{"id":46410,"date":"2016-09-14T17:09:36","date_gmt":"2016-09-14T15:09:36","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=46410"},"modified":"2016-09-12T10:29:58","modified_gmt":"2016-09-12T08:29:58","slug":"10-09-7","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=46410","title":{"rendered":"Krzy\u017c zamiast macewy. Groby \u017byd\u00f3w poleg\u0142ych w kampanii wrze\u015bniowej"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Krzy\u017c zamiast macewy. Groby \u017byd\u00f3w poleg\u0142ych w kampanii wrze\u015bniowej<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Krzysztof Bielawski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Macewa, chrze\u015bcija\u0144ski krzy\u017c, Krzy\u017c Grunwaldu\u2026 \u017bydzi polegli we wrze\u015bniu 1939 r. spoczywaj\u0105 w r\u00f3\u017cnych miejscach, a ich nagrobki nie zawsze \u015bwiadcz\u0105 o wyznaniu i pochodzeniu.<\/span><\/strong><\/p>\n

Szacuje si\u0119, \u017ce w wojnie obronnej Polski w 1939 r. w szeregach Wojska Polskiego walczy\u0142o oko\u0142o 100 tys. \u017byd\u00f3w, z kt\u00f3rych oko\u0142o 7 tys. ponios\u0142o \u015bmier\u0107.<\/span><\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesna macewa na cmentarzu \u017cydowskim w \u0141odzi (fot. Krzysztof Bielawski)<\/span><\/em><\/p>\n

W warunkach frontowych najcz\u0119\u015bciej nie by\u0142o mo\u017cliwo\u015bci poch\u00f3wku na cmentarzach \u017cydowskich. Poleg\u0142ych \u017byd\u00f3w chowano w polowych mogi\u0142ach i na najbli\u017cszych cmentarzach. Po wojnie dokonano szeregu ekshumacji, przenosz\u0105c szcz\u0105tki na cmentarze \u017cydowskie i innych wyzna\u0144 oraz na specjalnie zak\u0142adane cmentarze wojenne.<\/span><\/p>\n

Gr\u00f3b Izaaka Mosiewicza na cmentarzu parafialnym w Brwinowie (fot. Krzysztof Bielawski)<\/em><\/span><\/p>\n

Tylko nieliczni doczekali si\u0119 macew. Cz\u0119sto na grobach stawiano chrze\u015bcija\u0144skie krzy\u017ce oraz tzw. Krzy\u017ce Grunwaldu. Bywa, \u017ce groby \u017byd\u00f3w \u2013 \u017co\u0142nierzy WP by\u0142y zupe\u0142nie nieoznakowane. Tak zdarzy\u0142o si\u0119 w podwarszawskim Pruszkowie, gdzie w 1940 r. na cmentarzu \u017cydowskim z\u0142o\u017cono cia\u0142a \u017co\u0142nierzy, ekshumowane z polowego grobu. Pruszkowscy \u017bydzi zapewne nie zd\u0105\u017cyli wystawi\u0107 im macew \u2013 w styczniu 1941 r. zostali deportowani do getta w Warszawie. Dopiero na pocz\u0105tku XXI w. nad zupe\u0142nie zapomnianym grobem umieszczono tablic\u0119.<\/span><\/p>\n

Bratnia mogi\u0142a Mejera Szternberga i innych \u017co\u0142nierzy na cmentarzu rzymskokatolickim na warszawskim Wilanowie (fot. Krzysztof Bielawski)<\/em><\/span><\/p>\n

Kilkana\u015bcie lat temu spraw\u0105 zaj\u0119\u0142o si\u0119 Stowarzyszenie \u017byd\u00f3w Kombatant\u00f3w i Poszkodowanych w II Wojnie \u015awiatowej. Z jego inicjatywy przy Urz\u0119dzie ds. Kombatant\u00f3w powsta\u0142 mi\u0119dzyresortowy zesp\u00f3\u0142, kt\u00f3ry podj\u0105\u0142 si\u0119 poprawienia oznaczenia grob\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\u2013 W ci\u0105gu kilku lat uda\u0142o si\u0119 nam oznakowa\u0107 106 grob\u00f3w \u017co\u0142nierzy pochodzenia \u017cydowskiego \u2013 m\u00f3wi Tomasz Miedzi\u0144ski ze Stowarzyszenia \u017byd\u00f3w Kombatant\u00f3w i Poszkodowanych w II Wojnie \u015awiatowej \u2013 Chcieli\u015bmy zacz\u0105\u0107 od cmentarza na Pow\u0105zkach, poniewa\u017c zak\u0142adali\u015bmy, \u017ce je\u015bli uda si\u0119 w Warszawie, to b\u0119dzie nam \u0142atwiej w innych miejscach.<\/span><\/p>\n

Z regu\u0142y na Krzy\u017cach Grunwaldu dodawano Gwiazd\u0119 Dawida. Nie by\u0142o to \u0142atwe zadanie. Trzeba by\u0142o udowadnia\u0107, \u017ce dana osoba by\u0142a \u017bydem, uzyskiwa\u0107 zezwolenia r\u00f3\u017cnych urz\u0119d\u00f3w. Bywa\u0142o, \u017ce trudno\u015bci stwarzali administratorzy cmentarzy. Problem stanowi\u0142y tak\u017ce koszty. Po wyborach do parlamentu w 2005 r. zesp\u00f3\u0142 zako\u0144czy\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107.<\/span>
\n W Polsce jest ponad 1200 cmentarzy \u017cydowskich oraz setki nieoznakowanych mogi\u0142 ofiar Zag\u0142ady. Ci\u0105gle odkrywane s\u0105 kolejne. Do tego dochodz\u0105 groby \u017co\u0142nierzy, ale nieliczne dzi\u015b polskie organizacje \u017cydowskie nie s\u0105 w stanie zaj\u0105\u0107 si\u0119 wszystkimi tymi miejscami.<\/span><\/p>\n

W 2013 r. lokalni spo\u0142ecznicy upami\u0119tnili \u017co\u0142nierzy Wrze\u015bnia, pochowanych na cmentarzach \u017cydowskich w B\u0142oniu, Grodzisku Maz. oraz Pruszkowie. Oby takich inicjatyw by\u0142o wi\u0119cej.<\/span><\/p>\n

Nagrobek Majera Fizenberga na cmentarzu wojennym w O\u0142tarzewie (fot. Krzysztof Bielawski)<\/em><\/span><\/p>\n

W Polsce jest ponad 1200 cmentarzy \u017cydowskich oraz setki nieoznakowanych mogi\u0142 ofiar Zag\u0142ady. Ci\u0105gle odkrywane s\u0105 kolejne. Do tego dochodz\u0105 groby \u017co\u0142nierzy, ale nieliczne dzi\u015b polskie organizacje \u017cydowskie nie s\u0105 w stanie zaj\u0105\u0107 si\u0119 wszystkimi tymi miejscami.<\/span><\/p>\n

W 2013 r. lokalni spo\u0142ecznicy upami\u0119tnili \u017co\u0142nierzy Wrze\u015bnia, pochowanych na cmentarzach \u017cydowskich w B\u0142oniu, Grodzisku Maz. oraz Pruszkowie. Oby takich inicjatyw by\u0142o wi\u0119cej.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Krzy\u017c zamiast macewy. Groby \u017byd\u00f3w poleg\u0142ych w kampanii wrze\u015bniowej Krzysztof Bielawski Macewa, chrze\u015bcija\u0144ski krzy\u017c, Krzy\u017c Grunwaldu\u2026 \u017bydzi polegli we wrze\u015bniu 1939 r. spoczywaj\u0105 w r\u00f3\u017cnych miejscach, a ich nagrobki nie zawsze \u015bwiadcz\u0105 o wyznaniu i pochodzeniu. Szacuje si\u0119, \u017ce w wojnie obronnej Polski w 1939 r. w szeregach Wojska Polskiego walczy\u0142o oko\u0142o 100 tys. \u017byd\u00f3w, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46410"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=46410"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46410\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":46580,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46410\/revisions\/46580"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=46410"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=46410"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=46410"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}