{"id":46910,"date":"2016-09-27T15:57:53","date_gmt":"2016-09-27T13:57:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=46910"},"modified":"2016-09-27T15:59:09","modified_gmt":"2016-09-27T13:59:09","slug":"27-09-9","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=46910","title":{"rendered":"Dr hab. Piotr Os\u0119ka: Polscy nacjonali\u015bci podziwiali nazist\u00f3w"},"content":{"rendered":"
\"WP\"<\/a>Dr hab. Piotr Os\u0119ka: Polscy nacjonali\u015bci podziwiali nazist\u00f3w <\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Piotr Os\u0119ka<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"DrStudentki przed Politechnik\u0105 Warszawsk\u0105 rozdaj\u0105 ulotki w czasie og\u00f3lnoakademickiego wiecu przeciw wyst\u0105pieniom litewskich nacjonalist\u00f3w w Kowne, 1930 r. (fot. NAC \/ )<\/span><\/em><\/p>\n

O anty\u017cydowskich akcjach w polskiej nacjonalistycznej prasie pisano z nieskrywan\u0105 dum\u0105. Czyta\u0142em dziesi\u0105tki relacji, w kt\u00f3rych opowiadano o tym, jak nacjonalistyczne boj\u00f3wki robi\u0142y “porz\u0105dek” z – cytuj\u0119 oryginaln\u0105 nomenklatur\u0119 – “\u017bydziakami”. Podziwiano zdecydowanie, z jakim nazi\u015bci t\u0119pili \u017byd\u00f3w. Po “kryszta\u0142owej nocy”, podczas kt\u00f3rej dosz\u0142o w Niemczech do fali anty\u017cydowskich wyst\u0105pie\u0144, prasa polskich narodowc\u00f3w rozp\u0142ywa\u0142a si\u0119 w zachwytach – m\u00f3wi dr hab. Piotr Os\u0119ka, historyk z Instytutu Studi\u00f3w Politycznych PAN. Wed\u0142ug relacji z lat 30. nacjonali\u015bci bili \u017cydowskich student\u00f3w, ci\u0119li im twarze \u017cyletkami, a nawet oblewali kwasem – r\u00f3wnie\u017c kobiety.<\/span><\/strong><\/p>\n

\"RobertRobert Jurszo, Wirtualna Polska: W latach 30. ubieg\u0142ego wieku Polska staje si\u0119 pa\u0144stwem, w kt\u00f3rym narastaj\u0105 napi\u0119cia polityczne. Pojawia si\u0119 has\u0142o “od\u017cydzenia Polski”. Dlaczego cz\u0119\u015bci Polak\u00f3w w II RP przeszkadzali \u017bydzi?<\/span><\/strong><\/p>\n

Dr hab. Piotr Os\u0119ka:<\/span><\/strong>
\n Wynika\u0142o to ze splotu bardzo wielu r\u00f3\u017cnych czynnik\u00f3w. Z jednej strony istnia\u0142 tradycyjny antysemityzm polskiej wsi, opieraj\u0105cy si\u0119 na strachu przed “obcym”. Mia\u0142 korzenie religijne – niech\u0119\u0107 do \u017byd\u00f3w wynika\u0142a w tym wypadku z tego, \u017ce “to oni ukrzy\u017cowali Pana Jezusa”. Ale – i chc\u0119 to podkre\u015bli\u0107 – je\u015bli chodzi o polsk\u0105 wie\u015b, to trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce zasadniczo nale\u017cy j\u0105 traktowa\u0107 jako przyk\u0142ad pokojowego wsp\u00f3\u0142\u017cycia Polak\u00f3w i \u017byd\u00f3w. Owszem, antysemityzm si\u0119 tam pojawia\u0142, ale nie dominowa\u0142 w takim stopniu, kt\u00f3ry by niszczy\u0142 t\u0119 harmoni\u0119. Na ten antysemityzm ludowy nak\u0142ada\u0142y si\u0119 z kolei antagonizmy ekonomiczne. Ludno\u015b\u0107 \u017cydowska w znacznym stopniu by\u0142a po\u015brednikiem w handlu mi\u0119dzy wsi\u0105 a miastem – dystrybuowa\u0142a \u017cywno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 wyprodukowa\u0142 polski ch\u0142op. I to te\u017c prowadzi\u0142o do konfliktu, poniewa\u017c podzia\u0142y klasowe i spo\u0142eczne pokry\u0142y si\u0119 z podzia\u0142ami etnicznymi. Ten antysemityzm ekonomiczny – bo o nim teraz m\u00f3wi\u0119 – karmi\u0142 si\u0119 wizerunkiem \u017byda jako chciwca, kt\u00f3ry oszukuje biednych Polak\u00f3w, wykorzystuje ich, a nawet odbiera im prac\u0119. Nie mo\u017cemy te\u017c zapomina\u0107 o nowoczesnym antysemityzmie, kt\u00f3ry w tamtym czasie funkcjonowa\u0142 w Polsce. W \u017bydach widzia\u0142 on narz\u0119dzie spisku i si\u0142\u0119, kt\u00f3ra skrycie kieruje \u015bwiatem. Zapisem tych rzekomych “tajnych knowa\u0144” by\u0142 falsyfikat spreparowany pod koniec XIX w. przez carsk\u0105 Ochran\u0119 – “Protoko\u0142y m\u0119drc\u00f3w Syjonu”. S\u0105 one przyk\u0142adem spiskowego my\u015blenia politycznego, kt\u00f3re wszelkie z\u0142o istniej\u0105ce w \u015bwiecie czyni efektem czyjej\u015b \u015bwiadomej akcji. W tym wypadku – \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Ten ostatni spos\u00f3b widzenia by\u0142 typowy dla polskich nacjonalist\u00f3w, np. z ONR czy Stronnictwa Narodowego.<\/span><\/strong><\/p>\n

Tak. Oni r\u00f3wnie\u017c byli przekonani, \u017ce w historii nie ma przypadk\u00f3w. \u017be dzieje s\u0105 aren\u0105, na kt\u00f3rej \u015bcieraj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 interesy narod\u00f3w, r\u00f3wnie\u017c narod\u00f3w polskiego i \u017cydowskiego. Ten ostatni – jak uczy\u0142 nowoczesny antysemityzm – kieruje \u015bwiatem poprzez swoje rozliczne sekretne powi\u0105zania. Bardzo popularna sta\u0142a si\u0119 te\u017c zbitka “\u017cydokomuna”, poniewa\u017c zak\u0142adano, \u017ce \u017bydzi s\u0105 jednocze\u015bnie bolszewikami, kt\u00f3rzy d\u0105\u017c\u0105 do komunizacji ca\u0142ego \u015bwiata. W og\u00f3le ten katalog oskar\u017ce\u0144 by\u0142 przeogromny. I prowadzi\u0142 te\u017c do paradoksu, bo – z jednej strony – widziano w \u017bydach niezasymilowanych z Polakami “brudnych i zacofanych cha\u0142aciarzy”, a jednocze\u015bnie – z drugiej – zasymilowanych fa\u0142szywc\u00f3w. Marksist\u00f3w i komunist\u00f3w, kt\u00f3rzy chc\u0105 w\u0142adzy nad Polsk\u0105. Taki spos\u00f3b postrzegania \u017byd\u00f3w przez nacjonalist\u00f3w by\u0142 sp\u00f3jny z ich wizj\u0105 polityczn\u0105. Bazowe by\u0142o dla nich poj\u0119cie narodu etnicznego, sk\u0142adaj\u0105cego si\u0119 z Polak\u00f3w-katolik\u00f3w, kt\u00f3rzy s\u0105 nimi z urodzenia. To w\u0142a\u015bnie oni mieli by\u0107 rdzeniem przysz\u0142ego pa\u0144stwa, obywatelami pierwszej kategorii. Mniejszo\u015bci narodowe planowano pozbawi\u0107 istotnej cz\u0119\u015bci praw obywatelskich, albo zmusi\u0107 jej do asymilacji.<\/span><\/p>\n

Nastroje nacjonalistyczne i antysemickie opanowa\u0142y r\u00f3wnie\u017c uczelnie wy\u017csze. Nacjonalistyczni studenci domagali si\u0119 wyrzucenia \u017byd\u00f3w z uniwersytet\u00f3w. Dlaczego?<\/span><\/strong><\/p>\n

W\u015br\u00f3d tej szerokiej palety l\u0119k\u00f3w przed \u017bydami, by\u0142 te\u017c i strach przed obecno\u015bci\u0105 \u017byd\u00f3w w szeregach polskiej inteligencji. W znacznym stopniu mia\u0142o to – wspomniane przez mnie wcze\u015bniej – pod\u0142o\u017ce ekonomiczne. Bano si\u0119 po prostu tego, \u017ce asymiluj\u0105cy si\u0119 inteligenccy \u017bydzi w przysz\u0142o\u015bci b\u0119d\u0105 zabiera\u0107 prac\u0119 “prawdziwym” Polakom. Przyczn\u0105 gwa\u0142townej radykalizacji nastroj\u00f3w sta\u0142 si\u0119 \u015bwiatowy kryzys ekonomiczny lat 30., kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 w Polsce do masowych bankructw i niemal 40-procentowego bezrobocia. Potem – tj. w p\u00f3\u017anych latach 30. – dorabiano jeszcze inne uzasadnienie. Ot\u00f3\u017c nacjonali\u015bci rozpowszechniali mit, jakoby \u017cydowscy studenci w 1920 r., podczas wojny polsko-bolszewickiej, nie porzucili nauki i nie poszli na front. Polacy, kt\u00f3rzy przerwali nauk\u0119 by broni\u0107 kraju, mieli ju\u017c nigdy na uczelnie nie wr\u00f3ci\u0107 albo ko\u0144czy\u0107 je z gorszymi lokatami.<\/span><\/p>\n

Czy to by\u0142y jedyne powody, dla kt\u00f3rych znaczna cz\u0119\u015b\u0107 m\u0142odzie\u017cy studenckiej opowiedzia\u0142a si\u0119 za nacjonalistami i zwalcza\u0142a \u017byd\u00f3w na wy\u017cszych uczelniach?<\/span><\/strong><\/p>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce wa\u017cne by\u0142o r\u00f3wnie\u017c prymitywne upajanie si\u0119 przemoc\u0105. Polityczne \u017cycie studenckie zosta\u0142o zdominowane przez opcj\u0119 nacjonalistyczn\u0105, a nawet quasi-faszystowsk\u0105. M\u0142odzie\u017c bardzo ch\u0119tnie wchodzi\u0142a w szeregi zar\u00f3wno ONR “Falanga”, jak i ONR “ABC”. Popularne by\u0142y te\u017c inne organizacje: M\u0142odzie\u017c Wszechpolska i Sekcja Akademicka Stronnictwa Narodowego. Wynika\u0142o to r\u00f3wnie\u017c z pragnienia uczestnictwa w silnie uniformizuj\u0105cej i umundurowanej wsp\u00f3lnocie. W ramach wspomnianych struktur powstawa\u0142y boj\u00f3wki, kt\u00f3re by\u0142y przekonane, \u017ce w konfrontacji z \u017bydami nie ma miejsca na “inteligenckie gadulstwo”. Trzeba po prostu brutalnie bi\u0107. No i nie zapominajmy, \u017ce przemoc by\u0142a r\u00f3wnie\u017c form\u0105 rozrywki.<\/span><\/p>\n

Jak eskalowa\u0142a przemoc wzgl\u0119dem \u017byd\u00f3w na polskich uczelniach?<\/span><\/strong><\/p>\n

Pocz\u0105tkowo akcje nacjonalist\u00f3w ogranicza\u0142y si\u0119 do pikietowania z \u017c\u0105daniem tzw. “numerus clausus”. Chodzi\u0142o o to, by procent \u017cydowskich student\u00f3w odpowiada\u0142 procentowi \u017byd\u00f3w w spo\u0142ecze\u0144stwie. Domagano si\u0119 te\u017c wprowadzenia tzw. getta \u0142awkowego, a wi\u0119c wyznaczonych w salach wyk\u0142adowych miejsc dla \u017byd\u00f3w. Pisma nacjonalistyczne uzasadnia\u0142y to \u017c\u0105danie na r\u00f3\u017cne sposoby. Pisano, \u017ce polscy studenci brzydz\u0105 si\u0119 \u017bydami, bo ci rzekomo \u015bmierdz\u0105 i s\u0105 fizycznie odra\u017caj\u0105cy. Autorzy paszkwilanckich artyku\u0142\u00f3w przekonywali, \u017ce \u017bydom obce s\u0105 wy\u017csze warto\u015bci, bo s\u0105 “z natury” nastawieni na materialny sukces. \u0141awkowe getto na uniwersytecie mia\u0142o by\u0107 zapowiedzi\u0105 wprowadzenia getta w dos\u0142ownym sensie: jako wydzielonego obszaru zamieszkania dla \u017byd\u00f3w w polskich miastach. Szybko zacz\u0119to zmusza\u0107 \u017byd\u00f3w biciem do siadania na osobnych miejscach. Jednak najskrajniejsze postacie anty\u017cydowska przemoc przyj\u0119\u0142a w po\u0142owie lat 30. Przyczyni\u0142a si\u0119 do tego podwy\u017cka studenckiego czesnego. Nagle okaza\u0142o si\u0119, \u017ce wielu m\u0142odych ludzi nie b\u0119dzie sta\u0107 na nauk\u0119. I zadzia\u0142a\u0142 mechanizm koz\u0142a ofiarnego: winnych takiego stanu rzeczy widziano w \u017bydach. M\u00f3wiono, \u017ce im zwi\u0119kszenie op\u0142aty za nauk\u0119 nie wyrz\u0105dzi \u017cadnej krzywdy, bo przecie\u017c pochodz\u0105 z zamo\u017cnych dom\u00f3w. Tymczasem by\u0142a to kompletna bzdura. Naprawd\u0119 bogata m\u0142odzie\u017c \u017cydowska wyje\u017cd\u017ca\u0142a na studia g\u0142\u00f3wnie do Szwajcarii i Pary\u017ca, gdzie nie musia\u0142a obawia\u0107 si\u0119 antysemickich nagonek.<\/span><\/p>\n

Relacje z epoki m\u00f3wi\u0105 o tym, \u017ce na polskich uczelniach nie tylko bito \u017byd\u00f3w. Ci\u0119to im twarze \u017cyletkami, a nawet oblewano kwasem – r\u00f3wnie\u017c kobietom. Z dzisiejszej perspektywy te opowie\u015bci brzmi\u0105 wr\u0119cz niewiarygodnie. Czy rzeczywi\u015bcie dochodzi\u0142o do a\u017c tak brutalnych zachowa\u0144?<\/strong><\/span><\/p>\n

Niestety tak. Wiemy o tym z licznych i bardzo r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142, m.in. z raport\u00f3w policyjnych. Dzisiejsi spadkobiercy ONR i jego apologeci staraj\u0105 si\u0119 umniejsza\u0107 skal\u0119 anty\u017cydowskiej przemocy. Relatywizuj\u0105 – m\u00f3wi\u0105, \u017ce te wszystkie relacje s\u0105 bardzo przesadzone, \u017ce to by\u0142 taki czas i \u017ce przemoc by\u0142a integralnym elementem \u017cycia politycznego. \u017be narodowcy bili \u017byd\u00f3w, ale ci ostatni nie pozostawali im d\u0142u\u017cni. Posi\u0142kuj\u0105 si\u0119 przy tym jednym czy dwoma przyk\u0142adami, gdy jaka\u015b nacjonalistyczna boj\u00f3wka rzeczywi\u015bcie zosta\u0142a pobita przez \u017byd\u00f3w. Tymczasem dysproporcja akt\u00f3w przemocy by\u0142a gigantyczna. Wystarczy poczyta\u0107 pras\u0119 narodow\u0105 z tego okresu, np. “Warszawski Dziennik Narodowy”, oficjalny organ prasowy Stronnictwa Narodowego. Tam o anty\u017cydowskich akcjach pisano z nieskrywan\u0105 dum\u0105. Czyta\u0142em dziesi\u0105tki relacji, w kt\u00f3rych opowiadano o tym, jak nacjonalistyczne boj\u00f3wki robi\u0142y “porz\u0105dek” z – cytuj\u0119 oryginaln\u0105 nomenklatur\u0119 – “\u017bydziakami”. W jednej, kt\u00f3ra szczeg\u00f3lnie zapad\u0142a mi w pami\u0119\u0107, pisano, \u017ce po “interwencji” byli oni w takim stanie, \u017ce do szpitala musia\u0142o odwie\u017a\u0107 ich pogotowie.<\/span><\/p>\n

Wiceminister Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego Bronis\u0142aw \u017bongo\u0142\u0142owicz pisa\u0142 we wspomnieniach o inspiratorach anty\u017cydowskich akcji: “Prowodyrzy na ulice nie wychodz\u0105, lecz kieruj\u0105 ruchawk\u0105 z dom\u00f3w i telefon\u00f3w, za\u015b sztab g\u0142\u00f3wny – Dmowski, Stro\u0144ski, Rybarski itd. Nie daj\u0105 si\u0119 uj\u0105\u0107”. Wskaza\u0142 tu na lider\u00f3w Stronnictwa Narodowego. Czy anty\u017cydowska przemoc na uczelniach by\u0142a spontaniczna, czy raczej stanowi\u0142a element palety sterowanych odg\u00f3rnie dzia\u0142a\u0144 politycznych?<\/span><\/strong><\/p>\n

M\u0142odzie\u017c oczywi\u015bcie dzia\u0142a z “potrzeby serca” – nie robi\u0142a nic wbrew sobie. Natomiast organizowanie anty\u017cydowskich akcji na uniwersytetach by\u0142o elementem polityki ruchu narodowego. Podobne dzia\u0142ania organizowano te\u017c poza uczelniami. Mam tu na my\u015bli r\u00f3\u017cne pikiety, bojkoty sklep\u00f3w \u017cydowskich, pobicia, niszczenie stragan\u00f3w a nawet zamachy bombowe. Je\u015bli chodzi o te ostatnie, to nie poch\u0142ania\u0142y one oczywi\u015bcie tak wielu ofiar jak dzi\u015b, gdy\u017c “petardy” – jak m\u00f3wiono wtedy o \u0142adunkach wybuchowych – nie mia\u0142y takiej mocy niszczenia. Ale zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce jedna b\u0105d\u017a dwie osoby gin\u0119\u0142y, a wiele odnosi\u0142o rany. Dochodzi\u0142o te\u017c do pogrom\u00f3w. Najwi\u0119kszy z nich mia\u0142 miejsce w marcu 1936 r. w Przytyku niedaleko Radomia. Przemoc na uniwersytetach – w gruncie rzeczy – by\u0142a kontynuacj\u0105 przemocy kierowanej przeciwko \u017bydom w ca\u0142ym kraju.<\/span><\/p>\n

W jednej z ulotek ONR z lat 30. mo\u017cna przeczyta\u0107, \u017ce “wstr\u0119tne pa\u0142karstwo” – autorzy mieli tu oczywi\u015bcie na my\u015bli bicie \u017byd\u00f3w – przed kt\u00f3rym wzdraga si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwo, to w rzeczywisto\u015bci “pi\u0119kna walka o uwolnienie narodu z \u017cydowskich wi\u0119z\u00f3w”. Ci m\u0142odzi ludzie naprawd\u0119 postrzegali samych siebie jak bohater\u00f3w?<\/span><\/strong><\/p>\n

Dr hab. Piotr Os\u0119ka fot. East News\/Stanis\u0142aw Kowalczuk<\/span><\/em><\/p>\n

\"DrOczywi\u015bcie. Sta\u0142 za tym bardzo prosty psychologiczny mechanizm, o kt\u00f3rym wspomnia\u0142em wcze\u015bniej. Stosuj\u0105c przemoc upajali si\u0119 w\u0142asn\u0105 w\u0142adz\u0105 w przekonaniu, \u017ce robi\u0105 to w szczytnym celu. A przemoc bardzo \u0142atwo si\u0119 samousprawiedliwia. Nie znam te\u017c \u017cadnych relacji, kt\u00f3re by m\u00f3wi\u0142y o tym, \u017ce ci studenci odczuwali jaki\u015b \u017cal b\u0105d\u017a skruch\u0119 z powodu tego, co robili. Ale po latach narodowcy niech\u0119tnie wspominali o udziale w nagonkach anty\u017cydowskich. Szczeg\u00f3lnie, \u017ce po Holokau\u015bcie przyznawa\u0107 si\u0119 do czego\u015b takiego by\u0142o – delikatnie rzecz ujmuj\u0105c – niezr\u0119cznie. Czyta\u0142em wspomnienia ziemian – cz\u0119sto byli oni narodowcami – kt\u00f3rzy raczej bagatelizowali swoje m\u0142odzie\u0144cze zaanga\u017cowanie przeciwko \u017bydom. Pisali, \u017ce to by\u0142y takie “g\u0142upie pomys\u0142y”, albo \u017ce niekiedy “za bardzo ich ponosi\u0142a fantazja”…<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

czytaj dalej tu: Dr hab. Piotr Os\u0119ka: Polscy nacjonali\u015bci podziwiali nazist\u00f3w <\/a><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dr hab. Piotr Os\u0119ka: Polscy nacjonali\u015bci podziwiali nazist\u00f3w Piotr Os\u0119ka Studentki przed Politechnik\u0105 Warszawsk\u0105 rozdaj\u0105 ulotki w czasie og\u00f3lnoakademickiego wiecu przeciw wyst\u0105pieniom litewskich nacjonalist\u00f3w w Kowne, 1930 r. (fot. NAC \/ ) O anty\u017cydowskich akcjach w polskiej nacjonalistycznej prasie pisano z nieskrywan\u0105 dum\u0105. Czyta\u0142em dziesi\u0105tki relacji, w kt\u00f3rych opowiadano o tym, jak nacjonalistyczne boj\u00f3wki robi\u0142y […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46910"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=46910"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46910\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":46925,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46910\/revisions\/46925"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=46910"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=46910"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=46910"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}