{"id":50138,"date":"2017-02-06T17:09:59","date_gmt":"2017-02-06T15:09:59","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=50138"},"modified":"2017-02-06T13:03:12","modified_gmt":"2017-02-06T11:03:12","slug":"09-09-11","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=50138","title":{"rendered":"KRWAWA LUNA I \u017bYDOKOMUNA"},"content":{"rendered":"
\"KrytykaPolityczna.pl\"<\/a>KRWAWA LUNA I \u017bYDOKOMUNA<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

PIOTR FORECKI<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Maria Mamona jako Julia Brystiger w filmie \u201eZa\u0107ma\u201d<\/em><\/span><\/p>\n

Potr\u00f3jnie obca \u2013 kobieta, \u017byd\u00f3wka, komunistka \u2013 posta\u0107 Julii Brystiger doskonale obs\u0142uguje polskie fobie i resentymenty.<\/strong><\/span><\/p>\n

Przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 historii polskiego antysemityzmu, mo\u017cna bez wi\u0119kszego wysi\u0142ku zauwa\u017cy\u0107, \u017ce jedn\u0105 z jego figur konstytuuj\u0105cych jest klisza \u201e\u017cydokomuny\u201d \u2013 wzmacniana i uzupe\u0142niana, a przede wszystkim na r\u00f3\u017cne sposoby reprodukowana, pocz\u0105wszy od rewolucji 1905 roku do dzi\u015b. W efekcie sta\u0142a si\u0119 ona spo\u0142eczn\u0105 oczywisto\u015bci\u0105, osnow\u0105 potocznego my\u015blenia o przesz\u0142o\u015bci, kategori\u0105 opisow\u0105 w dyskursie publicystycznym i naukowym, s\u0142owem kluczem w dyskusjach o tzw. stosunkach polsko-\u017cydowskich. Kategoria to tak dobrze przyswojona i zadomowiona, \u017ce jako \u201ezrozumia\u0142a sama przez si\u0119\u201d organizuje my\u015blenie i wyznacza jego struktury.<\/span><\/p>\n

Figura \u201e\u017cydokomuny\u201d jest niezwykle przydatna kszta\u0142towaniu polskiej wsp\u00f3lnoty narodowej. Mo\u017cna wr\u0119cz powiedzie\u0107, \u017ce spo\u015br\u00f3d wszystkich innych antysemickich koncept\u00f3w to w\u0142a\u015bnie ten ma si\u0119 we wsp\u00f3\u0142czesnej Polsce najlepiej. Na jego podstawie mo\u017cna bowiem bagatelizowa\u0107 antysemityzm, twierdz\u0105c, \u017ce by\u0142 on co najwy\u017cej odpowiedzi\u0105 na zaanga\u017cowanie \u017byd\u00f3w w komunizm albo \u017ce owo poj\u0119cie w og\u00f3le nie jest adekwatne do opisu wywo\u0142anej tym zaanga\u017cowaniem zrozumia\u0142ej wrogo\u015bci. \u201e\u017bydokomun\u0105\u201d mo\u017cna usprawiedliwia\u0107 pogromy, powojenne morderstwa oraz inne akty przemocy wobec \u017byd\u00f3w ze strony Polak\u00f3w. T\u0142umaczy\u0107, \u017ce ich ofiarami byli nie \u017bydzi, lecz komuni\u015bci.<\/span><\/p>\n

Kategoria ta doskonale s\u0142u\u017cy tak\u017ce odci\u0105\u017ceniu Polak\u00f3w z w\u0142asnego zaanga\u017cowania w komunizm i udzia\u0142u w \u201enarodzinach systemu w\u0142adzy\u201d. Pozwala traktowa\u0107 jej przedstawicieli jako obcych, co jest zadaniem o tyle u\u0142atwionym, \u017ce sam komunizm traktowany jest przecie\u017c jako organicznie obcy Polakom. Podczas licznych dyskusji na temat r\u00f3\u017cnych form wsp\u00f3\u0142udzia\u0142u Polak\u00f3w w Zag\u0142adzie, pogrom\u00f3w, fali powojennej przemocy wobec \u017byd\u00f3w, mo\u017cna si\u0119 by\u0142o przekona\u0107, \u017ce topos \u201e\u017cydokomuny\u201d s\u0142u\u017cy tak\u017ce ustanawianiu fa\u0142szywej symetrii w rozrachunkach z przesz\u0142o\u015bci\u0105. Na jego podstawie sprawcom pogrom\u00f3w z Jedwabnego i Kielc przeciwstawia si\u0119 bestialskich \u017cydowskich ubek\u00f3w, torturuj\u0105cych i morduj\u0105cych polskich patriot\u00f3w (\u201e\u017co\u0142nierzy wykl\u0119tych\u201d); przes\u0142uchuj\u0105cych i wydaj\u0105cych surowe wyroki \u017cydowskich prokurator\u00f3w i s\u0119dzi\u00f3w. W taki oto spos\u00f3b za pomoc\u0105 kliszy \u201e\u017cydokomuny\u201d od lat obs\u0142uguje si\u0119 te rzekomo bilateralne rachunki krzywd \u2013 my wam, wy nam \u2013 a co za tym idzie: bagatelizuje antysemityzm i uniewa\u017cnia problem polskich zbrodni na \u017bydach.<\/span><\/p>\n

\u201e\u017bydokomun\u0105\u201d mo\u017cna usprawiedliwia\u0107 pogromy, powojenne morderstwa oraz inne akty przemocy wobec \u017byd\u00f3w ze strony Polak\u00f3w.<\/strong><\/p>\n

Poza sam\u0105 narracj\u0105 o krzywdach wyrz\u0105dzonych polskim patriotom przez \u017cydowskich oprawc\u00f3w to w\u0142a\u015bnie ich imiona i nazwiska zajmuj\u0105 wa\u017cne miejsce w strukturze tego toposu. Trudno zreszt\u0105 nawet wyobrazi\u0107 sobie jego tre\u015b\u0107 bez wszystkich emblematycznych dla niego postaci: Jakub Berman, Anatol Fejgin, Roman Romkowski, Stefan Michnik, Helena Woli\u0144ska-Brus, Julia Brystiger, J\u00f3zef R\u00f3\u017ca\u0144ski. Kolejno\u015b\u0107 przypadkowa, ale lista raczej kompletna, o czym mo\u017cna si\u0119 przekona\u0107 cho\u0107by wpisuj\u0105c w internetow\u0105 przegl\u0105dark\u0119 has\u0142o: \u201e\u017cydokomuna\u201d. To w\u0142a\u015bnie oni od lat pe\u0142ni\u0105 przypisane im role ikon w polskim dyskursie antysemickim.<\/span><\/p>\n

\u201ePOETKA TORTUR\u201d<\/strong><\/span><\/p>\n

Spo\u015br\u00f3d tego grona na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje Julia Brystiger, a raczej nie tyle ona sama, co jej spowity stereotypami i poddany mitologizacji wizerunek. Bez w\u0105tpienia racj\u0119 ma bowiem Agnieszka Mrozik, kt\u00f3ra analizuj\u0105c publikacje po\u015bwi\u0119cone \u017cywotom komunistek, dosz\u0142a do wniosku, \u017ce Julia Brystiger to \u201ejedna z najbardziej zdemonizowanych komunistek w Polsce\u201d. Bestia w sp\u00f3dnicy, \u201epoetka tortur\u201d, gorsza od oprawc\u00f3w w obozach koncentracyjnych, a przede wszystkim \u201ekrwawa Luna\u201d. To w\u0142a\u015bnie na ten przydomek mia\u0142a zapracowa\u0107 jako dyrektorka Departamentu V Ministerstwa Bezpiecze\u0144stwa Publicznego, s\u0142yn\u0105c z przypisywanych jej sadystycznych tortur, kt\u00f3re mia\u0142a stosowa\u0107 w trakcie osobi\u015bcie prowadzonych przes\u0142ucha\u0144. Konstrukcj\u0119 jej wizerunku wsp\u00f3\u0142tworz\u0105 tak\u017ce opowie\u015bci o niepohamowanej rozwi\u0105z\u0142o\u015bci seksualnej mierzonej liczb\u0105 kochank\u00f3w, zw\u0142aszcza tych z kr\u0119g\u00f3w elity w\u0142adzy w Polsce doby stalinizmu. Rys postaci uzupe\u0142nia podkre\u015blane za ka\u017cdym razem \u017cydowskie pochodzenie.<\/span><\/p>\n

Oddaj\u0105c raz jeszcze g\u0142os Agnieszce Mrozik nale\u017cy z ca\u0142\u0105 moc\u0105 odnotowa\u0107, \u017ce w tak skonstruowanym obrazie szefowej V Departamentu \u201emieszcz\u0105 si\u0119 wszystkie mo\u017cliwe sensy zakodowane w stereotypowych figurach \u00bbpi\u0119knej \u017byd\u00f3wki\u00ab i \u00bb\u017cydokomunistki\u00ab: demoniczno\u015b\u0107, seksualna wyst\u0119pno\u015b\u0107, zbrodniczo\u015b\u0107\u201d.<\/span><\/p>\n

Trudno si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce jej posta\u0107 sta\u0142a si\u0119 wdzi\u0119cznym i powracaj\u0105cym tematem. Nie dlatego, \u017ce ciekawi i intryguje \u2013 po prostu doskonale obs\u0142uguje polskie fobie i resentymenty. Jako szczeg\u00f3lna przedstawicielka \u201e\u017cydokomuny\u201d bez w\u0105tpienia do tego si\u0119 nadaje. Potr\u00f3jnie obca \u2013 kobieta, \u017byd\u00f3wka, komunistka \u2013 na dodatek \u201ekrwawa\u201d. Nie ma \u201ekrwawego\u201d J\u00f3zka, Stefana, Anatola czy Jakuba. Jest Julia, a w zasadzie Luna, o kt\u00f3rej wiele m\u00f3wi si\u0119 r\u00f3\u017cnymi tekstami polskiej kultury. To jej w swoich publikacjach po\u015bwi\u0119cili uwag\u0119 Przemys\u0142aw S\u0142owi\u0144ski (Boginie z\u0142a, 2010), Tadeusz M. P\u0142u\u017ca\u0144ski (Bestie, 2011), Marek \u0141uszczyna (Zimne, 2014) czy Iwona Kienzler (Krwawa Luna i inni, 2016)<\/span><\/p>\n

Nie ma \u201ekrwawego\u201d J\u00f3zka, Stefana, Anatola czy Jakuba. Jest Julia, a w zasadzie Luna, o kt\u00f3rej wiele m\u00f3wi si\u0119 r\u00f3\u017cnymi tekstami polskiej kultury<\/strong><\/span><\/p>\n

Ju\u017c same te tytu\u0142y ods\u0142aniaj\u0105 zawarto\u015b\u0107 tre\u015bci. Za jedyn\u0105 jak dotychczas pr\u00f3b\u0119 demistyfikacji fantazmatycznej biografii Julii Brystiger mo\u017cna natomiast uzna\u0107 Krwaw\u0105 Lun\u0119 Patrycji Bukalskiej (2016). Pod koniec roku, w kt\u00f3rym ksi\u0105\u017cka ta si\u0119 ukaza\u0142a, na ekrany polskich kin trafi\u0142 film Za\u0107ma w re\u017cyserii Ryszarda Bugajskiego w ca\u0142o\u015bci po\u015bwi\u0119cony Brystygierowej. To r\u00f3wnie\u017c ona, obok Heleny Woli\u0144skiej, pos\u0142u\u017cy\u0142a Paw\u0142owi Pawlikowskiemu jako pierwowz\u00f3r \u201ekrwawej Wandy\u201d w nagrodzonej Oscarem Idzie. Zainspirowa\u0142a tak\u017ce tw\u00f3rc\u00f3w popularnego telewizyjnego serialu Czas honoru, do stworzenia postaci minister Ady Lewi\u0144skiej. Uwzgl\u0119dniaj\u0105c film dokumentalny \u015awiat Luny z 1997 roku, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce o Julii Brystiger opowiedziano Polakom kluczowymi formami sztuki filmowej: od dokumentu, przez fabu\u0142\u0119, po serial.<\/span><\/p>\n

Warto zatem przyjrze\u0107 si\u0119 bli\u017cej, czego na podstawie wszystkich tych \u017ar\u00f3de\u0142 mo\u017cemy si\u0119 na jej temat dowiedzie\u0107, a w istocie: jak bardzo zdemonizowana i uwi\u0119ziona w fantazmacie wci\u0105\u017c pozostaje.<\/span><\/p>\n

KRWAWA LUNA I JEJ SZUFLADA<\/strong><\/span><\/p>\n

Bez w\u0105tpienia fundamentem snutej w Polsce opowie\u015bci o Julii Brystiger jest przypisane jej okrucie\u0144stwo i sadyzm, kt\u00f3rego mieli do\u015bwiadcza\u0107 osobi\u015bcie przez ni\u0105 przes\u0142uchiwani patrioci: katolicy, dzia\u0142acze polityczni, \u201e\u017co\u0142nierze wykl\u0119ci\u201d. Wprawdzie ju\u017c Stefan Staszewski w rozmowie z Teres\u0105 Tora\u0144sk\u0105 m\u00f3wi\u0142, \u017ce Luna \u201enie bra\u0142a udzia\u0142u w walce ze zbrojnym podziemiem, nie zajmowa\u0142a si\u0119 wymuszaniem zezna\u0144 czy montowaniem proces\u00f3w, przydzielano jej zadania wymagaj\u0105ce du\u017cej inteligencji, typowo dywersyjnej\u201d.<\/span><\/p>\n

Jego s\u0142owa potwierdza Andrzej Friszke, autor ksi\u0105\u017cki Mi\u0119dzy wojn\u0105 a wi\u0119zieniem. M\u0142oda inteligencja katolicka 1945\u20131953, z kt\u00f3rej wynika, \u017ce nie zajmowa\u0142a si\u0119 ona podziemiem poakowskim, nie prowadzi\u0142a \u015bledztw, nie przes\u0142uchiwa\u0142a. \u201eWiem, \u017ce opisuj\u0105 j\u0105 jako besti\u0119, ale nie mog\u0119 tego potwierdzi\u0107 \u2013 nie znalaz\u0142em \u015bladu takich spraw \u201d. Nie znalaz\u0142 Friszke, nie znalaz\u0142a r\u00f3wnie\u017c jej biografka Patrycja Bukalska. \u201eBy\u0142am przekonana, \u017ce znajd\u0119 wiele takich relacji. Szuka\u0142am przez p\u00f3\u0142tora roku. Mo\u017ce za kr\u00f3tko. Nie znalaz\u0142am \u2013 ani w archiwach, ani w ludzkiej pami\u0119ci\u201d.<\/span><\/p>\n

Na nic tu jednak ustalenia badaczy. Fantazmat \u017cyje w\u0142asnym \u017cyciem, si\u0142\u0105 spo\u0142ecznego przekonania, moc\u0105 nieustannego odtwarzania. \u201eSymbol stalinowskiego terroru\u201d, \u201es\u0142yn\u0119\u0142a z okrucie\u0144stwa\u201d, \u201eprawdziwy postrach \u017co\u0142nierzy niepodleg\u0142o\u015bciowego podziemia\u201d, \u201eprawdziwa bestia\u201d, \u201esadystka\u201d. To tylko wyimki z tego, co na temat Julii Brystiger mo\u017cna us\u0142ysze\u0107 w programie Kalendarz historyczny<\/em> Telewizji Republika .<\/span><\/p>\n

W przywo\u0142anych wcze\u015bniej publikacjach nie jest inaczej. Autor ksi\u0105\u017cki Boginie z\u0142a, czyli kobiety okrutne, \u017c\u0105dne w\u0142adzy i wyst\u0119pne<\/em> tak rozpoczyna swoj\u0105 o niej opowie\u015b\u0107:<\/span><\/p>\n

\u201eBy\u0142a jedn\u0105 z najbardziej okrutnych, a zarazem najbardziej wp\u0142ywowych os\u00f3b w stalinowskim aparacie bezpiecze\u0144stwa(\u2026). S\u0142yn\u0119\u0142a z sadystycznych tortur zadawanych m\u0142odym wi\u0119\u017aniom, kt\u00f3rym kaza\u0142a si\u0119 rozbiera\u0107 do naga, a nast\u0119pnie bi\u0142a ich pejczem po genitaliach i przycina\u0142a je szuflad\u0105. Jeden z uwi\u0119zionych wspomina\u0142 j\u0105 w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: \u00bbZbrodnicze monstrum przewy\u017cszaj\u0105ce okrucie\u0144stwem niemieckie dozorczynie oboz\u00f3w koncentracyjnych\u00ab\u201d.<\/em><\/span><\/p>\n

W podobnym duchu pisze o Julii Brystiger autor ksi\u0105\u017cki Kobiety w\u0142adzy PRL S\u0142awomir Koper:<\/span><\/p>\n

\u201eTowarzyszk\u0119 Juli\u0119 nie bez powodu nazywano krwaw\u0105 Lun\u0105, zarzucano jej okrucie\u0144stwo i wyrafinowany sadyzm. Jej ulubionymi ofiarami byli m\u0142odzi \u017co\u0142nierze Armii Krajowej, kt\u00f3rych z lubo\u015bci\u0105 osobi\u015bcie torturowa\u0142a\u201d.<\/span><\/em><\/p>\n

Tyle na samym wst\u0119pie po\u015bwi\u0119conego jej rozdzia\u0142u. Dalej mowa jest o konkretach:<\/span><\/p>\n

\u201ePodejrzewano j\u0105 wr\u0119cz o sadyzm na tle seksualnym, katowa\u0142a rozebranych wi\u0119\u017ani\u00f3w szpicrut\u0105, ze specjalnym uwzgl\u0119dnieniem okolic j\u0105der. Jedn\u0105 z jej ofiar sta\u0142 si\u0119 szef propagandy opozycyjnego Polskiego Stronnictwa Ludowego na wojew\u00f3dztwo olszty\u0144skie. \u00bb(\u2026) maltretowany przez Lun\u0119 Szafarzy\u0144ski stanowi\u0142 widok przera\u017caj\u0105cy \u2013 opisywa\u0142 Tomasz Grotowicz. \u2013 J\u0105dra mia\u0142 na wysoko\u015bci kolan. Brystygierowa wsadza\u0142a mu przyrodzenie do szuflady i nast\u0119pnie zatrzaskiwa\u0142a, a tak\u017ce bez opami\u0119tania bi\u0142a wi\u0119\u017ania. Szafarzy\u0144ski wkr\u00f3tce zmar\u0142 wskutek og\u00f3lnego wycie\u0144czenia\u00ab. To nie by\u0142 wyj\u0105tek (\u2026)\u201d.<\/span><\/em><\/p>\n

O tym, \u017ce pod wzgl\u0119dem okrucie\u0144stwa Julia Brystiger by\u0142a gorsza od J\u00f3zefa R\u00f3\u017ca\u0144skiego, zmuszaj\u0105cego wi\u0119\u017ani\u00f3w do siedzenia na odwr\u00f3conym krze\u015ble, \u017ce by\u0142 on \u201etylko odbiciem Krwawej Luny, wcale nie najokrutniejszym przes\u0142uchuj\u0105cym\u201d i tylko za spraw\u0105 intelektu Luny oraz \u201emn\u00f3stwa szcz\u0119\u015bcia\u201d to w\u0142a\u015bnie jego, a nie jej nazwisko sta\u0142o si\u0119 \u201esymbolem katowni UB\u201d, pisze natomiast Marek \u0141uszczyna. Wydany przez PWN zbi\u00f3r reporta\u017cy Zimne. Polki, kt\u00f3re nazwano zbrodniarkami otwiera w\u0142a\u015bnie ten po\u015bwi\u0119cony Brystiger i zatytu\u0142owany Niewidzialna. Mo\u017cna w nim mi\u0119dzy innymi przeczyta\u0107, \u017ce wrog\u00f3w Polski Ludowej przes\u0142uchuje osobi\u015bcie i \u201egenitalia uwielbia wyszarpywa\u0107 zw\u0142aszcza m\u0142odym m\u0119\u017cczyznom\u201d, z kt\u00f3rych wielu umrze z wycie\u0144czenia, a ich miejsce spoczynku \u201eb\u0119dzie nieznane a\u017c do 2012 roku\u201d. Przede wszystkim jednak \u0141uszczyna nie stroni od plastycznych opis\u00f3w, odnosz\u0105c si\u0119 tak\u017ce do wspomnianego ju\u017c przyk\u0142adu Szafarzy\u0144skiego. Opis jego przes\u0142uchania przeplata rozmow\u0105 Julii Brystiger z Mari\u0105 Oko\u0144sk\u0105, aresztowan\u0105, blisk\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowniczk\u0105 kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego:<\/span><\/p>\n

\u201eBrystygier patrzy na zegarek. Bardzo przeprasza swoj\u0105 rozm\u00f3wczyni\u0119, ale musi na chwil\u0119 wyj\u015b\u0107. Jej przerwa obiadowa, kt\u00f3r\u0105 po\u015bwi\u0119ci\u0142a na spotkanie z Mari\u0105, dobieg\u0142a ko\u0144ca ju\u017c kilkana\u015bcie minut temu(\u2026). W czasie kiedy Oko\u0144ska czeka w gabinecie, Brystygier schodzi jedno pi\u0119tro, skr\u0119ca w kierunku gabinetu przes\u0142ucha\u0144. Sunie wolno korytarzem. Bezpieczniacy pod broni\u0105 staj\u0105 na baczno\u015b\u0107, strzelaj\u0105 obcasami. Przyzwyczajono si\u0119 do tego, \u017ce pani pu\u0142kownik nigdy nie nosi munduru. Zawsze te same ciemne sukienki. \u0141atwo te\u017c zauwa\u017cy\u0107, czy ma na sobie bi\u017cuteri\u0119, czy nie. Tym razem nie ma. Nie chce po\u015bwi\u0119ca\u0107 tej sprawie zbyt wiele czasu (\u2026). Dlatego teraz, schodz\u0105c z przerwy obiadowej jako g\u0142\u00f3wny przes\u0142uchuj\u0105cy, skr\u0119ca do pomieszczenia, w kt\u00f3rym czeka na jej powr\u00f3t Szafarzy\u0144ski z PSL. Brystygier nie ma zamiaru dzia\u0142a\u0107 d\u0142u\u017cej ni\u017c to konieczne. I tak si\u0119 ju\u017c przy nim naharowa\u0142a. Przes\u0142uchiwany siedzi ty\u0142em do drzwi. Kobieta jednym gestem ka\u017ce zawi\u0105za\u0107 mu oczy. Ma nie widzie\u0107 jej twarzy, tak jak wszyscy inni osobi\u015bcie przes\u0142uchiwani wi\u0119\u017aniowie MBP. \u2013 Szuflada \u2013 m\u00f3wi cicho do najwy\u017cszego rang\u0105 mundurowego obecnego w celi\u201d.<\/em><\/span><\/p>\n

Ten wpleciony w narracj\u0119 w\u0105tek zawi\u0105zywania przes\u0142uchiwanym oczu jest bardzo znamienny. Skoro bowiem brakuje dowod\u00f3w na osobisty udzia\u0142 Julii Brystiger w przes\u0142uchaniach oraz stosowanie przez ni\u0105 drastycznych metod, to mo\u017cna w ten spos\u00f3b zabezpieczy\u0107 ty\u0142y bez naruszenia jej demonicznego wizerunku. Powracaj\u0105ca za\u015b w wielu miejscach opowie\u015b\u0107 o sadystycznym przes\u0142uchaniu Szafarzy\u0144skiego, z mia\u017cd\u017ceniem j\u0105der w szufladzie jako jej makabrycznym leitmotiviem, jest jedyn\u0105 tak detaliczn\u0105 i opart\u0105 na personaliach. Wstrz\u0105saj\u0105ca i stwarzaj\u0105ca pozory umocowania w faktach, zajmuje szczeg\u00f3lne miejsce w czarnej legendzie Julii Brystiger. Jej \u017ar\u00f3d\u0142em sta\u0142y si\u0119 wspomnienia innego wi\u0119zionego dzia\u0142acza PSL, na kt\u00f3rego powo\u0142a\u0142 si\u0119 Tomasz Grotowicz w artykule opublikowanym na \u0142amach \u201eNaszej Polski\u201d 4 sierpnia 1999 roku. Prawdopodobnie to w\u0142a\u015bnie w\u00f3wczas historia ta po raz pierwszy ujrza\u0142a \u015bwiat\u0142o dzienne i zacz\u0119\u0142a \u017cy\u0107 w\u0142asnym \u017cyciem.<\/span><\/p>\n

Problem jednak w tym, \u017ce jak wskazuje Piotr Zaremba, kt\u00f3ry w maj\u0105cej si\u0119 niebawem ukaza\u0107 powie\u015bci historycznej tak\u017ce po\u015bwi\u0119ca uwag\u0119 szefowej V Departamentu, Boles\u0142aw Szafarzy\u0144ski by\u0142 przes\u0142uchiwany w Olsztynie, a nie w Warszawie przy ulicy Koszykowej. Nie umar\u0142 w efekcie brutalnego przes\u0142uchania, cho\u0107 takiemu faktycznie by\u0142 poddany, lecz wyszed\u0142 na wolno\u015b\u0107 w wyniku amnestii og\u0142oszonej w 1956 roku. Jego urodzony p\u00f3\u017aniej syn, do kt\u00f3rego dotar\u0142 Zaremba, nie potrafi\u0142 okre\u015bli\u0107 \u201ejak\u0105 rol\u0119 w maltretowaniu ojca odegra\u0142a Luna\u201d.<\/span><\/p>\n

Doskonale wiedz\u0105 to jednak autorzy obszernie cytowanych publikacji i inni budowniczy mitu \u201ekrwawej Luny\u201d. Przyjmuj\u0105 casus Boles\u0142awa Szafarzy\u0144skiego za pewnik, cho\u0107 sami nigdy tej historii nie zweryfikowali. Nie sprawdzili nawet, jak mia\u0142 on na imi\u0119. Pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 samym jego nazwiskiem, co zreszt\u0105 wcale nie dziwi, bo przecie\u017c nie o pami\u0119\u0107 ofiary tu chodzi, ale o bestialstwo oprawczyni.<\/span><\/p>\n

Analogicznie do cytatu powszechnie czerpanego z tekstu Tomasza Grotowicza publicznie cyrkuluje r\u00f3wnie\u017c ten zaczerpni\u0119ty z ksi\u0105\u017cki by\u0142ej \u017co\u0142nierki AK Anny R\u00f3szkiewicz-Litwinowiczowej. Powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na dow\u00f3dc\u0119 Kedywu Warszawskiego Okr\u0119gu AK, J\u00f3zefa Rybickiego, pisa\u0142a ona: \u201eJulia Brystygierowa s\u0142yn\u0119\u0142a z sadystycznych tortur zadawanych m\u0142odym wi\u0119\u017aniom, by\u0142a zdaje si\u0119 zboczona na punkcie seksualnym i tu mia\u0142a pole do popisu\u201d.<\/span><\/p>\n

Jednak\u017ce i w tym przypadku nie wiadomo, sk\u0105d ta wiedza, co dok\u0142adnie Rybicki powiedzia\u0142 autorce, jakie mia\u0142 ku temu podstawy i jakie jest \u201eoryginalne pochodzenie przekazu\u201d, na co bodaj jako pierwsza zwraca uwag\u0119 Patrycja Bukalska. By\u0107 mo\u017ce nawet nigdy niczego takiego nie powiedzia\u0142. Najwa\u017cniejsze, \u017ce ten skwapliwie przywo\u0142ywany cytat obs\u0142uguje i pozwala reprodukowa\u0107 fantazmat. Na jego mocy przypadek Szafarzy\u0144skiego \u201eto nie by\u0142 wyj\u0105tek\u201d, \u201eprzyk\u0142ad\u00f3w takiego post\u0119powania Julii by\u0142o jeszcze par\u0119 i trudno przypuszcza\u0107, \u017ce by\u0142y to tylko wyj\u0105tki\u201d, co w rozmaitych publikacjach potwierdzaj\u0105 zawsze bezimienni \u015bwiadkowie i niewskazane dokumenty.<\/span><\/p>\n

Sugestywn\u0105 si\u0142\u0105 oddzia\u0142ywania obrazu potwierdza to tak\u017ce Ryszard Bugajski w Za\u0107mie. Re\u017cyser skoncentrowa\u0142 w nim uwag\u0119 na p\u00f3\u017aniejszym etapie \u017cycia Julii Brystiger, kiedy to starsza pani odwiedza o\u015brodek w Laskach (w filmie: G\u00f3rki), przechodzi duchow\u0105 przemian\u0119, cierpi za grzechy przesz\u0142o\u015bci, zbli\u017ca si\u0119 do katolicyzmu, zabiega o spotkanie z kardyna\u0142em Stefanem Wyszy\u0144skim i ostatecznie si\u0119 z nim spotyka. W retrospekcjach z przesz\u0142o\u015bci Bugajski w pe\u0142ni jednak powiela kreowany latami wizerunek Brystiger jako sadystycznej \u201e\u017cydokomunistki\u201d. Pokazuje bezwzgl\u0119dn\u0105 i okrutn\u0105 oprawczyni\u0119, kt\u00f3ra w kazamatach Ministerstwa Bezpiecze\u0144stwa Publicznego osobi\u015bcie przes\u0142uchuje i torturuje m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn. Czerpie z tego perwersyjn\u0105 przyjemno\u015b\u0107, a jej sadyzm nie pozostawia \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci. Bestia go\u015bci na ekranie i przera\u017ca widowni\u0119.<\/span><\/p>\n

We w\u0142asnych wspomnieniach Brystiger powraca zw\u0142aszcza posta\u0107 torturowanego przez ni\u0105 ch\u0142opaka z podziemia, kt\u00f3ry wraz z biegiem filmu, a zarazem coraz bardziej onirycznymi reminiscencjami z przesz\u0142o\u015bci, staje si\u0119 alegori\u0105 Jezusa Chrystusa. Tak zreszt\u0105 sam si\u0119 swojej oprawczyni przedstawia, a w pewnym momencie drewniana figura Chrystusa w kaplicy w G\u00f3rkach zyskuje jego twarz. Ofiara \u201ekrwawej Luny\u201d, \u201e\u017co\u0142nierz wykl\u0119ty\u201d, Jezus Chrystus, kr\u00f3l Polski ostatecznie umiera. Ona za\u015b ma jego krew na r\u0119kach. U Bugajskiego zatem \u017bydzi kolejny raz morduj\u0105 Chrystusa, a w istocie to \u201e\u017cydokomuna\u201d morduje Polak\u00f3w. Zaktualizowane antysemickie klisze poddane zostaj\u0105 reprodukcji i wzmocnieniu \u2013 \u201eKrew jego na nas i na dzieci nasze\u201d.<\/span><\/p>\n

U Bugajskiego zatem \u017bydzi kolejny raz morduj\u0105 Chrystusa, a w istocie to \u201e\u017cydokomuna\u201d morduje Polak\u00f3w.<\/strong><\/span><\/p>\n

Najwyra\u017aniej jednak dla re\u017cysera to nie \u017caden ponury fantazmat, bo jak powiedzia\u0142 w jednym z wywiad\u00f3w: \u201enajwa\u017cniejsze fakty, kt\u00f3re dotycz\u0105 Julii Brystygierowej, si\u0119 zgadzaj\u0105. Reszta jest oparta na poszlakach, hipotezach, ale do\u015b\u0107 solidnych\u201d. Nie pierwszy to zreszt\u0105 raz, kiedy Bugajski gra \u201e\u017cydokomun\u0105\u201d. Ju\u017c w Generale Nilu jest przecie\u017c scena, w kt\u00f3rej podczas posiedzenia S\u0105du Najwy\u017cszego jedna z uczestniczek wypowiada znamienne s\u0142owa: \u201eWszyscy jeste\u015bmy Polakami, cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas pochodzenia \u017cydowskiego\u201d. To dzi\u0119ki niej i Bugajskiemu Polacy mogli zobaczy\u0107 na ekranie, kto mordowa\u0142 polskich patriot\u00f3w. Zyskali r\u00f3wnie\u017c sposobno\u015b\u0107, by kolejny raz utwierdzi\u0107 si\u0119 w przekonaniu, \u017ce w stalinowskim aparacie represji zasiada\u0142y jakie\u015b obce, \u201eniepolskie\u201d si\u0142y, a konkretnie \u017bydzi.<\/span><\/p>\n

\n
\n