{"id":44906,"date":"2016-08-01T17:09:40","date_gmt":"2016-08-01T15:09:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=44906"},"modified":"2016-07-31T11:07:32","modified_gmt":"2016-07-31T09:07:32","slug":"zydzi-w-powstaniu-warszawskim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=44906","title":{"rendered":"\u017bydzi w Powstaniu Warszawskim"},"content":{"rendered":"
\"\u017bydowski<\/a>\u017bydzi w Powstaniu Warszawskim<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n
\u017bydowski Instytut Historyczny<\/strong><\/span><\/h5>\n
<\/div>\n
\n

\"\"Wi\u0119\u017aniowie uwolnieni z tzw. G\u0119si\u00f3wki<\/em><\/span><\/p>\n

1 sierpnia 1944 roku o godzinie 17.00 wybuch\u0142o w Warszawie powstanie. W\u015br\u00f3d walcz\u0105cych byli tak\u017ce \u017bydzi. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich uczestniczy\u0142a wcze\u015bniej w krwawo st\u0142umionym powstaniu w getcie warszawskim, a nast\u0119pnie w le\u015bnej partyzantce. \u201eNie trzeba by\u0107 psychologiem \u2013 pisa\u0142 o swoich towarzyszach Antek Cukierman \u2013 \u017ceby zrozumie\u0107, co czuli ci ludzie. Przypuszczam, \u017ce ca\u0142y czas marzyli o chwili, kiedy b\u0119d\u0105 mogli stan\u0105\u0107 do walki przeciwko Niemcom. I przyszed\u0142 1 sierpnia 1944 i da\u0142 im szans\u0119 spe\u0142nienia tego marzenia\u201d.<\/span><\/p>\n

Cukierman zosta\u0142 komendantem \u017bydowskiej Organizacji Bojowej po \u015bmierci Mordechaja Anielewicza w bunkrze przy ul. Mi\u0142ej 18. Wraz z Cywi\u0105 Lubetkin, Markiem Edelmanem i kilkudziesi\u0119ciu innymi bojowcami, kt\u00f3rym w maju 1943 roku uda\u0142o si\u0119 wydosta\u0107 z p\u0142on\u0105cego getta, niezw\u0142ocznie przyst\u0105pi\u0142 do kolejnego powstania. ****<\/span><\/p>\n

\"\"Samuel Willenberg, Godzina \u201eW\u201d, 1.08.2013<\/em><\/span><\/p>\n

Wchodz\u0105cy w sk\u0142ad Armii Ludowej samodzielny pluton \u017bOB by\u0142 jedyn\u0105 w powsta\u0144czych szeregach formacj\u0105 bojow\u0105 stricte \u017cydowsk\u0105. W\u015br\u00f3d powsta\u0144c\u00f3w by\u0142o jednak znacznie wi\u0119cej \u017byd\u00f3w. W momencie wybuchu powstania wielu z nich zg\u0142asza\u0142o si\u0119 na ochotnika do pierwszego napotkanego oddzia\u0142u, nie zwracaj\u0105c uwagi na konotacje polityczne danej grupy. Inni zaanga\u017cowani byli w dzia\u0142ania polskiego podziemia na d\u0142ugo przed wybuchem powstania.<\/span><\/p>\n

Trudno oszacowa\u0107 ilu \u017byd\u00f3w chwyci\u0142o w sierpniu 1944 roku za bro\u0144. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich walczy\u0142a i gin\u0119\u0142a pod przybranymi w czasie wojny polskimi nazwiskami. Ich pochodzenie by\u0142o cz\u0119sto tajemnic\u0105 tak\u017ce przed kolegami z oddzia\u0142u. Obawiali si\u0119 \u2013 nie bezpodstawnie \u2013 \u017ce gdyby wysz\u0142o ono na jaw, towarzysze broni mogliby zacz\u0105\u0107 traktowa\u0107 ich pogardliwie albo w og\u00f3le nie dopu\u015bci\u0107 do walki. Realna okaza\u0142a si\u0119 te\u017c gro\u017aba, \u017ce w pewnej chwili \u017cydowskiego powsta\u0144ca mo\u017ce dosi\u0119gn\u0105\u0107 \u201ezb\u0142\u0105kana kula\u201d, wystrzelona przez kt\u00f3rego\u015b z koleg\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Postawy przyjmowane przez \u017co\u0142nierzy, wobec walcz\u0105cych w ich szeregach \u017byd\u00f3w by\u0142y jednak bardzo r\u00f3\u017cne. W niekt\u00f3rych oddzia\u0142ach panowa\u0142a pe\u0142na akceptacja, umacniana jeszcze przez fakt walki ze wsp\u00f3lnym wrogiem. R\u00f3\u017cne by\u0142y te\u017c strategie \u017cydowskich powsta\u0144c\u00f3w. Samuel Willenberg, \u017co\u0142nierz Wojska Polskiego podczas kampanii wrze\u015bniowej i uczestnik buntu w Treblince, przyst\u0119puj\u0105c do batalionu AK \u201eRuczaj\u201d, poda\u0142 swoje prawdziwe nazwisko. Nie chcia\u0142 gin\u0105\u0107 \u2013 jak m\u00f3wi\u0142 po latach \u2013 jako fikcyjny Ignacy Popow, kt\u00f3rego nazwisko widnia\u0142o w\u00f3wczas w jego dokumentach.<\/span><\/p>\n

\"MediumPowstancy<\/span><\/em><\/p>\n

Udzia\u0142 w Powstaniu Warszawskim brali nie tylko liczni \u017bydzi, ale te\u017c \u017byd\u00f3wki. \u201eO godzinie siedemnastej us\u0142ysza\u0142am strza\u0142y \u2013 pisa\u0142a Adina Blady-Szwajger, lekarka i \u0142\u0105czniczka \u017bOB \u2013 Wybieg\u0142am na schody. Tego wra\u017cenia nie zapomn\u0119. Po schodach zbiega\u0142 \u2013 oficer polski! W mundurze Brygady Karpackiej! Wszyscy p\u0142akali i ja z nimi. W suterenie urz\u0105dza\u0142 si\u0119 szpital polowy. Podesz\u0142am do komendanta. By\u0142 to major \u00bbPob\u00f3g\u00ab, przedstawi\u0142am si\u0119, powiedzia\u0142am kim jestem i natychmiast zosta\u0142am zaliczona w poczet personelu szpitala\u201d.<\/span><\/p>\n

W szeregi powsta\u0144cze, podobnie jak ich polscy r\u00f3wie\u015bnicy, wst\u0119powa\u0142y tak\u017ce dzieci i m\u0142odzie\u017c \u017cydowska. Znani ze swojej brawury byli bracia: Zalman \u201eMiki\u201d i Perec \u201eCwaniak\u201d Hochmanowie. Po likwidacji getta walczyli o przetrwanie, handluj\u0105c papierosami na pl. Trzech Krzy\u017cy. Po wybuchu powstania natychmiast w\u0142\u0105czyli si\u0119 w walk\u0119 z Niemcami. S\u0142u\u017cyli jako \u0142\u0105cznicy w dzia\u0142aj\u0105cym na terenie \u015ar\u00f3dmie\u015bcia batalionie \u201eSok\u00f3\u0142\u201d i nie odst\u0119powali na krok legendy oddzia\u0142u, Antoniego Godlewskiego, czyli \u201eAntka Rozpylacza\u201d.<\/span><\/p>\n

\"Medium<\/p>\n

Na ulicach powsta\u0144czej Warszawy us\u0142ysze\u0107 mo\u017cna by\u0142o j\u0119zyki wielu pa\u0144stw okupowanej przez Niemc\u00f3w Europy \u2013 w\u0119gierski, grecki czy francuski. Pos\u0142ugiwali si\u0119 nimi \u017bydzi wywiezieni ze swoich ojczyzn do O\u015bwi\u0119cimia, a nast\u0119pnie przeniesieni do Obozu Koncentracyjnego Warszawa, tzw. G\u0119si\u00f3wki. Przetrzymywani tam wi\u0119\u017aniowie zatrudnieni byli przy pracach porz\u0105dkowych w ruinach dawnego getta. 5 sierpnia Harcerski Batalion Szturmowy \u201eZo\u015bka\u201d zaatakowa\u0142 G\u0119si\u00f3wk\u0119 i wyzwoli\u0142 348 uwi\u0119zionych tam \u017byd\u00f3w. Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich do\u0142\u0105czy\u0142a do powsta\u0144c\u00f3w, tak\u017ce do oddzia\u0142\u00f3w liniowych.<\/span><\/p>\n

Dla Polak\u00f3w Powstanie Warszawskie by\u0142o patriotycznym zrywem, kt\u00f3ry przyni\u00f3s\u0142 miastu unicestwienie. Ostatnim \u017cyj\u0105cym w Warszawie \u017bydom wybuch powstania umo\u017cliwi\u0142 wyj\u015bcie z ukrycia i odzyskanie w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci. Ci, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 prze\u017cy\u0107 zag\u0142ad\u0119 w\u0142asnego narodu, chwycili za bro\u0144, aby walcz\u0105c w polskich oddzia\u0142ach, szuka\u0107 odwetu na Niemcach. \u201eWiem, \u017ce dla wi\u0119kszo\u015bci ludzi powstanie to by\u0142 okres najokropniejszych m\u0119czar\u0144. Ale dla mnie to by\u0142 okres cudownie odzyskanej wolno\u015bci\u201d \u2013 pisa\u0142a w rok po wojnie uwolniona z G\u0119si\u00f3wki Zofia Samsztejn.<\/span><\/p>\n

\n\u017bydowski Instytut Historyczny<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u017bydzi w Powstaniu Warszawskim \u017bydowski Instytut Historyczny Wi\u0119\u017aniowie uwolnieni z tzw. G\u0119si\u00f3wki 1 sierpnia 1944 roku o godzinie 17.00 wybuch\u0142o w Warszawie powstanie. W\u015br\u00f3d walcz\u0105cych byli tak\u017ce \u017bydzi. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich uczestniczy\u0142a wcze\u015bniej w krwawo st\u0142umionym powstaniu w getcie warszawskim, a nast\u0119pnie w le\u015bnej partyzantce. \u201eNie trzeba by\u0107 psychologiem \u2013 pisa\u0142 o swoich towarzyszach Antek […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44906"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=44906"}],"version-history":[{"count":28,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44906\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44911,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44906\/revisions\/44911"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=44906"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=44906"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=44906"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}