{"id":45840,"date":"2016-08-19T17:05:10","date_gmt":"2016-08-19T15:05:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=45840"},"modified":"2016-08-19T13:14:00","modified_gmt":"2016-08-19T11:14:00","slug":"45840","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=45840","title":{"rendered":"Ca\u0142y nar\u00f3d ratuje swoich \u017byd\u00f3w"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Ca\u0142y nar\u00f3d ratuje swoich \u017byd\u00f3w<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Jacek Leociak<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"\"
\nDumni dum\u0105 s\u0142uszn\u0105 sw\u0105 jeste\u015bmy, dum\u0119 nasz\u0105 \u015bwiatu dumnie pokazujemy i pokazywa\u0107 b\u0119dziemy, \u017ceby \u015bwiat poj\u0105\u0142 wreszcie\u2026<\/strong><\/span><\/p>\n

Kt\u00f3\u017c w Warszawie ko\u0144ca XIX wieku nie zna\u0142 kawiarni \u201eUdzia\u0142owa\u201d, mieszcz\u0105cej si\u0119 w kamienicy na rogu Nowego \u015awiatu i Alei Jerozolimskich. Modny w\u00f3wczas kefir czy kumys pili tam Stefan \u017beromski, Boles\u0142aw Le\u015bmian, W\u0142adys\u0142aw Reymont, Kazimierz Przerwa-Tetmajer. W latach 30. XX wieku by\u0142 tu nie mniej s\u0142awny \u201eCaf\u00e9 Club\u201d, w czasie okupacji lokal Nur f\u00fcr Deutsche<\/em>, dwukrotnie obrzucony granatami przez bojowc\u00f3w Gwardii Ludowej. Po wojnie na miejsce zburzonej kamienicy powsta\u0142 gmach, socrealistyczny w formie, narodowy w tre\u015bci \u2013 siedziba Spo\u0142ecznego Funduszu Odbudowy Stolicy. Kt\u00f3\u017c nie zna s\u0142ynnego na ca\u0142\u0105 Polsk\u0119 napisu, umieszczonego na jego elewacji: \u201eCA\u0141Y NAR\u00d3D BVDVJE SWOJ\u0104 STOLIC\u0118\u201d.<\/span><\/p>\n

Wydaje si\u0119, \u017ce otwarciu w Markowej Muzeum Polak\u00f3w Ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w Podczas II Wojny \u015awiatowej im. Rodziny Ulm\u00f3w<\/span> towarzyszy\u0142 podobny entuzjazm, jak w bohaterskich latach odbudowy. Sprecyzujmy: zmasowana akcja propagandowa by\u0142a wtedy odg\u00f3rnie przygotowana przez jeden o\u015brodek, ale entuzjazm by\u0142 najcz\u0119\u015bciej autentyczny. A jak jest teraz? Chcia\u0142bym dorzuci\u0107 swoje trzy grosze do tej dyskusji.<\/span><\/p>\n

Grosz pierwszy \u2013 nic nowego<\/span><\/strong><\/p>\n

Ma\u0142o jest dyskurs\u00f3w publicznych tak zrytualizowanych i spetryfikowanych, tak zakrzep\u0142ych w kanonicznych formu\u0142ach i niezmiennej retoryce, przybieraj\u0105cych formy narodowo-patriotycznej liturgii \u2013 jak dyskurs o pomocy \u017bydom. W mocy pozostaj\u0105 moje rozpoznania, kt\u00f3re sformu\u0142owa\u0142em w ksi\u0105\u017cce Ratowanie. Opowie\u015bci Polak\u00f3w i \u017byd\u00f3w (2010). Polskiemu dyskursowi o pomocy wci\u0105\u017c zagra\u017caj\u0105 trzy demony: demon rywalizacji (na martyrologi\u0119, na bezinteresowno\u015b\u0107, na szlachetno\u015b\u0107); demon statystyki (im wi\u0119cej Sprawiedliwych, tym lepiej); demon trywializacji (podkre\u015blana masowo\u015b\u0107 pomocy podwa\u017ca heroiczno\u015b\u0107 czynu). Przedziera\u0142em si\u0119 przez teksty prasowe, komentarze i przem\u00f3wienia okoliczno\u015bciowe przedstawicieli w\u0142adz najwy\u017cszych z Panem Prezydentem na czele z rosn\u0105cym znu\u017ceniem i poczuciem d\u00e9j\u00e0 vu.<\/span><\/p>\n

Znam t\u0119 melodi\u0119 od urodzenia. Chwa\u0142a i s\u0142awa. I ten blask heroicznego m\u0119cze\u0144stwa, kt\u00f3ry sp\u0142ywa na nas wszystkich i nas Polak\u00f3w o\u015bwietla, ogrzewa, syci i dum\u0105 nape\u0142nia.<\/span><\/p>\n

Pan Prezydent Andrzej Duda zapewni\u0142 w swym wyst\u0105pieniu na otwarciu muzeum, \u017ce mo\u017cemy by\u0107 dumni. \u201eTo wielkie miejsce dla Rzeczypospolitej Polskiej, bo tu jak w soczewce skupia si\u0119 to, co jest jedn\u0105 z przyczyn, \u017ce my jako Polacy mo\u017cemy czu\u0107 si\u0119 godnie\u201d. Pan Prezydent z empati\u0105 m\u00f3wi\u0142 o tragedii rodziny Ulm\u00f3w, ale przecie\u017c m\u00f3wi\u0142 to ten sam cz\u0142owiek, kt\u00f3ry w kampanii prezydenckiej w zesz\u0142ym roku cynicznie zagra\u0142 kart\u0105 pogromu w Jedwabnem dla czysto politycznych cel\u00f3w. Pan Prezydent przyzwyczai\u0142 nas do tego, \u017ce potrafi m\u00f3wi\u0107 pi\u0119knie, g\u0142adko i z przej\u0119ciem, je\u015bli tylko s\u0142u\u017cy to \u201edobru narodu\u201d. \u017bydzi, Polacy, Holokaust staj\u0105 si\u0119 w tych mowach narz\u0119dziami do realizowania interes\u00f3w w\u0142adzy.<\/span><\/p>\n

Niezmienne pozosta\u0142o, praktykowane obowi\u0105zkowo i od zawsze, oga\u0142acanie czyn\u00f3w Sprawiedliwych z historycznego kontekstu. Jednostronno\u015b\u0107 prowadz\u0105ca do deformacji, manipulacji, w ostatecznym rachunku \u2013 do historycznego fa\u0142szu. I agresywne eliminowanie wszelkich g\u0142os\u00f3w spoza anielskiego ch\u00f3ru narodowej chwa\u0142y. I oskar\u017cenia o antypolsk\u0105 zmow\u0119 ze zdrad\u0105 w\u0142\u0105cznie. \u201eMy tu chwa\u0142\u0119 swoj\u0105 celebrujemy, a wy nam pokazujecie jakie\u015b zagrzebane w lasku trupy zabitych \u017byd\u00f3w, jakie\u015b po\u017cydowskie z\u0142oto, jakie\u015b pierzyny, talerze, ubrania\u2026 Dumni dum\u0105 s\u0142uszn\u0105 sw\u0105 jeste\u015bmy, dum\u0119 nasz\u0105 \u015bwiatu dumnie pokazujemy i pokazywa\u0107 b\u0119dziemy, \u017ceby \u015bwiat poj\u0105\u0142 wreszcie, jak to by\u0142o z tymi \u017bydami naprawd\u0119. Poj\u0105\u0142 i nami si\u0119 zachwyci\u0142\u201d.<\/span><\/p>\n

W dwudziest\u0105 rocznic\u0119 powstania w getcie warszawskim tow. Mieczys\u0142aw Moczar m\u00f3wi\u0142:<\/span><\/p>\n

Jako nar\u00f3d, jako spo\u0142eczno\u015b\u0107 mamy prawo chlubi\u0107 si\u0119 t\u0105 kart\u0105 naszej historii. Mamy prawo by\u0107 dumni z tego, \u017ce walka nasza mia\u0142a g\u0142\u0119bok\u0105 internacjonalistyczn\u0105 tre\u015b\u0107. Z towarzyszami \u017cydowskimi znajdowali\u015bmy si\u0119 w jednym szeregu, z\u0142\u0105czeni wsp\u00f3lnym losem, wsp\u00f3lnym d\u0105\u017ceniem i wsp\u00f3lnym celem.<\/em><\/span><\/p>\n

Zauwa\u017cam tylko jedn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 w stosunku do tego kanonu. Zabrak\u0142o dzi\u015b retorycznego chwytu, u\u017cywanego w Peerelu, szczeg\u00f3lnie w Marcu 1968, kt\u00f3ry eksponowa\u0142 typowo \u017cydowsk\u0105 niewdzi\u0119czno\u015b\u0107 uratowanych. Mo\u017cna go by\u0142o spotyka\u0107 zar\u00f3wno w relacjach sk\u0142adanych przez Polak\u00f3w o ratowaniu \u017byd\u00f3w (wiele ich spoczywa w Archiwum \u017bIH pod sygnatur\u0105 301), jak i w \u00f3wczesnej prasie. Mieli\u015bmy tu kilka wariant\u00f3w: \u201eZawiedli\u015bmy si\u0119 na was, \u017bydzi!\u201d, \u201eDlaczego ocaleni przez nas \u017bydzi teraz milcz\u0105?\u201d. By\u0142 tak\u017ce motyw ocalonego k\u0105saj\u0105cego r\u0119k\u0119, kt\u00f3ra go ocali\u0142a. Ten motyw znikn\u0105\u0142, przynajmniej ja go nie zauwa\u017cy\u0142em.<\/span><\/p>\n

Grosz drugi \u2013 liczby<\/span><\/strong><\/p>\n

Tysi\u0105ce, tysi\u0105ce Sprawiedliwych, setki tysi\u0119cy wspieraj\u0105cych, milion ratuj\u0105cych\u2026 Jeden wielki polsko-\u017cydowski front wsp\u00f3lnej walki. Nie ma jednostek \u2013 s\u0105 masy. Nie ma indywidualnego bohaterstwa \u2013 jest zbiorowy heroizm. M\u00f3wimy: Sprawiedliwi, a w domy\u015ble \u2013 ca\u0142y Nar\u00f3d. Nie przypadkowo przypominaj\u0105 si\u0119 tu has\u0142a romantycznej epoki stalinowskiej: wykute w kamieniu zdanie \u201eCa\u0142y nar\u00f3d buduje swoj\u0105 stolic\u0119\u201d czy s\u0142ynna pie\u015b\u0144 Feliksa Rybickiego: \u201eRozkwita kraj, \/ rozkwita w kr\u0105g \/ i dni wiosenne biegn\u0105. \/ Tysi\u0105ce r\u0105k, \/ miliony r\u0105k, \/ a serce bije jedno\u201d. Sprawiedliwi w tym ob\u0142\u0119dnym wy\u015bcigu \u201ekto wi\u0119cej\u201c (mamy najwi\u0119cej drzewek w Yad Vashem), sprowadzani s\u0105 do roli swoistych przodownik\u00f3w pracy, kt\u00f3rzy wykonali kilkaset, ba \u2013 kilka tysi\u0119cy procent normy. S\u0142ycha\u0107 zachwyty, \u017ce du\u017co, \u017ce bardzo du\u017co, tak du\u017co, \u017ce nawet wi\u0119cej ni\u017c nam si\u0119 wydaje. Z ust prof. \u017baryna, senatora Rzeczpospolitej, niejednokrotnie pada\u0142o s\u0142owo milion. Milion Sprawiedliwych.<\/span><\/p>\n

I niewypowiedziana wprost, ale wyczuwalna sugestia, \u017ce nas Polak\u00f3w skrzywdzono tymi marnymi sze\u015bcioma tysi\u0105cami sze\u015b\u0107set dwudziestoma drzewkami rosn\u0105cymi w Yad Vashem.<\/span><\/p>\n

Grosz trzeci \u2013 chrze\u015bcija\u0144ska mi\u0142o\u015b\u0107 bli\u017aniego<\/strong><\/span><\/p>\n

Niezmienne od lat trwa podkre\u015blanie bezinteresowno\u015bci pomocy niesionej \u017bydom przez Polak\u00f3w. Pomoc i bezinteresowno\u015b\u0107 staja si\u0119 nieomal synonimami. Tak jakby pieni\u0105dz by\u0142 w tego typu relacjach polsko-\u017cydowskich czym\u015b wstydliwym, nie na miejscu. Pieni\u0105dz, kt\u00f3ry jest przecie\u017c jednym z fundament\u00f3w wizerunku \u017byda ukszta\u0142towanego jeszcze w \u015bredniowieczu i aktualnego do dzi\u015b, zostaje z historii o pomocy praktycznie wyeliminowany. Tak jakby ratuj\u0105cy i ratowani poruszali si\u0119 w jakim\u015b wyidealizowanym \u015bwiecie okupacyjnym, w kt\u00f3rym nie trzeba je\u015b\u0107, wi\u0119c nie trzeba kupowa\u0107 jedzenia na czarnym rynku, w kt\u00f3rym nie p\u0142aci si\u0119 za mieszkanie, za aryjskie papiery\u2026 Bohater powie\u015bci Janusza Korczaka Bankructwo ma\u0142ego D\u017ceka marzy\u0142 o \u015bwiecie bez pieni\u0119dzy. I zbankrutowa\u0142.<\/span><\/p>\n

Dzi\u015b, do klasycznego motywu bezinteresowno\u015bci, dochodzi inny, obecny r\u00f3wnie\u017c dawniej, ale nigdy a\u017c tak nie eksponowany. Spo\u015br\u00f3d motywacji, jakimi kierowali si\u0119 Polacy pomagaj\u0105cy \u017bydom, na plan pierwszy wysuwa si\u0119 chrze\u015bcija\u0144ska mi\u0142o\u015b\u0107 bli\u017aniego. Motywacje natury religijnej chyba nigdy jeszcze nie by\u0142y tak podkre\u015blane, jak obecnie. Pan Prezydent m\u00f3wi\u0142 w Markowej o Sprawiedliwych, \u017ce byli \u201elud\u017ami mi\u0142osiernymi, ws\u0142uchanymi w nauk\u0119, jak\u0105 wszystkim nam g\u0142osi religia chrze\u015bcija\u0144ska: nauk\u0119 mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego.\u201d<\/span><\/p>\n

Zatarciu, przes\u0142oni\u0119ciu uleg\u0142y \u2013 eksponowane w dyskursie peerelowskim \u2013 motywacje laickie, humanitarne, og\u00f3lnoludzkie, wyp\u0142ywaj\u0105ce z nakaz\u00f3w etyki \u015bwieckiej. Mo\u017cna rzec: katolicyzacja \u017cycia spo\u0142ecznego post\u0119puje, wkracza te\u017c do przekaz\u00f3w o najnowszej historii.<\/span><\/p>\n

Trudno si\u0119 ju\u017c oby\u0107 bez odmienianych przez wszystkie przypadki warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich, coraz trudniej zachowa\u0107 \u015bwiecko\u015b\u0107, uchyli\u0107 si\u0119 od konfesyjnego zaw\u0142aszczenia w m\u00f3wieniu o historii. W\u015br\u00f3d Sprawiedliwych, ho\u0142ubionych dzi\u015b przez id\u0105ce r\u0119ka w r\u0119k\u0119 w\u0142adze i Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, wielu do Ko\u015bcio\u0142a nie nale\u017ca\u0142o, byli liberalnymi inteligentami, wolnomy\u015blicielami, socjalistami, komunistami.<\/span><\/p>\n

Antoni Macierewicz oznajmi\u0142 w Telewizji Trwam, \u017ce<\/span><\/p>\n

Morderstwo 9-osobowej rodziny [Ulm\u00f3w] \u2013 w tym matki w b\u0142ogos\u0142awionym stanie, jest symbolem polskiego cz\u0142owiecze\u0144stwa, polskiej wielkiej mi\u0142o\u015bci do bli\u017aniego i gotowo\u015bci po\u015bwi\u0119cenia si\u0119 do ostatniej kropli krwi w sytuacji zagro\u017cenia samego siebie.<\/span><\/p>\n

Zdanie to tylko pozornie jest bez sensu. Okrutne morderstwo ma by\u0107 \u201esymbolem polskiego cz\u0142owiecze\u0144stwa\u201d, \u201epolskiej mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego\u201d? Tak! Ws\u0142uchajmy si\u0119 uwa\u017cnie w g\u0142os Macierewicza. Chrze\u015bcija\u0144stwo zosta\u0142o tu ostatecznie znacjonalizowane. Katolicyzm okaza\u0142 si\u0119 emanacj\u0105 najzdrowszych si\u0142 narodu. Jak niegdy\u015b Partia. Nie ma ju\u017c zwyk\u0142ej mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego, nie ma po prostu cz\u0142owiecze\u0144stwa. Jest polska mi\u0142o\u015b\u0107 bli\u017aniego i polskie cz\u0142owiecze\u0144stwo.<\/span><\/p>\n

W ten spos\u00f3b dyskurs wok\u00f3\u0142 muzeum w Markowej zaprowadzi\u0142 nas do samego centrum nowej polskiej to\u017csamo\u015bci.<\/span><\/p>\n

\n

Jacek Leociak<\/strong> \u2013 historyk literatury, prof. dr hab., Pracownia Poetyki Teoretycznej Instytutu Bada\u0144 Literackich PAN<\/strong>, kierownik Zespo\u0142u Bada\u0144 nad Literatura Zag\u0142ady IBL PAN, Centrum Bada\u0144 nad Zag\u0142ad\u0105 \u017byd\u00f3w <\/strong>przy Instytucie Filozofii i Socjologii PAN<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ca\u0142y nar\u00f3d ratuje swoich \u017byd\u00f3w Jacek Leociak Dumni dum\u0105 s\u0142uszn\u0105 sw\u0105 jeste\u015bmy, dum\u0119 nasz\u0105 \u015bwiatu dumnie pokazujemy i pokazywa\u0107 b\u0119dziemy, \u017ceby \u015bwiat poj\u0105\u0142 wreszcie\u2026 Kt\u00f3\u017c w Warszawie ko\u0144ca XIX wieku nie zna\u0142 kawiarni \u201eUdzia\u0142owa\u201d, mieszcz\u0105cej si\u0119 w kamienicy na rogu Nowego \u015awiatu i Alei Jerozolimskich. Modny w\u00f3wczas kefir czy kumys pili tam Stefan \u017beromski, Boles\u0142aw […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45840"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=45840"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45840\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":45843,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45840\/revisions\/45843"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=45840"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=45840"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=45840"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}