{"id":49942,"date":"2017-01-31T17:09:33","date_gmt":"2017-01-31T15:09:33","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=49942"},"modified":"2017-01-28T15:58:53","modified_gmt":"2017-01-28T13:58:53","slug":"31-09-6","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=49942","title":{"rendered":"Dlaczego w synagodze Pod Bia\u0142ym Bocianem znajduj\u0105 si\u0119 wizerunki zwierz\u0105t?"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Dlaczego w synagodze Pod Bia\u0142ym Bocianem znajduj\u0105 si\u0119 wizerunki zwierz\u0105t?<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

TYSON HERBERGER<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"NerNer tamid (wieczne \u015bwiat\u0142o) w Synagodze pod Bia\u0142ym Bocianem \/fot. Chidusz<\/em><\/span><\/p>\n

TORA M\u00d3WI: \u201eNIE UCZYNISZ SOBIE POS\u0104GU, ANI \u017bADNEGO OBRAZU TEGO, CO NA NIEBIE WYSOKO, I CO NA ZIEMI NISKO, I CO W WODZIE PONI\u017bEJ ZIEMI\u201d (SZEMOT 20:4). DLACZEGO W TAKIM RAZIE NER TAMID W SYNAGODZE POD BIA\u0141YM BOCIANEM PRZEDSTAWIA WIZERUNKI G\u0141\u00d3W JELENI?<\/strong><\/span><\/p>\n

Jedno z dziesi\u0119ciu przykaza\u0144 zabrania nam przedstawiania wizerunk\u00f3w ludzi, anio\u0142\u00f3w i innych \u201eniebia\u0144skich\u201d postaci. Z kontekstu, w jakim zosta\u0142o zapisane, jasno wynika, \u017ce jest to zabronione, aby\u015bmy nie oddawali czci tym podobiznom jako fa\u0142szywym bo\u017ckom. A jednak od stuleci wiele synagog jest ozdobionych r\u00f3\u017cnorodnymi wizerunkami. S\u0105 to w szczeg\u00f3lno\u015bci obrazy lw\u00f3w (Lew Judy), kt\u00f3re umieszczamy na parochecie wisz\u0105cym przed Aron ha-Kodesz i na sukienkach na Tor\u0119 (takie wizerunki znajdziemy r\u00f3wnie\u017c w naszej ma\u0142ej synagodze). Zwierz\u0119ta s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ikonografii na sklepieniu zrekonstruowanego dachu synagogi w Gwo\u017ad\u017acu w nowym Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich albo na \u015bcianach Synagogi Kupa w Krakowie.<\/span><\/p>\n

W \u015bredniowieczu, aby nie przedstawia\u0107 podobizn ludzi (co by\u0142oby z\u0142amaniem nakazu danego we wspomnianym wersie), malowano sylwetki ludzkie z ptasimi g\u0142owami, poniewa\u017c odwzorowywanie wizerunk\u00f3w zwierz\u0105t bezspornie nie by\u0142o uwa\u017cane za ba\u0142wochwalcze. W hagadzie pochodz\u0105cej z XIII wieku, b\u0119d\u0105cej najstarszym znanym nam aszkenazyjskim ilustrowanym manuskryptem, wszystkie postacie ludzkie przedstawione s\u0105 z g\u0142owami ptak\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Istnieje niewielka grupa rabin\u00f3w przeciwstawiaj\u0105cych si\u0119 przedstawianiu wizerunk\u00f3w zwierz\u0105t, ale powszechnie uznawane s\u0105 one za dopuszczalne i to nie tylko jako malowid\u0142a czy rysunki, ale tak\u017ce w formie wypuk\u0142ych haft\u00f3w i p\u0142askorze\u017ab. Rze\u017aba ca\u0142ej zwierz\u0119cej sylwetki by\u0142aby nieco bardziej problematyczna, ale na Ner Tamid znajduj\u0105 si\u0119 tylko jelenie g\u0142owy, a nie wolno stoj\u0105ce rze\u017aby ca\u0142ych sylwetek.<\/span><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142a hebrajskie, kt\u00f3re poruszaj\u0105 ten problem, to na przyk\u0142ad: Szulchan Aruch 141:6, Mordechaj Awoda Zara 840:84, Diwrej Malkiel 6:2:3, Chochmat Adam 85:7, Cic Eliezer 3:24, Darchej Mosze 141:5 i Natei Gawriel Chanuka 21:4. Na tej li\u015bcie znajdziemy nie tylko nazwiska rabin\u00f3w z nurtu nowoczesnej ortodoksji (modern orthodox), ale tak\u017ce prominentnych przedstawicieli nurtu ultraortodoksyjnego (Charedi), jak rabin Mosze Feinstein (kt\u00f3ry pisze, \u017ce modl\u0105c si\u0119, nie powinni\u015bmy patrze\u0107 na wizerunki namalowane na wschodniej \u015bcianie synagogi \u2013 obostrzenie to oznacza jednak, \u017ce uznaje on pojawianie si\u0119 takich malowide\u0142 w tym w\u0142a\u015bnie miejscu).<\/span><\/p>\n

Jele\u0144 \u2013 czyli \u201ehirsz\u201d w jidysz albo \u201eajal\u201d w hebrajskim (tradycyjnie \u201ehirsz\u201d na hebrajski przek\u0142adany jest jako \u201ecwi\u201d, ale formalnie to niepoprawne, bo s\u0142owo to oznacza gazel\u0119) \u2013 jest jednym ze zwierz\u0105t, kt\u00f3re najcz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105 si\u0119 w sztuce \u017cydowskiej. Jele\u0144 (w t\u0142umaczeniu Cylkowa \u2013 \u0142ania) reprezentowa\u0142 biblijne plemi\u0119 Naftalego, kiedy Jaakow b\u0142ogos\u0142awi\u0142 swoim synom (Bereszit 49).<\/span><\/p>\n

W tym i innych fragmentach Tory jele\u0144 symbolizuje pr\u0119dko\u015b\u0107 i zwinno\u015b\u0107, wyrywaj\u0105ce si\u0119, pe\u0142ne mi\u0142o\u015bci serce, pos\u0142a\u0144ca przynosz\u0105cego dobr\u0105 nowin\u0119, wywo\u0142uje te\u017c inne pozytywne skojarzenia. Powtarzaj\u0105ce si\u0119 w Torze nawi\u0105zania do jelenia jako pokarmu z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 \u015bwiadcz\u0105 o tym, \u017ce jego mi\u0119so jest koszerne. Mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c wskazywa\u0107, \u017ce by\u0142o to po\u017cywienie preferowane przez naszych przodk\u00f3w. Aby pozna\u0107 g\u0142\u0119biej wymienione przeze mnie \u017ar\u00f3d\u0142a (na ten lub ka\u017cdy inny temat), zach\u0119cam do kontaktu.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dlaczego w synagodze Pod Bia\u0142ym Bocianem znajduj\u0105 si\u0119 wizerunki zwierz\u0105t? TYSON HERBERGER Ner tamid (wieczne \u015bwiat\u0142o) w Synagodze pod Bia\u0142ym Bocianem \/fot. Chidusz TORA M\u00d3WI: \u201eNIE UCZYNISZ SOBIE POS\u0104GU, ANI \u017bADNEGO OBRAZU TEGO, CO NA NIEBIE WYSOKO, I CO NA ZIEMI NISKO, I CO W WODZIE PONI\u017bEJ ZIEMI\u201d (SZEMOT 20:4). DLACZEGO W TAKIM RAZIE NER […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49942"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=49942"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49942\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49959,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49942\/revisions\/49959"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=49942"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=49942"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=49942"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}