{"id":50421,"date":"2017-03-06T17:09:56","date_gmt":"2017-03-06T15:09:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=50421"},"modified":"2017-02-28T08:53:09","modified_gmt":"2017-02-28T06:53:09","slug":"24-09-15","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=50421","title":{"rendered":"Tego dnia narodzi\u0142a si\u0119 izraelska demokracja"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Tego dnia narodzi\u0142a si\u0119 izraelska demokracja<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Aron White<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Pierwszy rz\u0105d Izraela<\/em><\/span><\/p>\n

14 lutego by\u0142y 68. urodziny Knesetu. 14 lutego 1949 r. zebra\u0142 si\u0119 pierwszy Kneset izraelski pod przewodnictwem wybranego premiera, Davida Ben Guriona, zaznaczaj\u0105c moment kluczowy w najbardziej niezwyk\u0142ym i niedocenianym aspekcie historii Izraele \u2013 historii demokracji izraelskiej.<\/strong><\/span><\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi przyjmuje za rzecz oczywist\u0105, \u017ce Izrael jest demokracj\u0105, ale w rzeczywisto\u015bci co najmniej trzy cechy powoduj\u0105, \u017ce demokracja izraelska jest znacz\u0105cym osi\u0105gni\u0119ciem, wartym \u015bwi\u0119towania:<\/span><\/p>\n

1. Niedemokratyczna kultura, z kt\u00f3rej wyros\u0142a<\/strong><\/p>\n

Wyj\u0105tkow\u0105 cech\u0105 demokracji izraelskiej jest to, \u017ce wydaje si\u0119, jakby wyros\u0142a z niczego. Izrael nie odziedziczy\u0142 systemu demokratycznego \u2013 na pocz\u0105tku XX wieku, kiedy marzenie syjonist\u00f3w zaczyna\u0142o nabiera\u0107 kszta\u0142t\u00f3w, kraj, kt\u00f3ry mia\u0142 sta\u0107 si\u0119 pa\u0144stwem Izrael, by\u0142 pod rz\u0105dami Osman\u00f3w, kt\u00f3rzy rz\u0105dzili przez autokratyczn\u0105 monarchi\u0119. Pierwsi przyw\u00f3dcy syjonistyczni, tacy jak Ben Gurion i Weizman, sami wyro\u015bli w Imperium Rosyjskim; re\u017cimie carskim, nie za\u015b demokratycznym. I przez pierwsze trzy lata istnienia Izraela jego populacja podwoi\u0142a si\u0119 (co samo w sobie jest wyj\u0105tkowym wyczynem) z powodu imigracji \u2013 a wi\u0119kszo\u015b\u0107 imigrant\u00f3w pochodzi\u0142a z Europy Wschodniej i kraj\u00f3w arabskich Bliskiego Wschodu, a wi\u0119c znowu bez \u017cadnego do\u015bwiadczenia \u017cycia pod demokratycznymi rz\u0105dami. Miejsce, za\u0142o\u017cyciele i obywatele Izraela nie mieli \u017cadnego do\u015bwiadczenia demokracji \u2013 sk\u0105d wi\u0119c wzi\u0119\u0142a si\u0119 demokracja izraelska?<\/span><\/p>\n

Jedn\u0105 z najbardziej przekonuj\u0105cych odpowiedzi jest to, \u017ce korzenie demokracji izraelskiej le\u017c\u0105 w historii spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskich w Diasporze. W znacznej cz\u0119\u015bci \u017cydowskiej Diaspory \u017bydzi mieli pewien stopie\u0144 autonomii i wybierali ludzi do przewodzenia swoim spo\u0142eczno\u015bciom; ta idea wywodzi si\u0119 z Talmudu, w kt\u00f3rym napisano: \u201eNie mianujemy przyw\u00f3dc\u00f3w bez skonsultowania tego najpierw ze spo\u0142eczno\u015bci\u0105\u201d (Traktat Berachot 55a). Biblia, cho\u0107 popiera system monarchiczny, ogranicza u\u017cycie w\u0142adzy przez monarch\u0119, jak r\u00f3wnie\u017c dzieli w\u0142adz\u0119 mi\u0119dzy kap\u0142an\u00f3w, kr\u00f3la i prorok\u00f3w. D\u0142ugie do\u015bwiadczanie cierpie\u0144 przez \u017byd\u00f3w w Diasporze z r\u0105k tyra\u0144skich w\u0142adc\u00f3w mog\u0142o tak\u017ce prowadzi\u0107 pierwszych syjonist\u00f3w do uznania demokracji za najlepszy system rz\u0105d\u00f3w. Niezale\u017cnie od tego, czy jest to wyja\u015bnieniem, czy te\u017c s\u0105 jakie\u015b inne powody, demokracja izraelska w \u017cadnym wypadku nie by\u0142a z g\u00f3ry przes\u0105dzona, bior\u0105c pod uwag\u0119 okoliczno\u015bci za\u0142o\u017cenia Izraela.<\/span><\/p>\n

2. Wojna domowa?<\/strong><\/p>\n

Obecnie traktujemy tak\u017ce jako rzecz oczywist\u0105, \u017ce Izraelowi uda\u0142o si\u0119 utrzyma\u0107 konsensus w sprawie prawomocno\u015bci Knesetu i \u017ce wszyscy zgodzili si\u0119 dostosowa\u0107 do regu\u0142 demokracji \u2013 ale w tamtych okoliczno\u015bciach – powt\u00f3rzmy \u2013 nie by\u0142a to rzecz przes\u0105dzona. W XX wieku wiele pa\u0144stw zdoby\u0142o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 i w wielu z nich napi\u0119cia mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi grupami lub ideologiami doprowadzi\u0142y do kwestionowania prawomocno\u015bci regu\u0142, czasami prowadz\u0105c do ruch\u00f3w separatystycznych, powsta\u0144 a tak\u017ce wojen domowych. W dniu za\u0142o\u017cenia Izrael tak\u017ce mia\u0142 wielkie podzia\u0142y mi\u0119dzy swoimi przyw\u00f3dcami politycznymi. W walce o powstanie pa\u0144stwa Izrael g\u0142\u00f3wny udzia\u0142 mia\u0142y dwie organizacje obronne: Hagana, organizacja obronna g\u0142\u00f3wnego nurtu, kt\u00f3r\u0105 w 1948 r. dowodzi\u0142 David Ben Gurion, i Irgun, organizacja obronna dowodzona w 1948 r. przez Menachema Begina. Obie te grupy paramilitarne broni\u0142y wsi \u017cydowskich przed atakami arabskimi, ale opiera\u0142y si\u0119 na innej ideologii, Hagana by\u0142a w szeroko poj\u0119tym obozie lewicowego syjonizmu, a Irgun w obozie \u201erewizjonistycznego\u201d syjonizmu. Mieli r\u00f3\u017cne opinie jak zdoby\u0107 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 i jak reagowa\u0107 na ataki arabskie na powstaj\u0105cy Jiszuw i na wiele innych spraw. Po og\u0142oszeniu powstania pa\u0144stwa Izrael Ben Gurion o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce jego organizacja, Hagana, stanie si\u0119 Izraelsk\u0105 Si\u0142\u0105 Obronn\u0105 (IDF) i \u017ce Irgun, grupa Menachema Begina, musi zosta\u0107 rozwi\u0105zana jako niezale\u017cna grupa i przej\u015b\u0107 pod panowanie Ben Guriona. Kiedy Ben Gurion dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce transport broni dla Irgunu przybywa w czerwcu 1948 r. z Menachemem Beginem na pok\u0142adzie, Ben Gurion rozkaza\u0142 IDF przechwycenie tego statku (Altalena), by zapewni\u0107, \u017ce Irgun nie b\u0119dzie kontynuowa\u0142 jako niezale\u017cna si\u0142a zbrojna. IDF wykona\u0142a rozkaz i kiedy statek Irgunu dotar\u0142 do Tel Awiwu, ostrzelano go z mo\u017adzierzy.<\/span><\/p>\n

Zatrzymajmy film w tym miejscu \u2013 w kraju, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bnie uzyska\u0142 niepodleg\u0142o\u015b\u0107, istniej\u0105 dwie grupy zbrojne: IDF \u017c\u0105da, by Irgun uzna\u0142 jej w\u0142adz\u0119 i strzela z mo\u017adzierzy do statku Irgunu, na pok\u0142adzie kt\u00f3rego znajduje si\u0119 jego przyw\u00f3dca. Ka\u017cdy badacz historii XX wieku powie ci, \u017ce taka walka mi\u0119dzy dwiema grupami na samym pocz\u0105tku pa\u0144stwowo\u015bci zapowiada pocz\u0105tek rewolty lub wojny domowej; to zdarzy\u0142o si\u0119 w Angoli w 1975 r. i jest to podobna sytuacja do tej, jaka by\u0142a w Erytrei w 1972 r., by pokaza\u0107 par\u0119 przyk\u0142ad\u00f3w. Niemniej, mimo faktu, \u017ce IDF ostrzela\u0142a statek, Begin nakaza\u0142 swoim ludziom wstrzymanie ognia. Zaakceptowa\u0142 zwierzchno\u015b\u0107 Ben Guriona i IDF i rozwi\u0105za\u0142 Irgun jako niezale\u017cn\u0105 si\u0142\u0119 zbrojn\u0105. Begin zaakceptowa\u0142 legaln\u0105 w\u0142adz\u0119 Ben Guriona i Knesetu i przez kolejne dwadzie\u015bcia dziewi\u0119\u0107 lat siedzia\u0142 w \u0142awach opozycji, a\u017c zosta\u0142 wybrany na stanowisko premiera w 1977 r. Dow\u00f3dca grupy paramilitarnej, kt\u00f3ry wstrzyma\u0142 ogie\u0144 i zaakceptowa\u0142 demokratycznie wybran\u0105 w\u0142adz\u0119, siedz\u0105c w opozycji przez niemal trzydzie\u015bci lat, nigdy nie zwracaj\u0105c si\u0119 ku przemocy politycznej \u2013 jest to wyj\u0105tkowe zjawisko i to uratowa\u0142o rodz\u0105c\u0105 si\u0119 demokracj\u0119 izraelsk\u0105. Zaakceptowano jako prawomocne demokratyczne instytucje pa\u0144stwa Izrael i t\u0119 akceptacj\u0119 potwierdzi\u0142a olbrzymia wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa izraelskiego \u2013 rzadkie osi\u0105gni\u0119cie w kraju, kt\u00f3ry dopiero co uzyska\u0142 niepodleg\u0142o\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

\"MenachemMenachem Begin<\/strong> przeciwstawia\u0142 si\u0119 Ben Gurionowi<\/strong> w Knesecie, nie za\u015b poprzez przemoc<\/em><\/span><\/p>\n

3. Wachlarz wyzwa\u0144, przed jakimi sta\u0142a ta demokracja<\/strong><\/p>\n

Tak wi\u0119c demokratyczny pocz\u0105tek Izraela by\u0142 ma\u0142o prawdopodobny i konsensus co do politycznej prawomocno\u015bci parlamentu r\u00f3wnie\u017c nie by\u0142 oczywisty. Fakt jednak, \u017ce Izrael zachowa\u0142 demokracj\u0119 przez 68 lat jest tak\u017ce niezwyk\u0142y z powodu wachlarza wyzwa\u0144, przed jakimi ten kraj sta\u0142 i nadal stoi. Izrael jest w nieustannym stanie wojny; przetrwa\u0142 trzy wojny, w kt\u00f3rych wrogowie zmierzali do jego unicestwienia (plus sze\u015b\u0107 innych wojen), dwie intifady, tysi\u0105ce rakiet, niezliczone porwania samolot\u00f3w, zamachy samob\u00f3jcze i ataki no\u017cownicze oraz nieustanne gro\u017aby wojny i zniszczenia ze strony swoich s\u0105siad\u00f3w. Izrael ma dwudziestoprocentow\u0105 mniejszo\u015b\u0107, kt\u00f3rej znaczna cz\u0119\u015b\u0107 jest wroga wobec istnienia Izraela jako pa\u0144stwa \u017cydowskiego, a niekt\u00f3rzy chwycili za bro\u0144 przeciwko Izraelowi. \u017bydowska populacja Izraela jest podzielona wzd\u0142u\u017c niezliczonych spo\u0142ecznych linii uskokowych \u2013 aszkenazyjczycy\/sefardyjczycy, religijni\/\u015bwieccy, lewica\/prawica oraz wed\u0142ug kraj\u00f3w pochodzenia. Rz\u0105dy Izraela zawsze by\u0142y koalicyjne i \u017cadna partia nigdy nie zdoby\u0142a absolutnej wi\u0119kszo\u015bci. W Izraelu trwa o\u017cywiona debata – Michael Oren wskazuje, \u017ce 5% populacji Izraela wysz\u0142o na ulice w spo\u0142ecznych protestach w 2011 r., co jest odpowiednikiem 15 milion\u00f3w protestuj\u0105cych w Ameryce. Mimo jednak wszystkich tych wyzwa\u0144 Izrael pozosta\u0142 demokratyczny i zjednoczony, nigdy nie uciekaj\u0105c si\u0119 do rz\u0105d\u00f3w autorytarnych.<\/span><\/p>\n

Jest bardzo niewiele kraj\u00f3w na \u015bwiecie, kt\u00f3re pozostawa\u0142y demokratyczne od 1948 do 2017 r. bez \u017cadnych przerw. W 2016 r. Economist Intelligence Unit da\u0142 Izraelowi ocen\u0119 jego demokracji na 7,85, blisko oceny USA (7,98) i Francji (7,92). W 68. urodziny Knesetu bez obaw mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce demokracja izraelska, jest r\u00f3wnie silna jak zawsze.<\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/p>\n

Aron White<\/em><\/span><\/strong>
\n Studiowa\u0142 politologie i stosunki mi\u0119dzynarodowe na University of London.Cz\u0142onek Committee for Accuracy in Middle East Reporting in America (CAMERA).<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tego dnia narodzi\u0142a si\u0119 izraelska demokracja Aron White Pierwszy rz\u0105d Izraela 14 lutego by\u0142y 68. urodziny Knesetu. 14 lutego 1949 r. zebra\u0142 si\u0119 pierwszy Kneset izraelski pod przewodnictwem wybranego premiera, Davida Ben Guriona, zaznaczaj\u0105c moment kluczowy w najbardziej niezwyk\u0142ym i niedocenianym aspekcie historii Izraele \u2013 historii demokracji izraelskiej. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi przyjmuje za rzecz oczywist\u0105, \u017ce […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[3],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50421"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=50421"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50421\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50428,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50421\/revisions\/50428"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=50421"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=50421"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=50421"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}