{"id":51292,"date":"2017-04-06T17:09:11","date_gmt":"2017-04-06T15:09:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=51292"},"modified":"2017-04-06T06:47:37","modified_gmt":"2017-04-06T04:47:37","slug":"nie-polskie-elity-nie-ratowaly-zydow-jan-grabowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=51292","title":{"rendered":"NIE, POLSKIE ELITY NIE RATOWA\u0141Y \u017bYD\u00d3W – JAN GRABOWSKI"},"content":{"rendered":"
\"KrytykaPolityczna.pl\"<\/a>NIE, POLSKIE ELITY NIE RATOWA\u0141Y \u017bYD\u00d3W<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

JAN GRABOWSKI<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"jan-grabowski\"<\/p>\n

Oburzenie wsparte o brak wiedzy to przepis na bardzo kiepsk\u0105 histori\u0119 \u2013 prof. Jan Grabowski polemizuje z Grzegorzem Berendtem z IPN-u.<\/strong><\/span><\/p>\n

W wypowiedzi opublikowanej w \u201eHaaretz\u201d 27 lutego 2017 roku dr Grzegorz Berendt, historyk i pracownik Instytutu Pami\u0119ci Narodowej \u2013 mianowanego przez pa\u0144stwo polskie \u201ekustosza\u201d pami\u0119ci historycznej \u2013 wyrazi\u0142 swoje zastrze\u017cenia wobec artyku\u0142u Ofera Adereta z 10 lutego dotycz\u0105cego roli pewnych segment\u00f3w polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa w eksterminacji \u017byd\u00f3w polskich w czasie Holokaustu. Poniewa\u017c artyku\u0142 Adereta dotyczy\u0142 mojej ksi\u0105\u017cki Judenjagd. Polowanie na \u017byd\u00f3w 1942-1945, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bnie ukaza\u0142a si\u0119 w j\u0119zyku hebrajskim nak\u0142adem Yad Vashem, oraz obszernie nawi\u0105zywa\u0142 do jednego z udzielonych przeze mnie wywiad\u00f3w, czuj\u0119 si\u0119 w obowi\u0105zku odpowiedzie\u0107 na insynuacje i przeinaczenia Berendta.<\/span><\/p>\n

Do\u015b\u0107 emocjonalna polemika dr. Berendta sk\u0142ada si\u0119 z trzech cz\u0119\u015bci. W pierwszej z nich autor zajmuje si\u0119 cierpieniem narodu polskiego pod okupacj\u0105 nazistowsk\u0105. Przywo\u0142ane przez niego dobrze znane i cz\u0119sto powtarzane fakty historyczne s\u0105 niekwestionowane i oczywiste. Poziom terroru wprowadzonego w Polsce przez Niemc\u00f3w by\u0142 znacznie wy\u017cszy ni\u017c w\u015br\u00f3d innych okupowanych narod\u00f3w Eurelopy Zachodniej. Zgoda. Niejasne pozostaje natomiast znaczenie tego stwierdzenia Berendta dla bie\u017c\u0105cego zagadnienia. Artyku\u0142 Ofera Adereta (oraz moja praca) nie skupiaj\u0105 si\u0119 na cierpieniu Polak\u00f3w (czyli zjawisku dobrze udokumentowanym), ale na du\u017co gorzej zbadanych zbrodniach Polak\u00f3w przeciwko ich bezsilnym wsp\u00f3\u0142obywatelom \u2013 \u017bydom. Berendt daje do zrozumienia, \u017ce samo istnienie niemieckiej polityki ludob\u00f3jczej skierowanej przeciwko Polakom w jaki\u015b spos\u00f3b odpiera i roz\u0142adowuje \u201eniewygodne\u201d odkrycia na temat zaanga\u017cowania Polak\u00f3w w zag\u0142ad\u0119 \u017byd\u00f3w tego kraju. Jest to \u2013 oczywi\u015bcie \u2013 nierozs\u0105dne, i sprawia ob\u0142udne wra\u017cenie.<\/span><\/p>\n

Druga cz\u0119\u015b\u0107 polemiki Berendta sugeruje, \u017ce w Polsce przedsi\u0119wzi\u0119to ratowanie \u017byd\u00f3w na wielk\u0105 skal\u0119. Niestety, takie stwierdzenie przeczy dekadzie \u017cmudnych bada\u0144 historycznych prowadzonych w kraju i za granic\u0105. Berendt przekonuje, \u017ce zar\u00f3wno polskie elity, jak i przyw\u00f3dztwo pa\u0144stwa polskiego (na uchod\u017astwie, w Londynie) wsp\u00f3\u0142czu\u0142o \u017bydom w ich niedoli. Nie wspomina jednak o tym, \u017ce rzadkie publiczne deklaracje wsparcia ze strony polskiego rz\u0105du na uchod\u017astwie spotyka\u0142y si\u0119 z nieskrywan\u0105 wrogo\u015bci\u0105 polskiego ruchu oporu i miejscowej ludno\u015bci. Genera\u0142 Stefan Rowecki, g\u0142\u00f3wnodowodz\u0105cy ruchem oporu, uciek\u0142 si\u0119 nawet do ostrze\u017cenia w\u0142adz w Londynie, \u017ce je\u015bli nie ogranicz\u0105 swoich wypowiedzi na temat \u017byd\u00f3w, to zra\u017c\u0105 do siebie polski lud. Jeszcze dalej posun\u0105\u0142 si\u0119 Jan Karski, podziemny kurier, kt\u00f3rego s\u0142owa cz\u0119sto si\u0119 cytuje. Powiadomi\u0142 w\u0142adze, \u017ce \u201erozwi\u0105zanie kwestii \u017cydowskiej\u201d mog\u0142o by\u0107 prawdopodobnie \u201ejedynym pomostem pomi\u0119dzy niemieckim okupantem a wi\u0119kszo\u015bci\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego\u201d.<\/span><\/p>\n

Twierdzenie za Berendtem, \u017ce te nieliczne znane nam deklaracje polskich \u201eelit\u201d mia\u0142y wp\u0142yw na sytuacj\u0119 w Polsce, jest \u2013 m\u00f3wi\u0105c wprost \u2013 b\u0142\u0119dem historycznym. Stosunek decydent\u00f3w do \u017byd\u00f3w w okupowanej Polsce mo\u017cna nazwa\u0107 w najlepszym przypadku oboj\u0119tnym, a w najgorszym: nieskrywanie wrogim. Roman Knoll, jeden z najwy\u017cej postawionych cz\u0142onk\u00f3w cywilnych w\u0142adz podziemnych, jeszcze w lecie 1943 roku pisa\u0142, \u017ce w niepodleg\u0142ej Polsce nie b\u0119dzie miejsca dla \u017byd\u00f3w \u2013 nawet tych nielicznych, kt\u00f3rym uda si\u0119 przetrwa\u0107 Holokaust: \u201emasowe mordowanie \u017byd\u00f3w w Polsce prowadzone przez Niemc\u00f3w zmniejszy problem \u017cydowski, ale nie usunie go ca\u0142kowicie\u201d \u2013 pisa\u0142 Knoll. Deklaracj\u0119 Knolla powiela\u0142a polska prasa podziemna i z lewej, i z prawej strony \u2013 przyk\u0142ady s\u0105 zbyt liczne, by tu cytowa\u0107. Z punktu widzenia umieraj\u0105cych \u017byd\u00f3w rzadkie wyrazy wsparcia z Londynu nie mia\u0142y \u017cadnej wagi; liczy\u0142a si\u0119 postawa przyw\u00f3dc\u00f3w miejscowego ruchu oporu, jak r\u00f3wnie\u017c wysokich funkcjonariuszy polskiego Ko\u015bcio\u0142a katolickiego. Obie te strony dotkliwie zawiod\u0142y \u017byd\u00f3w. Szczeg\u00f3lnie dojmuj\u0105ce by\u0142o milczenie Ko\u015bcio\u0142a.<\/span><\/p>\n

Podobnie fa\u0142szywe jest stwierdzenie Berendta o rzekomej powszechno\u015bci zjawiska \u201epomocnej d\u0142oni\u201d. Pomoc \u017bydom \u2013 wskazuje Berendt \u2013 by\u0142a dzia\u0142aniem nadzwyczaj ryzykownym, a kara \u015bmierci wprowadzona przez Niemc\u00f3w mia\u0142a silne dzia\u0142anie odstraszaj\u0105ce. IPN-owski historyk po raz kolejny daje fa\u0142szywy obraz rzeczywisto\u015bci historycznej: do niesienia pomocy kara \u015bmierci zniech\u0119ca\u0142a tak skutecznie, poniewa\u017c udzielanie schronienia \u017bydom nie spotyka\u0142o si\u0119 ze spo\u0142ecznym przyzwoleniem. Wprowadzenie przez Niemc\u00f3w kary \u015bmierci za szereg innych przest\u0119pstw i narusze\u0144 niemieckiego porz\u0105dku nie odnios\u0142o podobnego skutku. Dlaczego tak wielu ludzi by\u0142o sk\u0142onnych ryzykowa\u0107 \u017cycie, \u0142ami\u0105c r\u00f3\u017cne inne przepisy niemieckie, ale \u017bydzi z takim trudem znajdowali schronienie? Przecie\u017c nie brakowa\u0142o ludzi trzymaj\u0105cych niezarejestrowany \u017cywy inwentarz, s\u0142uchaj\u0105cych radia, opowiadaj\u0105cych \u201epolityczne\u201d dowcipy czy czytaj\u0105cych pras\u0119 podziemn\u0105 \u2013 nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c po prostu o dzia\u0142alno\u015bci w ruchu oporu. Ka\u017cde z tych wykrocze\u0144 nios\u0142o ze sob\u0105 namacalne zagro\u017cenie wyrokiem \u015bmierci.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Dlaczego tak wielu ludzi by\u0142o sk\u0142onnych ryzykowa\u0107 \u017cycie, \u0142ami\u0105c r\u00f3\u017cne inne przepisy niemieckie, ale \u017bydzi z takim trudem znajdowali schronienie?<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Symptomatyczny jest fakt, \u017ce wielu Polak\u00f3w uhonorowanych medalem Sprawiedliwego w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata zwr\u00f3ci\u0142o si\u0119 do Yad Vashem z pro\u015bb\u0105 o zachowanie anonimowo\u015bci z obawy przed s\u0105siadami. (W konsekwencji, niekt\u00f3rzy odznaczeni otrzymali medale podczas cichych ceremonii w ambasadzie izraelskiej w Warszawie albo na inne, podobnie \u201ebezpieczne\u201d sposoby).<\/span><\/p>\n

Dr Berendt przyznaje, \u017ce pewne szubrawe elementy polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa asystowa\u0142y Niemcom w ludob\u00f3jczych d\u0105\u017ceniach, ale jednocze\u015bnie zapewnia, \u017ce zab\u00f3jstwa \u017byd\u00f3w dokonywane masowo przez polsk\u0105 policj\u0119 \u201egranatow\u0105\u201d przeprowadzano wy\u0142\u0105cznie z rozkazu Niemc\u00f3w. To nieprawda: w moich badaniach odkry\u0142em mi\u0119dzy innymi zaskakuj\u0105cy stopie\u0144 w\u0142asnej inicjatywy polskich policjant\u00f3w, samodzielnie zabijaj\u0105cych \u017byd\u00f3w \u2013 nie tylko bez bezpo\u015bredniego zaanga\u017cowania Niemc\u00f3w \u2013 a czasem bez ich wiedzy. Jeszcze wa\u017cniejszym odkryciem (nic dziwnego, \u017ce nieobecnym w polemice Berendta) by\u0142 stopie\u0144 zaanga\u017cowania innych polskich sprawc\u00f3w \u2013 tysi\u0119cy ochotniczych stra\u017cak\u00f3w, m\u0142odzie\u017cy ze S\u0142u\u017cby Budowlanej (Baudienst) oraz niezliczonych \u201egapi\u00f3w\u201d i s\u0105siad\u00f3w, kt\u00f3rzy wzi\u0119li udzia\u0142 w brutalnych likwidacjach lokalnych gett i nast\u0119puj\u0105cych po nich polowaniach na ocala\u0142ych \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Na ko\u0144cu Berendt podwa\u017ca dane historyczne przedstawione w moich badaniach i wykryty przeze mnie poziom wsp\u00f3\u0142sprawstwa Polak\u00f3w w niemieckim planie eksterminacji. Odrzuca moje odniesienia do szacunk\u00f3w Szymona Datnera, kt\u00f3ry udowadnia\u0142, \u017ce oko\u0142o 10 procentom \u017byd\u00f3w uda\u0142o si\u0119 zbiec z likwidowanych gett. Niestety, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich zosta\u0142a p\u00f3\u017aniej b\u0105d\u017a schwytana i zabita przez Polak\u00f3w, b\u0105d\u017a te\u017c wydana w r\u0119ce Niemc\u00f3w. Dalej Berendt twierdzi, \u017ce na danych Datnera nie mo\u017cna polega\u0107, poniewa\u017c ten polski historyk \u017cydowskiego pochodzenia nie przeprowadzi\u0142 \u017cadnych konkretnych bada\u0144 w tej kwestii.<\/span><\/p>\n

Takie stwierdzenie, wychodz\u0105ce spod pi\u00f3ra naukowca, kt\u00f3ry jak dot\u0105d nie napisa\u0142 ani jednej ksi\u0105\u017cki o Holokau\u015bcie, jest oburzaj\u0105ce. Berendt powinien wiedzie\u0107, \u017ce Szymon Datner doszed\u0142 do tych szacunk\u00f3w na podstawie w\u0142asnych, bardzo bolesnych do\u015bwiadcze\u0144 \u2013 najpierw jako \u017byd w okupowanej Polsce, potem jako powstaniec w 1943 roku w getcie bia\u0142ostockim i wreszcie, po wojnie, w ci\u0105gu swojej ponadczterdziestoletniej pracy historyka. Wykazuj\u0105c skal\u0119 wsp\u00f3\u0142sprawstwa pewnych segment\u00f3w polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa w eksterminacji \u017byd\u00f3w tego kraju, Datner nie by\u0142 sam. Emanuel Ringelblum, za\u0142o\u017cyciel Oneg Shabbat, podziemnego archiwum getta warszawskiego, oszacowa\u0142, \u017ce liczba \u017cydowskich ofiar zabitych jedynie przez polskich policjant\u00f3w si\u0119gn\u0119\u0142a \u201esetek tysi\u0119cy\u201d. Niestety Ringleblum nie m\u00f3g\u0142 przeprowadzi\u0107 tak drobiazgowych bada\u0144, jakich wymaga Berendt. Si\u00f3dmego marca 1944 roku, 73 lata temu, gdy kry\u0142 si\u0119 w swoim bunkrze w Warszawie, zosta\u0142 z\u0142apany przez polsk\u0105 Policj\u0119 Kryminaln\u0105, a nast\u0119pnie zastrzelony przez Niemc\u00f3w. Poza tym, gdyby Berendt by\u0142 na bie\u017c\u0105co z obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 wiedz\u0105, wiedzia\u0142by, \u017ce liczby Datnera zosta\u0142y potwierdzone przez niedawne badania, bior\u0105ce pod uwag\u0119 opracowania i dokumenty wytwarzane przez polski ruch oporu podczas wojny.<\/span><\/p>\n

Ko\u0144cz\u0105c polemik\u0119, Berendt mocno stwierdza, \u017ce \u201enie mo\u017cna zgodzi\u0107 si\u0119 na rozci\u0105gni\u0119cie odpowiedzialno\u015bci za ich zbrodnie na dziesi\u0105tki milion\u00f3w ludzi, kt\u00f3rzy \u017cadnej zbrodni nie pope\u0142nili. W cywilizowanym \u015bwiecie nie obowi\u0105zuje zasada domniemania winy\u201d. Rzeczywi\u015bcie, z rozci\u0105ganiem odpowiedzialno\u015bci nie mo\u017cna si\u0119 zgodzi\u0107, tym bardziej, \u017ce niczego takiego ani ja, ani Ofer Aderet w swoim artykule nie twierdzimy. Niestety, oburzenie wsparte o brak wiedzy to przepis na bardzo kiepsk\u0105 histori\u0119.<\/span><\/p>\n

Gdyby Berendt postanowi\u0142 przeku\u0107 swoje oburzenie w co\u015b dobrego, je\u015bli jest naprawd\u0119 zainteresowany najnowszym stanem bada\u0144 w dziedzinie historii stosunk\u00f3w polsko-\u017cydowskich, to powinien pouczy\u0107 swojego prze\u0142o\u017conego, dr. Jaros\u0142awa Szarka, dyrektora IPN, na temat prawdziwej to\u017csamo\u015bci sprawc\u00f3w masowego morderstwa \u017byd\u00f3w w Jedwabnem. Dr Szarek, jak dowiedzieli\u015bmy si\u0119 z jego zesz\u0142orocznego o\u015bwiadczenia, uwa\u017ca, \u017ce za t\u0119 zbrodni\u0119 odpowiadali Niemcy. Berendt m\u00f3g\u0142by tak\u017ce zbada\u0107 spraw\u0119 oburzaj\u0105cej wystawy w niedawno otwartym Muzeum Polak\u00f3w Ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w w Markowej, wytworze jego instytucji, kt\u00f3ra bezwstydnie przeinacza histori\u0119 Szoah. Wreszcie, m\u00f3g\u0142by o\u015bwieci\u0107 polsk\u0105 minister edukacji, kt\u00f3ra do dzi\u015b nie jest wstanie przyzna\u0107, \u017ce to Polacy dokonali mordu na \u017bydach w nies\u0142awnym pogromie kieleckim w 1946 roku. Berendt m\u00f3g\u0142by te\u017c zaj\u0105\u0107 si\u0119 licznymi innymi skandalicznymi insynuacjami, przeinaczeniami i wprost k\u0142amstwami, kt\u00f3re za\u015bmiecaj\u0105 dzi\u015b media w Polsce. Jednak taka pr\u00f3ba \u2013 ze wzgl\u0119du na obecny klimat polityczny \u2013 wymaga\u0142aby pewnej odwagi.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

prze\u0142. Ola Paszkowska<\/strong>. Jest to t\u0142umaczenie tekstu, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 19 marca w \u201eHaaretz\u201d.<\/em><\/span><\/p>\n

\n

\u00a0Jan Grabowski<\/strong> \u2013 profesor historii na Uniwersytecie w Ottawie<\/strong> (Kanada), cz\u0142onek Centrum Bada\u0144 nad Zag\u0142ad\u0105 \u017byd\u00f3w przy IFiS PAN<\/strong>. Opublikowa\u0142 m.in. Judenjagd. Polowanie na \u017byd\u00f3w 1942\u20131945. Studium dziej\u00f3w pewnego powiatu (2011) oraz rozszerzone wydanie angloj\u0119zyczne tej ksi\u0105\u017cki \u2013 Hunt for the Jews: Betrayal and Murder in German-Occupied Poland (2013).<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

NIE, POLSKIE ELITY NIE RATOWA\u0141Y \u017bYD\u00d3W JAN GRABOWSKI Oburzenie wsparte o brak wiedzy to przepis na bardzo kiepsk\u0105 histori\u0119 \u2013 prof. Jan Grabowski polemizuje z Grzegorzem Berendtem z IPN-u. W wypowiedzi opublikowanej w \u201eHaaretz\u201d 27 lutego 2017 roku dr Grzegorz Berendt, historyk i pracownik Instytutu Pami\u0119ci Narodowej \u2013 mianowanego przez pa\u0144stwo polskie \u201ekustosza\u201d pami\u0119ci historycznej […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51292"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51292"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51292\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51297,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51292\/revisions\/51297"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51292"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51292"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51292"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}