{"id":50977,"date":"2017-03-20T17:09:26","date_gmt":"2017-03-20T15:09:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=50977"},"modified":"2017-03-20T16:59:39","modified_gmt":"2017-03-20T14:59:39","slug":"25-09-7","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=50977","title":{"rendered":"\u017bydzi w II RP: Pozw\u00f3lcie nam by\u0107 Polakami"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>\u017bydzi w II RP: Pozw\u00f3lcie nam by\u0107 Polakami<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

MACIEJ NOWICKI<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"\"\u017bydowskie dzieci ucz\u0105 si\u0119 alfabetu (fot. PAP\/CAF)<\/em><\/span><\/p>\n

W latach 30. polscy \u017bydzi pragn\u0119li przede wszystkim jednego: zosta\u0107 Polakami. Ale Polacy ich nie chcieli \u2013 m\u00f3wi wybitny angielski historyk Bernard Wasserstein.<\/span><\/strong><\/p>\n

NEWSWEEK:<\/span> \u201ePolska wychowa\u0142a mnie na Polaka, ale nazywa \u017bydem, kt\u00f3rego trzeba wyp\u0119dzi\u0107. Chc\u0119 by\u0107 Polakiem, ale mi na to nie pozwalacie\u201d \u2013 pisa\u0142 w 1939 r.m\u0142ody polski \u017byd. Na jakie przeszkody natrafia\u0142 \u017byd, kt\u00f3ry chcia\u0142 by\u0107 Polakiem?<\/strong><\/p>\n

Bernard Wasserstein:<\/strong><\/span> Nie ma jednej odpowiedzi. By\u0142o przecie\u017c bardzo du\u017co \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy stanowili cz\u0119\u015b\u0107 polskiego \u017cycia kulturalnego: pisarze, ludzie teatru czy filmu, odgrywaj\u0105cy pierwszoplanowe role. Ale w wielu sferach polskiej rzeczywisto\u015bci taka integracja by\u0142a prawie niemo\u017cliwa. Cho\u0107by w administracji pa\u0144stwowej czy armii. Tam \u017bydzi niezwykle rzadko zdobywali wysokie pozycje. W polskiej armii w latach 30. by\u0142 tylko jeden<\/span>
\n genera\u0142 pochodzenia \u017cydowskiego.<\/span><\/p>\n

NEWSWEEK: Wilhelm Orlik-R\u00fcckemann, dow\u00f3dca KOP, kt\u00f3ry walczy\u0142 z Sowietami po 17 wrze\u015bnia.<\/strong><\/span><\/p>\n

Bernard Wasserstein:<\/strong><\/span> Na pocz\u0105tku lat 30. \u017bydzi stanowili zaledwie 2 proc. polskich urz\u0119dnik\u00f3w pa\u0144stwowych. W\u015br\u00f3d profesor\u00f3w uniwersytetu \u2013 to by\u0142a posada pa\u0144stwowa \u2013 znalaz\u0142o si\u0119 ich zaledwie siedmiu, mimo bardzo wysokiego poziomu wykszta\u0142cenia polskich \u017byd\u00f3w. Ani jeden \u017byd nie by\u0142 dyrektorem pa\u0144stwowej szko\u0142y \u015bredniej. No i w jeszcze jednej sferze \u017bydzi prawie w og\u00f3le nie byli obecni \u2013 w polskich partiach politycznych. Pomijaj\u0105c, w pewnej mierze, PPS. Herman Lieberman by\u0142 jednym z najwybitniejszych lider\u00f3w tej partii. Uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za Polaka, a dopiero potem za \u017byda. Powiedzia\u0142 kiedy\u015b kochance, \u017ce widzi si\u0119 w roli Chrystusa cierpi\u0105cego za ludzko\u015b\u0107. Drugim wyj\u0105tkiem by\u0142a partia komunistyczna, w kt\u00f3rej \u017bydzi odgrywali szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce w Polsce, podobnie jak w ca\u0142ej Europie \u015arodkowej, \u017bydzi byli z g\u00f3ry wykluczeni z trzech najwa\u017cniejszych nurt\u00f3w politycznych. Z partii ch\u0142opskich \u2013 bo prawie nie by\u0142o w\u015br\u00f3d nich rolnik\u00f3w. Z partii katolickich \u2013 poniewa\u017c to nie by\u0142a ich religia. I z partii nacjonalistycznych \u2013 bo mimo \u017ce byli obywatelami Polski, nacjonali\u015bci nie uwa\u017cali ich za pe\u0142noprawnych Polak\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Genera\u0142 Wilhelm Orlik-Ru\u0308ckemann (\u0179r\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)<\/span><\/em><\/p>\n

NEWSWEEK: To mia\u0142o zreszt\u0105 paradoksalny skutek: poniewa\u017c \u017bydzi nie byli dopuszczeni do g\u0142\u00f3wnego nurtu, rozkwit\u0142o ich w\u0142asne \u017cycie polityczne.<\/strong><\/span>
\n
\nBernard Wasserstein:<\/strong><\/span> W okresie mi\u0119dzywojennym Polska sta\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnym o\u015brodkiem \u017cydowskiej polityki. Partii by\u0142o mn\u00f3stwo, podzielonych z grubsza na trzy bloki: ortodoksyjny, syjonistyczny i lewicowy. Bloki te toczy\u0142y ze sob\u0105 zaci\u0119t\u0105 walk\u0119 o g\u0142osy rozpolitykowanych i z g\u00f3ry niezadowolonych wyborc\u00f3w. Na poziomie miast ich \u017cycie by\u0142o jeszcze bogatsze. W samym tylko Krakowie dzia\u0142a\u0142o ponad 300 spo\u0142ecznych instytucji \u017cydowskich: organizacji charytatywnych, klub\u00f3w sportowych, sieroci\u0144c\u00f3w, \u0142a\u017ani, zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych etc.<\/span><\/p>\n

NEWSWEEK: Wspomnia\u0142 pan o szczeg\u00f3lnej roli \u017byd\u00f3w w polskiej partii komunistycznej. To z tamtego okresu wywodzi si\u0119 mit \u017cydokomuny, przekonanie, \u017ce \u017bydzi stoj\u0105 za komunizmem.<\/strong><\/span>
\n
\nBernard Wasserstein:<\/strong> <\/span>To fakt, \u017ce \u017bydzi byli nadreprezentowani w polskiej partii komunistycznej. W po\u0142owie lat 30. stanowili ponad 50 proc. kierownictwa terenowego i trzy czwarte partyjnego aparatu propagandy. Ten udzia\u0142 by\u0142 tak masowy, \u017ce prowadzi\u0142 do napi\u0119\u0107 w samej partii: komunistyczni wi\u0119\u017aniowie nie-\u017bydzi nie chcieli si\u0119 np. dzieli\u0107 paczkami z \u017cydowskimi towarzyszami. Jednak trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce przedwojenna polska partia komunistyczna by\u0142a malutka. Udzia\u0142 komunist\u00f3w w\u015br\u00f3d \u017cydowskiej inteligencji by\u0142 znacz\u0105cy, ale nadal niewielki. Natomiast w ca\u0142ej \u017cydowskiej populacji komuni\u015bci stanowili kropl\u0119 w morzu. Zreszt\u0105 ten sojusz z lewic\u0105 wcale nie by\u0142 naturalny. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w nie mia\u0142a nic wsp\u00f3lnego z proletariatem. To by\u0142 \u201enar\u00f3d sklepikarzy\u201d. \u017bydzi woleli prowadzi\u0107 w\u0142asny, zwykle ma\u0142y interes, ni\u017c zatrudni\u0107 si\u0119 u kogo\u015b. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich nale\u017ca\u0142a do drobnomieszcza\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

NEWSWEEK: W drugiej po\u0142owie lat 30. antysemityzm zacz\u0105\u0142 narasta\u0107. W por\u00f3wnaniu z latami 20. liczba \u017cydowskich student\u00f3w zmniejszy\u0142a si\u0119 trzykrotnie \u2013 z 25 proc. do 8 proc. w roczniku 1938\/1939. Wprowadzono getto \u0142awkowe. Zamkni\u0119to \u017bydom dost\u0119p do adwokatury. W 1936 r. Sejm zakaza\u0142 uboju koszernego. Nasila\u0142 si\u0119 bojkot \u017cydowskich firm i sklep\u00f3w. Powtarza\u0142y si\u0119 napa\u015bci na \u017byd\u00f3w. Z czego to wynika\u0142o?<\/strong><\/span>
\n
\nBernard Wasserstein:<\/strong><\/span> Cz\u0119\u015bciowo z Wielkiego Kryzysu, kt\u00f3ry uderzy\u0142 w Polsk\u0119. Nie by\u0142o pracy i zacz\u0119\u0142o dominowa\u0107 przekonanie, \u017ce w Polsce jest za du\u017co \u017byd\u00f3w, \u017ce powinni jak najszybciej wyemigrowa\u0107. Zreszt\u0105 w mi\u0119dzywojniu z Polski wyjecha\u0142o bardzo wielu \u017byd\u00f3w, ponad 400 tysi\u0119cy. Ale w latach 30. mo\u017cliwo\u015bci wyjazdu by\u0142y coraz mniejsze, kolejne kraje zamyka\u0142y przed nimi drzwi, r\u00f3wnie\u017c pod wp\u0142ywem tego, co si\u0119 dzia\u0142o w Niemczech. Wielu \u017byd\u00f3w zacz\u0119\u0142o si\u0119 czu\u0107 w Polsce jak w wi\u0119zieniu, z kt\u00f3rego nie mog\u0105 uciec. A Polacy postrzegali ich jak obcy element, kt\u00f3ry powinien by\u0107 wszelkimi \u015brodkami zach\u0119cany do opuszczenia kraju. Jeszcze w czasie wojny i tu\u017c po niej polscy dyplomaci w rozmowach z Brytyjczykami w Londynie podkre\u015blali, \u017ce nale\u017cy znale\u017a\u0107 jakie\u015b rozwi\u0105zanie, kt\u00f3re pozwoli Polsce pozby\u0107 si\u0119 cz\u0119\u015bci \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

NEWSWEEK: W ci\u0105gu jednego miesi\u0105ca, od 15 czerwca do 15 lipca 1938 r., w Warszawie ci\u0119\u017cko pobito 242 \u017byd\u00f3w, a zabito 4. Jak dosz\u0142o do tego, \u017ce przemoc przybra\u0142a tak\u0105 skal\u0119?<\/span><\/strong>
\n
\nBernard Wasserstein:<\/span><\/strong> Po pierwsze, wida\u0107, \u017ce to, do czego dosz\u0142o w czasie wojny, cho\u0107by w Jedwabnem, nie przysz\u0142o znik\u0105d, lecz mia\u0142o przedwojenne korzenie. Ale nie wystarczy przywo\u0142a\u0107 lat 30. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce ju\u017c wcze\u015bniej, w czasie I wojny i tu\u017c po niej, dochodzi\u0142o w Polsce do pogrom\u00f3w. To si\u0119 uspokoi\u0142o w latach 20., potem wrogo\u015b\u0107 powr\u00f3ci\u0142a wraz ze wzrostem napi\u0119\u0107 etnicznych.<\/span>
\n Mamy te\u017c na\u015bladowczy element przemocy, tak jak antysemityzm jest w sporym stopniu fenomenem na\u015bladowczym. To, co zrobili nazi\u015bci, stanowi\u0142o pewnego rodzaju wzorzec. Polityka Hitlera mia\u0142a bezpo\u015brednie prze\u0142o\u017cenie na sytuacj\u0119 w Polsce. Tu\u017c przed anszlusem 20 tys. \u017byd\u00f3w w Austrii mia\u0142o polskie paszporty. Wkr\u00f3tce po wkroczeniu nazist\u00f3w wielu z nich uciek\u0142o do Polski. I wtedy Sejm w ci\u0105gu zaledwie 11 dni uchwali\u0142 ustaw\u0119 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 odebranie obywatelstwa tym, kt\u00f3rzy przebywali za granic\u0105 d\u0142u\u017cej ni\u017c 5 lat. By\u0142o oczywiste, \u017ce chodzi o \u017byd\u00f3w. Ju\u017c po uchwaleniu ustawy nazi\u015bci deportowali tysi\u0105ce \u017byd\u00f3w mieszkaj\u0105cych w Niemczech, maj\u0105cych polskie obywatelstwo. Polacy nie chcieli ich przyj\u0105\u0107. Dopiero po jakim\u015b czasie cz\u0119\u015bci z nich wydano zgod\u0119 na tymczasowe wynaj\u0119cie pokoi, a raczej \u0142\u00f3\u017cek w niezwykle zat\u0142oczonych domach w przygranicznym Zb\u0105szyniu. Ten epizod to rezultat narastaj\u0105cego przekonania, \u017ce \u017bydzi nie s\u0105 Polakami. Nawet je\u015bli z technicznego punktu widzenia s\u0105 obywatelami polskimi.<\/span><\/p>\n

NEWSWEEK: W latach 30. antysemityzm w Polsce narasta\u0142, ale jednocze\u015bnie \u017bydzi coraz bardziej pragn\u0119li si\u0119 asymilowa\u0107. A\u017c 70 proc. \u017cydowskich dzieci chodzi\u0142o do polskich szk\u00f3\u0142 publicznych.<\/strong><\/span>
\n
\nBernard Wasserstein:<\/strong><\/span> Tak by\u0142o w ca\u0142ej Europie, w Polsce, Francji czy Zwi\u0105zku Sowieckim. \u017bydzi nie chcieli by\u0107 jak amisze w Pensylwanii. Chcieli i\u015b\u0107 do przodu i dlatego robili wszystko, aby do\u0142\u0105czy\u0107 do spo\u0142ecze\u0144stwa. Od czas\u00f3w o\u015bwiecenia \u017bydzi uwa\u017cali, \u017ce \u015bwieckie wykszta\u0142cenie u\u0142atwi im awans i wst\u0119p do wolnych zawod\u00f3w. Wtedy dotyczy\u0142o to g\u0142\u00f3wnie \u017cydowskiej elity. Teraz, przyci\u015bni\u0119ci Wielkim Kryzysem \u2013 np. we Lwowie na pocz\u0105tku lat 30. pracy nie mia\u0142o 30 proc. \u017byd\u00f3w, podczas gdy w\u015br\u00f3d nie-\u017byd\u00f3w odsetek wynosi\u0142 16 proc. \u2013 do podobnego wniosku doszli drobni handlarze i rzemie\u015blnicy. Wysy\u0142ali dzieci do szk\u00f3\u0142 publicznych. Spo\u0142ecze\u0144stwo cz\u0119sto ich odpycha\u0142o. O pe\u0142nej integracji nie by\u0142o mowy. Mimo to \u017bydzi uparcie pr\u00f3bowali.<\/span><\/p>\n

NEWSWEEK: Twierdzi pan wr\u0119cz, \u017ce jeszcze przed II wojn\u0105 kulturze \u017cydowskiej w Polsce grozi\u0142o wymarcie. Dlaczego?<\/strong><\/span>
\n
\nBernard Wasserstein:<\/strong><\/span> Po pierwsze, w\u0142a\u015bnie dlatego \u017ce \u017bydzi za wszelk\u0105 cen\u0119 chcieli by\u0107 cz\u0119\u015bci\u0105 polskiej kultury. \u201eDzi\u015b polsk\u0105 gazet\u0119 czytaj\u0105 tak\u017ce chasyd, domokr\u0105\u017cca i robotnik. I wierz\u0105 jej tak jak \u017cydowskiej\u201d \u2013 skar\u017cy\u0142 si\u0119 Nachman Majzel, redaktor jednej z gazet w jidysz. Zmniejsza\u0142a si\u0119 liczba czytelnik\u00f3w wypo\u017cyczaj\u0105cych z bibliotek ksi\u0105\u017cki w jidysz, spada\u0142y ich nak\u0142ady. A tak\u017ce liczba szk\u00f3\u0142 jidysz, cz\u0119\u015bciowo w wyniku rz\u0105dowych represji. Ale przede wszystkim wykrusza si\u0119 sam j\u0119zyk, statystyki pokazuj\u0105, \u017ce coraz mniej \u017byd\u00f3w u\u017cywa jidysz. To jest element centralny. Bo j\u0119zyk jest warunkiem istnienia kultury. Ten fenomen widzimy wsz\u0119dzie: w krajach Europy Zachodniej, Polsce czy Zwi\u0105zku Sowieckim. Wsz\u0119dzie jidysz zamiera. Do tego w latach 30. dochodzi w\u015br\u00f3d \u017byd\u00f3w do kryzysu demograficznego, p\u0142odz\u0105 znacznie mniej dzieci ni\u017c otaczaj\u0105ce je spo\u0142ecze\u0144stwa. I zn\u00f3w dotyczy to ca\u0142ej Europy.<\/span><\/p>\n

NEWSWEEK: Socjolog Jacques Rupin pisze pod koniec lat 30., \u017ce \u017bydzi wr\u0119cz zmierzaj\u0105 do rasowego samob\u00f3jstwa.<\/strong><\/span>
\n
\nBernard Wasserstein:<\/strong><\/span> To by\u0142a jedna z teorii. \u017be \u017bydzi postanowili wymrze\u0107. Ale s\u0105 te\u017c inne wyt\u0142umaczenia. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce \u017bydzi byli bardzo zurbanizowani, a w miastach z regu\u0142y rodzi si\u0119 mniej dzieci. \u017be by\u0142a wi\u0119ksza kontrola urodzin: \u017bydzi nie maj\u0105 absolutnego zakazu antykoncepcji ze wzgl\u0119d\u00f3w religijnych. A na dodatek zawierali ma\u0142\u017ce\u0144stwa p\u00f3\u017aniej ni\u017c inni. To wszystko sprawi\u0142o, \u017ce \u017bydzi zapowiadali trendy demograficzne dzisiejszej Europy, w kt\u00f3rej liczba narodzin jest mniejsza od liczby zgon\u00f3w. I w rezultacie liczba ludno\u015bci maleje. Ale u \u017byd\u00f3w ta tendencja jest gwa\u0142towniejsza. Pomijaj\u0105c jedyny wyj\u0105tek \u2013 Izrael. W innych krajach ludno\u015b\u0107 \u017cydowska wymiera wr\u0119cz b\u0142yskawicznie.<\/span><\/p>\n

NEWSWEEK: Jak\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142 wtedy Ko\u015bci\u00f3\u0142? Przypomina pan list pasterski prymasa Augusta Hlonda z 1936 r., w kt\u00f3rym sprzeciwia si\u0119 on przemocy wobec \u017byd\u00f3w, ale jednocze\u015bnie pi\u0119tnuje ich jako oszust\u00f3w i handlarzy \u017cywym towarem. Podobnie abp Aleksander Kakowski jest przeciwko rasowej przemocy, ale jednocze\u015bnie oskar\u017ca \u017byd\u00f3w o szerzenie ateizmu i pornografii.<\/strong><\/span>
\n
\nBernard Wasserstein:<\/strong><\/span> Ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 bardzo zdecydowany w pot\u0119pianiu przemocy przeciw \u017bydom. Tyle \u017ce jednocze\u015bnie by\u0142 wrogi wobec \u017byd\u00f3w i judaizmu. Przedstawia\u0142 ich jako lud przekl\u0119ty, lud zab\u00f3jc\u00f3w Boga. Taka by\u0142a zreszt\u0105 linia ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a. Katolicyzm przyczyni\u0142 si\u0119 te\u017c do przekonania, \u017ce \u017bydzi nie s\u0105 Polakami, poniewa\u017c \u017ceby zosta\u0107 Polakiem, trzeba by\u0107 katolikiem.<\/span><\/p>\n

NEWSWEEK: Co my\u015bleli polscy \u017bydzi tu\u017c przed wybuchem wojny?<\/strong><\/span>
\n
\nBernard Wasserstein:<\/strong> <\/span>By\u0142a wielka obawa i strach. Ale jednocze\u015bnie \u2013 i to wida\u0107 bardzo wyra\u017anie, kiedy czyta si\u0119 gazety, dzienniki, listy \u017byd\u00f3w z tamtych dni \u2013 panowa\u0142 rodzaj dziwnego pobudzenia czy wr\u0119cz euforii.<\/span><\/p>\n

NEWSWEEK: Jak to?<\/strong><\/span>
\n
\nBernard Wasserstein:<\/strong><\/span> To si\u0119 wydaje dziwne. Ale \u017bydzi byli szcz\u0119\u015bliwi, \u017ce po raz pierwszy s\u0105 uwa\u017cani za cz\u0119\u015b\u0107 wsp\u00f3lnoty narodowej. \u017be mog\u0105 do\u0142\u0105czy\u0107 do innych Polak\u00f3w w patriotycznej obronie wsp\u00f3lnego pa\u0144stwa. O tym \u015bwiadczy ogromny udzia\u0142 \u017cydowskich pieni\u0119dzy w zbi\u00f3rkach patriotycznych czy w s\u0142u\u017cbie cywilnej, do kt\u00f3rej zg\u0142aszali si\u0119 na ochotnika. Do si\u0142 zbrojnych wchodzili ch\u0119tnie w poczuciu, \u017ce to im daje przepustk\u0119 do polsko\u015bci. Ale czy te odczucia by\u0142y podzielane przez drug\u0105 stron\u0119, to ju\u017c inna sprawa. Po upadku pa\u0144stwa \u017bydzi szybko przekonali si\u0119, \u017ce w armii nastroje antysemickie s\u0105 silne. Podobnie by\u0142o w armii Andersa \u2013 to sz\u0142o od do\u0142u, ale r\u00f3wnie\u017c od samego Andersa. I wi\u0105za\u0142o si\u0119 m.in. z przekonaniem, \u017ce \u017bydzi z zachwytem przyj\u0119li Armi\u0119 Czerwon\u0105 we wschodniej Polsce.<\/span><\/p>\n

NEWSWEEK: Ma\u0142o kto pami\u0119ta, \u017ce po 17 wrze\u015bnia spora cz\u0119\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w uciek\u0142a na niemieck\u0105 stron\u0119, bo Sowiet\u00f3w bali si\u0119 jeszcze bardziej…<\/strong><\/span>
\n
\nBernard Wasserstein:<\/strong> <\/span>W ka\u017cdym razie to polsko-\u017cydowskie pojednanie, kt\u00f3re rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 nagle przed wojn\u0105, sko\u0144czy\u0142o si\u0119 bardzo szybko. Oczywi\u015bcie dzi\u015b sytuacja jest zupe\u0142nie inna. W ci\u0105gu ostatnich 20 lat w Polsce dosz\u0142o do wielkiej zmiany. Dziedzictwo \u017cydowskie jest nie tylko cenione, ale wr\u0119cz celebrowane. Niestety, sta\u0142o si\u0119 to dopiero wtedy, gdy nie ma tu ju\u017c niemal \u017cadnych \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u017bydzi w II RP: Pozw\u00f3lcie nam by\u0107 Polakami MACIEJ NOWICKI \u017bydowskie dzieci ucz\u0105 si\u0119 alfabetu (fot. PAP\/CAF) W latach 30. polscy \u017bydzi pragn\u0119li przede wszystkim jednego: zosta\u0107 Polakami. Ale Polacy ich nie chcieli \u2013 m\u00f3wi wybitny angielski historyk Bernard Wasserstein. NEWSWEEK: \u201ePolska wychowa\u0142a mnie na Polaka, ale nazywa \u017bydem, kt\u00f3rego trzeba wyp\u0119dzi\u0107. Chc\u0119 by\u0107 Polakiem, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50977"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=50977"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50977\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50991,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50977\/revisions\/50991"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=50977"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=50977"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=50977"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}