{"id":48975,"date":"2016-12-18T17:09:46","date_gmt":"2016-12-18T15:09:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=48975"},"modified":"2016-12-15T15:07:03","modified_gmt":"2016-12-15T13:07:03","slug":"18-09-11","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=48975","title":{"rendered":"AGUNA ZNACZY LITERATURA"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>AGUNA ZNACZY LITERATURA<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

\"\" MICHA\u0141 SOWI\u0143SKI<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Agnon przekuwa stan bolesnego zawieszenia i nieprzystawalno\u015bci w literatur\u0119 najwy\u017cszej pr\u00f3by \u2013 jego proza to zbi\u00f3r fascynuj\u0105cych opowie\u015bci o uniwersum pisma.<\/strong><\/em><\/p>\n

Aby lepiej zrozumie\u0107 proz\u0119 Szmuela Josefa Agnona, nale\u017ca\u0142oby w pierwszej kolejno\u015bci przyjrze\u0107 si\u0119 pseudonimowi, kt\u00f3ry wybra\u0142 sobie na pocz\u0105tku kariery literackiej. Urodzony w ma\u0142ym galicyjskim miasteczku w 1887 r., najbardziej zas\u0142u\u017cony pisarz literatury hebrajskiej przyszed\u0142 na \u015bwiat pod nazwiskiem Czaczkes. Dopiero gdy debiutowa\u0142 w 1909 r. opowiadaniem \u201ePorzucone \u017cony\u201d, przyj\u0105\u0142 przydomek Agnon, kt\u00f3ry zaczerpn\u0105\u0142 z tytu\u0142u swojego tekstu, brzmi\u0105cego po hebrajsku Aguna. To stary termin prawniczy, oznaczaj\u0105cy kobiet\u0119, kt\u00f3rej m\u0105\u017c w taki czy inny spos\u00f3b zagin\u0105\u0142 (w wyniku przypadku b\u0105d\u017a na wojnie). Taka kobieta nie jest ani rozw\u00f3dk\u0105, ani wdow\u0105, a nieobecno\u015b\u0107 m\u0119\u017ca (kt\u00f3ry najprawdopodobniej nie \u017cyje, ale nie ma mo\u017cliwo\u015bci potwierdzenia tego) sprawia, \u017ce jej status \u017cony r\u00f3wnie\u017c zostaje zawieszony. Jak sugeruje Piotr Pazi\u0144ski, t\u0142umacz w\u0142a\u015bnie wydanego zbioru opowiada\u0144 izraelskiego noblisty, kondycj\u0119 aguny mo\u017cna z powodzeniem rozszerzy\u0107 tak\u017ce na samego pisarza, a nawet na status przedwojennych \u017cydowskich intelektualist\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Dla Agnona jednak owo prawno-egzystencjalne limbo, stan permanentnego zawieszenia, z kt\u00f3rego nie ma wyj\u015bcia, staje si\u0119 podstawow\u0105 sytuacj\u0105 literack\u0105.<\/span><\/p>\n

\u201ePrzypowie\u015b\u0107 o skrybie i inne opowiadania\u201d, tom kr\u00f3tkich utwor\u00f3w prozatorskich, w kt\u00f3rych Agnon ca\u0142e \u017cycie si\u0119 specjalizowa\u0142, jest dopiero drug\u0105 pozycj\u0105 tego autora wydan\u0105 po polsku (nie licz\u0105c pojedynczych rzeczy publikowanych w czasopismach). S\u0142aba obecno\u015b\u0107 w Polsce pisarza nagrodzonego w 1966 r. Nagrod\u0105 Nobla t\u0142umaczona jest przede wszystkim kontekstem historycznym \u2013 wydarzenia marcowe skutecznie powstrzyma\u0142y wydawc\u00f3w przed publikacj\u0105 w okresie, w kt\u00f3rym by\u0142o o nim szczeg\u00f3lnie g\u0142o\u015bno. Nie t\u0142umaczy to jednak, dlaczego tak p\u00f3\u017ano nadrabiane s\u0105 te zaleg\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n

\u00a0W przestrzeni literatury hebrajskiej status Agnona jest tyle\u017c niepodwa\u017calny, ile problematyczny. Uwa\u017cany za ojca za\u0142o\u017cyciela nowoczesnej prozy izraelskiej, szybko mianowany na klasyka \u2013 jego wizerunek widnia\u0142 nawet na banknocie pi\u0119\u0107dziesi\u0119cioszeklowym. I jak to zazwyczaj bywa z klasykami \u2013 zyska\u0142 powszechny szacunek, ale zosta\u0142 przesuni\u0119ty na bezpieczn\u0105 i oswojon\u0105 pozycj\u0119 autora znanego, ale ma\u0142o czytanego. By\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce dla kolejnych pokole\u0144 powojennych izraelskich pisarzy jego j\u0119zyk by\u0142 nieco zbyt archaiczny, mocno zakorzeniony w sferze religijnej, a jego proza, rozpi\u0119ta mi\u0119dzy trudnymi pocz\u0105tkami budowania izraelskiego pa\u0144stwa a wspomnieniami galicyjskiej prowincji, okaza\u0142a si\u0119 zbyt anachroniczna. Amos Oz (przytaczany przez Pazi\u0144skiego w pos\u0142owiu) twierdzi, \u017ce Agnon by\u0142 dla niego jednocze\u015bnie b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwem i przekle\u0144stwem, od kt\u00f3rego, bezskutecznie, pr\u00f3bowa\u0142 si\u0119 ca\u0142e \u017cycie uwolni\u0107.<\/span><\/p>\n

Kontekst prawodawcy i za\u0142o\u017cyciela nowoczesnej literatury izraelskiej jest bez w\u0105tpienia bardzo wa\u017cny, jednak\u017ce dzi\u015b, prawie p\u00f3\u0142 wieku po \u015bmierci Agnona, warto spojrze\u0107 na jego proz\u0119 inaczej, traktuj\u0105c powa\u017cnie konsekwencje, jakie p\u0142yn\u0105 z wyboru takiego, a nie innego pseudonimu. Niemal\u017ce wszystkie opowiadania zgromadzone w tomie \u201ePrzypowie\u015b\u0107 o skrybie…\u201d oscyluj\u0105 wok\u00f3\u0142 problemu ksi\u0119gi i tekstu. Zawieszaj\u0105c na moment olbrzymi\u0105 \u017cydowsk\u0105 tradycj\u0119, w kt\u00f3rej Agnon by\u0142 bez reszty zanurzony, mo\u017cna potraktowa\u0107 je jako fascynuj\u0105ce opowie\u015bci o samym uniwersum pisma. \u015awietnym tego przyk\u0142adem jest p\u00f3\u017ane opowiadanie \u201eNa wieki\u201d. Jego bohaterem jest Adiel Amze, izraelski uczony, kt\u00f3ry ca\u0142e \u017cycie po\u015bwi\u0119ci\u0142 zg\u0142\u0119bianiu historii zniszczonego przed wiekami miasta Gomlidata. Obsesyjna precyzja oraz podporz\u0105dkowanie \u017cycia dzie\u0142u przywodz\u0105 na my\u015bl ze\u015bwiecczon\u0105 wersj\u0119 talmudycznego m\u0119drca studiuj\u0105cego bez ko\u0144ca Tor\u0119 i jej komentarze. Gdy poznajemy Amzego, jest on ju\u017c bliski uko\u0144czenia swojego opus magnum, brakuje mu jednak ostatniego szczeg\u00f3\u0142u, wi\u0119c odwleka w niesko\u0144czono\u015b\u0107 publikacj\u0119 ksi\u0105\u017cki.<\/span>
\n I tu wracamy do kwestii aguny, czyli zawieszenia. \u201eCzy autor, kt\u00f3ry odk\u0142ada wydanie swojego dzie\u0142a, nie przypomina m\u0119drca, dla kt\u00f3rego odwlekanie jest b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwem?\u201d \u2013 pyta narrator opowiadania. Zdanie to doskonale opisuje kondycj\u0119 Agnona, kt\u00f3ry przekuwa \u00f3w stan problematycznego i bolesnego zawieszenia w b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo niesko\u0144czonej potencjonalno\u015bci \u2013 przestrze\u0144 literatury najwy\u017cszej pr\u00f3by. Przeczytany w ten spos\u00f3b nie tylko przestaje by\u0107 przykurzonym klasykiem, a wr\u0119cz wyrasta na jednego z najwa\u017cniejszych pisarzy nowoczesno\u015bci.<\/span><\/p>\n

Szmuel Josef Agnon, PRZYPOWIE\u015a\u0106 O SKRYBIE I INNE OPOWIADANIA, prze\u0142. Piotr Pazi\u0144ski, Nisza, Warszawa 2016<\/a><\/em><\/strong><\/span>
\n\"\"ARTYKU\u0141 POCHODZI Z NUMERU: TP 51-52\/2016<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

AGUNA ZNACZY LITERATURA MICHA\u0141 SOWI\u0143SKI Agnon przekuwa stan bolesnego zawieszenia i nieprzystawalno\u015bci w literatur\u0119 najwy\u017cszej pr\u00f3by \u2013 jego proza to zbi\u00f3r fascynuj\u0105cych opowie\u015bci o uniwersum pisma. Aby lepiej zrozumie\u0107 proz\u0119 Szmuela Josefa Agnona, nale\u017ca\u0142oby w pierwszej kolejno\u015bci przyjrze\u0107 si\u0119 pseudonimowi, kt\u00f3ry wybra\u0142 sobie na pocz\u0105tku kariery literackiej. Urodzony w ma\u0142ym galicyjskim miasteczku w 1887 r., […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48975"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=48975"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48975\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48983,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48975\/revisions\/48983"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=48975"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=48975"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=48975"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}