{"id":5091,"date":"2014-09-09T20:08:02","date_gmt":"2014-09-09T18:08:02","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=5091"},"modified":"2014-09-08T18:43:20","modified_gmt":"2014-09-08T16:43:20","slug":"zderzenie-cywilizacji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=5091","title":{"rendered":"Zderzenie cywilizacji"},"content":{"rendered":"<h4 style=\"text-align: center;\"><a href=\"http:\/\/lewica.pl\/\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" class=\"alignleft\" src=\"http:\/\/lewica.pl\/i\/logo.gif\" alt=\"\" \/><\/a><span style=\"text-decoration: underline; color: #000080;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"http:\/\/lewica.pl\/?id=29760&amp;tytul=El%BFbieta-Janicka%3A-Zderzenie-cywilizacji# target=\">Zderzenie cywilizacji<\/a><\/strong><\/span><\/h4>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong><span style=\"color: #808080;\">El\u017cbieta Janicka: [2014-08-29 23:38:47]<\/span><\/strong><\/p>\n<p><center><br \/>\n<iframe loading=\"lazy\" src=\"\/\/www.youtube.com\/embed\/2tLdhDV9Nik?feature=player_embedded\" width=\"640\" height=\"360\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/center><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><span style=\"color: #000080;\">Z El\u017cbiet\u0105 Janick\u0105 o pomnikach Sprawiedliwych rozmawia Micha\u0142 Siermi\u0144ski<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><span style=\"color: #000080;\">MS: Jest pani jedn\u0105 z inicjatorek protestu wobec budowy pomnika Sprawiedliwych w okolicach Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich w Warszawie. Na pocz\u0105tku chcia\u0142bym spyta\u0107, w jaki spos\u00f3b widzi pani ca\u0142\u0105 histori\u0119 sporu wok\u00f3\u0142 takiej lokalizacji pomnika.<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">EJ: Pocz\u0105tki sporu si\u0119gaj\u0105 kwietnia 2013 roku \u2013 roku otwarcia gmachu MH\u017bP, kiedy to og\u0142oszono zamiar wzniesienia pomnika Sprawiedliwych w jego bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie. Jako pierwsza zdecydowany sprzeciw wobec tej lokalizacji zg\u0142osi\u0142a Barbara Engelking wraz z badaczkami i badaczami z Centrum Bada\u0144 nad Zag\u0142ad\u0105 \u017byd\u00f3w. W tym samym duchu odezwa\u0142y si\u0119 instytucje \u017cydowskie: Warszawska Gmina Wyznaniowa \u017bydowska, Stowarzyszenie \u017bydowski Instytut Historyczny, Stowarzyszenie Drugie Pokolenie i \u017bydowska Og\u00f3lnopolska Organizacja M\u0142odzie\u017cowa. Mo\u017cna by\u0142o us\u0142ysze\u0107 r\u00f3wnie\u017c protesty indywidualne. Potem sprawa ucich\u0142a.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000080;\"> Gdy inicjatywa budowy pomnika pojawi\u0142a si\u0119 ponownie pod koniec zesz\u0142ego roku, nie towarzyszy\u0142 jej ju\u017c \u017caden g\u0142os sprzeciwu. Prawdopodobnie dlatego, \u017ce pomys\u0142 zosta\u0142 w\u00f3wczas zaprezentowany jako postulat tzw. \u017cydowski. Tym razem komitet z\u0142o\u017cony z os\u00f3b o publicznej to\u017csamo\u015bci \u017cydowskiej przedstawi\u0142 planowany pomnik jako wyraz \u201e\u017cydowskiej wdzi\u0119czno\u015bci\u201d finansowany z \u201e\u017cydowskich pieni\u0119dzy\u201d. W praktyce oznacza\u0142o to koniec dyskusji, bo skoro \u201esami \u017bydzi\u201d tak bardzo chc\u0105 tego pomnika, o czym tu dyskutowa\u0107.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000080;\"> To popularny schemat pseudoargumentacyjny. Tzw. \u017cydowski g\u0142os nabiera mocy rozstrzygaj\u0105cej w\u00f3wczas, gdy przy\u015bwiadcza perspektywie wi\u0119kszo\u015bciowej. Inne g\u0142osy \u2013 identyfikowane jako \u017cydowskie lub nie \u2013 nie pisz\u0105 si\u0119 w rejestr, o ile odbiegaj\u0105 od stanowiska wi\u0119kszo\u015bci. Co wi\u0119cej, mo\u017cna je zwyczajnie zignorowa\u0107. Jest to rodzaj przemocy, kt\u00f3ra stanowi niewidzialne ramy tocz\u0105cej si\u0119 debaty. Jak d\u0142ugo ramy te pozostaj\u0105 nieujawnione, debata mo\u017ce uchodzi\u0107 za pluralistyczn\u0105 i nieskr\u0119powan\u0105.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><span style=\"color: #000080;\">Dzi\u0119ki listowi protestacyjnemu, kt\u00f3ry z Bo\u017cen\u0105 Keff i Helen\u0105 Datner napisa\u0142y\u015bcie panie w ko\u0144cu marca tego roku, uda\u0142o si\u0119 postawi\u0107 problem na nowo. Z pewno\u015bci\u0105 nie by\u0142oby to mo\u017cliwe bez licznych g\u0142os\u00f3w poparcia z kraju i zagranicy. Czy mog\u0142aby pani powiedzie\u0107 r\u00f3wnie\u017c kilka s\u0142\u00f3w o kolejnym tek\u015bcie Polska panika moralna? Czym r\u00f3\u017cni si\u0119 on od listu sprzed dw\u00f3ch miesi\u0119cy?<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Naszym celem by\u0142o przypomnienie wcze\u015bniejszych g\u0142os\u00f3w sprzeciwu oraz ujawnienie i nazwanie mechanizm\u00f3w blokowania debaty. Chodzi\u0142o nam r\u00f3wnie\u017c o powr\u00f3t do tematu lokalizacji pomnika, kt\u00f3ry zas\u0142oni\u0119to dyskusj\u0105 nad tym, czy Sprawiedliwych nale\u017cy \u2013 czy te\u017c nie nale\u017cy \u2013 upami\u0119tnia\u0107. To bardzo ciekawy epizod, kt\u00f3ry daje wgl\u0105d w mechanizmy pacyfikacji sporu metod\u0105 kierowania go na boczne tory.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000080;\"> W styczniu tego roku Jan Grabowski napisa\u0142 i zg\u0142osi\u0142 do \u201eGazety Wyborczej\u201d artyku\u0142 o k\u0142amstwie historycznym i manipulacjach nawarstwiaj\u0105cych si\u0119 wok\u00f3\u0142 historii Sprawiedliwych. Tekst nie zosta\u0142 przez \u201eGW\u201d wydrukowany. Autor zamie\u015bci\u0142 go wi\u0119c na stronie internetowej Centrum Bada\u0144 nad Zag\u0142ad\u0105 \u017byd\u00f3w pod koniec marca, par\u0119 dni po ukazaniu si\u0119 naszego protestu w \u201eDzienniku Opinii Krytyki Politycznej\u201d. Na pocz\u0105tku kwietnia \u2013 za zgod\u0105 autora \u2013 tekst zamie\u015bci\u0142 na swoich stronach r\u00f3wnie\u017c \u201eDziennik Opinii KP\u201d. Pod koniec kwietnia przypomnia\u0142a sobie o nim \u201eGazeta\u201d. W rezultacie g\u0142os Grabowskiego W sprawie Zag\u0142ady Polska gola! \u2013 bez wzmianki o wcze\u015bniejszych miejscach publikacji \u2013 ukaza\u0142 si\u0119 w \u201eWyborczej\u201d wraz z odpowiedzi\u0105 Konstantego Geberta Dla dzielnych ludzi, nie dla drani (24-25 kwietnia 2014, s. 30-31).<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000080;\"> Odpowied\u017a Geberta stwarza\u0142a poz\u00f3r debaty. Nie nawi\u0105zywa\u0142a bowiem do problemu z lokalizacj\u0105 pomnika. Pomija\u0142a te\u017c istnienie protest\u00f3w. Gebert opacznie stre\u015bci\u0142 stanowisko Grabowskiego, po czym \u2013 tyle\u017c wspania\u0142omy\u015blnie, co jednostronnie \u2013 pojedna\u0142 si\u0119 z nim w dziele dawania \u015bwiadectwa prawdzie. De facto zatem uniewa\u017cni\u0142 jego g\u0142os. To by\u0142 jeden z impuls\u00f3w do napisania \u201ePolskiej paniki moralnej\u201d. Na przemoc werbaln\u0105 postanowi\u0142y\u015bmy odpowiedzie\u0107 analiz\u0105 jej mechanizm\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><span style=\"color: #000080;\">W li\u015bcie mogli\u015bmy przeczyta\u0107, \u017ce postawienie pomnika Sprawiedliwych obok MH\u017bP to egzorcyzmowanie tej przestrzeni. Dok\u0142adniej \u2013 przegnanie z niej duch\u00f3w \u017cydowskich narracji, niewygodnych dla samopoczucia wi\u0119kszo\u015bci. Twierdz\u0105 panie r\u00f3wnie\u017c, \u017ce pomnik w takim miejscu przyczyni si\u0119 do reprodukcji dominuj\u0105cej narracji, kt\u00f3ra jest manipulacyjna. Czy pani zdaniem oddawanie czci Sprawiedliwym jest w og\u00f3le nies\u0142uszne?<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Oddawanie czci Sprawiedliwym w og\u00f3le jest s\u0142uszne. Rzecz w tym, \u017ce nie \u017cyjemy w og\u00f3le, tylko w szczeg\u00f3le, czyli w historycznym, spo\u0142ecznym i kulturowym kontek\u015bcie. W Polsce ten kontekst zosta\u0142 sformatowany w taki spos\u00f3b, \u017ce na upami\u0119tnienie Sprawiedliwych \u2013 nieinstrumentalne i nieobel\u017cywe wzgl\u0119dem ratuj\u0105cych i ratowanych \u2013 zabrak\u0142o miejsca. Ca\u0142\u0105 przestrze\u0144 zaj\u0119\u0142a bowiem wi\u0119kszo\u015bciowa nerwica kompulsywna na tle wizerunku Polski i Polak\u00f3w. Zaznaczmy jednak wyra\u017anie, \u017ce nie m\u00f3wimy w tym miejscu o Sprawiedliwych z krwi i ko\u015bci, z ich indywidualnymi do\u015bwiadczeniami i opowie\u015bciami, kt\u00f3re zazwyczaj nie nadaj\u0105 si\u0119 do szkolnej czytanki. To rozgraniczenie \u0142atwo obja\u015bni\u0107 na czytelnym przyk\u0142adzie. Figura \u201epolskich Sprawiedliwych\u201d by\u0142a usilnie eksploatowana w okresie powojennym, w PRL i III RP. Mimo to uprawnienia kombatanckie realnym Sprawiedliwym nadano dopiero w 1999 roku, gdy wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich ju\u017c nie \u017cy\u0142a.<br \/>\n<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000080;\"> Nasza rozmowa dotyczy zatem Sprawiedliwych jako zbiorowej figury fantazmatycznej i dyskursu na temat Sprawiedliwych jako zbiorowej figury fantazmatycznej. Nie przez przypadek w upami\u0119tnieniach, kt\u00f3re stawiaj\u0105 sobie za cel ratowanie wizerunku Polski i Polak\u00f3w, powtarza si\u0119 zestaw: Jan Karski \u2013 Sprawiedliwi. Wz\u00f3r ten mo\u017cna zaobserwowa\u0107 w Kielcach i w \u0141odzi. Teraz ma on zosta\u0107 zreprodukowany w Warszawie. Jan Karski symbolizuje tutaj polskie pa\u0144stwo podziemne. Sprawiedliwi \u2013 spo\u0142ecze\u0144stwo, a \u015bci\u015blej nar\u00f3d: polski, chrze\u015bcija\u0144ski, je\u015bli nie od razu katolicki. Nie o wyj\u0105tkowo\u015b\u0107, lecz o reprezentatywno\u015b\u0107 chodzi w obu tych figurach. Mamy tutaj do czynienia z wycofaniem ca\u0142ego kontekstu dzia\u0142alno\u015bci rzeczywistych Sprawiedliwych i z brutalnym wyciszeniem ich mniejszo\u015bciowych narracji. Nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o z\u0142o\u017cono\u015bci realnych przypadk\u00f3w i sylwetek, niekoniecznie zawsze kryszta\u0142owych.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Za przyk\u0142ad operacji tego typu mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 akcja \u201ePolscy Sprawiedliwi&#8230;.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><span style=\"color: #000080;\">Czytaj dalej tu: \u00a0<strong><span style=\"text-decoration: underline;\"><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"http:\/\/lewica.pl\/?id=29760&amp;tytul=El%BFbieta-Janicka%3A-Zderzenie-cywilizacji# target=\">Zderzenie cywilizacji<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<hr \/>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #808080;\">twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: <strong><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #808080; text-decoration: underline;\"><a href=\"mailto:webmaster@reunion68.com\">webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zderzenie cywilizacji El\u017cbieta Janicka: [2014-08-29 23:38:47] Z El\u017cbiet\u0105 Janick\u0105 o pomnikach Sprawiedliwych rozmawia Micha\u0142 Siermi\u0144ski MS: Jest pani jedn\u0105 z inicjatorek protestu wobec budowy pomnika Sprawiedliwych w okolicach Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich w Warszawie. Na pocz\u0105tku chcia\u0142bym spyta\u0107, w jaki spos\u00f3b widzi pani ca\u0142\u0105 histori\u0119 sporu wok\u00f3\u0142 takiej lokalizacji pomnika. EJ: Pocz\u0105tki sporu si\u0119gaj\u0105 kwietnia [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5091"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5091"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5091\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5105,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5091\/revisions\/5105"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5091"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5091"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5091"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}