{"id":51054,"date":"2017-03-31T17:09:03","date_gmt":"2017-03-31T15:09:03","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=51054"},"modified":"2017-03-27T07:29:11","modified_gmt":"2017-03-27T05:29:11","slug":"28-09-13","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=51054","title":{"rendered":"Obozowanie i w\u0119dr\u00f3wka [Parsza Wajakhel i Pekudej]"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Obozowanie i w\u0119dr\u00f3wka [Parsza Wajakhel i Pekudej]<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

RABIN JONATHAN SACKS
\n<\/strong>T\u0142umaczenie Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"BudowaBudowa Miszkanu \/Wikipedia<\/em><\/span><\/p>\n

Na samym ko\u0144cu ksi\u0119gi Szemot odnajdziemy pewn\u0105 j\u0119zykow\u0105 zawi\u0142o\u015b\u0107, tak drobn\u0105, \u017ce \u0142atwo j\u0105 przeoczy\u0107, kt\u00f3ra jednak \u2013 zgodnie z interpretacj\u0105 Rasziego \u2013 jest jednym z najwa\u017cniejszych trop\u00f3w w pr\u00f3bie odkrycia charakteru \u017cydowskiej to\u017csamo\u015bci; w poruszaj\u0105cy spos\u00f3b m\u00f3wi o wyzwaniu bycia \u017bydem.<\/span><\/p>\n

Na pocz\u0105tek zarys historii. Przybytek jest w ko\u0144cu gotowy. Opis jego konstrukcji zajmuje wiele rozdzia\u0142\u00f3w. \u017badnego z wydarze\u0144 z lat w\u0119dr\u00f3wki nie opisano tak szczeg\u00f3\u0142owo. Teraz, pierwszego dnia miesi\u0105ca nisan, dok\u0142adnie rok po tym, kiedy zarz\u0105dzi\u0142 przygotowania do exodusu, Moj\u017cesz gromadzi belki i zas\u0142ony, sto\u0142y i naczynia ustawia na wyznaczonych miejscach. Mi\u0119dzy s\u0142owami, w kt\u00f3rych Tora opisuje uko\u0144czenie dzie\u0142a przez Moj\u017cesza, a tymi, kt\u00f3rych u\u017cywa do opisu Boga w si\u00f3dmym dniu stworzenia, istnieje niezaprzeczalna analogia.<\/span><\/p>\n

tak dokona\u0142 [wa-jechal] Moj\u017cesz dzie\u0142a [ha-melacha]<\/span><\/em><\/p>\n

I sko\u0144czy\u0142 [wa-jechal] B\u00f3g dnia si\u00f3dmego dzie\u0142o [melachto] swoje, kt\u00f3re uczyni\u0142<\/span><\/em><\/p>\n

W kolejnym wersie czytamy o nast\u0119pstwie uko\u0144czenia pracy:<\/span><\/p>\n

Tedy okry\u0142 ob\u0142ok przybytek zboru, a majestat Wiekuistego nape\u0142ni\u0142 przybytek. (Szemot 40:34)<\/em><\/span><\/p>\n

Znaczenie jest jasne, ale prze\u0142omowe. Zbudowanie Przybytku przez Izraelit\u00f3w ma by\u0107 ludzk\u0105 analogi\u0105 do boskiego stworzenia wszech\u015bwiata. Stwarzaj\u0105c \u015bwiat, B\u00f3g tworzy cz\u0142owiekowi dom. Buduj\u0105c Przybytek, cz\u0142owiek buduje dom dla Boga.<\/span><\/p>\n

Z punktu widzenia cz\u0142owieka, B\u00f3g wype\u0142nia przestrze\u0144, kt\u00f3r\u0105 dla niego budujemy. Jego chwa\u0142a rezyduje tam, gdzie my zrzekamy si\u0119 swojej. Niezwykle szczeg\u00f3\u0142owy opis konstrukcji ma nam u\u015bwiadomi\u0107, \u017ce Izraelici byli raczej pos\u0142uszni bo\u017cym instrukcjom, ni\u017c w\u0142asnym pomys\u0142om. Okre\u015blenie \u201e\u015bwi\u0119ty\u201d zawsze oznacza obcowanie z Bogiem na jego warunkach, nie naszych. Jednocze\u015bnie jednak jest to uznanie przez Boga ludzkiej godno\u015bci. Oto my budujemy Jemu dom, aby m\u00f3g\u0142 wype\u0142ni\u0107 Sob\u0105 to, co stworzyli\u015bmy. Niczym w znanym filmie z lat osiemdziesi\u0105tych: Zbuduj, a on si\u0119 pojawi.<\/em><\/span><\/span><\/p>\n

Bereszit<\/em><\/span> zaczyna si\u0119 stworzeniem przez Boga kosmosu. Szemot ko\u0144czy si\u0119 zbudowaniem przez cz\u0142owieka mikrokosmosu \u2013 miniaturowego, symbolicznego \u015bwiata. Ksi\u0119g\u0119 Rodzaju i Wyj\u015bcia spina wi\u0119c narracyjny pas, zaczynaj\u0105c i ko\u0144cz\u0105c opowie\u015b\u0107 tym samym: wyobra\u017ceniem przestrzeni wype\u0142nionej przez Boga. Jest jedna r\u00f3\u017cnica: na pocz\u0105tku budowniczym jest B\u00f3g \u2013 Stw\u00f3rca, na ko\u0144cu praca wykonana jest przez ludzi \u2013 m\u0119\u017cczyzn i kobiety, stw\u00f3rc\u00f3w i stw\u00f3rczynie. Nad ca\u0142\u0105, zawi\u0142\u0105, wielow\u0105tkow\u0105 opowie\u015bci\u0105, g\u00f3ruje jedna, scalaj\u0105ca j\u0105 idea: przekazanie w\u0142adzy i odpowiedzialno\u015bci z nieba na ziemi\u0119, przelanie ich z Boga na obraz Boga \u2013 cz\u0142owieka.<\/span><\/p>\n

Tyle o tle wydarze\u0144. Z ostatnich wers\u00f3w Szemot dowiadujemy si\u0119 jeszcze o relacji mi\u0119dzy ob\u0142okiem chwa\u0142y a Przybytkiem. Przybytek, jak wiemy, nie by\u0142 sta\u0142\u0105 konstrukcj\u0105. Z \u0142atwo\u015bci\u0105 mo\u017cna go by\u0142o rozebra\u0107, a jego elementy przenie\u015b\u0107 w miejsce kolejnego postoju. Kiedy przychodzi\u0142 moment, w kt\u00f3rym Izraelici mieli wyruszy\u0107 dalej w sw\u0105 podr\u00f3\u017c, ob\u0142ok opuszcza\u0142 Namiot Zgromadzenia i przenosi\u0142 si\u0119 poza miejsce ich obozowania, wskazuj\u0105c kierunek, kt\u00f3ry powinni obra\u0107. Tak opisuje to Tora:<\/span><\/p>\n

A gdy wznosi\u0142 si\u0119 ob\u0142ok z nad przybytku, wyruszali synowie Israela we wszystkich pochodach swoich. Je\u017celi za\u015b nie podnosi\u0142 si\u0119 ob\u0142ok, to nie wyruszali, a\u017c do dnia wzniesienia si\u0119 jego. Gdy\u017c ob\u0142ok Wiekuistego zostawa\u0142 nad przybytkiem we dnie, a ogie\u0144 bywa\u0142 podczas nocy nad nim, w oczach ca\u0142ego domu Israela, we wszystkich pochodach ich. (Szemot 40: 36-38)<\/em><\/span><\/p>\n

Jest drobna, ale znacz\u0105ca r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy dwoma przyk\u0142adami u\u017cycia frazy be-kol masehem, \u201ew ci\u0105gu ca\u0142ej ich w\u0119dr\u00f3wki\u201d. W pierwszym przypadku nale\u017cy odczyta\u0107 fraz\u0119 dos\u0142ownie \u2013 kiedy ob\u0142ok podnosi\u0142 si\u0119 i przemieszcza\u0142, Izraelici wiedzieli, \u017ce musz\u0105 ruszy\u0107 dalej w drog\u0119. W drugim przypadku jest inaczej \u2013 ob\u0142ok nie unosi\u0142 si\u0119 nad Przybytkiem, kiedy Izraelici byli w drodze, przeciwnie, pojawia\u0142 si\u0119, gdy decydowali si\u0119 rozbi\u0107 ob\u00f3z. Podczas w\u0119dr\u00f3wki znika\u0142 gdzie\u015b daleko przed nimi.<\/span><\/p>\n

Zauwa\u017cywszy t\u0119 nie\u015bcis\u0142o\u015b\u0107, Raszi komentuje:<\/span><\/p>\n

Miejsce ich obozowania r\u00f3wnie\u017c nazwane jest masa, \u201ew\u0119dr\u00f3wka\u201d [\u2026] Bo z miejsca obozowania zawsze wyruszali ponownie w dalsz\u0105 drog\u0119. Tym samym i droga, i obozowanie nazwane s\u0105 \u201ew\u0119dr\u00f3wk\u0105\u201d.<\/em><\/span><\/p>\n

Komentarz jest \u015bci\u015ble j\u0119zykowy, ale przes\u0142anie znacznie szersze. Raszi, w kilku prostych s\u0142owach zdo\u0142a\u0142 zamkn\u0105\u0107 egzystencjaln\u0105 prawd\u0119 o sednie \u017cydowskiej to\u017csamo\u015bci. Tak d\u0142ugo, jak d\u0142ugo nie dotrzemy do ko\u0144ca naszej drogi, nawet miejsce odpoczynku nazywa\u0107 b\u0119dziemy w\u0119dr\u00f3wk\u0105, wiedz\u0105c, \u017ce nie zostaniemy w nim na zawsze. Wci\u0105\u017c mamy drog\u0119 do przebycia. Jak pisa\u0142 poeta Robert Frost (t\u0142um. Stanis\u0142aw Bara\u0144czak):<\/span><\/p>\n

Ci\u0105gnie mnie w mroczn\u0105 g\u0142\u0105b tej kniei,<\/em><\/span><\/p>\n

Lecz wo\u0142a trze\u017awy \u015bwiat nadziei<\/em><\/span><\/p>\n

I wiele mil od snu mnie dzieli.<\/em><\/span><\/p>\n

By\u0107 \u017bydem, to by\u0107 ci\u0105gle w drodze, to wiedzie\u0107, \u017ce miejsce, w kt\u00f3rym jeste\u015bmy, to zaledwie post\u00f3j, nie dom. Miejsce konstytuuje si\u0119 nie przez fakt, \u017ce w nim rezydujemy, ale przez wiedz\u0119, \u017ce w ko\u0144cu, za dzie\u0144 lub tydzie\u0144, rok, sto lat albo tysi\u0105c, b\u0119dziemy musieli wyruszy\u0107 dalej. W ten spos\u00f3b Przybytek staje si\u0119 nawet bardziej odpowiednim symbolem \u017cydowskiego \u017cycia ni\u017c \u015awi\u0105tynia.<\/span><\/p>\n

Dlaczego tak jest? Bo staro\u017cytni bogowie to bogowie miejsca: Sumeru, Memfis, Moabu, Edomu, ograniczeni przestrzeni\u0105. Teologia splata si\u0119 z geografi\u0105. Tu, w tym \u015bwi\u0119tym miejscu, kt\u00f3rego wynios\u0142o\u015b\u0107 podkre\u015bla\u0142a \u015bwi\u0105tynia albo ziggurat, bogowie plemienia albo kraju sprawowali w\u0142adz\u0119 nad miastem lub ca\u0142ym imperium. Kiedy Faraon m\u00f3wi do Moj\u017cesza: Kt\u00f3\u017c jest Wiekuisty, \u017cebym s\u0142ucha\u0142 g\u0142osu Jego, by uwolni\u0107 Israel? Nie znam Wiekuistego, a Israela te\u017c nie uwolni\u0119 (Szemot 5:2)<\/em><\/span>, chce powiedzie\u0107: tutaj to ja jestem suwerenem; Egipt ma swych w\u0142asnych bog\u00f3w. W jego granicach to oni dzier\u017c\u0105 w\u0142adz\u0119, a ja jestem tej w\u0142adzy ziemskim reprezentantem. By\u0107 mo\u017ce jest B\u00f3g Izraela, ale jego w\u0142adza i autorytet nie si\u0119gaj\u0105 Egiptu. W\u0142adza boska jest tu jak w\u0142adza polityczna. Zamkni\u0119ta w granicach. Jej zasi\u0119g ogranicza si\u0119 do miejsca na mapie.<\/span><\/p>\n

Inaczej jest w przypadku Izraela. Idea Boga, kt\u00f3ry jest wszechobecny, a wi\u0119c mo\u017cna go znale\u017a\u0107 w ka\u017cdym miejscu, jest odwieczna (wed\u0142ug Tory, tradycja ta si\u0119ga Adama i Kaina, Abrahama i Jaakowa, i wszystkich, kt\u00f3rzy do\u015bwiadczyli wygnania) i wci\u0105\u017c powraca. B\u00f3g Izraela to \u201ew\u0142\u00f3cz\u0105cy si\u0119 B\u00f3g\u201d, jak nazwa\u0142by go Morris Berman. Tak, jak na pustyni, kiedy Jego ob\u0142ok chwa\u0142y towarzyszy\u0142 Izraelitom w czasie ich trwaj\u0105cej latami w\u0142\u00f3cz\u0119gi, jak m\u00f3wi\u0105 rabini \u2013 kiedy Izrael szed\u0142 na wygnanie, Boska obecno\u015b\u0107 wyrusza\u0142a z nim.<\/em> <\/span>B\u00f3g nie jest ograniczony miejscem. Nawet w Ziemi Izraela, Jego obecno\u015b\u0107 po\u015br\u00f3d ludzi zale\u017ca\u0142a od tego, czy byli oni pos\u0142uszni Jego s\u0142owom. Nie istnieje wi\u0119c poczucie pe\u0142nego, fizycznego bezpiecze\u0144stwa, to prze\u015bwiadczenie, \u017ce tu, gdzie jestem, pozostan\u0119. Jak powiedzia\u0142 Dawid w Psalmie 30:<\/span><\/p>\n

A ja rzek\u0142em w powodzeniu mojem: nie zachwiej\u0119 si\u0119 na wieki.[\u2026]<\/span><\/em><\/p>\n

ukry\u0142e\u015b oblicze Twoje, a by\u0142em strwo\u017cony.<\/span><\/em><\/p>\n

Poczucie bezpiecze\u0144stwa nie mo\u017ce by\u0107 przypisane do miejsca, ale do cz\u0142owieka. Nie do fizycznej przestrzeni na powierzchni Ziemi, ale do przestrzeni duchowej w ludzkim sercu.<\/span><\/p>\n

Je\u015bli cokolwiek odpowiada za bezprzyk\u0142adn\u0105 trwa\u0142o\u015b\u0107 \u017cydowskiej to\u017csamo\u015bci, wci\u0105\u017c \u017cywej na przestrzeni wiek\u00f3w sta\u0142ego rozproszenia, w ka\u017cdym miejscu naznaczonej statusem mniejszo\u015bci, jest to koncept, kt\u00f3remu \u017bydzi i judaizm nadali nazw\u0119 galut \u2013 wygnanie. \u017bydzi w staro\u017cytno\u015bci i czasach wsp\u00f3\u0142czesnych (co niespotykane w przypadku innych narod\u00f3w) nigdy nie ulegli ani presji religijnej konwersji, ani kulturowej asymilacji, z wyj\u0105tkiem kilku ledwie przypadk\u00f3w. Powodem tego by\u0142 fakt, \u017ce nie wzi\u0119li \u017cadnego miejsca za dom, nie pomylili tymczasowego przystanku z celem podr\u00f3\u017cy. \u201eDzi\u015b tu \u2013 za rok w Izraelu\u201d \u2013 jak m\u00f3wi si\u0119, rozpoczynaj\u0105c seder. W prawie \u017cydowskim (Jore Dea 286:22), ka\u017cdy, kto wynajmuje dom poza granicami Izraela, ma obowi\u0105zek przymocowania mezuzy dopiero po trzydziestu dniach od wprowadzenia si\u0119. Wcze\u015bniej, miejsce takie nie jest uznawane za w\u0142a\u015bciw\u0105 siedzib\u0119. Domem jako takim staje si\u0119 dopiero po trzydziestu dniach. W Izraelu jednak, wynajmuj\u0105cy dom zobligowany jest zrobi\u0107 to od razu przez mi-szum jiszuw erec Israel \u2013 \u201eze wzgl\u0119du na przykazanie o osiedleniu si\u0119 w ziemi Izraela\u201d. Poza granicami Izraela \u017cycie \u017cydowskie jest drog\u0105, \u015bcie\u017ck\u0105, szlakiem. Rozbity ob\u00f3z, miejsce odpoczynku, to wci\u0105\u017c tylko cz\u0119\u015b\u0107 w\u0119dr\u00f3wki.<\/span><\/p>\n

W dziewi\u0119tnastym rozdziale I Ksi\u0119gi Kr\u00f3l\u00f3w jest wspania\u0142a scena, w kt\u00f3rej podesz\u0142y wiekiem Eliasz spotyka Boga na g\u00f3rze w g\u0142osie lekkiej ciszy, poprzedzonym wichrem, trz\u0119sieniem ziemi i ogniem. B\u00f3g nakazuje mu odnale\u017a\u0107 Elizeusza i naznaczy\u0107 go na swojego nast\u0119pc\u0119. Tak te\u017c si\u0119 dzieje:<\/span><\/p>\n

Elijahu odnalaz\u0142 wi\u0119c Elisz\u0119, syna Szafata, przy orce. Przed nim sz\u0142o dwana\u015bcie zaprz\u0119g\u00f3w z wo\u0142ami, a on szed\u0142 przy dwunastym. Elijahu podszed\u0142 do niego i zarzuci\u0142 mu na ramiona sw\u00f3j p\u0142aszcz. Elisza zostawi\u0142 wi\u0119c swe wo\u0142y i pobieg\u0142 za Elijahu: Pozw\u00f3l\u017ce mi uca\u0142owa\u0107 ojca i matk\u0119 moj\u0105, poczem p\u00f3jd\u0119 za tob\u0105. On wszak\u017ce odpowiedzia\u0142 mu: Id\u017a, wr\u00f3\u0107, c\u00f3\u017c bowiem uczyni\u0142em tobie? (Melachim 1, 19:20)<\/em><\/span><\/p>\n

Elizeusz wr\u00f3ci\u0142 wi\u0119c, zostawiaj\u0105c Eliasza. Zar\u017cn\u0105\u0142 wo\u0142y z zaprz\u0119gu, spali\u0142 p\u0142ug, aby w ogniu upiec mi\u0119so i nakarmi\u0142 nim ludzi, a oni zjedli. Potem ruszy\u0142 za Eliaszem i us\u0142ugiwa\u0142 mu.<\/span><\/p>\n

Elizeusz nie spodziewa\u0142 si\u0119, \u017ce zostanie powo\u0142any. Mimo tego, porzuci\u0142 wszystko i wyruszy\u0142 z Eliaszem. Jakby przera\u017cony surowo\u015bci\u0105 i stanowczo\u015bci\u0105 wymagania, jakie stawia przed m\u0142odym cz\u0142owiekiem, Eliasz wydaje si\u0119, w ostatniej chwili, zmieni\u0107 zdanie: Wracaj. C\u00f3\u017c ci uczyni\u0142em? [Pojawia si\u0119 tu echo innego fragmentu, w kt\u00f3rym Naomi pr\u00f3buje przekona\u0107 Rut, \u017ceby za ni\u0105 nie sz\u0142a: Wr\u00f3\u0107cie\u017c c\u00f3rki moje, id\u017acie! (Rut 1:12)].<\/em> <\/span>Zar\u00f3wno Rut, jak i Elizeusz potwierdzaj\u0105 swoje powo\u0142anie, nie ulegaj\u0105c pr\u00f3bom zniech\u0119cenia. W swoim eseju \u201eSamotny cz\u0142owiek wiary\u201d, rabin Josef So\u0142owiejczyk podaje poruszaj\u0105c\u0105 analiz\u0119 spotkania Eliasza z Elizeuszem:<\/span><\/p>\n

Elizeusz by\u0142 typowym reprezentantem klasy dostojnik\u00f3w. By\u0142 synem dobrze sytuowanego rolnika, posiadacza maj\u0105tku, kt\u00f3rego uwaga zwr\u00f3cona by\u0142a ku takim przyziemnym, materialnym dobrom jak plony, inwentarz czy ceny rynkowe[\u2026] Co taki dostojnik mia\u0142 wsp\u00f3lnego z Eliaszem \u2013 prorokiem \u2013 samotnikiem, or\u0119downikiem Boga, adwersarzem Kr\u00f3l\u00f3w, samotnie w\u0119druj\u0105cym przez t\u0119tni\u0105ce \u017cyciem miasta Szomronu\u2026?<\/em><\/span><\/p>\n

Jaka wi\u0119\u017a mog\u0142a zaistnie\u0107 mi\u0119dzy zadowolonym ze swego \u017cycia i gospodarstwa rolnikiem, a cz\u0142owiekiem w futrzanym odzieniu, kt\u00f3ry przyszed\u0142 niewiadomo sk\u0105d, aby za chwil\u0119, r\u00f3wnie tajemniczo, znikn\u0105\u0107? [Mimo to] Elizeusz pozdrowi\u0142 i po\u017cegna\u0142 ojca, i matk\u0119 i na zawsze opu\u015bci\u0142 rodzinny dom. Sta\u0142 si\u0119 bezdomny jak jego pan. Jak jego przodek Jaakow, sta\u0142 si\u0119 \u201ezb\u0142\u0105kanym Aramejczykiem\u201d, kt\u00f3ry pora\u017ck\u0119 i upokorzenie przyjmowa\u0142 z umi\u0142owaniem i wdzi\u0119czno\u015bci\u0105. Tak, Elizeusz by\u0142 samotny. W swym odosobnieniu spotka\u0142 jednak Jedynego i odkry\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 szczeg\u00f3lnej pustelniczej konfrontacji samotnego cz\u0142owieka i Boga, kt\u00f3ry zamieszkuje zakamarki transcendentalnego osamotnienia. [t\u0142um. JR, za RJS]<\/em><\/span><\/p>\n

Ta scena powtarzana by\u0142a wielokrotnie w latach 1948-51, kiedy spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskie, zamieszkuj\u0105ce kraje arabskie \u2013 Maghreb, Irak, Jemen \u2013 jedna za drug\u0105, \u017cegna\u0142y si\u0119 z domostwami, kt\u00f3re zamieszkiwa\u0142y przez setki lat, aby wyruszy\u0107 do Izraela. W 1990 roku, Dalajlama, \u017cyj\u0105cy na uchod\u017actwie w p\u00f3\u0142nocnych Indiach od 1951 roku, zaprosi\u0142 do siebie grup\u0119 \u017cydowskich uczonych. Zdaj\u0105c sobie spraw\u0119, \u017ce by\u0107 mo\u017ce on sam i ci, kt\u00f3rzy za nim pod\u0105\u017caj\u0105, sp\u0119dz\u0105 jeszcze d\u0142ugie lata na wygnaniu, zanim b\u0119dzie im dane powr\u00f3ci\u0107 do kraju, rozmy\u015bla\u0142 usilnie nad tym, jak kontynuowa\u0107 normalne \u017cycie z dala od domu. U\u015bwiadomi\u0142 sobie, \u017ce jest jedna spo\u0142eczno\u015b\u0107, kt\u00f3ra musia\u0142a zmierzy\u0107 si\u0119 z tym problemem i go rozwi\u0105za\u0107: \u017bydzi. Zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 wi\u0119c do nich po rad\u0119 (historia ta przedstawiona zosta\u0142a w ksi\u0105\u017cce Rodgera Kamenetza \u201eThe Jew In the Lotus\u201d).<\/span><\/p>\n

Zastosowanie w buddyzmie \u017cydowskiej odpowiedzi na ten problem \u2013 zwi\u0105zanej z wiar\u0105 w Boga historii \u2013 jest raczej w\u0105tpliwe. Samo jednak spotkanie budzi fascynacj\u0119. Pokazuje, \u017ce nawet Dalajlama, stoj\u0105cy na czele grupy b\u0119d\u0105cej daleko od judaizmu, zauwa\u017cy\u0142, \u017ce jest co\u015b szczeg\u00f3lnego w \u017cydowskiej zdolno\u015bci do pozostania wiernym okre\u015blonym przez siebie warunkom \u017cycia, mimo rozproszenia, nie trac\u0105c nigdy wiary, \u017ce z wygnania b\u0119d\u0105 mogli wr\u00f3ci\u0107 do swojej ziemi.<\/span><\/p>\n

Jak to si\u0119 dzieje, opisuje w tych kilku prostych s\u0142owach Raszi w komentarzu na ko\u0144cu Szemot. Nawet w czasie odpoczynku \u017bydzi wiedzieli, \u017ce przyjdzie dzie\u0144, w kt\u00f3rym b\u0119d\u0105 musieli z\u0142o\u017cy\u0107 namioty, rozebra\u0107 Przybytek i ruszy\u0107 w dalsz\u0105 drog\u0119. Nawet obozowanie nazwane jest w\u0119dr\u00f3wk\u0105. Nar\u00f3d, kt\u00f3ry ci\u0105gle jest w drodze, nigdy si\u0119 nie starzeje, nie trwa w stanie u\u015bpienia, nie gnu\u015bnieje. Mo\u017ce \u017cy\u0107 tu i teraz, ale nigdy nie zapomina o dalekiej przesz\u0142o\u015bci i o przysz\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra go wzywa. Lecz wo\u0142a trze\u017awy \u015bwiat nadziei, I wiele mil od snu mnie dzieli.<\/em><\/span><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Obozowanie i w\u0119dr\u00f3wka [Parsza Wajakhel i Pekudej] RABIN JONATHAN SACKS T\u0142umaczenie Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o Budowa Miszkanu \/Wikipedia Na samym ko\u0144cu ksi\u0119gi Szemot odnajdziemy pewn\u0105 j\u0119zykow\u0105 zawi\u0142o\u015b\u0107, tak drobn\u0105, \u017ce \u0142atwo j\u0105 przeoczy\u0107, kt\u00f3ra jednak \u2013 zgodnie z interpretacj\u0105 Rasziego \u2013 jest jednym z najwa\u017cniejszych trop\u00f3w w pr\u00f3bie odkrycia charakteru \u017cydowskiej to\u017csamo\u015bci; w poruszaj\u0105cy spos\u00f3b m\u00f3wi o […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51054"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51054"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51054\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51068,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51054\/revisions\/51068"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51054"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51054"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51054"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}