{"id":46542,"date":"2016-09-15T17:09:31","date_gmt":"2016-09-15T15:09:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=46542"},"modified":"2016-09-15T06:58:29","modified_gmt":"2016-09-15T04:58:29","slug":"15-09-6","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=46542","title":{"rendered":"Grudzi\u0144ska-Gross: Powr\u00f3t niepami\u0119ci"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Grudzi\u0144ska-Gross: Powr\u00f3t niepami\u0119ci <\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n


\nIrena Grudzi\u0144ska-Gross<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/p>\n

Troch\u0119 to \u017cenuj\u0105ce, \u017ce zn\u00f3w trzeba przypomina\u0107 o \u017bydach. Szczeg\u00f3lnie gdy chodzi o wojenn\u0105 Warszaw\u0119.<\/span><\/strong><\/p>\n

28 sierpnia 2016 roku na Cmentarzu Garnizonowym w Gda\u0144sku uroczy\u015bcie pochowano Danut\u0119 Siedzik\u00f3wn\u0119, ps. \u201eInka\u201d i Feliksa Selmanowicza, ps. \u201eZago\u0144czyk\u201d, uczestnik\u00f3w antykomunistycznej konspiracji, zamordowanych w 1946 roku. Wcze\u015bniej w Bazylice Mariackiej podczas mszy, w kt\u00f3rej uczestniczy\u0142 rz\u0105d, wojsko, reprezentanci \u201eSolidarno\u015bci\u201d i kibice, prezydent Andrzej Duda powiedzia\u0142, \u017ce pogrzeb ten \u201epo 27 latach\u201d przywraca godno\u015b\u0107 Polakom. \u201eInka\u201d i \u201eZago\u0144czyk\u201d zostali po\u015bmiertnie awansowani, co zgromadzeni w bazylice przyj\u0119li okrzykami: \u201eCze\u015b\u0107 i chwa\u0142a bohaterom\u201d. Grupa cz\u0142onk\u00f3w KOD-u obrzucona zosta\u0142a obelgami w rodzaju \u201ePrecz z komun\u0105\u201d. Uczestnicy pogrzebu m\u00f3wili dziennikarzom telewizyjnym, \u017ce by\u0142 on zado\u015b\u0107uczynieniem nie tylko za niesprawiedliwy mord, ale tak\u017ce za krzywd\u0119 niepami\u0119ci. \u201eCa\u0142y czas powtarzamy m\u0142odym, \u017ce Polska jest tym, co mamy najwa\u017cniejsze. Wolna, suwerenna i nasza, tylko w takim pa\u0144stwie mo\u017cemy istnie\u0107\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142 prezydent.<\/span><\/p>\n

Wydarzenie to oczywi\u015bcie wpisuje si\u0119 w dynamik\u0119 politycznych podzia\u0142\u00f3w, a od kiedy PiS doszed\u0142 do w\u0142adzy, podobny ton i s\u0142ownictwo charakteryzuj\u0105 wszystkie uroczysto\u015bci pa\u0144stwowo-religijne. Korzenie tego stylu staj\u0105 si\u0119 ja\u015bniejsze po przeczytaniu ksi\u0105\u017cki Marcina Napi\u00f3rkowskiego Powstanie umar\u0142ych. Historia pami\u0119ci 1944-2014 (Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2016). Powstanie umar\u0142ych to powstanie warszawskie, a ksi\u0105\u017cka Napi\u00f3rkowskiego jest histori\u0105 nie tyle samego powstania, co o nim (nie)pami\u0119ci. Autor pyta, dlaczego powstanie jest dzi\u015b tak mocno obecne w kulturze masowej, dlaczego nale\u017cy ono do pami\u0119ci opozycyjnej i antysystemowej, na czym polega \u017cywotno\u015b\u0107 wydarze\u0144 sprzed ponad p\u00f3\u0142 wieku, takich jak powstanie czy los \u201e\u017co\u0142nierzy wykl\u0119tych\u201d, czyli m.in. w\u0142a\u015bnie \u201eInki\u201d i \u201eZago\u0144czyka\u201d.<\/span><\/p>\n

W ksi\u0105\u017cce przedstawione s\u0105 historia i powody zderze\u0144 pami\u0119ci oficjalnej z oddoln\u0105, zmiany oficjalnego podej\u015bcia do pami\u0119ci o powstaniu \u2013 od wymazywania do r\u00f3\u017cnych form zaw\u0142aszczania \u2013 a tak\u017ce cz\u0119sto heroiczne wysi\u0142ki rodzin i towarzyszy broni, by pami\u0119\u0107 o zabitych ratowa\u0107.<\/span><\/p>\n

Historyk kultury w bardzo ciekawy i udokumentowany spos\u00f3b pokazuje, jak zabici powracaj\u0105, je\u015bli si\u0119 ich nie pochowa jak nale\u017cy; jak po zakazie uszanowania zmar\u0142ych pozostaje trauma Antygony wyra\u017caj\u0105ca si\u0119 uporczyw\u0105 wol\u0105 godnego pochowania; jak pami\u0119\u0107 o tej przewinie pami\u0119ta sam\u0105 siebie i jak nie mo\u017cna tej pami\u0119ci wygasi\u0107 modernizacj\u0105 pa\u0144stwa czy sukcesem gospodarczym.<\/span><\/strong><\/p>\n

Osi\u0105 ksi\u0105\u017cki jest sprzeczno\u015b\u0107 mi\u0119dzy kultur\u0105 Pochodu, czyli post\u0119pu (komuni\u015bci, modernizatorzy), a kultur\u0105 Konduktu, czyli \u017ca\u0142obnej pami\u0119ci (tradycjonali\u015bci, Ko\u015bci\u00f3\u0142). Gda\u0144ski pogrzeb jest uciele\u015bnieniem kultury Konduktu.<\/span><\/p>\n

Napi\u00f3rkowski zajmuje si\u0119 wi\u0119c czym\u015b, co nazywa kulturowymi praktykami pami\u0119ci, i swobodnie porusza si\u0119 na bardzo rozleg\u0142ym polu antropologicznych bada\u0144 nad pami\u0119ci\u0105. Analizuje na przyk\u0142ad tezy o potrzebie odpowiednio\u015bci form \u017ca\u0142oby i technik zabijania \u2013 tu prze\u0142omem by\u0142a pierwsza wojna \u015bwiatowa, kt\u00f3rej bezprecedensowe straty zdemokratyzowa\u0142y \u015bmier\u0107 na polu bitwy, uczyni\u0142y j\u0105 obywatelsk\u0105 i narodow\u0105. W obliczu tak wielkiej katastrofy nowe narracje \u017ca\u0142obne musia\u0142y sta\u0107 si\u0119 narracjami legitymizuj\u0105cymi, tj. pozwalaj\u0105cymi na uporz\u0105dkowane, \u201esensowne\u201d pochowanie zabitych i rozpocz\u0119cie nowego \u017cycia. \u201eGdyby nie \u00f3w nowy, narodowy j\u0119zyk \u017ca\u0142oby \u2013 pisze Napi\u00f3rkowski za Jayem Winterem \u2013 spo\u0142ecze\u0144stwa europejskie po dw\u00f3ch wojnach \u015bwiatowych pogr\u0105\u017cy\u0142yby si\u0119 w chaosie i odm\u0119tach szale\u0144stwa\u201d (s. 39). Martwi, kt\u00f3rzy nie s\u0105 odpowiednio pochowani, nie odchodz\u0105. \u201ePozostaj\u0105 politycznie \u017cywi\u201d (s. 48).<\/span><\/p>\n

Popowstaniowa Warszawa by\u0142a nie tylko morzem ruin, ale tak\u017ce wielkim polem cia\u0142. Gdy wygnana ludno\u015b\u0107 wraca do swojego miasta, cia\u0142a te s\u0105 ju\u017c w pocz\u0105tkowym stadium rozk\u0142adu. Pochowanie oko\u0142o stu pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu tysi\u0119cy zw\u0142ok by\u0142o zadaniem prawie niemo\u017cliwym. Napi\u00f3rkowski opisuje ten wysi\u0142ek i trudno\u015bci, jakie mu towarzyszy\u0142y; rozdzia\u0142 o tym nazywa Cia\u0142a poleg\u0142ych w powstaniu jako wyzwanie logistyczne i moralne. Indywidualne poszukiwanie cz\u0142onk\u00f3w rodziny zderza\u0142o si\u0119 tu z dynamik\u0105 odradzaj\u0105cego si\u0119 miasta, potrzeba czasu z zagro\u017ceniem epidemi\u0105.<\/span><\/p>\n

Po tymczasowych poch\u00f3wkach w masowych grobach nast\u0119powa\u0142y ekshumacje, znajdowano ci\u0105gle nowe cia\u0142a, ogrom masakry przechodzi\u0142 najczarniejsze oczekiwania. Prawie natychmiast rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wojna o cia\u0142a, upolitycznienie zw\u0142ok. Nowa w\u0142adza w ten makabryczny pejza\u017c stara\u0142a si\u0119 wpisa\u0107 swoj\u0105 w\u0142asn\u0105, fa\u0142szyw\u0105 histori\u0119. Wiele cia\u0142 identyfikowanych jest jako nale\u017c\u0105cych do bojownik\u00f3w AL raczej ni\u017c AK. Od razu wi\u0119c zawi\u0105zywa\u0142y si\u0119 komitety ekshumacyjne, pierwsze \u201ezal\u0105\u017cki przeciw-pami\u0119ci\u201d (s. 78). Rz\u0105d koncentruje si\u0119 na odbudowie, z czasem wysi\u0142ki w\u0142adz w celu symbolicznego ju\u017c zaw\u0142aszczenia lub wykluczenia zmar\u0142ych b\u0119d\u0105 si\u0119 tylko nasila\u0107. Prze\u015bladowania tych, kt\u00f3rzy zachowywali pami\u0119\u0107, s\u0105 trwa\u0142e i w niekt\u00f3rych okresach mordercze. B\u0119d\u0105 one rozumiane jako atak na to\u017csamo\u015b\u0107 wsp\u00f3lnoty. Pami\u0119tanie o zapomnianych staje si\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 form\u0105 oporu.<\/span><\/p>\n

Napi\u00f3rkowski opisuje wi\u0119c etapy tworzenia si\u0119 i utrwalania dw\u00f3ch sprzecznych ze sob\u0105 \u201eobieg\u00f3w pami\u0119ci\u201d, dw\u00f3ch sposob\u00f3w podchodzenia do historii, przestrzeni i czasu, w jakim \u017cy\u0142a i \u017cyje Polska od 1944 roku.<\/span><\/strong><\/p>\n

Oczywi\u015bcie podzia\u0142 na dwie ca\u0142kiem sobie wrogie cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa by\u0142by zbyt mechaniczny, ale analiza historii trwania urazowej pami\u0119ci wyja\u015bnia dzisiejszy konflikt i style wyra\u017cania r\u00f3\u017cnic politycznych. Praktyki nowych w\u0142adz u\u017cywaj\u0105 sfery symbolicznej wed\u0142ug wzorc\u00f3w wypracowanych w tu\u017cpowojennej \u201eprzeciw-pami\u0119ci\u201d, te za\u015b opiera\u0142y si\u0119 na \u017ca\u0142obnej pami\u0119ci z czasu rozbior\u00f3w. Wojny na pomniki, demonstracje na cmentarzach, tworzenie w\u0142asnego kalendarza rocznic, w\u0142asnego panteonu bohater\u00f3w to tylko niekt\u00f3re z przechowanych praktyk pami\u0119ci opozycyjnej tak widocznych na przyk\u0142ad podczas \u201ekarnawa\u0142u Solidarno\u015bci\u201d. Ich \u017cywotno\u015b\u0107 bierze si\u0119 z odrzucenia logiki Post\u0119pu. Dlatego ani modernizacja, ani nowe autostrady czy paszport europejski nie s\u0105 tu odpowiedzi\u0105. St\u0105d dylemat ruchu takiego jak KOD, kt\u00f3ry zak\u0142ada, \u017ce da\u0107 si\u0119 wypchn\u0105\u0107 poza \u017ca\u0142obny j\u0119zyk pami\u0119ci \u2013 j\u0119zyk \u201eodwagi, po\u015bwi\u0119cenia i honoru\u201d (s.286)\u2014to dzisiaj przepis na polityczn\u0105 marginalizacj\u0119.<\/span><\/p>\n

\"Powstanie<\/p>\n

Autor krytycznie podchodzi do militaryzacji pami\u0119ci o powstaniu i wojnie, analizuje feministyczne podej\u015bcie do wojny i powstania, rol\u0119 \u201ema\u0142ego powsta\u0144ca\u201d. I cho\u0107 powstanie i pami\u0119\u0107 o nim to sprawa nie tylko Warszawy, miasto to jest jednym z bohater\u00f3w ksi\u0105\u017cki. Ostatni rozdzia\u0142 \u2013 Spaceruj\u0105c po Nekropolis \u2013 jest kr\u00f3tkim opisem Warszawy w trzech wcieleniach: przedwojennej, wojennej i powojennej. Przewodnikiem Napi\u00f3rkowskiego po dzisiejszym mie\u015bcie jest \u201espacerowicz\u201d Waltera Benjamina, ws\u0142uchuj\u0105cy si\u0119 w miasto, po kt\u00f3rym si\u0119 porusza. Jest to poszukiwanie sposob\u00f3w \u201ewypowiadania si\u0119 w j\u0119zyku miasta\u201d. Benjamin pisa\u0142 o Pary\u017cu, Napi\u00f3rkowski \u201echodzi\u201d po Warszawie. Ostatnie dwa, nieco sentymentalne zdania ksi\u0105\u017cki brzmi\u0105 jak nast\u0119puje: \u201eGdyby\u015bmy jednak mogli, zatrzymawszy si\u0119 na skrzy\u017cowaniu \u015awi\u0119tokrzyskiej i Marsza\u0142kowskiej, przez jedn\u0105 cho\u0107by chwil\u0119 ws\u0142ucha\u0107 si\u0119 w t\u0119 nies\u0142yszaln\u0105 muzyk\u0119 sfer…. Jakie jeszcze historie mog\u0142aby nam opowiedzie\u0107?\u201d (s.435)<\/span><\/p>\n

Obawiam si\u0119, \u017ce odpowied\u017a na to pytanie jest oczywista. Nies\u0142yszalna muzyka sfer zapyta\u0142aby autora: a gdzie s\u0105 \u017bydzi?<\/span><\/strong><\/p>\n

***<\/span><\/p>\n

W artykule pt. Katastrofa wsteczna Przemys\u0142aw Czapli\u0144ski pisze o tym, jak katastrofy, kiedy\u015b niezauwa\u017cone albo niezrozumiane, nie daj\u0105 si\u0119 usun\u0105\u0107 i wracaj\u0105 do kultury: tak\u0105 katastrof\u0105 jest wed\u0142ug niego Zag\u0142ada \u017byd\u00f3w. Do lat 80. obowi\u0105zywa\u0142o pytanie \u201eczy to, co si\u0119 przydarzy\u0142o \u017bydom, dotyczy tak\u017ce Polak\u00f3w?\u201d (Pozna\u0144skie Studia Polonistyczne, 2015, ss. 37-66). Odpowiedzi\u0105 na to pytanie by\u0142o, zdaniem Czapli\u0144skiego, ukazanie si\u0119 eseju Henryka Grynberga Ludzie \u017bydom zgotowali ten los (1984), opowie\u015bci Hanny Krall Sublokatorka (1985), filmu Claude\u2019a Lanzmanna Shoah (1985), eseju Jana B\u0142o\u0144skiego Biedni Polacy patrz\u0105 na getto (1987) i wielu powie\u015bci, na przyk\u0142ad Bohi\u0144 Tadeusza Konwickiego (1987) (ss. 38-39). By\u0142 to znak zrozumienia, \u017ce Zag\u0142ada \u017byd\u00f3w by\u0142a tak\u017ce katastrof\u0105 Polak\u00f3w. Ksi\u0105\u017cka Napi\u00f3rkowskiego wskazuje, \u017ce Czapli\u0144ski si\u0119 jednak pomyli\u0142.<\/span><\/p>\n

Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest mo\u017cliwe napisanie w roku 2016 ponad 430-stronicowej ksi\u0105\u017cki o pami\u0119ci o wojennej Warszawie bez obecno\u015bci \u017byd\u00f3w.<\/span><\/strong><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cki g\u0142\u0119bokiej, pos\u0142uguj\u0105cej si\u0119 antropologicznymi studiami przemocy w Chile i Argentynie, histori\u0105 wojny secesyjnej w USA, studiami Marianne Hirsch nad postpami\u0119ci\u0105 i badaniami nad zapominaniem. Ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3ra po\u015bwi\u0119cona jest analizie sposob\u00f3w, w jaki pami\u0119\u0107 jest konstruowana, zaw\u0142aszczana, modyfikowana, blokowana. O komunistycznej propagandzie autor m\u00f3wi: \u201eto, na co nie ma w\u0142a\u015bciwych okre\u015ble\u0144, w jakim\u015b sensie przestaje istnie\u0107\u201d (s. 87). Dotyczy to jeszcze bardziej tego, czego wcale si\u0119 nie okre\u015bla.<\/span><\/p>\n

Ale czy\u017c tytu\u0142 ksi\u0105\u017cki nie wskazuje, \u017ce m\u00f3wimy o okresie historii, kt\u00f3ra zaczyna si\u0119 w roku 1944? Sam autor jednak si\u0119ga po Warszaw\u0119 przedwojenn\u0105, po zniszczenia z wrze\u015bnia 1939 roku, sam czyni warszawskie ruiny pejza\u017cem swoich rozwa\u017ca\u0144 \u2013 s\u0105 to, by tak powiedzie\u0107, ruiny wy\u0142\u0105cznie chrze\u015bcija\u0144skie. To nic, \u017ce w Warszawie niemal od samego pocz\u0105tku mieszkali \u017bydzi, tu\u017c przed wojn\u0105 by\u0142o ich 375 tysi\u0119cy, 29% ludno\u015bci miasta. Podczas wojny w Warszawie znajdowa\u0142o si\u0119 najwi\u0119ksze getto okupowanej Europy. Wewn\u0105trz miasta funkcjonowa\u0142 wi\u0119c kompleks wi\u0119zienno-obozowy, oddzielony od miasta murem, ale zwi\u0105zany z nim na tysi\u0105ce sposob\u00f3w. Eksterminacja getta zako\u0144czy\u0142a si\u0119 w kwietniu 1943 powstaniem, w czasie kt\u00f3rego nazi\u015bci spalili i zburzyli du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 miasta. By\u0142o to drugie, po wrze\u015bniu 1939, masowe mordowanie mieszka\u0144c\u00f3w i celowe burzenie i podpalanie ca\u0142ych po\u0142aci zabudowa\u0144 miejskich. Wielu \u017byd\u00f3w ukrywa\u0142o si\u0119 po \u201earyjskiej\u201d stronie, \u017bydzi uczestniczyli tak\u017ce w powstaniu warszawskim.<\/span><\/p>\n

Niepochowane, nieop\u0142akane zw\u0142oki Warszawy to by\u0142y tak\u017ce cia\u0142a \u017cydowskie. St\u0105d te\u017c dzisiejsze \u017cydowskie Antygony.<\/span><\/strong><\/p>\n

Wie o tym autor ksi\u0105\u017cki, s\u0105dz\u0105c z tego, \u017ce w bibliografii wymienia ksi\u0105\u017ck\u0119 El\u017cbiety Janickiej Festung Warschau. Pokazuje ona bardzo dok\u0142adnie topograficzne sprz\u0119\u017cenie pami\u0119ci \u201enaszej\u201d wojny, \u201enaszych\u201d strat ze stratami getta i powstania 1943 roku. I proces upami\u0119tniania, kt\u00f3ry prowadzi do kontrowania znak\u00f3w cierpienia \u017cydowskiego, jak gdyby nie by\u0142o miejsca na wi\u0119cej ni\u017c jedn\u0105 ofiar\u0119. Je\u015bli miasto jest benjaminowskim palimpsestem, dlaczego pomija\u0107 to, co nie jest na pierwszym planie? Na samym pocz\u0105tku ksi\u0105\u017cki, w przypisach na stronach 18 i 19, autor omawia kr\u00f3tko wykorzystywanie przez w\u0142adze komunistyczne powstania w getcie warszawskim przeciw powstaniu warszawskiemu oraz debat\u0119 wok\u00f3\u0142 artyku\u0142u Micha\u0142a Cichego o mordowaniu przez AK przychodz\u0105cych do powstania \u017byd\u00f3w. Kwesti\u0119 stosunku mi\u0119dzy dwoma powstaniami autor wymienia jako jeden z trudnych temat\u00f3w, i ta trudno\u015b\u0107 nie pozwala na \u201erzeteln\u0105 dyskusj\u0119\u201d. Sw\u0105 prac\u0119 stawia ponad ideologicznym zap\u0119tleniem, kt\u00f3re rz\u0105dzi publiczn\u0105 dyskusj\u0105 dw\u00f3ch \u201ezantagonizowanych oboz\u00f3w\u201d. Instrumentalizuj\u0105 one, jego zdaniem, warsztat historyczny do budowania swej to\u017csamo\u015bci.<\/span><\/p>\n

poleci\u0142: Leon Rozenbaum<\/strong><\/em><\/span>
\n\"\"Obie to\u017csamo\u015bci \u2013 modernizuj\u0105ca i tradycyjna \u2013 cho\u0107 r\u00f3\u017cne, zdaj\u0105 si\u0119 nale\u017ce\u0107 do tej samej etnokultury i kwestie pami\u0119ci rozgrywaj\u0105 si\u0119 wewn\u0105trz tej jedno\u015bci. Tak\u017ce sam autor w tej kulturalnej jedno-etni si\u0119 porusza. Oddziela przecie\u017c ca\u0142kowicie pami\u0119\u0107 o \u017bydach w czasie wojny, umieszcza j\u0105 w jakim\u015b innym pami\u0119ciowym obiegu. Tak w\u0142a\u015bnie do lat 80. czyniono \u2013 porz\u0105dki pami\u0119ci by\u0142y oddzielane i nacjonalizowane (by u\u017cy\u0107 sformu\u0142owania Zofii W\u00f3jcickiej). Tylko czy dzi\u015b mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o polskich to\u017csamo\u015bciach, modernizacyjnych czy tradycjonalistycznych, jako uformowanych bez kontrastowania si\u0119 wobec innych, a przede wszystkim \u201einnych wewn\u0119trznych\u201d, czyli \u017byd\u00f3w? I czy w tych to\u017csamo\u015bciowych debatach, o kt\u00f3rych pisze Napi\u00f3rkowski, naprawd\u0119 o \u017bydach nie pami\u0119tano? Zaprzeczaj\u0105 temu has\u0142a wznoszonych przez patriot\u00f3w podczas antysystemowych demonstracji, \u017cywotno\u015b\u0107 poj\u0119cia \u017cydokomuny, napisy na \u015bcianach dom\u00f3w, gdzie znak Polski Walcz\u0105cej cz\u0119sto towarzyszy has\u0142om antysemickim, zaprzecza temu odrodzenie si\u0119 ONR-u, spiskowe teorie o Sorosie i wiele innych znak\u00f3w na niebie i ziemi, tak\u017ce warszawskiej. Zaprzecza temu jadowite spotkanie w dniu 29 sierpnia tego roku w Muzeum Powstania Warszawskiego dotycz\u0105ce kpt. Wac\u0142awa Stykowskiego, tego samego, o kt\u00f3rym pisa\u0142 Micha\u0142 Cichy (zapis wideo ze spotkania dost\u0119pny jest w internecie).<\/span><\/p>\n

Troch\u0119 to \u017cenuj\u0105ce, \u017ce zn\u00f3w trzeba przypomina\u0107 o \u017bydach. Szczeg\u00f3lnie gdy chodzi o wojenn\u0105 Warszaw\u0119. Igor Ostachowicz napisa\u0142 powie\u015b\u0107 Noc \u017cywych \u017byd\u00f3w, \u015bwietn\u0105 sztuk\u0119 o tych niepochowanych napisa\u0142a Sylwia Chutnik. Barbara Engelking i Dariusz Libionka om\u00f3wili dok\u0142adnie udzia\u0142 i sytuacj\u0119 \u017byd\u00f3w w czasie powstania warszawskiego. Drugiego powstania, je\u015bli wierzy\u0107 dyrektorowi i jednemu z tw\u00f3rc\u00f3w Muzeum Powstania Warszawskiego, Janowi O\u0142dakowskiemu. \u201eWarszawa w czasie okupacji mia\u0142a dwa powstania i oba s\u0105 nasze\u201d, powiedzia\u0142 w wywiadzie dla \u201eGazety Wyborczej\u201d (16 kwietnia 2013). Zaskakuje wi\u0119c to chirurgiczne ci\u0119cie w ksi\u0105\u017cce Marcina Napi\u00f3rkowskiego.<\/span><\/p>\n

Gdy historia pami\u0119ci, szczeg\u00f3lnie dotycz\u0105cej drugiej wojny \u015bwiatowej, pokazana jest tylko z punktu widzenia wi\u0119kszo\u015bci, musi tu by\u0107 jaki\u015b zasadniczy b\u0142\u0105d.<\/span><\/strong><\/p>\n

Czterysta trzydzie\u015bci pi\u0119\u0107 stron analizy, Freud z Benjaminem, i ca\u0142y pogrzeb na nic.<\/span><\/p>\n

\"POWSTANIE-UMARLYCH-HISTORIA-POWSTANIE-WARSZAWSKIE-Marcin-Napiorkowski\"<\/p>\n

\n

Irena Grudzi\u0144ska-Gross<\/strong> \u2013 historyczka literatury i idei, eseistka, pracuje na Princeton University, autorka m.in. ksi\u0105\u017cek \u201e The Art of Solidarity\u201d , \u201e Pi\u0119tno rewolucji. Custine, Tocqueville, Mickiewicz i wyobra\u017ania romantyczna\u201d , \u201e Mi\u0142osz i Brodski. Pole magnetyczne\u201d, wsp\u00f3\u0142autorka \u2013 wraz z Janem Tomaszem Grossem \u2013 ksi\u0105\u017cki \u201e Z\u0142ote \u017cniwa. Rzecz o tym, co si\u0119 dzia\u0142o na obrze\u017cach zag\u0142ady \u017byd\u00f3w\u201d.<\/span><\/em><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Grudzi\u0144ska-Gross: Powr\u00f3t niepami\u0119ci Irena Grudzi\u0144ska-Gross Troch\u0119 to \u017cenuj\u0105ce, \u017ce zn\u00f3w trzeba przypomina\u0107 o \u017bydach. Szczeg\u00f3lnie gdy chodzi o wojenn\u0105 Warszaw\u0119. 28 sierpnia 2016 roku na Cmentarzu Garnizonowym w Gda\u0144sku uroczy\u015bcie pochowano Danut\u0119 Siedzik\u00f3wn\u0119, ps. \u201eInka\u201d i Feliksa Selmanowicza, ps. \u201eZago\u0144czyk\u201d, uczestnik\u00f3w antykomunistycznej konspiracji, zamordowanych w 1946 roku. Wcze\u015bniej w Bazylice Mariackiej podczas mszy, w kt\u00f3rej […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46542"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=46542"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46542\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":46550,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46542\/revisions\/46550"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=46542"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=46542"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=46542"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}