{"id":51932,"date":"2017-05-13T17:09:44","date_gmt":"2017-05-13T15:09:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=51932"},"modified":"2017-05-09T07:24:55","modified_gmt":"2017-05-09T05:24:55","slug":"07-09-11","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=51932","title":{"rendered":"PORZ\u0104DNY NAJWY\u017bSZY S\u0104D W IZRAELU"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>PORZ\u0104DNY NAJWY\u017bSZY S\u0104D W IZRAELU<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Stanis\u0142aw Obirek<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Ksi\u0105\u017cka dr <\/em>Anny Rataj S\u0105d Najwy\u017cszy Izraela jako s\u0105d konstytucyjny<\/em><\/span>, wydana w roku 2016 przez Wydawnictwo Austeria z Krakowa, ma ciekawy podtytu\u0142: \u201ePrzyczynek do bada\u0144 nad aktywizmem s\u0119dziowskim\u201d. Moim zdaniem powinien on przyku\u0107 uwag\u0119, zw\u0142aszcza polskiego czytelnika, od wielu miesi\u0119cy przygl\u0105daj\u0105cego si\u0119 przygn\u0119biaj\u0105cemu spektaklowi niszczenia Trybuna\u0142u Konstytucyjnego. Jednak ten proces nie zacz\u0105\u0142 si\u0119 wcale, jak wielu s\u0105dzi, od chwili wygranych wybor\u00f3w 25 X 2015 roku przez Prawo i Sprawiedliwo\u015b\u0107, ale znacznie wcze\u015bnie i to bynajmniej nie tylko z winy polityk\u00f3w rz\u0105dz\u0105cej partii.<\/strong><\/span><\/p>\n

No, ale le\u017c\u0105cego si\u0119 nie kopie wi\u0119c nie b\u0119d\u0119 si\u0119 ani nad s\u0119dziami, ani tym bardziej nad obecnym prezesem Trybuna\u0142u Konstytucyjnego zn\u0119ca\u0142. Maj\u0105 do\u015b\u0107 swoich k\u0142opot\u00f3w, wi\u0119c mo\u017ce jak si\u0119 z nich otrz\u0105sn\u0105 wr\u00f3c\u0119 kiedy\u015b do tematu. Tymczasem wracam do ksi\u0105\u017cki.<\/span><\/p>\n

Jest ona oparta jest w du\u017cej mierze na \u017ar\u00f3d\u0142ach oryginalnych (ustawodawstwo Knesetu i orzecznictwo S\u0105du Najwy\u017cszego Izraela w j\u0119zyku hebrajskim). Uwzgl\u0119dnia aspekty prawne, polityczne i socjologiczne zwi\u0105zane z systemem konstytucyjnym Izraela. Nawi\u0105zuje te\u017c do historii i to nie tylko tej najnowszej czyli od powstania Pa\u0144stwa Izrael w 1948 roku, ale si\u0119ga nawet do czas\u00f3w biblijnych. Cho\u0107 z powod\u00f3w zrozumia\u0142ych traktuje je pobie\u017cnie to jednak na tyle szczeg\u00f3\u0142owo, \u017ce t\u0142umaczy dlaczego dzisiejszy Izrael jest zar\u00f3wno pa\u0144stwem \u017cydowskim jak i demokratycznym. To po\u0142\u0105czenie nie jest ani \u0142atwe, ani oczywiste. Owszem jest nieustannym \u017ar\u00f3d\u0142em napi\u0119\u0107, kt\u00f3re nie zawsze udaje si\u0119 s\u0119dziom rozwi\u0105za\u0107 w spos\u00f3b, kt\u00f3ry zadowala\u0142by sk\u0142\u00f3cone racje.<\/span><\/p>\n

Pewnym paradoksem jest fakt, \u017ce nowopowsta\u0142e pa\u0144stwo \u017cydowskie nie posiada\u0142o i do dzisiaj nie posiada konstytucji, a jednak wspomniany \u201eaktywizmem s\u0119dziowskim\u201d czyli odwa\u017cne i zdecydowane podejmowanie przez S\u0105d Najwy\u017cszy trudnych, w tym r\u00f3wnie\u017c politycznych kwestii, doprowadzi\u0142o do praktycznego ukonstytuowania tej\u017ce konstytucji. I w\u0142a\u015bnie o tym opowiada Anna Rataj.<\/span><\/p>\n

Ma omawiana i zalecana ksi\u0105\u017cka wielu bohater\u00f3w, ale chcia\u0142bym zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na jednego, kt\u00f3ry jest nie tylko wa\u017cnym protagonist\u0105 (by\u0142 prezesem S\u0105du Najwy\u017cszego Izraela w latach 1995-2006), ale bodaj najcz\u0119\u015bciej cytowanym autorem. I jak si\u0119 \u0142atwo przekona\u0107 nie bez kozery. To na lata jego prezesury wypad\u0142y najwa\u017cniejsze wyroki, kt\u00f3rym towarzyszy\u0142y niezwykle donios\u0142e komentarze. By\u0107 mo\u017ce jest to lektura dla specjalist\u00f3w, ale mnie zafrapowa\u0142y niekt\u00f3re fragmenty tekst\u00f3w Aharona Baraka, ale te\u017c oceny innych z jakim spotka\u0142o si\u0119 jego energiczne prezesowanie.<\/span><\/p>\n

Ale mo\u017ce najpierw powiedzmy kim on jest, bo by\u0107 mo\u017ce nie wszyscy wiedz\u0105 (ja na przyk\u0142ad przed lektur\u0105 ksi\u0105\u017cki nie wiedzia\u0142em). Ot\u00f3\u017c urodzi\u0142 si\u0119 w 1936 roku w Kownie (w\u0142a\u015bciwie Kaunas, bo to by\u0142a i jest Litwa) w rodzinie inteligenckiej (ojciec adwokat, matka nauczycielka). Po wkroczeniu Niemc\u00f3w w 1941 roku znalaz\u0142 si\u0119 wraz z rodzin\u0105 w tamtejszym getcie. W przem\u00f3wieniu wyg\u0142oszonym w siedzibie Trybuna\u0142u Konstytucyjnego w Warszawie w 2006 roku m\u00f3wi\u0142 o tym do\u015bwiadczeniu tak: \u201eMia\u0142em w\u00f3wczas pi\u0119\u0107 lat i my, wszyscy \u017bydzi z Kowna na Litwie i pobliskich teren\u00f3w zostali\u015bmy zamkni\u0119ci w kowie\u0144skim getcie. Oko\u0142o pi\u0119ciu tysi\u0119cy z nas by\u0142o dzie\u0107mi poni\u017cej czternastego roku \u017cycia. Podczas dokonywania mordu na \u017bydach z kowie\u0144skiego getta, szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 przyk\u0142adano do tego, aby wymordowa\u0107 wszystkie dzieci. Spo\u015br\u00f3d pi\u0119ciu tysi\u0119cy zmuszonych do \u017cycia w getcie, wojn\u0119 prze\u017cy\u0142o zaledwie sto pi\u0119\u0107dziesi\u0119cioro, czyli trzy procent. Jestem jednym z nich. Sk\u0142adam ho\u0142d dw\u00f3m rodzinom litewskich rolnik\u00f3w, kt\u00f3rzy ryzykowali w\u0142asne \u017cycie, aby ocali\u0107 moje\u201d.<\/span><\/p>\n

Przywo\u0142a\u0142em ten fragment wspomnie\u0144 bo jest to nie tylko dramatyczny, ale te\u017c wa\u017cny jako punkt odniesienia dla pracy prezesa S\u0105du Najwy\u017cszego Izraela Aharona Baraka. Oto jak uzasadnia potrzeb\u0119 istnienia s\u0105downictwa konstytucyjnego w pa\u0144stwie demokratycznym: \u201eJedna z nauk, kt\u00f3r\u0105 zachodni \u015bwiat wyci\u0105gn\u0105\u0142 z Holocaustu i II wojny \u015bwiatowej, jest potrzeba posiadania demokratycznej konstytucji i zagwarantowania, \u017ce b\u0119dzie ona przestrzegana. Tak\u0105 kontrol\u0119 przestrzegania konstytucji mog\u0105 zapewni\u0107 s\u0119dziowie S\u0105du Najwy\u017cszego w drodze s\u0105dowej kontroli konstytucyjno\u015bci ustaw\u201d (s. 377). Dodajmy, \u017ce m\u00f3wi to Izraelczyk \u015bwiadomy, \u017ce jego pa\u0144stwo takowej konstytucji nie ma!<\/span><\/p>\n

Albo taki cytat z innego tekstu Aharona Baraka po\u015bwi\u0119conego roli s\u0119dziego, kt\u00f3ry autorka omawianej ksi\u0105\u017cki zamie\u015bci\u0142a w formie motta do VI rozdzia\u0142u zatytu\u0142owanego \u201eSilny S\u0105d Najwy\u017cszy w pa\u0144stwie demokratycznym\u201d: \u201eG\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0105 s\u0119dziego s\u0105du najwy\u017cszego w demokracji jest ochrona konstytucji i demokracji. (\u2026) Je\u015bli nie b\u0119dziemy chroni\u0107 demokracji, demokracja nie ochroni nas\u201d (s. 351). No w\u0142a\u015bnie, nic doda\u0107 nic uj\u0105\u0107.<\/span><\/p>\n

Jednak ten silny cz\u0142owiek budzi mocne reakcje i to nie tylko w Izraelu. Dr Anna Rataj przywo\u0142uje opini\u0119 s\u0119dziego Federalnego S\u0105du Apelacyjnego z USA Roberta H. Borka (dodajmy, \u017ce w 1987 r. otrzyma\u0142 nominacj\u0119 na s\u0119dziego do S\u0105d Najwy\u017cszy Stan\u00f3w Zjednoczonych od prezydenta R. Reagana, ale jego nominacja zosta\u0142a odrzucona przez senat), kt\u00f3remu wyra\u017anie nie w smak uprzywilejowany spos\u00f3b postrzegania roli s\u0119dziego. Oto jego opinia o koledze z Izraela, r\u00f3wnie\u017c zacytowana jako motto, tym razem do 4 cz\u0119\u015bci (niezwykle ciekawego) rozdzia\u0142u III \u201eRola S\u0105du Najwy\u017cszego w tworzeniu konstytucji\u201d, ze swej strony zatytu\u0142owanej nieco na wyrost \u201eKonstytucja Izraela\u201d (na wyrost bo tej konstytucji, przypominam ci\u0105gle nie ma): \u201eJednym s\u0142owem s\u0105d Baraka potrafi przemieni\u0107 zwyk\u0142e ustawodawstwo w konstytucj\u0119, narzuci\u0107 ja narodowi, a potem og\u0142osi\u0107, \u017ce mo\u017ce zapobiec ka\u017cdej demokratycznej zmianie. Czyni\u0105c tak, Barak bez w\u0105tpienia ustanawia \u015bwiatowy rekord s\u0119dziowskiej hybris\u201d. (s.213). Mo\u017ce ten cytat warto zadedykowa\u0107 prezesowi Trybuna\u0142u Konstytucyjnego profesorowi Andrzejowi Rzepli\u0144skiemu, by si\u0119 nie dziwi\u0142, \u017ce za jego wytrwa\u0142\u0105 obron\u0119 polskiej Konstytucji i kierowanego przez niego Trybuna\u0142y spotykaj\u0105 go ostre reprymendy ze strony najwy\u017cszych czynnik\u00f3w pa\u0144stwowych.<\/span><\/p>\n

Jak na siebie to si\u0119 rozpisa\u0142em, za co przepraszam zwolennik\u00f3w kr\u00f3tkich tekst\u00f3w. Jednak skoro jako niespecjalista przeczyta\u0142em ksi\u0105\u017ck\u0119 dr Anny Rataj S\u0105d Najwy\u017cszy Izraela jako s\u0105d konstytucyjny nie tylko (jak tusz\u0119) ze zrozumieniem, ale z prawdziwa przyjemno\u015bci\u0105 poznawcz\u0105, nie mog\u0142em sobie odm\u00f3wi\u0107 zach\u0119ty by tej samej przyjemno\u015bci do\u015bwiadczyli inni. Zapewniam czyta si\u0119 jak najlepsz\u0105 literatur\u0119, a co najwa\u017cniejsze ta ksi\u0105\u017cka jest prawdziwym oknem pozwalaj\u0105cym zajrze\u0107 do kuchni rodz\u0105cej si\u0119 ci\u0105gle \u017cydowskiej demokracji. No i warto doda\u0107, \u017ce dzieje si\u0119 to po przerwie, bagatela, dw\u00f3ch tysi\u0119cy lat. U nas ta przerwa trwa\u0142a kr\u00f3cej, ale sam nie wiem czy trudno\u015bci w powstaniu dojrza\u0142ej demokracji s\u0105 mniejsze. Mam poczucie, \u017ce one chyba rosn\u0105. By sobie z tego zda\u0107 spraw\u0119 warto t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 przeczyta\u0107. A mo\u017ce warto j\u0105 te\u017c poleci\u0107 przede wszystkim tym wszystkim, kt\u00f3rym uwieraj\u0105 s\u0119dziowie, zw\u0142aszcza Ci z Trybuna\u0142u Konstytucyjnego.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

PORZ\u0104DNY NAJWY\u017bSZY S\u0104D W IZRAELU Stanis\u0142aw Obirek Ksi\u0105\u017cka dr Anny Rataj S\u0105d Najwy\u017cszy Izraela jako s\u0105d konstytucyjny, wydana w roku 2016 przez Wydawnictwo Austeria z Krakowa, ma ciekawy podtytu\u0142: \u201ePrzyczynek do bada\u0144 nad aktywizmem s\u0119dziowskim\u201d. Moim zdaniem powinien on przyku\u0107 uwag\u0119, zw\u0142aszcza polskiego czytelnika, od wielu miesi\u0119cy przygl\u0105daj\u0105cego si\u0119 przygn\u0119biaj\u0105cemu spektaklowi niszczenia Trybuna\u0142u Konstytucyjnego. Jednak […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51932"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51932"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51932\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51952,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51932\/revisions\/51952"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51932"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51932"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51932"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}