{"id":44727,"date":"2016-07-28T17:09:22","date_gmt":"2016-07-28T15:09:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=44727"},"modified":"2016-07-28T16:49:18","modified_gmt":"2016-07-28T14:49:18","slug":"44727","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=44727","title":{"rendered":"Tam, gdzie \u017bydzi byli sami"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Tam, gdzie \u017bydzi byli sami<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Jacek Leociak<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

W sporze o pomnik Polak\u00f3w ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w nie chodzi o ide\u0119 ich upami\u0119tnienia, lecz o miejsce, gdzie to uczyni\u0107. Rze\u017abiarz Dani Karavan nie ma prawa lekcewa\u017cy\u0107 g\u0142os\u00f3w Polak\u00f3w i \u017byd\u00f3w domagaj\u0105cych si\u0119 uszanowania przestrzeni w \u015brodku getta.<\/em><\/h4>\n

\u201eTP\u201d 30\/2016: …b\u0119dzie basen i reflektory wok\u00f3\u0142 wzniesienia z lip\u0105 tu\u017c za Muzeum POLIN… Dani Karavan: No w\u0142a\u015bnie. Wybrali\u015bmy wzniesienie na g\u0142\u00f3wnej osi muzeum… Fot. Beata Zawrzel \/ REPORTER<\/em><\/span><\/p>\n

W 2013 r. Zygmunt Rolat, jeden z najhojniejszych darczy\u0144c\u00f3w Muzeum POLIN, powo\u0142a\u0142 do \u017cycia Fundacj\u0119 Pami\u0119\u0107 i Przysz\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3rej celem jest upami\u0119tnienie Polak\u00f3w ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w. Upami\u0119tnienie ma znale\u017a\u0107 sw\u00f3j materialny wyraz w bezpo\u015brednim otoczeniu gmachu POLIN: jakiekolwiek inne lokalizacje nie wchodz\u0105 w gr\u0119. W\u0142a\u015bnie tam zobaczy go najwi\u0119cej ludzi, a o to w\u0142a\u015bnie chodzi. Wy\u0142oniony w mi\u0119dzynarodowym konkursie projekt austriackich artyst\u00f3w Eduarda Freudmanna i Gabu Heindl prezes Rolat odrzuci\u0142, twierdz\u0105c, \u017ce pozwalaj\u0105 na to za\u0142o\u017cenia konkursu, po czym zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 z ofert\u0105 do Daniego Karavana, izraelskiego rze\u017abiarza urodzonego w Tel Awiwie.<\/span><\/p>\n

Decyzja o lokalizacji pomnika wywo\u0142a\u0142a liczne protesty. Nie przeciwko wzniesieniu pomnika upami\u0119tniaj\u0105cego heroiczne czyny Polak\u00f3w ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w, bo to nie podlega dyskusji, lecz przeciw jego lokalizacji. W kwietniu 2013 r. list protestacyjny wystosowa\u0142y r\u00f3\u017cne organizacje \u017cydowskie w Polsce, w tym Gmina Wyznaniowa \u017bydowska w Warszawie i Stowarzyszenie \u017bydowski Instytut Historyczny. O\u015bwiadczenie w tej sprawie wyda\u0142o Centrum Bada\u0144 nad Zag\u0142ad\u0105 \u017byd\u00f3w przy IFiS PAN.<\/span><\/p>\n

O co chodzi protestuj\u0105cym? Najkr\u00f3cej m\u00f3wi\u0105c \u2013 o poszanowanie Miejsca. Najpe\u0142niej wyrazi\u0142a to w \u201eGazecie Wyborczej\u201d Barbara Engelking: \u201eMy\u015bl\u0119, \u017ce cierpienie wymaga ciszy i przestrzeni. Potrzebuje miejsca, by mo\u017cna by\u0142o je w og\u00f3le zauwa\u017cy\u0107. Nie mo\u017cna go pomija\u0107 czy lekcewa\u017cy\u0107, a tym bardziej zas\u0142ania\u0107 lub zagadywa\u0107. Wok\u00f3\u0142 budynku Muzeum powinien by\u0107 obszar ciszy dedykowany \u017bydom warszawskiego getta. (…) Postawienie pomnika Sprawiedliwych na miejscu przesi\u0105kni\u0119tym \u017cydowskim cierpieniem mo\u017ce by\u0107 odczytane \u2013 zapewne wbrew intencjom pomys\u0142odawc\u00f3w \u2013 jako przejaw pr\u00f3\u017cno\u015bci i strachu. Oraz pychy, kt\u00f3ra wymaga, by \u00bbnasze\u00ab by\u0142o na wierzchu i racja by\u0142a po \u00bbnaszej\u00ab stronie\u201d. Prezes S\u0105du Rabinackiego w Massachusetts, rabin Joseph Polak, o\u015bwiadczy\u0142: \u201eUpami\u0119tnienie Sprawiedliwych w miejscu ka\u017ani warszawskich \u017byd\u00f3w mo\u017ce sugerowa\u0107, \u017ce zag\u0142ada \u017byd\u00f3w w Polsce by\u0142a w jaki\u015b spos\u00f3b z\u0142agodzona przez dzia\u0142ania niekt\u00f3rych dobrych ludzi. Takie dzia\u0142anie przes\u0142ania pe\u0142n\u0105 groz\u0119 tego, co w rzeczywisto\u015bci tu zasz\u0142o. (…) [stanowi] podwa\u017canie powagi prawdy historycznej, stanowi pogwa\u0142cenie halachicznego prawa \u00bblekayem et divrei hamet\u00ab o poszanowaniu godno\u015bci zmar\u0142ych\u201d.<\/span><\/p>\n

Kim\u017ce jest Dani Karavan, \u017ceby pozwala\u0107 sobie \u2013 w rozmowie opublikowanej w \u201eTygodniku\u201d przed tygodniem \u2013 na impertynencje w rodzaju: \u201echc\u0119 pomnik Sprawiedliwych zrealizowa\u0107 w\u0142a\u015bnie w tym miejscu, przy Muzeum POLIN. Niewa\u017cne, czy to si\u0119 komu\u015b podoba, czy nie\u201d? Co usprawiedliwia arogancj\u0119 izraelskiego rze\u017abiarza, zwracaj\u0105cego si\u0119 do \u015brodowisk \u017cydowskich i polskich kwestionuj\u0105cych zasadno\u015b\u0107 tej lokalizacji: \u201ea dajcie mi \u015bwi\u0119ty spok\u00f3j\u201d? Kto Karavanowi da\u0142 prawo, aby nas tak traktowa\u0107? \u201eKto\u015b inny zn\u00f3w powiedzia\u0142: ta ziemia jest \u015bwi\u0119ta, tu by\u0142o getto. A ja nie wierz\u0119 w \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 ziemi, a nawet je\u015bli \u2013 to tym bardziej jest to w\u0142a\u015bciwe miejsce, by ten pomnik postawi\u0107! Sprawiedliwi byli \u015bwi\u0119ci, i kropka. Nale\u017cy im si\u0119\u201d.<\/span><\/p>\n

Je\u015bli pan Karavan wypowiada si\u0119 o miejscu, gdzie stoi gmach POLIN, to mam prawo do komentarza. Podejrzewam, \u017ce rze\u017abiarz ma blade poj\u0119cie o tym, co tu si\u0119 dzia\u0142o podczas niemieckiej okupacji. Ja badam to od ponad 20 lat. W dzieci\u0144stwie rozbija\u0142em sobie kolana na szkolnym boisku przy ul. Anielewicza (czyli G\u0119siej), poniewa\u017c wy\u0142azi\u0142y z niego pokruszone ceg\u0142y zg\u0142adzonego getta. Chodzi\u0142em po muranowskiej ziemi, przykrywaj\u0105cej gruzy i szcz\u0105tki wymordowanych \u017byd\u00f3w, kt\u00f3re wci\u0105\u017c tam spoczywaj\u0105!<\/span><\/p>\n

artyku\u0142 poleci\u0142a:\u00a0Eva Rozenbaum Yerushalmi<\/strong><\/span><\/em>