{"id":48514,"date":"2016-11-26T17:05:37","date_gmt":"2016-11-26T15:05:37","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=48514"},"modified":"2016-11-27T07:32:05","modified_gmt":"2016-11-27T05:32:05","slug":"29-09-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=48514","title":{"rendered":"FA\u0141SZERZE PIEPRZU – HISTORIA RODZINNA – MONIKA SZNAJDERMAN"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>FA\u0141SZERZE PIEPRZU – HISTORIA RODZINNA – MONIKA SZNAJDERMAN<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n
\n

\"\"<\/p>\n

Ze wst\u0119pem Martina Pollacka.<\/span><\/p>\n

“Wbrew tytu\u0142owi, to nie jest ksi\u0105\u017cka historyczna. To ksi\u0105\u017cka o pami\u0119ci. A w\u0142a\u015bciwie o dw\u00f3ch pami\u0119ciach, kt\u00f3re si\u0119 w \u017cadnym miejscu nie spotykaj\u0105. I o losach, kt\u00f3re od stuleci toczy\u0142y si\u0119 r\u00f3wnolegle, nigdy razem. Losach moich dw\u00f3ch rodzin – polskiej i \u017cydowskiej”.<\/span><\/em><\/p>\n

Autorka<\/em><\/p>\n

Ze wst\u0119pu:<\/strong><\/span><\/p>\n

“Zanim autor rozpocznie prac\u0119 nad opowiedzeniem swojej rodzinnej historii, zastanawia si\u0119, po co w og\u00f3le to robi. Czy nie by\u0142oby lepiej, w ka\u017cdym razie dla naszej psychicznej r\u00f3wnowagi, pozostawi\u0107 niekt\u00f3rych spraw w spokoju i przykry\u0107 ich milczeniem? Czy nie by\u0142oby m\u0105drzej t\u0119 lub inn\u0105 osob\u0119 zostawi\u0107 w \u0142askawym (albo te\u017c zawstydzaj\u0105cym) zapomnieniu? W ko\u0144cu nikt nie mo\u017ce od nas \u017c\u0105da\u0107, by\u015bmy si\u0119 do wszystkiego dokopali i wszystko bez wyj\u0105tku ujawnili, tak\u017ce najczarniejsze plamy i najtragiczniejsze rozdzia\u0142y przesz\u0142o\u015bci. A mo\u017ce jednak tak? Mo\u017ce to nasz obowi\u0105zek? Mimo \u017ce przys\u0142owie poucza, \u017ce mowa jest srebrem, a milczenie z\u0142otem?<\/span>
\n Monika Sznajderman zdecydowa\u0142a si\u0119 na srebro, na otwarto\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 bez w\u0105tpienia i bez przesady mo\u017cna nazwa\u0107 bezpardonow\u0105. Tak\u017ce wobec siebie.<\/span>
\n Zas\u0142uguje tym na nasz bezgraniczny podziw. Opowie\u015b\u0107 o jej \u017cydowskiej i polskiej rodzinie jest dzie\u0142em literackim, a jednocze\u015bnie wa\u017cnym dokumentem historycznym. To tak jak z kropl\u0105, w kt\u00f3rej mo\u017cna zobaczy\u0107 ca\u0142e morze:<\/span>
\n Monice Sznajderman uda\u0142o si\u0119 w ma\u0142ym, w\u0105skim wycinku rodzinnej historii pokaza\u0107 tragiczn\u0105 histori\u0119 Polski XX wieku, jej ciemne i ponure karty, ale tak\u017ce du\u017co wielkich chwil”.<\/span>
\n Martin Pollack<\/span><\/p>\n

\"\"
\nTo jest jedyny w swoim rodzaju \u017cydowsko-polski dwuportret rodzinny. \u017bydowska po\u0142owa jest przejmuj\u0105ca, a polska fascynuj\u0105ca. Dla ka\u017cdego, kto chce naprawd\u0119 wiedzie\u0107 i pr\u00f3buje zrozumie\u0107.<\/span><\/em><\/p>\n

Henryk Grynberg<\/em>
\n\"\"<\/p>\n

\u201eFa\u0142szerze pieprzu\u201d to niezwyk\u0142a ksi\u0105\u017cka pokazuj\u0105ca spl\u0105tane polskie losy i zawik\u0142ane historie rodzinne. Autorka z czu\u0142o\u015bci\u0105 opisuje rodzin\u0119 swojego Ojca, o kt\u00f3rej w domu si\u0119 nie m\u00f3wi\u0142o. Pieczo\u0142owicie odtwarza losy \u017cydowskich przodk\u00f3w, odnajduj\u0105c \u015blady ich istnienia w przedwojennej prasie, archiwach, zapisach hipotecznych, ksi\u0105\u017ckach telefonicznych. Analizuje stare fotografie i zbiera \u015blady rozproszone pomi\u0119dzy Miedzeszynem, warszawskim gettem, Radomiem, Z\u0142oczowem, O\u015bwi\u0119cimiem i Australi\u0105, odtwarzaj\u0105c \u015bwiaty ich \u017cycia i ich \u015bmierci.<\/em><\/span>
\n Z tak\u0105 sam\u0105 troskliwo\u015bci\u0105 opisuje przodk\u00f3w Matki z malowniczej polsko-sakso\u0144skiej rodziny. Wspomnienia i anegdoty o \u017cyciu kilku pokole\u0144 Lachert\u00f3w towarzyszy\u0142y autorce od dzieci\u0144stwa: ojciec rodu, kt\u00f3ry wygra\u0142 w karty karet\u0119 i spory maj\u0105tek, s\u0142awny architekt, dyrektor wielkiego koncernu w carskiej Rosji, prominentny dzia\u0142acz Stronnictwa Narodowego. Ich dzieje tocz\u0105 si\u0119 w Warszawie, w Moskwie, na Wo\u0142yniu, wreszcie \u2013 w maj\u0105tku Ciechanki na Lubelszczy\u017anie.<\/em><\/span>
\n Monika Sznajderman odtwarza oba te \u015bwiaty z mi\u0142o\u015bci\u0105 i pietyzmem, u\u015bwiadamiaj\u0105c nam zar\u00f3wno ulotno\u015b\u0107 istnienia, jak i z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 polskich to\u017csamo\u015bci oraz warto\u015b\u0107 i znaczenie pami\u0119ci.<\/em><\/span><\/p>\n

prof. Barbara Engelking<\/em><\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

“Dwa nurty okupacyjnego \u017cycia – \u017cydowski i polski – nie mia\u0142y niemal \u017cadnych punkt\u00f3w wsp\u00f3lnych”. To chyba najsmutniejsze zdanie tej \u015bwietnej, ale okropnie smutnej ksi\u0105\u017cki. Monika Sznajderman precyzyjnie i skrupulatnie rekonstruuje losy swojej nieomal bez wyj\u0105tku wymordowanej rodziny \u017cydowskiej, a r\u00f3wnolegle przygl\u0105da si\u0119 losom swojej rodziny polskiej, kt\u00f3rej cz\u0142onkowie nie wyszli z wielkiej wojny bez szwanku, ale ocalili \u017cycie. Poza osob\u0105 autorki, kt\u00f3ra nosi w sobie obydwie pami\u0119ci, niewiele b\u0119dzie tu punkt\u00f3w wsp\u00f3lnych. Wbrew ch\u0119tnie dzi\u015b powtarzanym, pokrzepiaj\u0105cym frazesom o wsp\u00f3lnej historii i wsp\u00f3lnym \u017cyciu pod jednym polskim niebem, a zw\u0142aszcza o wsp\u00f3lnocie okupacyjnego losu, \u017bydzi i Polacy \u017cyli przez wieki oddzielnie.<\/span><\/em>
\n “Le\u017c\u0105ce po s\u0105siedzku Ciechanki [dw\u00f3r i maj\u0105tek Lachert\u00f3w, dziadk\u00f3w ze strony matki – pp] i \u0141\u0119czn\u0105 [typowy sztetl, w ca\u0142o\u015bci wymordowany w akcji likwidacyjnej latem 1942 roku] zamieszkiwa\u0142y dwa osobne, odr\u0119bne, nieznaj\u0105ce si\u0119 narody. Nieznaj\u0105ce i niepragn\u0105ce si\u0119 pozna\u0107. Od wiek\u00f3w losy polski i \u017cydowski toczy\u0142y swe wody oddalonymi od siebie korytami”. Tak by\u0142o do ko\u0144ca: do ko\u0144ca polskich \u017byd\u00f3w i do ko\u0144ca przedwojennej Polski. Tak jest i dzisiaj, bo tak\u017ce dzisiaj pami\u0119\u0107 polsk\u0105 i pami\u0119\u0107 \u017cydowsk\u0105 coraz trudniej ze sob\u0105 pogodzi\u0107. Nie uzgodni\u0107 – bo to jest niemo\u017cliwe, ale sprawi\u0107, by istnia\u0142y obok siebie, jako dwie r\u00f3wnoprawne, chocia\u017c zupe\u0142nie pami\u0119ci tutejszej historii, tego, co si\u0119 wydarzy\u0142o. Bez lukrowania i fa\u0142szywej pociechy, \u017ce by\u0142o lepiej, \u017ce by\u0142o bardziej razem ni\u017c osobno, \u017ce nie by\u0142o tak \u017ale, \u017ce je\u015bli idzie o wojn\u0119, to w og\u00f3lnym zarysie by\u0142o w\u0142a\u015bciwie prawie symetrycznie, \u017ce w sumie jeste\u015bmy do siebie tacy podobni…<\/span><\/em><\/p>\n

Monice to si\u0119 udaje, st\u0105d i “Fa\u0142szerze pieprzu’, ale i ona “nie wie, jak ma to wszystko pouk\u0142ada\u0107 w sobie i pomie\u015bci\u0107”. Udaje jej si\u0119, bo nosi w sobie obydwie pami\u0119ci. Ale, trzeba to powiedzie\u0107, jest w Polsce raczej wyj\u0105tkiem, ni\u017c regu\u0142\u0105. Ilu nas jeszcze tutaj pozosta\u0142o z \u017cydowsk\u0105 pami\u0119ci\u0105 i pami\u0119ci\u0105 \u017cydowskiej katastrofy? Ilu Polak\u00f3w, z ich polsk\u0105 pami\u0119ci\u0105 ostatniej wojny i coraz silniej idealizowanego Dwudziestolecia, pami\u0119ta na co dzie\u0144 o \u017cydowskiej katastrofie i o \u017cydowskiej nieobecno\u015bci? W \u0141\u0119cznej, gdzie przera\u017aliwa pustka starego rynku straszy, jakby ‘akcja’ zako\u0144czy\u0142a si\u0119 wczoraj? W Radomiu, gdzie istnienia 1\/3 przedwojennych mieszka\u0144c\u00f3w nie upami\u0119tnia \u017caden pomnik?<\/span><\/em><\/p>\n

Jak w takiej sytuacji znale\u017a\u0107 styczn\u0105, punkt r\u00f3wnowagi, miejsca wsp\u00f3lne? Jak por\u00f3wna\u0107 zag\u0142ad\u0119 \u017cydowskiej \u0141\u0119cznej, Radomia, Warszawy, Lublina, Falenicy, \u015ar\u00f3dborowa – z rozpadem i w ko\u0144cu zag\u0142ad\u0105 ziemia\u0144skiego \u015bwiata? Czy por\u00f3wnania, pomiary, pr\u00f3by por\u00f3wnania ci\u0119\u017caru maj\u0105 jaki\u015b sens? Zapytam: czy maj\u0105 sens w dzisiejszej Polsce, coraz bardziej homogenicznej, coraz bardziej narodowej, coraz g\u0142\u0119biej – mimo up\u0142ywu lat – zanurzonej w historii i w\u0142asnej martyrologii i coraz mniej i mniej \u017cydowskiej? To tylko gar\u015b\u0107 pyta\u0144, kr\u00f3tki szkic z lektury. Pyta\u0144, od kt\u00f3rych, wydaje mi si\u0119, nie uciekniemy, bo one nas z\u0142api\u0105: na Muranowie, pod lubelskim zamkiem, w zau\u0142kach starego Radomia, na pustej parceli w Miedzeszynie. Albo – to bardzo mo\u017cliwe – nie z\u0142api\u0105 nas wcale. Takie prawo statystyki.<\/span><\/em><\/p>\n

Piotr Pazinski (Facebook)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

FA\u0141SZERZE PIEPRZU – HISTORIA RODZINNA – MONIKA SZNAJDERMAN Ze wst\u0119pem Martina Pollacka. “Wbrew tytu\u0142owi, to nie jest ksi\u0105\u017cka historyczna. To ksi\u0105\u017cka o pami\u0119ci. A w\u0142a\u015bciwie o dw\u00f3ch pami\u0119ciach, kt\u00f3re si\u0119 w \u017cadnym miejscu nie spotykaj\u0105. I o losach, kt\u00f3re od stuleci toczy\u0142y si\u0119 r\u00f3wnolegle, nigdy razem. Losach moich dw\u00f3ch rodzin – polskiej i \u017cydowskiej”. Autorka […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48514"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=48514"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48514\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48551,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48514\/revisions\/48551"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=48514"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=48514"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=48514"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}