{"id":48167,"date":"2016-11-16T17:09:42","date_gmt":"2016-11-16T15:09:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=48167"},"modified":"2016-11-15T08:24:27","modified_gmt":"2016-11-15T06:24:27","slug":"16-09-10","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=48167","title":{"rendered":"Wi\u0119cej ni\u017c pogrom. Wywiad z re\u017cyserami filmu \u201ePrzy Planty 7\/9\u201d"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Wi\u0119cej ni\u017c pogrom. Wywiad z re\u017cyserami filmu \u201ePrzy Planty 7\/9\u201d<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

MICHA\u0141 BOJANOWSKI<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

“Przy Planty 7\/9” re\u017c. Micha\u0142 Jaskulski i Lawrence Loewinger<\/em><\/span><\/p>\n

22 CZERWCA ODBY\u0141A SI\u0118 PREMIERA FILMU \u201ePRZY PLANTY 7\/9\u201d W RE\u017bYSERII LAWRENCE LOEWINGERA I MICHA\u0141A JASKULSKIEGO. CI, KT\u00d3RZY LICZYLI NA KOLEJNE STARCIE W PRZEPYCHANCE O PRAWD\u0118 NA TEMAT POGROMU KIELECKIEGO, B\u0118D\u0104 ZAWIEDZENI.<\/span><\/strong><\/p>\n

MICHA\u0141 BOJANOWSKI: SK\u0104D POMYS\u0141 NA FILM O BOGDANIE Z KIELC?<\/strong><\/span><\/p>\n

Lawrence Loewinger: Na pocz\u0105tku chcia\u0142em pokaza\u0107 ameryka\u0144skiego artyst\u0119, kt\u00f3ry pracowa\u0142 nad pomnikiem upami\u0119tniaj\u0105cym pogrom, ale na konferencji prasowej dotycz\u0105cej pomnika w Kielcach pozna\u0142em Bogdana Bia\u0142ka, redaktora naczelnego \u201eCharakter\u00f3w\u201d i cho\u0107 nie rozumia\u0142em nic z tego, co m\u00f3wi\u0142 po polsku, od razu sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce w tym cz\u0142owieku jest co\u015b niezwyk\u0142ego, przykuwaj\u0105cego uwag\u0119, bardzo ciekawego. Mia\u0142 w sobie pasj\u0119 i poczucie moralnego obowi\u0105zku. Gdy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce historia pomnika nie jest zbyt interesuj\u0105ca, skupili\u015bmy nasz\u0105 uwag\u0119 na Bogdanie, ale nadal nie by\u0142 on centraln\u0105 postaci\u0105 filmu. Sta\u0142 si\u0119 ni\u0105 dopiero 3 lata p\u00f3\u017aniej.<\/span><\/p>\n

\u201ePrzy Planty 7\/9\u201d<\/span><\/em><\/p>\n

O CZYM W\u0141A\u015aCIWIE JEST WASZ FILM?<\/span><\/p>\n

LL: Zdecydowali\u015bmy nakr\u0119ci\u0107 film o konkretnym cz\u0142owieku i jego misji budowania pojednania mi\u0119dzy Polakami i \u017bydami. Nie chcieli\u015bmy pokaza\u0107 historii pogromu, a wieloletni wysi\u0142ek Bogdana, \u017ceby zmieni\u0107 co\u015b w \u015bwiadomo\u015bci ludzi. Interesowa\u0142a nas ta relatywnie ma\u0142a grupa os\u00f3b, kt\u00f3ra wraz z nim prowadzi w\u0142asn\u0105, niespecjalnie g\u0142o\u015bn\u0105 krucjat\u0119 inicjuj\u0105c\u0105 dialog, \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 Kielce ze spo\u0142eczno\u015bci\u0105 \u017cydowsk\u0105 na \u015bwiecie. Chcieli\u015bmy pokaza\u0107, jak oddzia\u0142uje to chocia\u017cby na mieszka\u0144c\u00f3w miasta. Nawet Jan Gross przyzna\u0142, \u017ce jest zaskoczony zmianami, kt\u00f3re tam zasz\u0142y, \u017ce nie ma ju\u017c cho\u0107by antysemickich graffiti na murach.<\/span><\/p>\n

Micha\u0142 Jaskulski: Kiedy mia\u0142 powsta\u0107 pomnik, zrodzi\u0142o si\u0119 wok\u00f3\u0142 niego wiele kontrowersji. Pytano, czy powinno si\u0119 w og\u00f3le upami\u0119tnia\u0107 pogrom? Za\u017carcie dyskutowano, czy by\u0142a to sowiecka prowokacja. M\u00f3wiono, \u017ce przecie\u017c nikt nie wie, co dok\u0142adnie si\u0119 wydarzy\u0142o. I tak dalej. Mogli\u015bmy zrobi\u0107 film, kt\u00f3ry pokaza\u0142by, jak \u017bydzi i Polacy si\u0119 k\u0142\u00f3c\u0105, przedstawi\u0107 obraz tego, \u017ce po 60 latach temat pogromu wywo\u0142uje gor\u0105ce emocje bez sensownych wniosk\u00f3w. Tymczasem Bogdan nada\u0142 sens ca\u0142ej historii.<\/span><\/p>\n

CO NAJBARDZIEJ WAS ZADZIWI\u0141O?<\/span><\/p>\n

MJ: Bogdan m\u00f3wi\u0142 o wsp\u00f3\u0142czuciu zar\u00f3wno dla \u017byd\u00f3w, jak i dla Polak\u00f3w, co nie jest typowe. Jego spojrzenie wykracza poza \u017cydowsk\u0105 czy polsk\u0105 perspektyw\u0119, patrzy na ludzi przede wszystkim przez pryzmat ich cz\u0142owiecze\u0144stwa. O wojnie zazwyczaj my\u015blimy bardzo kategorycznie, skrupulatnie dzielimy ofiary na nasze i ich, a gdy pojawia si\u0119 w\u0105tek \u017cydowski, zaczyna si\u0119 zazwyczaj awantura. Bogdan zwraca uwag\u0119 na co\u015b innego:<\/span><\/p>\n

w Polsce nie mamy empatii nawet dla samych siebie.<\/span>
\n Nie zastanawiamy si\u0119 nad tym, jaki straszny wp\u0142yw wywar\u0142a na nas wojna \u2013 patrz\u0105c z perspektywy g\u0142odu, strachu o w\u0142asne \u017cycie, czy tego, jak uk\u0142ada\u0142y si\u0119 relacje mi\u0119dzy Polakami a \u017bydami. Na stosunek Polak\u00f3w do \u017byd\u00f3w wp\u0142yn\u0119\u0142o te\u017c to, \u017ce narzucono im rzeczywisto\u015b\u0107, gdzie \u017byd nie by\u0142 cz\u0142owiekiem. Mo\u017cna go by\u0142o bezkarnie ograbi\u0107, zgwa\u0142ci\u0107, zamordowa\u0107. Jedyna rzecz, jakiej Polakom zabroniono robi\u0107 w stosunku do \u017byd\u00f3w, to pomaga\u0107 im. To jest perspektywa, kt\u00f3ra pozwala w jakim\u015b stopniu zrozumie\u0107 postaw\u0119 wielu os\u00f3b.<\/span><\/p>\n

UKAZYWANIE W FILMIE G\u0141\u00d3WNIE POGL\u0104D\u00d3W BOGDANA DAJE Z\u0141UDZENIE, \u017bE WI\u0118KSZO\u015a\u0106 MIESZKA\u0143C\u00d3W KIELC REPREZENTUJE PODOBNE POGL\u0104DY.<\/span><\/p>\n

MJ: Ludzie, kt\u00f3rzy naprawd\u0119 my\u015bl\u0105, \u017ce powinni wypowiedzie\u0107 si\u0119 w kwestii pogromu, to z regu\u0142y starsze osoby, kt\u00f3re nie mog\u0142y o nim m\u00f3wi\u0107 przez lata komunizmu. Nie by\u0142o dost\u0119pu do dokument\u00f3w, utajnionych ze wzgl\u0119du na udzia\u0142 w pogromie milicji i wojska. Dlatego ca\u0142e pokolenia wychowa\u0142y si\u0119 wierz\u0105c w teorie konspiracyjne i g\u0142o\u015bno to teraz manifestuj\u0105. Inni nie podejmuj\u0105 tematu w og\u00f3le, bo po prostu nie wiedz\u0105 o nim za du\u017co. Nawet je\u015bli spojrzy si\u0119 na artyku\u0142 o pogromie w polskiej wersji Wikipedii, znaczna jego cz\u0119\u015b\u0107 to teorie konspiracyjne. Nie pr\u00f3buje si\u0119 zrozumie\u0107 tamtych czas\u00f3w.<\/span><\/p>\n

POJAWIAJ\u0104 SI\u0118 W FILMIE DWAJ STARSI PANOWIE, KT\u00d3RZY \u017b\u0104DAJ\u0104 PRAWDY.<\/span><\/p>\n

MJ: To s\u0105 te same osoby, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej przychodz\u0105 na debat\u0119. Nale\u017c\u0105 do stowarzyszenia, kt\u00f3re broni dobrego imienia Polski. Krzycz\u0105, \u017ce wszystko jest win\u0105 \u017byd\u00f3w, \u017ce \u017bydzi zorganizowali pogrom. Szukali\u015bmy ludzi, kt\u00f3rzy reprezentuj\u0105 takie pogl\u0105dy, \u017ceby te\u017c mog\u0142y si\u0119 wypowiedzie\u0107. Twierdzili, \u017ce wi\u0119cej os\u00f3b chcia\u0142o przyj\u015b\u0107, ale jednak si\u0119 nie pojawili.<\/span><\/p>\n

PYTALI\u015aCIE OSOBY OCALA\u0141E Z POGROMU O ICH STOSUNEK DO TYCH TEORII? W FILMIE JASNO POKAZUJECIE, \u017bE ZOSTALI ZAATAKOWANI PRZEZ T\u0141UM ZWYK\u0141YCH LUDZI.<\/span><\/p>\n

LL: Nie, oni w og\u00f3le si\u0119 do tych teorii nie odwo\u0142ywali. Ocalali m\u00f3wi\u0105 o swoich osobistych do\u015bwiadczeniach, nie o przyczynach. To, co pokazujemy w filmie, bazuje na relacjach ocala\u0142ych i \u015bwiadk\u00f3w. Pokazywanie teorii spiskowych, na kt\u00f3re jak dot\u0105d nie ma twardych dowod\u00f3w, by\u0142oby rozsiewaniem miejskich legend.<\/span><\/p>\n

MJ: Je\u017celi w m\u00f3wieniu o pogromie g\u0142\u00f3wnym tematem uczynisz mo\u017cliw\u0105 prowokacj\u0119, co to w\u0142a\u015bciwie zmieni? Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce pojawiaj\u0105 si\u0119 w ko\u0144cu dokumenty, kt\u00f3re udowadniaj\u0105 t\u0119 teori\u0119. Co to zmieni? Nic. W dalszym ci\u0105gu w masakrze brali udzia\u0142 mieszka\u0144cy Kielc. Cywile, wojskowi, milicjanci, zwykli ludzie, o kt\u00f3rych \u015bwiadkowie opowiadaj\u0105 w filmie. Jest tam wiele kobiet, walcz\u0105cych na przyk\u0142ad o kilka opakowa\u0144 cukru.<\/span><\/p>\n

NIE SKUPIACIE SI\u0118 JEDNAK NA TYM.<\/span><\/p>\n

LL: Zale\u017ca\u0142o nam, \u017ceby mo\u017cliwie dok\u0142adnie ukaza\u0107 histori\u0119 pogromu od \u015brodka. Przygl\u0105damy si\u0119 dynamice historycznego wydarzania, ale wa\u017cniejsze jest mierzenie si\u0119 ludzi z problemem. Na przyk\u0142ad Piotr Piwowarczyk, kt\u00f3rego dziadek aktywnie uczestniczy\u0142 w pogromie, m\u00f3wi na ko\u0144cu filmu o w\u0142asnym b\u00f3lu i o tym, \u017ce z\u0142o wraca do ciebie z podwojon\u0105 si\u0142\u0105.<\/span><\/p>\n

MJ: Wyja\u015bnienie przyczyn i przebiegu pogromu jest zadaniem historyk\u00f3w. Naszym by\u0142o pokazanie, jak sobie radzi\u0107 z tym, co wydarzy\u0142o si\u0119 w przesz\u0142o\u015bci. Rok temu, kiedy ko\u0144czyli\u015bmy kr\u0119ci\u0107 film, przypada\u0142a dziesi\u0105ta rocznica powstania Stowarzyszenia im. Jana Karskiego, za\u0142o\u017conego przez Bogdana. Podczas uroczysto\u015bci pewna kobieta powiedzia\u0142a, \u017ce ma \u017cydowskie korzenie i po wojnie czu\u0142a si\u0119 zupe\u0142nie samotna, a teraz widz\u0105c, co robi stowarzyszenie, czuje si\u0119, jakby znowu mia\u0142a rodzin\u0119. Zrozumia\u0142em wtedy, \u017ce pami\u0119\u0107 to troska o drugiego cz\u0142owieka, o jego rodzin\u0119, jego b\u00f3l. Zadaniem filmowca jest poszukiwanie \u015bwiat\u0142a, ukazywanie, \u017ce rozmowa o przesz\u0142o\u015bci nie musi wywo\u0142ywa\u0107 nowych spor\u00f3w, ale mo\u017ce prowadzi\u0107 do czego\u015b pozytywnego, budowania wi\u0119zi, wsp\u00f3lnoty.<\/span><\/p>\n

\n
\n