{"id":46347,"date":"2016-09-04T17:09:59","date_gmt":"2016-09-04T15:09:59","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=46347"},"modified":"2016-09-04T12:57:27","modified_gmt":"2016-09-04T10:57:27","slug":"07-09-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=46347","title":{"rendered":"Negowanie Jedwabnego jest dla nas jak negowanie Katynia dla was."},"content":{"rendered":"<h5 style=\"text-align: center;\"><a href=\"http:\/\/wiadomosci.dziennik.pl\/\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" class=\"dziennikLogo alignleft\" src=\"\/\/static.gazetaprawna.pl\/dziennik\/assets\/images\/modul_first_logo_dziennik.png\" alt=\"Prze\u0142\u0105cz na Dziennik\" width=\"35%\" \/><\/a><span style=\"text-decoration: underline; color: #000080;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"http:\/\/wiadomosci.dziennik.pl\/historia\/aktualnosci\/artykuly\/530056,naczelny-rabin-polski-michael-schudrich-negowanie-jedwabnego-jest-dla-nas-jak-negowanie-katynia-dla-was-rozmowa.html\" target=\"_blank\">Naczelny rabin Polski: Negowanie Jedwabnego jest dla nas\u00a0jak negowanie Katynia dla was [ROZMOWA]<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Norbert Nowotnik<\/strong><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 710px;\" \/>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"http:\/\/1.s.dziennik.pl\/pliki\/9413000\/9413798-900-554.jpg\" alt=\"Naczelny rabin Polski Michael Schudrich\" width=\"100%\" \/><em><span style=\"color: #808080;\">Naczelny rabin Polski Michael Schudrich<\/span><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>&#8220;M\u00f3wienie o tym, \u017ce nie jest jasne, kto zabi\u0142 \u017byd\u00f3w w Jedwabnem jest dla nas czym\u015b r\u00f3wnie bolesnym jak dla Polak\u00f3w kwestionowanie zbrodni katy\u0144skiej&#8221; &#8211; przekonuje naczelny rabin Polski Michael Schudrich. &#8220;To oczywiste dla ka\u017cdego my\u015bl\u0105cego cz\u0142owieka&#8221; &#8211; dodaje.<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W Warszawie trwa Festiwal Singera, podczas kt\u00f3rego w niedziel\u0119 odb\u0119dzie si\u0119 spotkanie z rabinem w Synagodze No\u017cyk\u00f3w. Dlaczego warto przyj\u015b\u0107?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Michael Schudrich:<\/strong><\/span> My\u015bl\u0119, \u017ce jest kilka dobrych powod\u00f3w, by spotka\u0107 si\u0119 na Festiwalu Singera. O najwa\u017cniejszym z nich m\u00f3wi\u0142 ju\u017c Jan Pawe\u0142 II, kt\u00f3ry nazywa\u0142 \u017byd\u00f3w &#8220;starszymi bra\u0107mi w wierze&#8221;. Ka\u017cdy, kto jest chrze\u015bcijaninem i chce dobrze pozna\u0107 nauk\u0119 Jezusa, powinien wiedzie\u0107 czym jest judaizm i kultura \u017cydowska. Bo judaizm to s\u0105 korzenie chrze\u015bcija\u0144stwa. A nie ma lepszego sposobu na poznanie judaizmu ni\u017c spotkanie z rabinem.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Po drugie, my \u017bydzi jeste\u015bmy w Polsce ju\u017c 1000 lat. Mo\u017ce troch\u0119 mniej, mo\u017ce troch\u0119 wi\u0119cej. Ale przyjmuje si\u0119, \u017ce to jest 1000 lat. I pomimo wielkiej tragedii Holokaustu, gdy zgin\u0119\u0142o w okupowanej Polsce 90 proc. z nas, nadal jeste\u015bmy tutaj. \u017byjemy w Polsce, cho\u0107 ju\u017c teraz tworzymy niewielk\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107, ale mimo to warto pozna\u0107 kultur\u0119 i religi\u0119 naszej mniejszo\u015bci, bo \u017cyje ona obok was.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Tytu\u0142 festiwalowego spotkania to &#8220;100 pyta\u0144 do rabina&#8221;. Jakie najcz\u0119\u015bciej pytania zadaj\u0105 ludzie rabinowi?<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">To wielkie spectrum r\u00f3\u017cnych pyta\u0144. To s\u0105 czasem proste, a czasem bardzo trudne pytania o wiar\u0119, na przyk\u0142ad jak mo\u017cna wierzy\u0107 w Boga po tak wielkiej tragedii, jak\u0105 by\u0142 Holokaust. By odpowiedzie\u0107 na to pytanie, to trzeba d\u0142ugo rozmawia\u0107 i trzeba pomy\u015ble\u0107. Ale pytania do rabina cz\u0119sto s\u0105 praktyczne, na przyk\u0142ad: czy takie, a nie inne jedzenie jest koszerne, albo: kiedy b\u0119dzie \u017cydowskie \u015bwi\u0119to i dlaczego ma mie\u0107 taki, a nie inny charakter? S\u0105 te\u017c wa\u017cne pytania osobiste, dotycz\u0105ce prywatnego \u017cycia i najcz\u0119\u015bciej chodzi o relacje z innymi: m\u0119\u017cem, \u017con\u0105, dzie\u0107mi, rodzicami lub znajomymi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>A przychodz\u0105 czasem do rabina z pytaniami Polacy?<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Czasami te\u017c, moi przyjaciele, ale ich pytania s\u0105 podobne do pyta\u0144 \u017byd\u00f3w. To s\u0105 ludzkie pytania i nie ma mi\u0119dzy nami wielkiej r\u00f3\u017cnicy. To te\u017c s\u0105 pytania o \u017cycie, o relacje z innymi lud\u017ami.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">A jakie pytania rabin ma najtrudniejsze?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Dla mnie najtrudniejsze to gdzie by\u0142 B\u00f3g podczas II wojny \u015bwiatowej. Gdzie on by\u0142? Nie ma trudniejszego pytania. M\u00f3wi si\u0119 czasem, \u017ce B\u00f3g by\u0142 z ofiarami w komorach gazowych. Ale dlaczego nic nie zrobi\u0142, by si\u0119 temu przeciwstawi\u0107? To trudna tajemnica.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">My\u015bl\u0119 sobie jednak, \u017ce r\u00f3\u017cnica intelektualna mi\u0119dzy nami a Bogiem jest taka, jak r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy mr\u00f3wkami a lud\u017ami. Ma\u0142a mr\u00f3wka te\u017c ma sw\u00f3j rozum, chodzi sobie, zbiera jedzenie, \u017cyje z innymi w grupie, ale co ona wie o \u015bwiecie? Nic. I podobnie jest z nami i Bogiem. Wielu rzeczy nie jeste\u015bmy w stanie zrozumie\u0107, w tym tak\u017ce z\u0142a kt\u00f3re wydarzy\u0142o si\u0119 podczas Holokaustu. A B\u00f3g to jako\u015b rozumie. My dla niego jeste\u015bmy jak te mr\u00f3wki.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Pami\u0119tajmy jednak, \u017ce to co si\u0119 sta\u0142o podczas wojny to rezultat wolno\u015bci cz\u0142owieka. To ludzie mordowali innych ludzi. Robili tak, bo tak chcieli robi\u0107 w jakim\u015b popartym si\u0142\u0105 pa\u0144stwa szale\u0144stwie. B\u00f3g stworzy\u0142 \u015bwiat, ale da\u0142 cz\u0142owiekowi wolny wyb\u00f3r. Oczywi\u015bcie, byli te\u017c ci, kt\u00f3rzy \u017byd\u00f3w ratowali, ci kt\u00f3rzy ratowali innych ludzi, ale w tamtym strasznym czasie by\u0142o ich za ma\u0142o.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><span style=\"color: #000000;\">W &#8220;D\u017cumie&#8221;, jednej z najwa\u017cniejszych ksi\u0105\u017cek XX wieku, Albert Camus ustami swojego bohatera dr Bernarda Rieux, m\u00f3wi, \u017ce lepiej nie zwraca\u0107 oczu ku niebu, kt\u00f3re milczy.<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Dr Rieux jest lekarzem i ratuje ludzi w zara\u017conym d\u017cum\u0105 mie\u015bcie. Deklaruje swoj\u0105 niewiar\u0119 i humanizm, ale wierzy przecie\u017c w wiedz\u0119, kt\u00f3ra pozwala mu leczy\u0107 ludzi. Tu trzeba si\u0119gn\u0105\u0107 g\u0142\u0119biej. Musimy zada\u0107 sobie pytanie: sk\u0105d jest ta m\u0105dro\u015b\u0107, kt\u00f3ra pozwala leczy\u0107? To prawda, \u017ce leczy cz\u0142owiek, ale leczy dzi\u0119ki rozumowi danemu od Boga. W tradycji \u017cydowskiej wa\u017cna jest zasada &#8220;tikkun olam&#8221;, czyli wezwanie, by naprawia\u0107 \u015bwiat, czyni\u0107 go lepszym. Dr Rieux by\u0142 pos\u0142uszny, cho\u0107 pewnie nie\u015bwiadomie, tej zasadzie.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><span style=\"color: #000000;\">O tym m\u00f3wi\u0142 m.in. Konstanty Gebert, kt\u00f3ry uwa\u017ca, \u017ce dowodem na istnienie Boga w czasie wojny byli w\u0142a\u015bnie ci Polacy, kt\u00f3rzy ratowali \u017byd\u00f3w.<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">To prawda. Trudno nie zgodzi\u0107 si\u0119 z Konstantym Gebertem, kt\u00f3ry jest moim przyjacielem.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Ale pozostaj\u0105c w kr\u0119gu trudnych pyta\u0144, chcia\u0142bym przywo\u0142a\u0107 niedawne kontrowersje zwi\u0105zane z wypowiedziami wa\u017cnych polskich urz\u0119dnik\u00f3w o pogromie kieleckim i zbrodni w Jedwabnem. Co rabin o tym my\u015bli?<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Rozmawia\u0142em o tym z prezesem IPN doktorem Jaros\u0142awem Szarkiem, kt\u00f3ry dok\u0142adnie wyja\u015bni\u0142 mi to, co mia\u0142 na my\u015bli. Niestety media cytowa\u0142y tylko fragment jego wypowiedzi. A nikt powa\u017cny nie ma w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, kto zabi\u0142 \u017byd\u00f3w w Jedwabnem. Pytanie dotycz\u0105ce wp\u0142ywu Niemc\u00f3w na Polak\u00f3w w tamtym tragicznym dniu to jest ju\u017c inne zagadnienie. Natomiast co do to\u017csamo\u015bci sprawc\u00f3w zbrodni sprawa jest jasna.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W przypadku pogromu kieleckiego, to mam nadziej\u0119, \u017ce minister edukacji Anna Zalewska dok\u0142adnie zbada t\u0119 spraw\u0119. To prawda, \u017ce jest bolesna, ale te\u017c nie ma w niej \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci, kto by\u0142 sprawc\u0105, a kto ofiar\u0105.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">M\u00f3wienie o tym, \u017ce nie jest jasne, kto zabi\u0142 \u017byd\u00f3w w Jedwabnem czy w Kielcach jest dla nas czym\u015b r\u00f3wnie bolesnym, jak dla Polak\u00f3w kwestionowanie zbrodni katy\u0144skiej. To tak jakby m\u00f3wi\u0107, \u017ce dok\u0142adnie nie wiadomo kto zacz\u0105\u0142 II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105, kto napad\u0142 na Polsk\u0119 17 wrze\u015bnia, kto zabi\u0142 polskich oficer\u00f3w w Lesie Katy\u0144skim.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Naprawd\u0119 nikt z nas \u017byd\u00f3w ani Polak\u00f3w nie chce, by kiedykolwiek takie rzeczy jak w Jedwabnem i w Kielcach si\u0119 wydarzy\u0142y, ale si\u0119 wydarzy\u0142y i musimy o tym pami\u0119ta\u0107 w\u0142a\u015bnie po to, \u017ceby m\u00f3c zapobiega\u0107 takim wydarzeniom w przysz\u0142o\u015bci. To jest oczywiste dla ka\u017cdego my\u015bl\u0105cego i moralnego cz\u0142owieka. Dok\u0142adnie tak, jak m\u00f3wi\u0142 o tym w tym roku, podczas 70. rocznicy pogromu w Kielcach, prezydent Andrzej Duda. By\u0142 te\u017c list pani premier Beaty Szyd\u0142o, kt\u00f3ra podkre\u015bli\u0142a, \u017ce nawet je\u015bli by\u0142a to prowokacja, to nigdy nie powinna sta\u0107 si\u0119 powodem, by zabija\u0107.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Pami\u0119tajmy, \u017ce ta historia dotyczy ludzi, przede wszystkim ludzi, a nie \u017byd\u00f3w i Polak\u00f3w, bo w ka\u017cdym narodzie s\u0105 ludzie dobrzy i \u017ali i tylko tak mo\u017cemy si\u0119 dzieli\u0107, a nie na Polak\u00f3w, \u017byd\u00f3w czy osoby innej narodowo\u015bci.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><span style=\"color: #000000;\">Poj\u0119cie narodowo\u015bci jest jednak kluczowe dla zrozumienia samych siebie dla nas Polak\u00f3w i dla was \u017byd\u00f3w, dla Niemc\u00f3w czy Rosjan.<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Ostatnio w Polsce przetoczy\u0142a si\u0119 dyskusja o propozycji wprowadzenia nowego prawa, zakazuj\u0105cego u\u017cywania takich s\u0142\u00f3w jak &#8220;polskie obozy \u015bmierci&#8221; czy &#8220;polskie obozy zak\u0142ady&#8221;. Ka\u017cdemu, kto u\u017cyje takich s\u0142\u00f3w, b\u0119dzie grozi\u0142a kara grzywny lub wi\u0119zienia. Nie ma \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce m\u00f3wienie o &#8220;polskich obozach \u015bmierci&#8221; jest k\u0142amstwem. Nie by\u0142o \u017cadnych &#8220;polskich oboz\u00f3w \u015bmierci&#8221;, m\u00f3wienie o tym jest fa\u0142szowaniem historii.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Ale przepisy prawa musz\u0105 by\u0107 jasne i precyzyjne. A w tej propozycji ministerstwa sprawiedliwo\u015bci jest te\u017c zapis, kt\u00f3ry m\u00f3wi o tym, \u017ce je\u017celi kto\u015b b\u0119dzie m\u00f3wi\u0142 co\u015b przeciwko narodowi polskiemu, to te\u017c mu b\u0119dzie grozi\u0107 taka kara. Zatem je\u017celi, kto\u015b powie, \u017ce Polacy mordowali \u017byd\u00f3w na przyk\u0142ad w Jedwabnem, to mo\u017ce grozi\u0107 mu wi\u0119zienie. To jest niejasne. Mam nadziej\u0119 jednak, \u017ce rz\u0105d wprowadzaj\u0105c te przepisy, to sprecyzuje. Ustawa musi by\u0107 zapisana w bardzo dok\u0142adnym j\u0119zyku.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"http:\/\/1.s.dziennik.pl\/pliki\/9413000\/9413830-naczelny-rabin-polski-michael-schudrich-900-556.jpg\" alt=\"Naczelny rabin Polski Michael Schudrich, podczas uroczysto\u015bci zapalenia \u015bwiate\u0142ka chanukowego 9 grudnia 2015 roku w Pa\u0142acu Prezydenckim w Warszawie\" width=\"100%\" \/><em><span style=\"color: #808080;\">Naczelny rabin Polski Michael Schudrich, podczas uroczysto\u015bci zapalenia \u015bwiate\u0142ka chanukowego 9 grudnia 2015 roku w Pa\u0142acu Prezydenckim w Warszawie<\/span><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Prosz\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce celem tej propozycji jest to, by ludzie m\u00f3wili prawd\u0119. Ale z powodu z\u0142ego j\u0119zyka prawa mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce b\u0119dziemy musieli k\u0142ama\u0107. M\u00f3wienie o &#8220;polskich obozach \u015bmierci&#8221; jest jak negowanie Holokaustu, ale przy tej okazji nie mo\u017cemy negowa\u0107 innej prawdy historycznej, \u017ce w Polsce byli szmalcownicy. Prawda, mimo \u017ce jest bolesna, musi by\u0107 najwa\u017cniejsza.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Skoro prawda jest najwa\u017cniejsza, to dlaczego \u017bydzi nie chc\u0105 zgodzi\u0107 si\u0119 na doko\u0144czenie ekshumacji w Jedwabnem? Po jej przeprowadzeniu mo\u017cna b\u0119dzie ostatecznie zamkn\u0105\u0107 spraw\u0119 odpowiedzialno\u015bci za mord z 10 lipca 1941 r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Ta dyskusja ju\u017c w Polsce by\u0142a i to dok\u0142adnie 15 lat temu. Minister sprawiedliwo\u015bci, \u015bp. prezydent Lech Kaczy\u0144ski, po wys\u0142uchaniu nas \u017byd\u00f3w podj\u0105\u0142 decyzj\u0119, \u017ceby tej ekshumacji nie przeprowadza\u0107. Dlaczego? \u017bydzi wierz\u0105, \u017ce nie nale\u017cy narusza\u0107 spokoju zmar\u0142ych. Dla nas to jest bardzo wa\u017cne, takie jest nasze prawo i tradycja religijna. Ekshumacja niczego wi\u0119cej nie wyja\u015bni, mamy zeznania \u015bwiadk\u00f3w, dokumenty, w tej sprawie IPN przeprowadzi\u0142 ogromne \u015bledztwo. W jego trakcie zdj\u0119to nawet wierzchni\u0105 warstw\u0119 ziemi ze szcz\u0105tk\u00f3w ofiar. To, co si\u0119 tam sta\u0142o w Jedwabnem 75 lat temu nie budzi u powa\u017cnych historyk\u00f3w \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci. Dyskusja dotyczy jedynie wp\u0142ywu Niemc\u00f3w na Polak\u00f3w. Ale aby j\u0105 rozstrzygn\u0105\u0107 niepotrzebne s\u0105 \u017cadne ekshumacje, niepotrzebne jest naruszanie spokoju zmar\u0142ych w ich grobach.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Tak, ale podczas bada\u0144, o kt\u00f3rych rabin m\u00f3wi, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce mi\u0119dzy szcz\u0105tkami ofiar s\u0105 \u0142uski po niemieckiej broni.<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W Jedwabnem \u017bydzi nie zgin\u0119li w wyniku rozstrzelania, nie zgin\u0119\u0142o ich te\u017c 1600, ale wiadomo, \u017ce po zap\u0119dzeniu do stodo\u0142y i jej podpaleniu zamordowano kilkaset os\u00f3b. Dzisiaj w tym miejscu znajduj\u0105 si\u0119 prochy tych ludzi. Sam widzia\u0142em tam drobne metalowe rzeczy jak kolczyk dziewczyny, naparstek na ig\u0142y krawca, znaleziono te\u017c \u0142uski. Ale przepraszam bardzo &#8211; je\u017celi zabito kilkaset os\u00f3b, to powinno by\u0107 kilkaset \u0142usek. A tego nie by\u0142o i nie ma.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Wiemy wystarczaj\u0105co du\u017co o tym, co si\u0119 sta\u0142o w Jedwabnem i ekshumacje, tak jak to te\u017c uzna\u0142 Lech Kaczy\u0144ski, nie s\u0105 potrzebne do zrozumienia tej zbrodni. Szanuj\u0119 decyzj\u0119 \u015bp. prezydenta Kaczy\u0144skiego i mam nadziej\u0119, \u017ce inni te\u017c b\u0119d\u0105 j\u0105 szanowa\u0107.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><span style=\"color: #000000;\">W polsko-\u017cydowskich relacjach problemem jest r\u00f3wnie\u017c du\u017ce zaanga\u017cowanie \u017byd\u00f3w w tworzenie po wojnie komunistycznego pa\u0144stwa, i ich udzia\u0142 w strukturach UB. Czy dla \u017byd\u00f3w to jest trudny temat?<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">To nie jest dla nas trudne, to jest bardzo bolesne. Dla mnie to jest wr\u0119cz wstyd, \u017ce ludzie, kt\u00f3rzy miel korzenie \u017cydowskie brali udzia\u0142 w realizacji polityki komunistycznego pa\u0144stwa. Tym bardziej, \u017ce jako Amerykanin jestem antykomunistyczny. Je\u017celi \u017byd by\u0142 zwyk\u0142ym urz\u0119dnikiem w administracji, to jest to bolesne, ale je\u017celi by\u0142 w Urz\u0119dzie Bezpiecze\u0144stwa to jest to wstyd.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Nawet je\u017celi \u017bydzi tego nie robili w imieniu narodowo\u015bci, ale czuli si\u0119 komunistami, bo po wojnie komunizm by\u0142 przecie\u017c popularny, to jednak jest to smutne.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Na koniec chc\u0119 podkre\u015bli\u0107, \u017ce Polacy, i \u017bydzi &#8211; kiedy rozmawiaj\u0105 dzi\u015b o wsp\u00f3lnej historii, ale tak\u017ce kiedy kszta\u0142tuj\u0105 oblicze wsp\u00f3\u0142czesnych relacji &#8211; musz\u0105 pami\u0119ta\u0107 nie tylko o tym, co niedobrego sta\u0142o si\u0119 mi\u0119dzy nimi, ale tak\u017ce o tym, co by\u0142o pozytywnego. Warto pami\u0119ta\u0107 o dobrej wsp\u00f3\u0142pracy, bo tylko tak mo\u017cemy unikn\u0105\u0107 b\u0142\u0119d\u00f3w, kt\u00f3re pope\u0142nili\u015bmy.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">To bardzo wa\u017cne, by jasno i otwarcie m\u00f3wili o tym nasi liderzy &#8211; przyw\u00f3dcy pa\u0144stw i moralne autorytety. Zobaczymy jak b\u0119dzie.<\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 710px;\" \/>\n<div id=\"content\" class=\" content-alignment&lt;br \/&gt;&lt;br \/&gt; \">\n<div id=\"watch-description\" class=\"yt-uix-button-panel\">\n<div id=\"watch-description-text\">\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #808080;\"> twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: <span style=\"color: #000080;\"><strong><span style=\"text-decoration: underline;\"><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"mailto:webmaster@reunion68.com\">webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<hr style=\"width: 710px;\" \/>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Naczelny rabin Polski: Negowanie Jedwabnego jest dla nas\u00a0jak negowanie Katynia dla was [ROZMOWA] Norbert Nowotnik Naczelny rabin Polski Michael Schudrich &#8220;M\u00f3wienie o tym, \u017ce nie jest jasne, kto zabi\u0142 \u017byd\u00f3w w Jedwabnem jest dla nas czym\u015b r\u00f3wnie bolesnym jak dla Polak\u00f3w kwestionowanie zbrodni katy\u0144skiej&#8221; &#8211; przekonuje naczelny rabin Polski Michael Schudrich. &#8220;To oczywiste dla ka\u017cdego [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46347"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=46347"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46347\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":46363,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46347\/revisions\/46363"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=46347"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=46347"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=46347"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}