nazywano historyczn\u0105 ba\u015bni\u0105. Mieszaj\u0105 si\u0119 w niej mistycyzm, erotyzm, religijny fanatyzm \u2013 uwypuklaj\u0105c demoniczno\u015b\u0107 ludzkiej natury. Wed\u0142ug niekt\u00f3rych to w\u0142a\u015bnie ta, jedyna wydana w Polsce przed jego wyjazdem, powie\u015b\u0107 by\u0142a t\u0105 najlepsz\u0105.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Singer boi si\u0119 rosn\u0105cej si\u0142y narodowego socjalizmu. Jeszcze w 1935 roku decyduje si\u0119 na zawsze opu\u015bci\u0107 Polsk\u0119. Wyrusza za Ocean, w \u015blad za swoim bratem Joszu\u0105 \u2013 tym, o kt\u00f3rym cz\u0119sto pisano jako lepszym, bardziej obiecuj\u0105cym pisarzu ni\u017c Isaac. Joszua umrze na atak serca w 1944 roku. Po przyje\u017adzie do Nowego Jorku Singer pracuje w &#8220;Forwerts&#8221;, zreszt\u0105 swoje opowiadania b\u0119dzie publikowa\u0142 w tym pi\u015bmie a\u017c do \u015bmierci.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Nie m\u00f3g\u0142 robi\u0107 nic innego<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W 1940 roku bierze \u015blub z Alm\u0105 Haimann-Wassermann, pochodz\u0105c\u0105 z Monachium \u017byd\u00f3wk\u0105. Pozna\u0142 j\u0105 trzy lata wcze\u015bniej. Ona porzuci\u0142a dla niego m\u0119\u017ca i dw\u00f3jk\u0119 dzieci, on \u2013 przekonanie, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo jest dla m\u0119\u017cczyzny niebezpiecze\u0144stwem, kt\u00f3re zabija jego ducha. Alma b\u0119dzie pierwsz\u0105 i jedyn\u0105 \u017con\u0105 Singera, sp\u0119dz\u0105 razem ponad 50 lat. To ona, nie stawiaj\u0105c \u017cadnych warunk\u00f3w, stworzy mu dom i spokojne \u017cycie \u2013 b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 pracowa\u0107, chodzi\u0107 na spacery do parku, karmi\u0107 go\u0142\u0119bie, znika\u0107 na d\u0142ugie godziny. Singer bywa\u0142 trudny, chimeryczny, nieprzewidywalny. Niekoniecznie lubi\u0142 ludzi, raczej wola\u0142 sp\u0119dza\u0107 czas samotnie. Z pewno\u015bci\u0105 nie\u0142atwo by\u0142o \u017cy\u0107 u jego boku. Ale Alma zachowa\u0142a pozytywne wspomnienia: &#8220;Dla mnie to by\u0142o dobre \u017cycie, niczego mi nie brakowa\u0142o. A on najbardziej lubi\u0142 siedzie\u0107 w swoim pokoju i pisa\u0107. Pisanie by\u0142o jego \u015bwiatem. Nie m\u00f3g\u0142 robi\u0107 nic innego. Jestem pewna, \u017ce gdyby si\u0119 powt\u00f3rnie urodzi\u0142, robi\u0142by dok\u0142adnie to samo&#8221;, wspomina\u0142a.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W 1970 roku Singer otrzymuje National Book Award (za tom wspomnie\u0144 &#8220;A Day of Pleasure: Stories of a Boy Growing up in Warsaw&#8221;), cztery lata p\u00f3\u017aniej \u2013 kolejn\u0105 (tym razem wyr\u00f3\u017cniono tom opowiada\u0144 &#8220;Korona z pi\u00f3r&#8221;). W latach 70. Isaac i Alma kupuj\u0105 dom na Florydzie, do kt\u00f3rego przenosz\u0105 si\u0119 ka\u017cdej zimy. Ta dekada to w \u017cyciu Singera pasmo sukces\u00f3w: otrzymuje doctorat honoris causa Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie, a jego dzie\u0142a (np. &#8220;Sztukmistrz z Lublina&#8221;) trafiaj\u0105 na deski teatr\u00f3w i filmowe ekrany. 1978 rok przynosi mu najwi\u0119ksze ze wszystkich wyr\u00f3\u017cnie\u0144 \u2013 Literack\u0105 Nagrod\u0119 Nobla. Komitet Noblowski uzasadnia j\u0105 nast\u0119pujaco: &#8220;za pe\u0142n\u0105 uczucia sztuk\u0119 prozatorsk\u0105, kt\u00f3ra wyrastaj\u0105c z polsko-\u017cydowskich tradycji kulturowych, porusza jednocze\u015bnie odwieczne problemy&#8221;. Dziennikarze nie daj\u0105 mu \u017cy\u0107, w mieszkaniu telefon si\u0119 nie urywa, na ulicy nie jest ju\u017c anonimowym przechodniem. Ale \u015bwiat o nim s\u0142yszy.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Historia musi by\u0107 histori\u0105<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Przypisywano mu wiele romans\u00f3w, nami\u0119tno\u015bci niemal tak wielkich, jakie prze\u017cywali bohaterowie jego opowie\u015bci. Nic dziwnego, kiedy je snu\u0142, cz\u0119sto ods\u0142ania\u0142 w nich siebie, przywo\u0142ywa\u0142 znane sobie realia, fakty z \u017cycia, nawet w\u0142asn\u0105 fizjonomi\u0119. Do dzi\u015b badacze literatury g\u0142owi\u0105 si\u0119, jak wiele w jego opowie\u015bciach jest w\u0105tk\u00f3w autobiograficznych. Ale r\u00f3wnocze\u015bnie Singer stale budowa\u0142 fikcje. Czy wi\u0119c \u015bwiadomie podsyca\u0142 w\u0142asn\u0105 don\u017cua\u0144sk\u0105 legend\u0119?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Gdy zbli\u017ca\u0142 si\u0119 do sze\u015b\u0107dziesi\u0105tki, ostatecznie postanowi\u0142 przej\u015b\u0107 na wegetarianizm. Wra\u017cliwo\u015b\u0107 na krzywd\u0119 zwierz\u0105t, niezgoda na bezwzgl\u0119dno\u015b\u0107 natury \u2013 to tkwi\u0142o w nim od zawsze. Kiedy pytano go, czy nie je mi\u0119sa dla zdrowia, odpowiada\u0142, \u017ce owszem \u2013 dla zdrowia kur.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Gdy z kolei pytano, czy wierzy w Boga, m\u00f3wi\u0142: &#8220;Je\u015bli On wierzy we mnie, to ja wierz\u0119 w Niego&#8221;. Wierzy\u0142 do ko\u0144ca \u2013 w opatrzno\u015b\u0107, demony, przeznaczenie. Kierowa\u0142o nim przekonanie, \u017ce \u015bwiat, w kt\u00f3rym \u017cyjemy, nie jest tym jedynym. To prze\u015bwiadczenie tak\u017ce by\u0142o tre\u015bci\u0105 jego pisarstwa, zale\u017ca\u0142o mu, \u017ceby pokaza\u0107 sw\u00f3j punkt widzenia czytelnikom. Oczywi\u015bcie zawsze robi\u0142 to przez snucie opowie\u015bci. &#8220;My\u015bl\u0119, \u017ce w tej epoce opowiadanie historii sta\u0142o si\u0119 niemal zapomnian\u0105 sztuk\u0105. Ale robi\u0119 co w mojej mocy, \u017ceby i mnie nie dosi\u0119g\u0142a ta amnezja. Dla mnie historia jest histori\u0105 wtedy, gdy czytelnik s\u0142ucha uwa\u017cnie i chce wiedzie\u0107, co si\u0119 wydarzy. Je\u015bli czytelnik wie wszystko od pocz\u0105tku, to nawet je\u015bli historia zosta\u0142a dobrze opisana, nie jest histori\u0105&#8221;, m\u00f3wi\u0142 z przekonaniem.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Isaac Bashevis Singer zmar\u0142 24 lipca 1991 roku w Miami na Florydzie.<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Spo\u015br\u00f3d jego bogatego dorobku warto wymieni\u0107 powie\u015bci: &#8220;Szatan w Goraju&#8221;, &#8220;Rodzina Muszkat\u00f3w&#8221;, &#8220;Sztukmistrz z Lublina&#8221;, &#8220;Niewolnik&#8221;, &#8220;Dw\u00f3r&#8221;, &#8220;Golem&#8221;, &#8220;Wrogowie&#8221;, &#8220;Szosza&#8221; czy &#8220;Pokutnik&#8221;, a tak\u017ce tomy opowiada\u0144: &#8220;Gimpel G\u0142upek&#8221;, &#8220;Spinoza z ulicy Rynkowej&#8221;, &#8220;Seans i inne opowiadania&#8221;, &#8220;Moc \u015awiat\u0142a&#8221;, &#8220;\u015amier\u0107 Matuzalema&#8221;. Ponadto tomy wspomnie\u0144, m.in.: &#8220;Urz\u0105d mojego ojca&#8221; i &#8220;Mi\u0142o\u015b\u0107 i wygnanie&#8221;.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><em><span style=\"color: #808080;\">Pisz\u0105c tekst korzysta\u0142am m.in. z ksi\u0105\u017cki <strong>Agaty Tuszy\u0144skiej,<\/strong> &#8220;<strong>Singer. Pejza\u017ce pami\u0119ci<\/strong>&#8221; (Krak\u00f3w 2010), kt\u00f3rej fragmenty tak\u017ce cytowa\u0142am. Przytoczy\u0142am te\u017c fragment wywiadu &#8220;<strong>Isaac Bashevis Singer,<\/strong> The Art of Fiction No. 42&#8243; (&#8220;The Paris Review&#8221;).<\/span><\/em><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 710px;\" \/>\n<div id=\"content\" class=\" content-alignment&lt;br \/&gt;&lt;br \/&gt; \">\n<div id=\"watch-description\" class=\"yt-uix-button-panel\">\n<div id=\"watch-description-text\">\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #808080;\"> twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: <span style=\"color: #000080;\"><strong><span style=\"text-decoration: underline;\"><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"mailto:webmaster@reunion68.com\">webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<hr style=\"width: 710px;\" \/>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Isaac Bashevis Singer. Opowiem wam t\u0119 histori\u0119 \u00a0 \u00a0Emilia Pado\u0142, Kiedy pisz\u0105 o nim za Oceanem, zawsze powtarzaj\u0105 to jedno s\u0142owo: storyteller. Zanurzony w pami\u0119ci o przedwojennej Polsce \u2013 z obecn\u0105 w niej kultur\u0105 jidysz \u2013 w krajobrazach, kt\u00f3re po wojnie uleg\u0142y nieodwracalnemu rozpadowi, Isaac Bashevis Singer jak nikt potrafi\u0142 je o\u017cywia\u0107. Jak? Opowiadaj\u0105c historie. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44666"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=44666"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44666\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44668,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44666\/revisions\/44668"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=44666"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=44666"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=44666"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}