{"id":47107,"date":"2016-10-06T17:09:08","date_gmt":"2016-10-06T15:09:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=47107"},"modified":"2016-10-05T15:17:13","modified_gmt":"2016-10-05T13:17:13","slug":"06-09-7","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=47107","title":{"rendered":"\u201eNIDPAS BE-LUBLIN\u201d (WYDRUKOWANO W LUBLINIE) \u2013 TAJEMNICE \u017bYDOWSKICH STARYCH DRUK\u00d3W"},"content":{"rendered":"
\"\u017bydowski<\/a>\u201eNIDPAS BE-LUBLIN\u201d (WYDRUKOWANO W LUBLINIE) \u2013 TAJEMNICE \u017bYDOWSKICH STARYCH DRUK\u00d3W<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

\"\"\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Magdalena Bendowska<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Historia drukarstwa hebrajskiego w Rzeczypospolitej rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w pierwszej po\u0142owie XVI wieku. Po krakowskiej oficynie braci Halicz\u00f3w, przysz\u0142a kolej na za\u0142o\u017cenie drukarni w Lublinie. Sztuk\u0119 t\u0142oczenia ksi\u0105\u017cek przywi\u00f3z\u0142 tam z Pragi Chajim Szachor<\/span><\/strong><\/p>\n

\"Wide<\/p>\n

Drukarnie lubelskie dzia\u0142a\u0142y do po\u0142owy XVII w., jednak pod koniec tego stulecia zaprzesta\u0142y produkcji ksi\u0105\u017cek. Przez 150 lat spod pras drukarskich wysz\u0142o tam ok. 240 dzie\u0142, w tym przede wszystkim pierwsze na ziemiach polskich wydanie Talmudu Babilo\u0144skiego. To w Lublinie po raz pierwszy w Rzeczypospolitej ukaza\u0142a si\u0119 Hagada na Pesach, Pi\u0119cioksi\u0105g, zbi\u00f3r respons\u00f3w rabinackich oraz pierwszy w dziejach \u017cydowski podr\u0119cznik dla kaznodziej\u00f3w. Wyt\u0142oczono tam kilka wa\u017cnych dzie\u0142 kabalistycznych, przede wszystkim pierwsze na ziemiach polskich wydanie Zoharu. Opr\u00f3cz ksi\u0105\u017cek po hebrajsku, dla mniej wykszta\u0142conych odbiorc\u00f3w, drukowano w j\u0119zyku jidysz. O pierwszych lubelskich tytu\u0142ach jidyszowych, niezachowanych do naszych czas\u00f3w, dowiadujemy si\u0119 z list zawarto\u015bci bibliotek \u017cydowskich w Mantui, sporz\u0105dzonych pod koniec XVI wieku na \u017c\u0105danie Inkwizycji. Wynika z nich, \u017ce lubelskie ksi\u0105\u017cki w jidysz i po hebrajsku trafia\u0142y do W\u0142och wkr\u00f3tce po ich wydrukowaniu.<\/span><\/p>\n

Informacje zawarte na kartach tytu\u0142owych druk\u00f3w lubelskich cz\u0119sto \u015bci\u015ble powi\u0105zane s\u0105 z histori\u0105 Polski. Drukarze podaj\u0105, za panowania jakiego kr\u00f3la ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka albo informuj\u0105 o okresach bezkr\u00f3lewia. W kolofonach bywaj\u0105 podawane nawet daty dzienne rozpocz\u0119cia i uko\u0144czenia druku ksi\u0105\u017cki. Mo\u017cna znale\u017a\u0107 tam tak\u017ce szczeg\u00f3\u0142owe informacje o drukarzach, zecerach i korektorach. Analiza tych danych pozwala na odtworzenie historii typografii hebrajskiej w Polsce, a tak\u017ce umo\u017cliwia ustalenie o\u015brodk\u00f3w, w kt\u00f3rych pracowali w\u0119drowni drukarze.<\/span><\/p>\n

Stare ksi\u0119gi \u017cydowskie zazwyczaj wzbudzaj\u0105 du\u017ce zainteresowanie os\u00f3b nieznaj\u0105cych alfabetu hebrajskiego i prowokuj\u0105 wiele pyta\u0144: dlaczego nie wida\u0107 daty wydania, jak i gdzie j\u0105 ukryto? dlaczego w drukach pojawiaj\u0105 si\u0119 trzy rodzaje czcionek o r\u00f3\u017cnym kszta\u0142cie i co oznacza u\u017cycie ka\u017cdej z nich? jak poradzono sobie z numeracj\u0105 stron? jak tworzono tytu\u0142y wydawanych dzie\u0142? Na te i inne pytania postaram si\u0119 odpowiedzie\u0107 podczas prezentacji.<\/span><\/p>\n

Sygnety drukarskie zamieszczane w \u017cydowskich ksi\u0105\u017ckach t\u0142oczonych w Lublinie w XVI i XVII wieku:<\/span><\/p>\n

\"MediumCz\u0142owiek przy studni wyci\u0105gaj\u0105cy wiadro z wod\u0105, hebrajskie inicja\u0142y drukarza Szlomo Zalmana ben Jaakowa Kalmankesa Jafe z Turobina<\/span><\/em><\/p>\n

\"Medium
\nG\u00f3rna cz\u0119\u015b\u0107 tu\u0142owia jelenia i dwie ryby zwr\u00f3cone w przeciwnych kierunkach. Litery hebrajskie s\u0105 inicja\u0142ami drukarza Cwi ben Awrahama Kalonimosa Jafe<\/span><\/em><\/p>\n

\"Medium
\nSygnet przedstawiaj\u0105cy \u015awi\u0105tyni\u0119 Jerozolimsk\u0105 u\u017cywany przez Kalonimosa ben Mordechaja Jafe oraz Cwi ben Awrahama Kalonimosa Jafe<\/span><\/em><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eNIDPAS BE-LUBLIN\u201d (WYDRUKOWANO W LUBLINIE) \u2013 TAJEMNICE \u017bYDOWSKICH STARYCH DRUK\u00d3W \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Magdalena Bendowska Historia drukarstwa hebrajskiego w Rzeczypospolitej rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w pierwszej po\u0142owie XVI wieku. Po krakowskiej oficynie braci Halicz\u00f3w, przysz\u0142a kolej na za\u0142o\u017cenie drukarni w Lublinie. Sztuk\u0119 t\u0142oczenia ksi\u0105\u017cek przywi\u00f3z\u0142 tam z Pragi Chajim Szachor Drukarnie lubelskie dzia\u0142a\u0142y do po\u0142owy XVII w., jednak pod […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47107"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=47107"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47107\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":47111,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47107\/revisions\/47111"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=47107"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=47107"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=47107"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}