{"id":50732,"date":"2017-03-07T17:09:37","date_gmt":"2017-03-07T15:09:37","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=50732"},"modified":"2017-03-07T14:59:34","modified_gmt":"2017-03-07T12:59:34","slug":"12-09-8","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=50732","title":{"rendered":"Radosna \u017ca\u0142oba. Polacy po \u015bmierci Stalina"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Radosna \u017ca\u0142oba. Polacy po \u015bmierci Stalina<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Marcin Zaremba<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"J\u00f3zefJ\u00f3zef Stalin w trumnie \/ \u017ar\u00f3d\u0142o: PAP<\/em><\/span><\/p>\n

\u00a05 marca 1953 roku najwa\u017cniejszym tematem rozm\u00f3w Polak\u00f3w by\u0142y choroba i \u015bmier\u0107 Stalina. M\u00f3wiono o tym jednak g\u0142\u00f3wnie szeptem albo po alkoholu.<\/strong><\/span><\/p>\n

Niedawno w drzwiach kamienicy Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego przy Nowym \u015awiecie w Warszawie odkryto schowany we framudze \u201elist do przysz\u0142o\u015bci\u201d. Jego autor, J\u00f3zef Krzykowski, by\u0142 stolarzem, wychowa\u0142 si\u0119 na kresach, w Ma\u0144kiewiczach, gdzie ojciec prowadzi\u0142 warsztat i nauczy\u0142 go fachu. Gdy we wrze\u015bniu 1939 roku wkroczyli Sowieci, uciek\u0142 do Generalnego Gubernatorstwa. Rodzina zosta\u0142a wywieziona na Syberi\u0119, a p\u00f3\u017aniej z armi\u0105 Andersa trafi\u0142a na Zach\u00f3d. On zosta\u0142. Po wojnie odbudowywa\u0142 stolic\u0119. List napisa\u0142 o\u0142\u00f3wkiem na opakowaniu po papierosach Pozna\u0144skich: \u201eDrzwi robiono za panowania Stalina Wielkiego zbrodniarza w r. 1952 J. Krzykowski\u201d.<\/span><\/p>\n

Klozetowe wierszyki<\/strong><\/span><\/p>\n

Z pewno\u015bci\u0105 wiedzia\u0142, na co si\u0119 nara\u017ca, gdyby odkryto podpisane przez niego s\u0142owa. Ludzie bali si\u0119 rozmawia\u0107 na temat w\u0142adzy, ale nie wszyscy milczeli.<\/span><\/p>\n

W\u0142adza jednak mog\u0142a si\u0119 domy\u015bli\u0107, co o niej my\u015bli lud pracuj\u0105cy miast i wsi, poniewa\u017c wyra\u017ca\u0142 on swoje opinie w dowcipach, plotkach i zjadliwych wierszykach. Bezpiecznym miejscemich \u201ekolportowania\u201d by\u0142y… toalety publiczne. Niekiedy tw\u00f3rczo\u015b\u0107 antypa\u0144stwowa nawi\u0105zywa\u0142a do miejsca jej powstania. W klozecie dworcowym w Czechowicach-Dziedzicach mo\u017cna by\u0142o przeczyta\u0107 rymowanki w rodzaju: \u201eSraj Polaku sraj \/ Na Stalina kraj \/ My Polacy w dupie mamy \/ Ruski raj\u201d.<\/span><\/p>\n

Pami\u0119tnikarz, kt\u00f3remu zawdzi\u0119czamy te frazy, zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119, \u017ce litania \u201eumi\u0142owanych przyw\u00f3dc\u00f3w\u201d by\u0142a d\u0142u\u017csza i wida\u0107 by\u0142o, \u017ce nie jest to tw\u00f3rczo\u015b\u0107 jednej osoby, ale wielu pasa\u017cer\u00f3w PKP, kt\u00f3rzy dopisywali kolejne zwrotki.<\/span><\/p>\n

Antysystemowe rymowanki zamalowywano. Powstawa\u0142y jednak nowe utwory, wojna ludu ze \u201eswoj\u0105 w\u0142adz\u0105\u201d trwa\u0142a wi\u0119c w najlepsze.<\/span><\/p>\n

Pami\u0119tajmy jednak, \u017ce za szkaluj\u0105ce napisy i dowcipy trafia\u0142o si\u0119 przed Komisj\u0119 Specjaln\u0105 \u2013 rodzaj s\u0105du, prokuratury, obrony w jednym \u2013 kt\u00f3ra tylko w latach 1951-1954 za takie i podobne przewinienia skaza\u0142a ponad 4300 os\u00f3b, w tym wiele na ob\u00f3z pracy.<\/span><\/p>\n

Maria L., \u201einteligencja pracuj\u0105ca\u201d, zamieszka\u0142a w Toruniu, w grudniu 1951 r. w obecno\u015bci Leonarda \u015a. opowiedzia\u0142a dowcip: \u201ePewna przodownica pracy zosta\u0142a wys\u0142ana do Moskwy. Tam przez dwa dni by\u0142a na Kremlu w obecno\u015bci Stalina. W\u00f3wczas prosi\u0142a Stalina, by nago przyszed\u0142 do niej w nocy. Stalin na pro\u015bb\u0119 si\u0119 nie zgodzi\u0142, gdy jednak bardzo usilnie go prosi\u0142a, zgodzi\u0142 si\u0119 i przyszed\u0142 w nocy. Gdy zjawi\u0142 si\u0119 w pokoju nago, pocz\u0119\u0142a si\u0119 od niego odsuwa\u0107. Stalin zdziwi\u0142 si\u0119, dlaczego teraz go nie chce, w\u00f3wczas odpowiedzia\u0142a mu, \u017ce chcia\u0142a tylko zobaczy\u0107, jaka dupa rz\u0105dzi Polsk\u0105\u201d.<\/span><\/p>\n

Maria L. skazana zosta\u0142a orzeczeniem Komisji Specjalnej z 8 kwietnia 1953 roku na 18 miesi\u0119cy obozu pracy. Na mocy amnestii orzeczon\u0105 kar\u0119 zmniejszono o po\u0142ow\u0119.<\/span><\/p>\n

Pija\u0144stwo zamiast \u017ca\u0142oby<\/strong><\/span><\/p>\n

Informacja o \u015bmierci Stalina u cz\u0119\u015bci Polak\u00f3w wywo\u0142a\u0142a rado\u015b\u0107. Obserwatorzy zdarze\u0144 oceniali, \u017ce u wi\u0119kszo\u015bci. Kto\u015b pisa\u0142 w prywatnym li\u015bcie przechwyconym przez UB: \u201eTu w Sandomierzu wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi czuje tak samo t\u0105 strat\u0119 jak i ja. Nawet jedn\u0105 bab\u0119 pono\u0107 zamkn\u0119li z tego powodu, \u017ce wyrazi\u0142a sw\u00f3j \u201e\u017cal\u201d na g\u0142os. Pow\u00f3d tego strapienia nadszed\u0142 tak nagle i taki szybki mia\u0142a przebieg ta choroba, \u017ce a\u017c przyjemnie by\u0142o s\u0142ucha\u0107 biuletyn\u00f3w lekarskich\u201d.<\/span><\/p>\n

\u201eWiesz, u nas w budzie wczoraj by\u0142a \u017ca\u0142obna akademia, na kt\u00f3rej trudno by\u0142o zauwa\u017cy\u0107 chocia\u017cby jedn\u0105 g\u0119b\u0119 smutn\u0105 \u2013 odnotowywa\u0142 swoje wra\u017cenia ch\u0142opiec ucz\u0119szczaj\u0105cy do szko\u0142y w Olsztynie. \u2013 Ka\u017cdy drwi\u0105co u\u015bmiechni\u0119ty i weso\u0142\u0105 min\u0119 mia\u0142, bo jego \u015bmierci op\u0142akiwa\u0107 dla nas nie ma za co\u201d.<\/span><\/p>\n

Z Lublina kto\u015b donosi\u0142 o podobnych nastrojach: \u201eWczoraj wiecz\u00f3r Sp\u00f3\u0142dzielnia Po\u017carska prze\u017cy\u0142a bolesn\u0105 chwil\u0119, gdy\u017c dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce nasz w\u00f3dz J. Stalin jest bardzo ci\u0119\u017cko chory, wszyscy jeste\u015bmy pe\u0142ni humoru\u201d.<\/span><\/p>\n

Studentka medycyny: \u201eStalin jest ci\u0119\u017cko chory, to o ma\u0142o bym nie skoczy\u0142a do g\u00f3ry, ale niestety by\u0142am na oddziale, wi\u0119c nie mog\u0142am. Tak si\u0119 ciesz\u0119, \u017ce ju\u017c nie wiem, co robi\u0107\u201d.<\/span><\/p>\n

Pracownica naukowa z Warszawy: \u201eDzisiejsza wiadomo\u015b\u0107 doda\u0142a otuchy i wiar\u0119 w lepsze \u017cycie. Jestem radosna i doda\u0142o mi si\u0142 do przetrwania…\u201d.<\/span>
\n Inny warszawiak wyrazi\u0142 rado\u015b\u0107 w spos\u00f3b mniej kurtuazyjny: \u201eJak ju\u017c zapewne s\u0142ysza\u0142e\u015b, to wielkie s\u0142oneczko nasze kopyta wyci\u0105gn\u0119\u0142o nareszcie i jego dzieci sierotkami zosta\u0142y\u201d.<\/span><\/p>\n

\u015amier\u0107 Stalina potraktowana zosta\u0142a jako dobra okazja do wypicia. W Gda\u0144sku ustawia\u0142y si\u0119 kolejki po alkohol. W wielu miejscowo\u015bciach wykupiono go zupe\u0142nie. Wiele \u201ewrogich wypowiedzi\u201d odnotowywano w restauracjach i kawiarniach. Jaka\u015b urz\u0119dniczka z Ministerstwa Gospodarki Komunalnej powiedzia\u0142a kole\u017cankom po odwo\u0142aniu zabawy z okazji Dnia Kobiet: \u201eMy si\u0119 w takim razie p\u00f3jdziemy umartwia\u0107 gdzie\u015b do kawiarni\u201d.<\/span>
\n Ju\u017c po zakrapianym alkoholem spotkaniu komentowano: \u201eCiekawa jestem \u2013 pisa\u0142a mieszkanka Olsztyna \u2013 czy dobrze si\u0119 czujesz po tak przykrej wiadomo\u015bci \u015bmierci dziadka, bo my to\u00bd litra zmarnowali na to konto\u201d. W ten spos\u00f3b \u015bmier\u0107 \u201ewielkiego j\u0119zykoznawcy\u201d stawa\u0142a si\u0119 tak\u017ce okazj\u0105 do rodzinnych i towarzyskich spotka\u0144, podczas kt\u00f3rych dzielono si\u0119 komentarzami i opiniami.<\/span><\/p>\n

Na smutno<\/span><\/strong><\/p>\n

\u017bal i smutek po \u015bmierci Stalina bywa\u0142y autentyczne. Niekoniecznie wynika\u0142y z wszechobecnego terroru czy hipnozy politycznej. Mog\u0142y si\u0119 bra\u0107 ze \u015bwiadomej legitymizacji sytemu czy nawet quasi-religijnej wiary, nierzadko wpadaj\u0105cej w fanatyzm. Stalin by\u0142 przecie\u017c obiektem kultu, w kt\u00f3rym uczestnictwo realizowa\u0142o odwieczn\u0105 potrzeb\u0119 mitu. Wiara we wszechmoc przyw\u00f3dcy ZSRR, jego nieomylno\u015b\u0107, sprawiedliwo\u015b\u0107, nie\u015bmiertelno\u015b\u0107 w ko\u0144cu, gwarantowa\u0142a sens i porz\u0105dek dopiero co zniszczonego wojn\u0105 \u015bwiata. To, \u017ce by\u0142y to iluzje, to nieistotne. Stalin dla swoich wyznawc\u00f3w nie istnia\u0142 w okre\u015blonym porz\u0105dku empirycznym, lecz \u2013 a mo\u017ce przede wszystkim \u2013 nabiera\u0142 wymiaru transcendentnego. Tym samym \u015bmier\u0107 Stalina dla \u201ewierz\u0105cych\u201d przypomina\u0142a kosmiczn\u0105 katastrof\u0119.<\/span><\/p>\n

List z \u0141odzi: \u201eKomunikat o chorobie Stalina J. Tak si\u0119 tym przerazi\u0142am, \u017ce nie mog\u0119 si\u0119 uspokoi\u0107. Jestem zupe\u0142nie sama w domu. Andrzej ma studium wojskowe i nie ma si\u0119 z kim t\u0105 wiadomo\u015bci\u0105 podzieli\u0107. Czuj\u0119, \u017ce powinnam teraz jeszcze wydajniej pracowa\u0107, zm\u0119czenie i znu\u017cenie zupe\u0142nie mnie opu\u015bci\u0142o\u201d.<\/span><\/p>\n

\u201eNie mo\u017cna si\u0119 jako\u015b z tym pogodzi\u0107 \u2013 pisa\u0142a aktywistka ZMP z Warszawy \u2013 tak nie pasuj\u0105 do siebie te dwa s\u0142owa \u00bbStalin\u00ab i \u00bb\u015bmier\u0107\u00ab. I ma si\u0119 uczucie, jakby umar\u0142 kto\u015b najdro\u017cszy\u201d.<\/span><\/p>\n

Gwarant pokoju<\/span><\/strong><\/p>\n

Gdyby m\u00f3c zapyta\u0107 w\u00f3wczas ludzi, dlaczego odczuwaj\u0105 \u017cal po \u015bmierci Stalina, pojawi\u0142yby si\u0119 zasadniczo trzy typy odpowiedzi. Pierwsza z nich, najbardziej rozpowszechniona, wskazywa\u0142aby na jego charyzm\u0119. Dla polskich \u201ewyznawc\u00f3w\u201d by\u0142 nieprzeci\u0119tn\u0105 osobowo\u015bci\u0105, najwi\u0119kszym autorytetem, religijnym prorokiem nowej wiary, jedynym przyw\u00f3dc\u0105 mi\u0119dzynarodowego ruchu robotniczego, wreszcie pogromc\u0105 Hitlera. \u201eBy\u0142 to cz\u0142owiek \u2013 m\u00f3wi\u0142 robotnik kolejowy \u2013 kt\u00f3ry mia\u0142 autorytet na \u015bwiecie… Dzia\u0142acze innych kraj\u00f3w to pyskacze… \u015amier\u0107 Stalina poruszy\u0142a ca\u0142y \u015bwiat\u201d.<\/span><\/p>\n

Druga odpowied\u017a brzmia\u0142aby nast\u0119puj\u0105co: \u201eKochamy Stalina, poniewa\u017c jest gwarantem pokoju i bezpiecze\u0144stwa\u201d. Oficjalnie bardzo cz\u0119sto kojarzono zmar\u0142ego wodza z walk\u0105 o pok\u00f3j. Podobne opinie znajdziemy w prywatnej korespondencji. Charakterystyczny fragment listu, kt\u00f3rego autorka dystansuje si\u0119 od komunistycznej propagandy, cho\u0107 sama pos\u0142uguje si\u0119 jej kalkami: \u201eCzemu nie umar\u0142 Truman, Adenauer czy inna cholera imperialistyczna, tylko taki kochany cz\u0142owiek. Nie uznaj\u0119 indywidualnych akt\u00f3w terroru, ale w\u0142asnor\u0119cznie zamordowa\u0142abym wszystkich tych drani, co chc\u0105 wywo\u0142a\u0107 wojn\u0119… Je\u015bli o mnie chodzi \u2013 chc\u0119 sko\u0144czy\u0107 szko\u0142\u0119, by\u0107 in\u017cynierem zootechnikiem, pracowa\u0107, wyj\u015b\u0107 za m\u0105\u017c i mie\u0107 pi\u0119cioro dzieci, jak widzisz, wojna mi jest absolutnie niepotrzebna\u201d.<\/span><\/p>\n

Trzeci\u0105 z odpowiedzi mo\u017cna by wyrazi\u0107 w ten spos\u00f3b: \u201eOp\u0142akujemy Stalina, poniewa\u017c jemu zawdzi\u0119czamy skok modernizacyjny i zwi\u0105zany z nim awans spo\u0142eczny\u201d. Tego typu argumentacja stanowi\u0142a jeden z g\u0142\u00f3wnych w\u0105tk\u00f3w \u00f3wczesnej propagandy.<\/span><\/p>\n

O ile jednak dwa pierwsze wyt\u0142umaczenia mo\u017cemy uzna\u0107 za element \u015bwiadomo\u015bci fa\u0142szywej, efekt dzia\u0142a\u0144 propagandy, o tyle uzasadnienie modernizacyjne pokrywa\u0142o si\u0119 w jakiej\u015b mierze z do\u015bwiadczeniami setek tysi\u0119cy, a mo\u017ce nawet milion\u00f3w Polak\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Polskie drogi<\/strong><\/span><\/p>\n

Zw\u0142aszcza dla m\u0142odych mieszka\u0144c\u00f3w wsi migracja do miasta, rozpocz\u0119cie tam nauki b\u0105d\u017a pracy w fabryce, robienie kariery w wojsku czy aparacie pa\u0144stwowym stanowi\u0142o rzeczywisty awans spo\u0142eczny, w mniejszym lub wi\u0119kszym stopniu jako\u015b kojarzony z imieniem Stalina. Prawdopodobnie z tej grupy spo\u0142ecznej wywodzili si\u0119 dwaj autorzy list\u00f3w. Jeden z nich, s\u0142u\u017c\u0105cy w wojsku, pisa\u0142: \u201e6 marca jest dla mnie i dla ca\u0142ego oddzia\u0142u naszej jednostki… najwi\u0119kszym smutkiem i \u017ca\u0142ob\u0105… pociecha to nie jest dla nikogo pr\u00f3cz tych co siedz\u0105 w USA i zamierzaj\u0105 podjudza\u0107 narody do wojny z krajami demokracji ludowej. \u017beby zn\u00f3w wr\u00f3ci\u0142y czasy, \u017ceby\u015bmy pa\u0144szczyzn\u0119 odrabiali i u bogaczy za p\u00f3\u0142darmo harowali. Wiem dobrze, jakich dobroci za\u017cywa\u0142e\u015b w czasie przedwojennym i wojennym, gdy rz\u0105dzili ci z brzuchami\u201d.<\/span><\/p>\n

Z Gda\u0144ska: \u201eCiesz\u0119 si\u0119, \u017ce zobaczy\u0142e\u015b Warszaw\u0119, Prezydenta, Rokossowskiego i innych, a co najwa\u017cniejsze, \u017ce by\u0142a\u015b na I krajowym zje\u017adzie sp\u00f3\u0142dzielc\u00f3w. Tak, przed wojn\u0105 byli\u015bmy w Mil\u00f3wce, latali za krowami, a dzi\u015b towarzysz Stalin da\u0142 nam inne \u017cycie, lepsze i rado\u015bniejsze. Dlatego musimy by\u0107 mu wdzi\u0119czni\u201d.<\/span><\/p>\n

W\u015br\u00f3d afirmuj\u0105cych system komunistyczny wiadomo\u015bci najpierw o chorobie, p\u00f3\u017aniej o \u015bmierci Stalina nie brakowa\u0142o reakcji histerycznych. Wyj\u0105tkowo emocjonalnie reagowa\u0142y kobiety, zw\u0142aszcza m\u0142ode. \u201e6 III siedzieli\u015bmy po po\u0142udniu w Zarz\u0105dzie ZMP \u2013 pisa\u0142a m\u0142odzie\u017cowa aktywistka \u2013 jak cz\u0119sto teraz siedzimy. Nikt si\u0119 nie odzywa\u0142 i ka\u017cdy prze\u017cywa\u0142 inaczej s\u0142owa komunikatu o chorobie Stalina, weszli niespodziewanie 3 harcerze, p\u0119taki, mo\u017ce z 4-tej, 5-ej klasy, w chustach zzi\u0119bni\u0119ci, powa\u017cni. Zapytani, o co chodzi \u2013 \u017ce zrobili zbi\u00f3rk\u0119, zebrali ca\u0142e 100 z\u0142 i prosz\u0105, \u017ceby\u015bmy to tow. Stalinowi, bo przecie\u017c chory i na pewno trzeba mu pieni\u0119dzy, co by odpowiedzie\u0107 malcom, wybieg\u0142am tylko z pokoju, bo nie mog\u0142am\u201d.<\/span><\/p>\n

Ofiary \u015bmiertelne<\/strong><\/span><\/p>\n

Kulminacja emocjonalnego napi\u0119cia nast\u0105pi\u0142a 9 marca, w dniu pogrzebu towarzysza Stalina. P\u0142acz by\u0142 w tamtych dniach norm\u0105 zachowa\u0144 ludzkich \u2013 zwraca\u0142 uwag\u0119 Robert Kupiecki, autor pracy o kulcie Stalina w Polsce. Podczas mas\u00f3wek cz\u0119sto dochodzi\u0142o do zbiorowych histerii, mdla\u0142y kobiety, p\u0142aka\u0142y dzieci, nauczyciele, \u017co\u0142nierze, milicjanci. Rozbudzone emocje doprowadzi\u0142y do \u015bmierci co najmniej jednej osoby. Mia\u0142a ni\u0105 by\u0107 uczennica z Gda\u0144ska \u2013 c\u00f3rka przodownika pracy, kt\u00f3ra tak si\u0119 przej\u0119\u0142a \u015bmierci\u0105 Stalina, \u017ce przy dekorowaniu jego portretu dosta\u0142a ataku serca i zmar\u0142a w szpitalu.<\/span><\/p>\n

Zgon \u201enadziei lud\u00f3w\u201d rozbudzi\u0142 spo\u0142eczne nadzieje. Szczeg\u00f3lne oczekiwania zwi\u0105zane z tym wydarzeniem mieli \u2013 rzecz jasna \u2013 wi\u0119\u017aniowie. Je\u015bli bra\u0107 pod uwag\u0119 tak\u017ce ich rodziny, to oznacza, \u017ce by\u0142a to ponadmilionowa rzesza ludzi licz\u0105ca przede wszystkim na amnesti\u0119.<\/span><\/p>\n

Jeszcze wi\u0119ksz\u0105 grup\u0105 wi\u0105\u017c\u0105c\u0105 ze \u015bmierci\u0105 Stalina ogromne nadzieje, byli ch\u0142opi, kt\u00f3rzy liczyli na zako\u0144czenie kolektywizacji.<\/span><\/p>\n

Ludzie cz\u0119sto zdawali sobie spraw\u0119, \u017ce \u015bmier\u0107 Stalina mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107 prze\u0142omowym wydarzeniem w historii. \u201eCzy nie stoimy w przededniu du\u017cych zmian i czy to aby nie \u00bbZmierzch Bog\u00f3w\u00ab?\u201d \u2013 pyta\u0142 kto\u015b w prywatnym li\u015bcie. I tak powoli ko\u0144czy\u0142a si\u0119 pewna epoka.<\/span><\/p>\n

poleci\u0142: <\/span>
\nLeon Rozenbau<\/strong><\/em><\/span>
\n\"\"<\/p>\n

Czas odwil\u017cy<\/strong><\/span><\/p>\n

\u015amier\u0107 Stalina w marcu 1953 roku, cho\u0107 da\u0142a ludziom nadziej\u0119 na zmiany, nie przerwa\u0142a narastaj\u0105cego nacisku. Jeszcze w tym samym roku za odmow\u0119 wydrukowania nekrologu Generalissimusa z hukiem zamkni\u0119to krakowski \u201eTygodnik Powszechny\u201d, a we wrze\u015bniu prymasa Polski, Stefana Wyszy\u0144skiego, zes\u0142ano w miejsce odosobnienia. Skostnia\u0142y system zacz\u0105\u0142 lekko taja\u0107 w 1954 roku. Prawdziwe zmiany w Polsce, zwane od tytu\u0142u ksi\u0105\u017cki Ilii Erenburga odwil\u017c\u0105, wywo\u0142a\u0142 ci\u0105g zdarze\u0144: ucieczka i audycje J\u00f3zefa \u015awiat\u0142y w RWE, \u201ePoemat dla doros\u0142ych\u201d Adama Wa\u017cyka, powstanie tygodnika \u201ePo Prostu\u201d. Wczesn\u0105 wiosn\u0105 1956 roku odby\u0142 si\u0119 XX Zjazd Komunistycznej Partii Zwi\u0105zku Radzieckiego. Ca\u0142ym obozem sowieckim wstrz\u0105sn\u0105\u0142 odtajniony w\u00f3wczas referat Chruszczowa. Przedstawia\u0142 wypaczenia i zbrodnie Stalina. W pa\u017adzierniku 1956 roku w Polsce do w\u0142adzy doszed\u0142 W\u0142adys\u0142aw Gomu\u0142ka. Uwolni\u0142 wie\u015b od zmory kolektywizacji, wi\u0119\u017ani\u00f3w re\u017cimu z wi\u0119zie\u0144, a artyst\u00f3w z kajdan socrealizmu. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 nowe…<\/span><\/p>\n

Wykorzysta\u0142em: materia\u0142y archiwalne z Archiwum Akt Nowych w Warszawie; archiwum IPN; \u201eSzeptane procesy. Z dzia\u0142alno\u015bci Komisji Specjalnej 1945-1954\u201d, wyb\u00f3r i oprac. Maciej Ch\u0142opek, Baobab, Warszawa 2006; Andrzej Cisek \u201eBeztroskie lata 1946-1956\u201d, Bernardinum, Pelplin 2002.<\/span><\/em><\/p>\n

\n

Marcin Zaremba<\/strong> jest historykiem i publicyst\u0105. Pracuje w Instytucie Studi\u00f3w Politycznych PAN oraz na Uniwersytecie Warszawskim. Jest autorem ksi\u0105\u017cki \u201eWielka trwoga\u201d.
\n<\/em><\/span>Tekst zosta\u0142 opublikowany po raz pierwszy w \u201eNewsweeku Historia\u201d 3\/13 w marcu 2013 r.
\n<\/em><\/span>Wi\u0119cej tekst\u00f3w historycznych przeczytasz w najnowszym wydaniu \u201eNewsweeka Historia\u201d dost\u0119pnym w kioskach i na platformie Newsweek PLUS.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Radosna \u017ca\u0142oba. Polacy po \u015bmierci Stalina Marcin Zaremba J\u00f3zef Stalin w trumnie \/ \u017ar\u00f3d\u0142o: PAP \u00a05 marca 1953 roku najwa\u017cniejszym tematem rozm\u00f3w Polak\u00f3w by\u0142y choroba i \u015bmier\u0107 Stalina. M\u00f3wiono o tym jednak g\u0142\u00f3wnie szeptem albo po alkoholu. Niedawno w drzwiach kamienicy Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego przy Nowym \u015awiecie w Warszawie odkryto schowany we framudze \u201elist do […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50732"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=50732"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50732\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50739,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50732\/revisions\/50739"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=50732"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=50732"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=50732"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}