{"id":47345,"date":"2016-10-13T17:09:54","date_gmt":"2016-10-13T15:09:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=47345"},"modified":"2016-10-13T08:07:13","modified_gmt":"2016-10-13T06:07:13","slug":"47345","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=47345","title":{"rendered":"AN JAGIELSKI. CZ\u0141OWIEK, KT\u00d3RY WIE WSZYSTKO O SYNAGOGACH I \u017bYDOWSKICH CMENTARZACH"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>AN JAGIELSKI. CZ\u0141OWIEK, KT\u00d3RY WIE WSZYSTKO O SYNAGOGACH I \u017bYDOWSKICH CMENTARZACH<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Krzysztof Bielawski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Pewnego dnia przypadkiem zajrza\u0142 do zrujnowanej synagogi. Poczu\u0142 si\u0119 nieswojo i wyszed\u0142. Jednak ta kr\u00f3tka wizyta nie dawa\u0142a mu spokoju. Tak zrodzi\u0142a si\u0119 jego pasja badania \u017cydowskich zabytk\u00f3w.<\/strong><\/span><\/p>\n

By\u0142a to synagoga w Tarnobrzegu, ale kiedy to si\u0119 sta\u0142o, dzi\u015b dok\u0142adnie nie wiadomo. Jan Jagielski marszczy czo\u0142o i pr\u00f3buje sobie przypomnie\u0107.<\/span><\/p>\n

\u2013 Do tej synagogi musia\u0142em wej\u015b\u0107 zapewne w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych \u2013 m\u00f3wi Jan Jagielski. Zacz\u0105\u0142 je\u017adzi\u0107 po kraju. Pracowa\u0142 jako geolog, zatem okazji do podr\u00f3\u017cy nie brakowa\u0142o. Odnajdowa\u0142 zrujnowane synagogi i zaro\u015bni\u0119te cmentarze \u017cydowskie. Zbiera\u0142 informacje, fotografowa\u0142, robi\u0142 notatki. Nie by\u0142o jeszcze Internetu. Brakowa\u0142o te\u017c ksi\u0105\u017cek o historii \u017byd\u00f3w, a przewodniki turystyczne pomija\u0142y synagogi i inne judaika. Cz\u0119sto jedyn\u0105 metod\u0105 poszukiwa\u0144 by\u0142 przyjazd do miasta i rozpytywanie mieszka\u0144c\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\"Ilustracja\"Jan Jagielski (fot. Krzysztof Bielawski)<\/em><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Podobn\u0105 \u2013 cho\u0107 znacznie kr\u00f3tsz\u0105 \u2013 drog\u0119 przeszed\u0142 Chuck Fishman, ameryka\u0144ski fotograf, kt\u00f3ry w 1975 r. przyjecha\u0142 do Polski.<\/span>
\n \u2013 Nauczy\u0142em si\u0119 pyta\u0144 typu: \u201eGdzie jest bo\u017cnica, gdzie cmentarz \u017cydowski?\u201d. Odpowiedzi\u0105 by\u0142o: \u201eNie ma\u201d \u2013 wspomina Chuck Fishman \u2013 Spytasz 20 os\u00f3b i dostaniesz 19 odpowiedzi \u201eNie ma\u201d, ale mo\u017ce trafisz na jedn\u0105, kt\u00f3ra co\u015b wska\u017ce. Mo\u017ce uda Ci si\u0119 zobaczy\u0107 jaki\u015b budynek, \u015blad po mezuzie. I tak kawa\u0142ek po kawa\u0142ku\u2026<\/span><\/p>\n

Na pytania ludzie nie zawsze reagowali przychylnie. Bali si\u0119, \u017ce kto\u015b zabierze im synagog\u0119 zamienion\u0105 na magazyn czy mieszkanie, na odrzwiach kt\u00f3rego nieraz widnia\u0142 \u015blad po zerwanej mezuzie. Po Marcu ’68 nasili\u0142 si\u0119 antysemityzm.<\/span><\/p>\n

\u2013 W ma\u0142ych miejscowo\u015bciach, kiedy pyta\u0142em o cmentarz \u017cydowski, to wszyscy na mnie dziwnie patrzyli. Najpierw pytali: \u201ePan jest…?\u201d \u2013 zawieszali g\u0142os. \u201eZ Warszawy\u201d \u2013 odpowiada\u0142em. \u201eAle pan jest…\u201d. \u201eNie, nie jestem \u017bydem\u201d \u2013 opowiada\u0142 po latach Jan Jagielski w wywiadzie dla \u201eMidrasza”.<\/span><\/p>\n

\u017bydowski Uniwersytet Lataj\u0105cy i Spo\u0142eczny Komitet Opieki<\/strong><\/span><\/p>\n

Pod koniec lat 70. powsta\u0142 \u017bydowski Uniwersytet Lataj\u0105cy \u2013 nielegalna grupa samokszta\u0142ceniowa po\u015bwi\u0119cona sprawom \u017cydowskim. Jagielski mia\u0142 ju\u017c wtedy du\u017c\u0105 wiedz\u0119, w \u017bUL-u prowadzi\u0142 wyk\u0142ady o \u017cydowskich zabytkach. Spotyka\u0142 si\u0119 z Monik\u0105 Krajewsk\u0105, zafascynowan\u0105 sztuk\u0105 sepulkraln\u0105 polskich \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Coraz wi\u0119cej os\u00f3b zdawa\u0142o sobie spraw\u0119 z katastrofalnego stanu synagog i cmentarzy \u017cydowskich. W 1981 r. \u2013 na fali solidarno\u015bciowej \u201eodwil\u017cy\u201d \u2013\u00ad kilku dzia\u0142aczy powo\u0142a\u0142o do \u017cycia Spo\u0142eczny Komitet Opieki nad Cmentarzami i Zabytkami Kultury \u017bydowskiej. Jan Jagielski by\u0142 jednym z jego za\u0142o\u017cycieli.<\/span><\/p>\n

Jan Jagielski i Stanis\u0142aw Krajewski odczytuj\u0105 macewy na cmentarzu w Kazimierzu Dolnym (fot. Monika Krajewska)<\/em><\/span><\/p>\n

\u2013 Stworzyli\u015bmy grup\u0119, kt\u00f3ra mia\u0142a si\u0119 zaj\u0105\u0107 cmentarzem \u017cydowskim w Warszawie przy ul. Okopowej. Ale od razu by\u0142o jasne, \u017ce nie mo\u017cemy zajmowa\u0107 si\u0119 jedynie tym cmentarzem, bo przecie\u017c ratowania wymaga\u0142y setki innych obiekt\u00f3w \u2013 opowiada Jan Jagielski \u2013 By\u0142y to ju\u017c lata Solidarno\u015bci, ukazywa\u0142 si\u0119 \u201eTygodnik Solidarno\u015b\u0107\u201d. Zamie\u015bcili\u015bmy w nim apel o przysy\u0142anie informacji o cmentarzach, synagogach itp. Powsta\u0142a grupa wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, m.in. Maciej \u0141agiewski z Wroc\u0142awia czy Adam Penkalla z Radomia.<\/span>
\n Pomimo trudnej sytuacji w kraju, komitet dzia\u0142a\u0142 pr\u0119\u017cnie. Dzi\u0119ki zebranym funduszom odnawia\u0142 nagrobki, porz\u0105dkowa\u0142 cmentarze, udziela\u0142 porad, organizowa\u0142 odczyty. Wyda\u0142 broszur\u0119 w j\u0119zyku polskim i angielskim, w kt\u00f3rej apelowa\u0142 o opiek\u0119 nad synagogami i cmentarzami.<\/span><\/p>\n

Jan Jagielski z dzia\u0142aczami TSK\u017b pod tablic\u0105 upami\u0119tniaj\u0105c\u0105 Icchoka Malmeda (fot. G. R\u00f3\u017ca\u0144ski\/zbiory TSK\u017b)<\/span><\/em><\/p>\n

czytaj dalej tu: JAN JAGIELSKI….WIE WSZYSTKO O SYNAGOGACH I \u017bYDOWSKICH CMENTARZACH<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

AN JAGIELSKI. CZ\u0141OWIEK, KT\u00d3RY WIE WSZYSTKO O SYNAGOGACH I \u017bYDOWSKICH CMENTARZACH Krzysztof Bielawski Pewnego dnia przypadkiem zajrza\u0142 do zrujnowanej synagogi. Poczu\u0142 si\u0119 nieswojo i wyszed\u0142. Jednak ta kr\u00f3tka wizyta nie dawa\u0142a mu spokoju. Tak zrodzi\u0142a si\u0119 jego pasja badania \u017cydowskich zabytk\u00f3w. By\u0142a to synagoga w Tarnobrzegu, ale kiedy to si\u0119 sta\u0142o, dzi\u015b dok\u0142adnie nie wiadomo. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47345"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=47345"}],"version-history":[{"count":21,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47345\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":47348,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47345\/revisions\/47348"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=47345"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=47345"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=47345"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}