{"id":49710,"date":"2017-01-21T17:09:06","date_gmt":"2017-01-21T15:09:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=49710"},"modified":"2017-01-18T14:05:24","modified_gmt":"2017-01-18T12:05:24","slug":"21-09-13","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=49710","title":{"rendered":"M\u00f3j rabin"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>M\u00f3j rabin<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Zuzanna Radzik<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

<\/p>\n

To chyba dzi\u015b, ale nagle nie jestem pewna. Przegrzebuj\u0119 nerwowo szuflady, \u017ceby mi\u0119dzy rentgenem kota, starymi legitymacjami i indeksami znale\u017a\u0107 stary paszport. Zgadza si\u0119, dzi\u015b mija dziesi\u0119\u0107 lat od czasu, gdy rabin prof. Michael Signer zamiesza\u0142 w moim \u017cyciu. Dok\u0142adniej dziesi\u0119\u0107 lat od chwili, gdy dot\u0142uk\u0142am si\u0119 autobusem z wielk\u0105 walizk\u0105 do South Bend w stanie Indiana, by studiowa\u0107 pod jego kierunkiem. M\u00f3j rabin, zawsze tak o nim m\u00f3wi\u0142am i m\u00f3wi\u0119 do dzi\u015b. W te par\u0119 miesi\u0119cy pootwiera\u0142 przede mn\u0105 tyle \u015bwiat\u00f3w.<\/strong><\/span><\/p>\n

Pierwszy raz spotkali\u015bmy si\u0119 w Krakowie, gdzie wsp\u00f3\u0142organizowa\u0142 seminarium chrze\u015bcija\u0144sko-\u017cydowskie dla student\u00f3w teologii i szk\u00f3\u0142 rabinicznych z Polski, Niemiec i Stan\u00f3w Zjednoczonych. Z przej\u0119cia, ale te\u017c dlatego, \u017ce niespecjalnie przyk\u0142ada\u0142am si\u0119 do nauki w liceum, ledwo m\u00f3wi\u0142am po angielsku. Z pewno\u015bci\u0105 nie na tyle, by opowiedzie\u0107 mu wszystko to chcia\u0142am, by by\u0107 partnerk\u0105 do rozmowy jak\u0105 chcia\u0142abym z nim odby\u0107. Wykorzystywa\u0142am ka\u017cd\u0105 okazj\u0119, by go s\u0142ucha\u0107, polowa\u0142am na miejsce przy jego stoliku ka\u017cdego ranka przy \u015bniadaniu. Kiedy by\u0142a okazja, cierpliwie s\u0142ucha\u0142, cho\u0107 by\u0142 nas tam t\u0142um.<\/span><\/p>\n

By\u0142 jednym z czterech autor\u00f3w deklaracji rabin\u00f3w na temat chrze\u015bcija\u0144stwa, s\u0142ynnego Dabru Emet, kt\u00f3re ukaza\u0142o si\u0119 zaledwie trzy lata wcze\u015bniej, w 2000 r.. Deklaracj\u0119 wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 po latach zaanga\u017cowania w dialog chrze\u015bcija\u0144sko-\u017cydowski, wsp\u00f3lnych dni skupienia, formacyjnych spotka\u0144 seminarzyst\u00f3w i student\u00f3w rabinicznych, dialog\u00f3w ksi\u0119\u017cy z rabinami. Zainteresowanie \u015bredniowieczn\u0105 interpretacj\u0105 Pisma \u015awi\u0119tego pchn\u0119\u0142o go jako m\u0142odego rabina do dalszych studi\u00f3w, a te odby\u0142 w Toronto pod kierunkiem o. Leonarda Boyle OP. To by\u0142o jego wprowadzenie w dialog chrze\u015bcija\u0144sko-\u017cydowski i na poziomie osobistej relacji w profesorem i naukowo, bo zajmowa\u0142 si\u0119 tym jak \u015bredniowieczne interpretacje Pisma \u015bwi\u0119tego przez chrze\u015bcijan i \u017cyd\u00f3w s\u0105 od siebie zale\u017cne, spl\u0105tane wzajemnymi wp\u0142ywami i polemikami. Ostatecznie doktorat pisa\u0142 o Hugonie od \u015awi\u0119tego Wiktora. Z czasem, z kalifornijskiej uczelni rabinicznej przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do zimnej Indiany (jego \u017cona wci\u0105\u017c nie mog\u0142a uwierzy\u0107, jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce wyl\u0105dowali na tej wsi) i zosta\u0142 jedynym rabinem pracuj\u0105cym na wydziale teologii na bardzo katolickim Uniwersytecie Notre Dame. Tam r\u00f3wnie\u017c bra\u0142 pod swoje skrzyd\u0142a i tych, kt\u00f3rzy zajmowali si\u0119 podobn\u0105 tematyk\u0105, jak i nas, kt\u00f3rych zajmowa\u0142y wsp\u00f3\u0142czesne relacje chrze\u015bcija\u0144sko-\u017cydowskie. Stara\u0142 si\u0119 stwarza\u0107 jak najwi\u0119cej okazji by chrze\u015bcija\u0144scy i \u017cydowscy teologowie musieli zaanga\u017cowa\u0107 si\u0119 w dialog twarz\u0105 w twarz, a nie tylko pisz\u0105c artyku\u0142y.<\/span><\/p>\n

Seminaria dla m\u0142odych chrze\u015bcija\u0144skich i \u017cydowskich adept\u00f3w teologii stara\u0142 si\u0119 organizowa\u0107 co dwa lata. Dzi\u0119ki temu po Krakowie spotkali\u015bmy si\u0119 zn\u00f3w w Norymberdze. Z j\u0119zykiem sz\u0142o mi du\u017co lepiej i tak samo nie odst\u0119powa\u0142am go na krok. Opr\u00f3cz tego, \u017ce by\u0142 s\u0142ynnym w chrze\u015bcija\u0144sko-\u017cydowskich kr\u0119gach profesorem, by\u0142 te\u017c ciep\u0142ym, roze\u015bmianym cz\u0142owiekiem. Kiedy ci\u0119 s\u0142ucha\u0142, wydawa\u0142o si\u0119 \u017ce \u015bwiat wok\u00f3\u0142 nie istnieje. \u017bydowsko-niemieckim pojednaniem w wymiarze religijnym zajmowa\u0142 si\u0119 od lat, spotykaj\u0105c si\u0119 z grup\u0105 niemieckich teolog\u00f3w i ksi\u0119\u017cy. W Norymberdze przygl\u0105da\u0142am si\u0119 uwa\u017cnie jego przyja\u017ani z ks. Hanspeterem Heinzem, zbudowanej na latach trudnych i wa\u017cnych rozm\u00f3w. Czu\u0107 by\u0142o, \u017ce dla obu fundamentem jest wiara, blisko\u015b\u0107 jaka ich \u0142\u0105czy\u0142a niewiele bez tego znaczy\u0142a.<\/span><\/p>\n

Kiedy si\u0119 spotkali\u015bmy po raz pierwszy, dopiero sko\u0144czy\u0142am pierwszy rok studi\u00f3w, do Norynbergi przyjecha\u0142am za\u015b z tematem i szkicem bibliografii do pracy magisterskiej. Chcia\u0142am, \u017ceby powiedzia\u0142, co z tego warto kupi\u0107, bo nic nie by\u0142o dost\u0119pne w polskich bibliotekach. Kupi\u0107? \u2013 zdziwi\u0142 si\u0119. To zupe\u0142nie bez sensu, naj\u0142atwiej b\u0119dzie jak do nas przyjedziesz, mamy wspania\u0142\u0105 bibliotek\u0119. Wykpi\u0142am ten pomys\u0142, bo jak niby i za co, ale on poprosi\u0142, \u017ceby da\u0107 mu troch\u0119 czasu na zastanowienie si\u0119, jak to zorganizowa\u0107. By\u0142 cudowny, ale roztrzepany. To jego \u017cona Betty przekuwa\u0142a mistrzowsko jego wizje w twardy logistyczny plan. Dlatego znajomi radzili, \u017cebym si\u0119 nie przywi\u0105zywa\u0142a do my\u015bli, \u017ce to za\u0142atwi. Najpewniej ju\u017c zapomnia\u0142, m\u00f3wili studz\u0105c moje nadzieje. Jednak p\u00f3\u0142 roku p\u00f3\u017aniej jego sekretarka wys\u0142a\u0142a maila z pytaniem, czy chc\u0119 przyjecha\u0107 na semestr czy na dwa, bo w\u0142a\u015bnie wype\u0142nia moje wnioski wizowe. Wszystko by\u0142o gotowe.<\/span><\/p>\n

I tak dziesi\u0119\u0107 lat temu wyl\u0105dowa\u0142am na pi\u0119knym kampusie, s\u0105siaduj\u0105cym z ma\u0142ym nudnym miasteczkiem w p\u0142askiej jak st\u00f3\u0142 Indianie, \u017ceby studiowa\u0107 pod jego kierunkiem. Na cotygodniowe spotkanie w jego gabinecie wpada\u0142am z zeszytem zapisanym notatkami i pytaniami, a wychodzi\u0142am z torbami ksi\u0105\u017cek do przeczytania. Wraca\u0142am zn\u00f3w, oszo\u0142omiona lekturami kt\u00f3re zada\u0142. \u201eCzemu nikt mi nie powiedzia\u0142 do tej pory, \u017ce mo\u017cna tak czyta\u0107 \u015bw. Paw\u0142a\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142am podekscytowana, a on u\u015bmiechaj\u0105c si\u0119 zdejmowa\u0142 z p\u00f3\u0142ki kolejne pozycje. To by\u0142 gor\u0105czkowy czas, zach\u0142anny. Siedzia\u0142am w bibliotece, a\u017c zamykali p\u00f3\u017an\u0105 noc\u0105, nawet w niedziele. Zasypia\u0142am wcze\u015bnie zm\u0119czona nadmiarem lektur w obcym j\u0119zyku. Na zaj\u0119ciach kaza\u0142 nam prowadzi\u0107 dzienniczek refleksji na temat lektur, kt\u00f3ry sprawdza\u0142 co miesi\u0105c. Mam do dzi\u015b jego d\u0142ugie komentarze do moich nieporadnych refleksji. Do dzi\u015b mam te\u017c w pud\u0142ach kser\u00f3wki ksi\u0105\u017cek z jego podkre\u015bleniami i segregator z wyst\u0105pieniami na zamkni\u0119tej watyka\u0144skiej konferencji, kt\u00f3rych mie\u0107 nie powinnam, ale wiedzia\u0142, \u017ce ten temat chrystologii w kontek\u015bcie dialogu bardzo mnie interesuje. Dzi\u015b jego wykrzykniki i komentarze na marginesach s\u0105 bezcenne.<\/span><\/p>\n

Nie by\u0142 jednak tylko profesorem. \u015amiali si\u0119 z Betty, \u017ce mnie adoptowali i maj\u0105 nadziej\u0119, \u017ce moi rodzice nie maj\u0105 nic przeciwko temu. Je\u017adzi\u0142y\u015bmy z Betty na Farmers Market prowadz\u0105c nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 rozmowy o zdrowym \u017cywieniu, zgarniali mnie po zaj\u0119ciach na sushi i w weekend na nale\u015bniki. Chodzili\u015bmy do kina i pubu, a kiedy odprowadza\u0142am go na parking popo\u0142udniami po zaj\u0119ciach cierpliwie wys\u0142uchiwa\u0142 moich szczeniackich rozwa\u017ca\u0144, co dalej robi\u0107 w \u017cyciu, kim by\u0107, czego chc\u0119 i co mog\u0119. Ca\u0142y on, kt\u00f3ry cierpliwo\u015bci\u0105 i pasj\u0105 formowa\u0142 student\u00f3w. Jego \u017cona wielokrotnie podkre\u015bla\u0142a, \u017ce zamiast tego powinien wi\u0119cej pisa\u0107, ale macha\u0142 r\u0119k\u0105, bo uwa\u017ca\u0142, \u017ce studenci s\u0105 wa\u017cniejsi od pisania ksi\u0105\u017cek. Korzysta\u0142am z jego czasu i uwagi bezwstydnie.<\/span><\/p>\n

Wiedzia\u0142, \u017ce prawdziwy dialog mi\u0119dzyreligijny robi\u0105 mi\u0119dzy sob\u0105 ludzie wierz\u0105cy. Nie zapomn\u0119, kiedy oprowadzaj\u0105c mnie po wydziale zaprowadzi\u0142 do kaplicy m\u00f3wi\u0105c: tu b\u0119dziesz codziennie, msza jest odprawiana w po\u0142udnie. W\u0142a\u015bciwie zawstydzi\u0142o mnie, \u017ce zak\u0142ada, \u017ce bywam na mszy codziennie. To nie by\u0142o akurat prawd\u0105. Cho\u0107 faktycznie, w intelektualno-duchowej ekscytacji jaka mi towarzyszy\u0142a w tych miesi\u0105cach, kaplica sta\u0142a si\u0119 wa\u017cnym adresem. Pami\u0119tam te\u017c inny moment, pewnie podczas kt\u00f3rej\u015b z serii rozm\u00f3w o dialogu chrze\u015bcija\u0144sko-\u017cydowski jako takim. Powiedzia\u0142 jako\u015b nagle i bardzo, bardzo powa\u017cnie, \u017ce przychodz\u0105 czasem w dialogu momenty wielkiej fascynacji t\u0105 drug\u0105 tradycj\u0105, ale \u017ceby nigdy przenigdy nie przesz\u0142a mi przez my\u015bl konwersja. Masz wiedzie\u0107 sk\u0105d przychodzisz, stamt\u0105d czerpa\u0107. Nie wiem czy czym\u015b wtedy zas\u0142u\u017cy\u0142am na tak\u0105 przestrog\u0119, czy po prostu postanowi\u0142 podzieli\u0107 si\u0119 rad\u0105 na \u017cycie. Jednak spos\u00f3b w jaki to powiedzia\u0142 sprawi\u0142, \u017ce pami\u0119tam to do dzi\u015b.<\/span><\/p>\n

Gdy nasz wsp\u00f3lny czas studiowania zbli\u017ca\u0142 si\u0119 do ko\u0144ca, przedstawi\u0142 mnie go\u015bcinnie wyk\u0142adaj\u0105cej izraelskiej profesorce jako swoj\u0105 studentk\u0119, kt\u00f3ra za rok b\u0119dzie studiowa\u0142a w Jerozolimie. \u2013 Co takiego? Musimy porozmawia\u0107 \u2013 chrz\u0105kn\u0119\u0142am i odci\u0105gn\u0119\u0142am go na bok. \u2013 A, no w\u0142a\u015bnie, zapomnia\u0142em ci powiedzie\u0107, uwa\u017cam \u017ce to \u015bwietny pomys\u0142. Przyjd\u017a jutro, to pogadamy \u2013 odpowiedzia\u0142 niedbale. Przysz\u0142am, ale by\u0142am z\u0142a, nie chcia\u0142am tam jecha\u0107, mieszka\u0107 ani studiowa\u0107. Marzy\u0142am o presti\u017cowym angielskim programie o relacjach chrze\u015bcija\u0144sko-\u017cydowskich. Michael zach\u0119ca\u0142, pokazywa\u0142 jaki ciekawy program czeka na mnie w Jerozolimie, \u017ce b\u0119d\u0119 mog\u0142a postudiowa\u0107 wszystko, o co go tu tak nerwowo wypytuj\u0119. \u2013 Relacje chrze\u015bcija\u0144sko-\u017cydowskie w antyku, przecie\u017c ci\u0105gle do tego wracamy w naszych rozmowach \u2013 przekonywa\u0142. Wreszcie nieco zniecierpliwiony spojrza\u0142 pob\u0142a\u017cliwie ale jako\u015b belfersko i stwierdzi\u0142, \u017ce przecie\u017c mnie zna i nie nadaj\u0119 si\u0119 na te brytyjskie studia, bo nie usiedz\u0119 w bibliotece. A skoro nie usiedz\u0119, to on chcia\u0142by, \u017cebym poza ni\u0105 by\u0142a otoczona przez \u017cydowski \u015bwiat, j\u0119zyk hebrajski, Jerozolim\u0119, r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 synagog. \u017beby to nie by\u0142y tylko studia, ale pakiet do\u015bwiadcze\u0144. Uleg\u0142am, bo w ko\u0144cu relacja mistrz ucze\u0144 zobowi\u0105zuje, ale te\u017c nie wierzy\u0142am, \u017ce si\u0119 uda. Do dzi\u015b podejrzewam, \u017ce to jego rekomendacja (cokolwiek w niej by\u0142o) otworzy\u0142a mi drzwi Uniwersytetu Hebrajskiego. Dwa lata p\u00f3\u017aniej, gdy przeka\u017c\u0119 swojemu kierownikowi studi\u00f3w, \u017ce Michael jest umieraj\u0105cy, b\u0119dziemy przytuleni razem p\u0142aka\u0107 w korytarzu.<\/span><\/p>\n

Zd\u0105\u017cyli\u015bmy jeszcze pojecha\u0107 na jedno wsp\u00f3lne seminarium do Lublina. Tydzie\u0144 p\u00f3\u017aniej wylatywa\u0142am do Jerozolimy, gdzie nie zna\u0142am nikogo. Przykazali jerozolimskim uczestnikom, \u017ce maj\u0105 si\u0119 mn\u0105 opiekowa\u0107. Pogrozili, \u017ce przyjad\u0105 sprawdzi\u0107 czy si\u0119 wywi\u0105zali. W nikim nie mia\u0142am na pocz\u0105tku pobytu takiego oparcia, od wsp\u00f3lnych szabat\u00f3w i \u015bwi\u0105t po \u017cyrowanie wynajmu mieszkania. Zaraz po jego \u015bmierci bieg\u0142am na ich kampus, wiedz\u0105c \u017ce zrozumiej\u0105, co teraz czuj\u0119. Tego dnia Benji poprosi\u0142, \u017cebym z nim ubra\u0142a po modlitwie zw\u00f3j Tory, a kolegom studentom szko\u0142y rabinicznej wyja\u015bni\u0142, \u017ce dzi\u015b jeste\u015bmy we wsp\u00f3lnej \u017ca\u0142obie i nie znajduje lepszego gestu na to, \u017ceby wyrazi\u0107 ile znaczy\u0142 dla nas Michael i co nas po\u0142\u0105czy\u0142o.<\/span><\/p>\n

Nie znosi\u0142am z pocz\u0105tku nauki hebrajskiego, ale widzia\u0142am jak go cieszy\u0142o, \u017ce ju\u017c co\u015b umiem i \u017ce nie m\u00f3wi ale uwa\u017ca, \u017ce powinnam ju\u017c dawno m\u00f3wi\u0107 p\u0142ynnej i rozumie\u0107 wi\u0119cej. Par\u0119 miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest ci\u0119\u017cko chory. Przemog\u0142am niech\u0119\u0107 do j\u0119zyka i ucz\u0105c si\u0119 g\u0142ownie dlatego, \u017ce on tego chcia\u0142.<\/span><\/p>\n

Nie mamy w\u0142a\u015bciwie wsp\u00f3lnych zdj\u0119\u0107, bo mia\u0142o by\u0107 jeszcze tyle okazji. \u017begnali\u015bmy si\u0119 zawsze niedbale, kr\u00f3tki u\u015bcisk i \u201eno to cze\u015b\u0107,\u201d bo jako\u015b nie znosili\u015bmy celebrowania i przed\u0142u\u017cania tych rozsta\u0144. Kiedy widzieli\u015bmy si\u0119 po raz ostatni Betty opowiada\u0142a mi film (ten sam, po raz kolejny) a my patrzyli\u015bmy co jaki\u015b czas na siebie jakby potwierdzaj\u0105c, \u017ce spokojnie, przecie\u017c si\u0119 jeszcze nagadamy.<\/span><\/p>\n

Na kr\u00f3tko by\u0142am tylko jedn\u0105 z wielu jego student\u00f3w, ale da\u0142 mi w tym czasie wi\u0119cej ni\u017c mog\u0142am przyj\u0105\u0107 i zrozumie\u0107. 10 stycznia, dzie\u0144 rocznicy jego \u015bmierci, zbyt \u015bciska gard\u0142o. Dzi\u015b jednak mamy rocznic\u0119 radosn\u0105, pocz\u0105tku kr\u00f3tkiej, wsp\u00f3lnej przygody, kt\u00f3ra radykalnie zmieni\u0142a moje \u017cycie. Niech go moja niezmierna wdzi\u0119czno\u015b\u0107 otula tam, gdzie teraz jest.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

M\u00f3j rabin Zuzanna Radzik To chyba dzi\u015b, ale nagle nie jestem pewna. Przegrzebuj\u0119 nerwowo szuflady, \u017ceby mi\u0119dzy rentgenem kota, starymi legitymacjami i indeksami znale\u017a\u0107 stary paszport. Zgadza si\u0119, dzi\u015b mija dziesi\u0119\u0107 lat od czasu, gdy rabin prof. Michael Signer zamiesza\u0142 w moim \u017cyciu. Dok\u0142adniej dziesi\u0119\u0107 lat od chwili, gdy dot\u0142uk\u0142am si\u0119 autobusem z wielk\u0105 walizk\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49710"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=49710"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49710\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49716,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49710\/revisions\/49716"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=49710"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=49710"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=49710"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}