{"id":50789,"date":"2017-03-10T17:09:02","date_gmt":"2017-03-10T15:09:02","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=50789"},"modified":"2017-03-09T15:03:43","modified_gmt":"2017-03-09T13:03:43","slug":"15-09-13","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=50789","title":{"rendered":"Od niepami\u0119tnych czas\u00f3w \u2013 ksi\u0105\u017cka, do kt\u00f3rej trzeba wraca\u0107"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Od niepami\u0119tnych czas\u00f3w \u2013 ksi\u0105\u017cka, do kt\u00f3rej trzeba wraca\u0107<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Andrzej Koraszewski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"\"Mi\u0119dzynarodowa spo\u0142eczno\u015b\u0107 nigdy w nic nie w\u0142o\u017cy\u0142a tyle serca i tak astronomicznych g\u00f3r pieni\u0119dzy jak w rozwi\u0105zanie konfliktu izraelsko-palesty\u0144skiego. \u015awiatowe i lokalne wojny, ludob\u00f3jstwa, przesiedlenia milion\u00f3w ludzi skupia\u0142y zaledwie u\u0142amek tej uwagi, jak\u0105 wzbudza \u201esprawa palesty\u0144ska\u201d. Palesty\u0144scy uchod\u017acy maj\u0105 w\u0142asn\u0105 agend\u0119 ONZ, kt\u00f3ra ma wi\u0119cej \u015brodk\u00f3w i trzykrotnie wi\u0119cej personelu ni\u017c organ zajmuj\u0105cy si\u0119 wszystkimi innymi uchod\u017acami na \u015bwiecie i pos\u0142uguje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w\u0142asn\u0105 definicj\u0105 uchod\u017acy. Rozwi\u0105zanie konfliktu izraelsko-palesty\u0144skiego jest sta\u0142ym celem kolejnych prezydent\u00f3w ameryka\u0144skich, a liczby rezolucji ONZ zwi\u0105zanych z tym konfliktem bij\u0105 wszystkie rekordy. Zaanga\u017cowanie w rozwi\u0105zanie tego konfliktu to niemal gwarantowana droga do pokojowego Nobla.<\/strong><\/span><\/p>\n

Niekt\u00f3rzy podejrzewaj\u0105, \u017ce wszystkie te wysi\u0142ki nie przybli\u017cy\u0142y pokoju ani o milimetr, \u017ce zgo\u0142a przeciwnie, utrwala\u0142y go i wzmacnia\u0142y, co jednych sk\u0142ania\u0142o do przekonania, \u017ce wszystkiemu winni \u017bydzi, innych \u017ce tylko Izrael, a jeszcze inni dawali do zrozumienia, \u017ce by\u0107 mo\u017ce sprawa jest bardziej skomplikowana. Prezydent Obama do ostatniej chwili pr\u00f3bowa\u0142 zas\u0142u\u017cy\u0107 na otrzyman\u0105 na kredyt pokojow\u0105 nagrod\u0119 Nobla. Wiele jednak przemawia za tym, \u017ce ten jedyny interesuj\u0105cy absolutnie wszystkich konflikt na \u015bwiecie po tej prezydenturze jest jeszcze bardziej zabagniony ni\u017c by\u0142 przed ni\u0105.<\/span><\/p>\n

Kolejny ameryka\u0144ski prezydent obiecuje radykaln\u0105 zmian\u0119 podej\u015bcia do konfliktu izraelsko-palesty\u0144skiego, co zdaniem jednych zapowiada katastrof\u0119, a zdaniem innych sk\u0142ania do ostro\u017cnego optymizmu.<\/span><\/p>\n

W obecnym stanie to wszystko zakrawa na b\u0142\u0119dne ko\u0142o bez widocznej perspektywy jego prze\u0142amania. Przegl\u0105daj\u0105c dziesi\u0105tki analiz i spekulacji natrafi\u0142em na artyku\u0142 opublikowany po raz pierwszy dwa lata temu, napisany w kilka tygodni po \u015bmierci ameryka\u0144skiej dziennikarki i badaczki, Joan Peters. Autor artyku\u0142u, Nadav Shragai, by\u0142 cz\u0142onkiem redakcji izraelskiego dziennika \u201eHaaretz\u201d, z kt\u00f3rej odszed\u0142 w 2009 roku po 26 latach pracy. Izraelska gazeta \u201eIsrael Hayom\u201d przypomnia\u0142a teraz jego artyku\u0142 o Joan Peters na marginesie dzisiejszych spor\u00f3w o przyczyny konfliktu izraelsko-palesty\u0144skiego i mo\u017cliwo\u015bci jego rozwi\u0105zania.<\/span>
\n Joan Peters sko\u0144czy\u0142aby w tym roku 80 lat, zmar\u0142a w styczniu 2015 roku, a jej wydana w 1984 roku ksi\u0105\u017cka From Time Immemorial jest nadal wznawiana i nie tylko nie traci aktualno\u015bci, ale, paradoksalnie, staje si\u0119 z ka\u017cdym rokiem bardziej aktualna. Publikacja ksi\u0105\u017cki wywo\u0142a\u0142a burz\u0119. Z furi\u0105 zaatakowa\u0142 j\u0105 Noam Chomsky, Edward Said, Norman Finkelstein i dziesi\u0105tki zatroskanych. Posypa\u0142y si\u0119 emocjonalne okre\u015blenia, \u017ce jest niedorzeczna, bezwarto\u015bciowa i oszuka\u0144cza. Tymczasem w obronie stan\u0119li zawodowi historycy, tacy jak Barbara W. Tuchman.<\/span><\/p>\n

Peters uderzy\u0142a w najczulsze miejsce bojowc\u00f3w o prawa cz\u0142owieka lub jak kto woli zwolennik\u00f3w partyjnej prawdy historycznej, pokazuj\u0105c, i\u017c pocz\u0105tki konfliktu arabsko-izraelskiego w Palestynie prezentowane s\u0105 w formie jednostronnej narracji, ra\u017c\u0105co sprzecznej z dokumentami historycznymi.<\/span><\/p>\n

Nie po raz pierwszy droga do odkrycia, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 jest inna od powszechnie przyj\u0119tego obrazu, zaczyna\u0142a si\u0119 w okopach zaanga\u017cowanych bojownik\u00f3w o nag\u0142o\u015bnienie fa\u0142szywej narracji. Joan Peters by\u0142a znan\u0105 dziennikark\u0105 telewizyjn\u0105, uznawan\u0105 za tak powa\u017cny autorytet w sprawach Bliskiego Wschodu, \u017ce doradza\u0142a nawet administracji prezydenta Cartera. Pewnego dnia podpisa\u0142a kontrakt na ksi\u0105\u017ck\u0119 o palesty\u0144skich uchod\u017acach, wzi\u0119\u0142a du\u017c\u0105 zaliczk\u0119 i rozpocz\u0119\u0142a badania. Oczekiwania wydawcy by\u0142y jednoznaczne; im g\u0142\u0119biej Joan Peters wchodzi\u0142a w \u017ar\u00f3d\u0142a, tym bardziej jednoznaczne by\u0142y jej wnioski, by\u0142y one jednak ca\u0142kowicie sprzeczne z jej wcze\u015bniejszymi pogl\u0105dami i z oczekiwaniami wydawnictwa. W efekcie Peters zwr\u00f3ci\u0142a zaliczk\u0119 i kontynuowa\u0142a swoje badania. Po siedmiu latach drobiazgowych studi\u00f3w archiwalnych opublikowa\u0142a w 1984 roku ksi\u0105\u017ck\u0119, kt\u00f3rej pe\u0142en tytu\u0142 brzmia\u0142: From Time Immemorial: The Origins of the Arab-Jewish Conflict Over Palestine (Od niepami\u0119tnych czas\u00f3w: Pocz\u0105tki arabsko-\u017cydowskiego konfliktu o Palestyn\u0119).<\/span><\/p>\n

Rok 1984 nie by\u0142 tak ponury jak go sobie wyobra\u017ca\u0142 George Orwell w roku 1948, nosi\u0142 jednak wiele znamion , kt\u00f3re niekt\u00f3rym obserwatorom przypomina\u0142y lektur\u0119 Folwarku zwierz\u0119cego. Ksi\u0105\u017cka Joan Peters nie zmieni\u0142a biegu rzeki, ale nale\u017cy dzi\u015b do kanonu lektur obowi\u0105zkowych dla tych, kt\u00f3rzy szukaj\u0105 odpowiedzi na pytanie jak to by\u0142o i dlaczego jest jak jest.<\/span><\/p>\n

Rozpoczynaj\u0105c swoje badania Peters odkry\u0142a, \u017ce ONZ okre\u015bli\u0142a dla Palesty\u0144czyk\u00f3w warunki zaklasyfikowania do kategorii \u201euchod\u017aca\u201d tak, i\u017c by\u0142y one w zasadniczy spos\u00f3b odmiennie od kryteri\u00f3w uznawania ludzi za uchod\u017ac\u00f3w we wszystkich pozosta\u0142ych kryzysach na \u015bwiecie.<\/span><\/p>\n

Joan Peters dotar\u0142a do licznych dowod\u00f3w, i\u017c wielu palesty\u0144skich uchod\u017ac\u00f3w to nie byli \u017cadni mieszka\u0144cy Palestyny \u201eod niepami\u0119tnych czas\u00f3w\u201d, a imigranci zarobkowi, kt\u00f3rzy tylko przez kr\u00f3tki okres czasu znajdowali si\u0119 na terenach, na kt\u00f3rych p\u00f3\u017aniej powsta\u0142 Izrael.<\/span><\/p>\n

Jak pisze Nadav Shragai, od czasu opublikowania ksi\u0105\u017cki dziesi\u0105tki innych badaczy posz\u0142o t\u0105 sam\u0105 drog\u0105, w pe\u0142ni potwierdzaj\u0105c jej wnioski. Ona jednak pierwsza wydoby\u0142a te dokumenty na \u015bwiat\u0142o dzienne.<\/span><\/p>\n

Wychodz\u0105c z obozu lewicy i kwestionuj\u0105c jej sztandarow\u0105 narracj\u0119 Peters znalaz\u0142a si\u0119 oczywi\u015bcie pod obstrza\u0142em. Nie tylko zachodnia, ale r\u00f3wnie\u017c izraelska lewica trz\u0119s\u0142a si\u0119 z oburzenia, gor\u0105czkowo poszukuj\u0105c w jej ksi\u0105\u017cce ra\u017c\u0105cych b\u0142\u0119d\u00f3w, a przynajmniej \u201eniedok\u0142adno\u015bci\u201d. Robert St. John, ameryka\u0144ski pisarz i dziennikarz, autor 23 ksi\u0105\u017cek, z kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 dotyczy\u0142a konfliktu na Bliskim Wschodzie skwitowa\u0142 te pr\u00f3by zdyskredytowania Joan Peters kr\u00f3tko: to jest ksi\u0105\u017cka \u201edla ka\u017cdego, kto przedk\u0142ada fakty nad propagand\u0119 i logik\u0119 nad nielogiczno\u015b\u0107.\u201d<\/span><\/p>\n

Sam tytu\u0142 ksi\u0105\u017cki Joan Peters zwi\u0105zany jest z tradycyjn\u0105 definicj\u0105 uchod\u017acy przyj\u0119t\u0105 przez ONZ, a kt\u00f3ra stwierdza, \u017ce uchod\u017ac\u0105 jest cz\u0142owiek zmuszony na skutek wojny, wrogich dzia\u0142a\u0144 lub wygnania do opuszczenia miejsca, kt\u00f3re by\u0142o jego domem od niepami\u0119tnych czas\u00f3w.<\/span><\/p>\n

ONZ zmieni\u0142a t\u0119 definicj\u0119 na u\u017cytek Palesty\u0144czyk\u00f3w (i tylko Palesty\u0144czyk\u00f3w) uznaj\u0105c za uchod\u017ac\u0119 ka\u017cdego, kto przed rokiem 1948 mieszka\u0142 na terenach, na kt\u00f3rych utworzono pa\u0144stwo Izrael przez okres nie kr\u00f3tszy ni\u017c dwa lata.<\/span><\/p>\n

Mark Twain po podr\u00f3\u017cy do Palestyny opisywa\u0142 wyludniony i wyn\u0119dznia\u0142y region, zrujnowany przez rabunkow\u0105 gospodark\u0119 Osman\u00f3w. Joan Peters podzieli\u0142a obszar brytyjskiego Mandatu Palesty\u0144skiego na trzy cz\u0119\u015bci \u2013 pierwsz\u0105, gdzie nie by\u0142o \u017cadnych \u017cydowskich osadnik\u00f3w (arabska populacja wzros\u0142a na tych obszarach w latach 1893-1947 o 116 procent), druga cz\u0119\u015b\u0107, z nielicznymi i rozrzuconymi osadami \u017cydowskimi, mia\u0142a wzrost populacji arabskiej o 185 procent, w trzeciej \u2013 gdzie by\u0142a najsilniejsza populacja \u017cydowska, liczba mieszka\u0144c\u00f3w arabskich wzros\u0142a od 92 tysi\u0119cy w 1893 roku do 462 tysi\u0119cy w 1947 daj\u0105c wzrost o ponad 400 procent.<\/span><\/p>\n

Wniosek by\u0142 oczywisty, lwia cz\u0119\u015b\u0107 palesty\u0144skich uchod\u017ac\u00f3w z 1948 roku nie by\u0142a mieszka\u0144cami tych ziem z dziada pradziada, ale niedawnymi imigrantami zarobkowymi z s\u0105siednich kraj\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Autorka pracowa\u0142a miesi\u0105cami w londy\u0144skim Public Record Office, przekopuj\u0105c si\u0119 przez sterty zakurzonych i przez nikogo nie badanych dokument\u00f3w. Przegl\u0105da\u0142a dokumenty syryjskie, egipskie i brytyjskie, odtajnione raporty urz\u0119dnik\u00f3w Mandatu Brytyjskiego, pokazuj\u0105ce, \u017ce brytyjska administracja by\u0142a w pe\u0142ni \u015bwiadoma rozmiar\u00f3w nielegalnej arabskiej imigracji do Palestyny, by\u0142a to polityka przymykania oczu na nap\u0142yw ludno\u015bci z Syrii, Libanu i Egiptu i bezkompromisowego zwalczania nielegalnej imigracji \u017cydowskiej oraz ograniczania legalnej imigracji.<\/span><\/p>\n

Joan Peters by\u0142a zaanga\u017cowana w ameryka\u0144skim ruchu praw cz\u0142owieka, porusza\u0142a j\u0105 trwaj\u0105ca dyskryminacja Afro-Amerykan\u00f3w. Jak m\u00f3wi\u0142a w wywiadzie udzielonym pod koniec \u017cycia, patrz\u0105c z odleg\u0142o\u015bci i przez pryzmat dominuj\u0105cej w mediach narracji, kt\u00f3ra w oparciu o mizern\u0105 wiedz\u0119, doszukiwa\u0142a si\u0119 analogii mi\u0119dzy Izraelem, a rasizmem ameryka\u0144skiego Po\u0142udnia.<\/span>
\n \u201eZ czasem odkry\u0142am jak bardzo to por\u00f3wnanie by\u0142o \u015bmieszne i nieprawdziwe. Je\u015bli by\u0142y jakie\u015b podobie\u0144stwa, to mi\u0119dzy czarnymi i \u017bydami Palestyny. To \u017bydzi byli mieszka\u0144cami ziemi Izraela od niepami\u0119tnych czas\u00f3w…\u201d<\/span>
\n We wst\u0119pie do wydanego w 1988 roku t\u0142umaczenia jej ksi\u0105\u017cki na hebrajski pisa\u0142a:<\/span>
\n \u201eNie jestem zwi\u0105zana z \u017cadn\u0105 parti\u0105. Moim celem by\u0142o rzucenie \u015bwiat\u0142a na fakty i ich powi\u0105zania, kt\u00f3re by\u0142y przede mn\u0105 ukryte i oddanie tej ksi\u0105\u017cki w r\u0119ce tych, kt\u00f3rzy pope\u0142nili te same b\u0142\u0119dy co ja.\u201d<\/span>
\n Palesty\u0144czycy pr\u00f3buj\u0105cy przekona\u0107 \u015bwiat, \u017ce Jezus by\u0142 Palesty\u0144czykiem, \u017ce oni sami pochodz\u0105 od Kananejczyk\u00f3w, \u017ce w Jerozolimie nie by\u0142o \u017cadnej \u017cydowskiej \u015bwi\u0105tyni, wydaj\u0105 si\u0119 goni\u0107 w pi\u0119tk\u0119. Jakby jednak ich opowie\u015bci nie by\u0142y \u015bmieszne, znajduj\u0105 miliony ch\u0119tnych odbiorc\u00f3w i to nie tylko w\u015br\u00f3d aktywist\u00f3w r\u00f3\u017cnych ruch\u00f3w w rodzaju \u201eKampanii Solidarno\u015bci z Palestyn\u0105\u201d, ale r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d premier\u00f3w i prezydent\u00f3w i wyrafinowanych dyplomat\u00f3w, staj\u0105c si\u0119 dominuj\u0105c\u0105 narracj\u0105 w ONZ czy na przyk\u0142ad w brytyjskiej Partii Pracy oraz, oczywi\u015bcie, w\u015br\u00f3d zwyk\u0142ych odbiorc\u00f3w doniesie\u0144 i opinii dominuj\u0105cych w mediach.<\/span><\/p>\n

Sami Palesty\u0144czycy (a raczej lwia wi\u0119kszo\u015b\u0107 Palesty\u0144czyk\u00f3w) narracj\u0119 o wygnaniu i okupacji uznaj\u0105 za \u015bwi\u0119t\u0105, a g\u0142osy, \u017ce oni sami mogli by\u0107 ludno\u015bci\u0105 nap\u0142ywow\u0105, uznaj\u0105 za blu\u017anierstwo. Nie zawsze, czasem mimowolnie przyznaj\u0105, i\u017c doskonale zdaj\u0105 sobie spraw\u0119 z tego, jak to wszystko wygl\u0105da\u0142o w rzeczywisto\u015bci.<\/span><\/p>\n

Pisz\u0105c o ksi\u0105\u017cce Joan Peters, Nadav Shragai przypomina m. in. wypowied\u017a ministra spraw wewn\u0119trznych Hamasu, Fathi Hamada, kt\u00f3ry podczas walk z armi\u0105 izraelsk\u0105 w marcu 2012 roku wzywa\u0142 Egipt do udzielenia pomocy, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce przecie\u017c po\u0142owa mieszka\u0144c\u00f3w Gazy to Egipcjanie, a druga to Saudyjczycy. Poni\u017cej zapis filmowy tej wypowiedzi z polskimi napisami:<\/span><\/p>\n

\n
\n