{"id":52134,"date":"2017-05-16T17:09:53","date_gmt":"2017-05-16T15:09:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=52134"},"modified":"2017-05-15T06:23:01","modified_gmt":"2017-05-15T04:23:01","slug":"15-09-15","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=52134","title":{"rendered":"Odzyskane miasto \u017byd\u00f3w"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Odzyskane miasto \u017byd\u00f3w<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

(AW)<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Wyznawcy judaizmu zostali st\u0105d wyproszeni w 1492 roku na podstawie hiszpa\u0144skiego dekretu stawiaj\u0105cego innowierc\u00f3w przed alternatyw\u0105: nawr\u00f3cenie na katolicyzm albo wygnanie. P\u00f3\u0142 tysi\u0105clecia po tych zdarzeniach \u017cydowska diaspora Palermo zaczyna si\u0119 odradza\u0107, w czym wspiera j\u0105 miejscowa diecezja.<\/strong><\/span><\/p>\n

Palermo \/ Foto: Filipe Frazao \/ Shutterstock<\/em><\/span><\/p>\n

Arcybiskup Palermo Corrado Lorefice przekaza\u0142 \u017bydom nieu\u017cywan\u0105 kaplic\u0119, kt\u00f3ra wkr\u00f3tce zamieni si\u0119 w pierwsz\u0105 od pi\u0119ciuset lat sycylijsk\u0105 synagog\u0119. Zdaniem wielu czas by\u0142 ku temu najwy\u017cszy. \u2013 Spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska jest cz\u0119\u015bci\u0105 Palermo, cz\u0119\u015bci\u0105 jego historii. \u017bydzi mieszkali tutaj przez pi\u0119tna\u015bcie stuleci \u2013 zauwa\u017ca Evelyne Aouate, urodzona w Algierii i wychowana w Pary\u017cu emigrantka, kt\u00f3ra przyjecha\u0142a tutaj bada\u0107 swoje korzenie i to miejsce uczyni\u0142a swoim nowym domem. \u00d3w dom przed wiekami by\u0142 znany jako Giudecca, stara dzielnica \u017cydowska Palermo. Po\u0142o\u017cona w centrum miasta okolica pe\u0142na jest w\u0105skich uliczek o nazwach przywo\u0142uj\u0105cych histori\u0119, jak Piazza Meschita, od arabskiego s\u0142owa oznaczaj\u0105cego zar\u00f3wno ko\u015bci\u00f3\u0142, jak i synagog\u0119, czy Via dei Calderai, od kotlarzy, kt\u00f3rych sklepy mie\u015bci\u0142y si\u0119 tu praktycznie od zawsze.<\/span><\/p>\n

Od paru lat te miejsca oznakowane s\u0105 w trzech j\u0119zykach \u2013 po w\u0142osku, hebrajsku i arabsku \u2013 w uznaniu dla bogatej przesz\u0142o\u015bci miasta. Jednak\u017ce “hebrajskie nazwy s\u0105 niew\u0142a\u015bciwie, zrobiono je \u017ale”, w formie transliteracji, kt\u00f3ra nie brzmi dobrze, zauwa\u017ca Maria Antonietta Ancona, emerytowana anestezjolog na co dzie\u0144 pos\u0142uguj\u0105ca si\u0119 swoim \u017cydowskim imieniem Miriam. \u2013 Nie przet\u0142umaczyli ich, tylko zmienili w\u0142oskie litery na hebrajskie, co nie mia\u0142o sensu \u2013 krytykuje.<\/span><\/p>\n

Wie, o czym m\u00f3wi, poniewa\u017c zacz\u0119\u0142a studiowa\u0107 hebrajski dziesi\u0119\u0107 lat temu w ramach swojej konwersji na judaizm. Jak wielu innych cz\u0142onk\u00f3w wy\u0142aniaj\u0105cej si\u0119 \u017cydowskiej wsp\u00f3lnoty Palermo tak\u017ce Ancona \u2013 wychowana w wierze katolickiej, mimo \u017ce jej ojciec by\u0142 \u017bydem \u2013 zacz\u0119\u0142a odkrywa\u0107 swoje korzenie 30 lat temu z powodu “nagl\u0105cej potrzeby” zaakceptowania swojej \u017cydowskiej to\u017csamo\u015bci.<\/span><\/p>\n

Nowa \u015bwi\u0105tynia \u017cydowska w Palermo<\/span>
\n Nowa \u015bwi\u0105tynia, przy Vicolo Meschita, w cz\u0119\u015bci miasta, gdzie kiedy\u015b znajdowa\u0142a si\u0119 wielka synagoga, powstanie w by\u0142ej barokowej kaplicy Santa Maria del Sabato, \u015awi\u0119tej Maryi od Soboty. Niecodzienna nazwa jak na ko\u015bci\u00f3\u0142 \u2013 przyznaje Luciana Pepi, nauczycielka kultury, filozofii i j\u0119zyka hebrajskiego na Uniwersytecie w Palermo, a przy tym nawr\u00f3cona \u017byd\u00f3wka oraz aktywna cz\u0142onkini miejscowej \u017cydowskiej spo\u0142eczno\u015bci. \u2013 Niekt\u00f3rzy badacze wysun\u0119li hipotez\u0119, jakoby nazwa ta odnosi\u0142a si\u0119 do \u015bwi\u0119towanego tu przed wiekami szabatu [b\u0119d\u0105cego dla \u017byd\u00f3w dniem odpoczynku] \u2013 podaje Pepi.<\/span><\/p>\n

Niedawno Pepi, Ancona i Aouate (przewodz\u0105ce wysi\u0142kom na rzecz otwarcia nowej synagogi) usi\u0142owa\u0142y dosta\u0107 si\u0119 do kaplicy, walcz\u0105c z k\u0142\u00f3dk\u0105 na \u017celiwnej bramie. Ostatecznie uda\u0142o im si\u0119 wej\u015b\u0107 do \u015brodka. Oczom trzem kobiet ukaza\u0142o si\u0119 wtedy \u0142agodnie o\u015bwietlone wn\u0119trze, w kt\u00f3rym zniszczone drewniane siedzenia i \u0142uszcz\u0105ca si\u0119 \u017c\u00f3\u0142ta farba informowa\u0142y o dziesi\u0119cioleciach zaniedbania. Bogato zdobiony o\u0142tarz wci\u0105\u017c mie\u015bci si\u0119 w apsydzie, jednak krzy\u017ce i \u015bwi\u0119te figury ju\u017c st\u0105d zabrano. \u2013 Tak to w\u0142a\u015bnie wygl\u0105da \u2013 skomentowa\u0142a Aouate. \u2013 Jest tu pi\u0119knie, lecz pozostaje jeszcze wiele rzeczy do zrobienia.<\/span><\/p>\n

W\u015br\u00f3d tych rzeczy do zrobienia b\u0119dzie te\u017c zapoznanie mieszka\u0144c\u00f3w Palermo z histori\u0105, o kt\u00f3rej wielu z nich nigdy nie s\u0142ysza\u0142o. Przez d\u0142ugie lata “historyczne ksi\u0105\u017cki pomija\u0142y informacje o \u017cydowskich \u015bladach w tym mie\u015bcie, jakby chcia\u0142y j\u0105 wymaza\u0107”, zauwa\u017ca Ancona. A Pepi dodaje: \u2013 Palermo nie zna\u0142o swojej w\u0142asnej historii.<\/span><\/p>\n

To si\u0119 jednak zmienia, g\u0142\u00f3wnie wskutek dzia\u0142a\u0144 Aouate oraz niewielkiej grupy zapale\u0144c\u00f3w, w\u015br\u00f3d nich katolik\u00f3w, kt\u00f3rzy 25 lat temu za\u0142o\u017cyli Sycylijski Instytut Studi\u00f3w \u017bydowskich dzia\u0142aj\u0105cy na rzecz odbudowania \u017cydowskiej to\u017csamo\u015bci wyspy. \u2013 Powolutku staramy si\u0119 o\u017cywi\u0107 t\u0119 pami\u0119\u0107 \u2013 twierdzi Aouate.<\/span><\/p>\n

Tak\u017ce badacze wype\u0142nili wiele luk w historii sycylijskich \u017byd\u00f3w. Z dokument\u00f3w wynika, \u017ce wyznawcy judaizmu mieszkali tutaj od pierwszego wieku naszej ery i pozostali na wyspie do wydania dekretu w 1492 roku. By\u0142 czas, gdy przebywa\u0142o tutaj 51 \u017cydowskich spo\u0142eczno\u015bci, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych grupa z Palermo by\u0142a najliczniejsza i najwa\u017cniejsza.<\/span><\/p>\n

Historycy twierdz\u0105, \u017ce dekret zmieni\u0142 losy co najmniej 35 tys. sycylijskich \u017byd\u00f3w, w tym 5000 mieszka\u0144c\u00f3w Palermo. Niekt\u00f3rzy zdecydowali si\u0119 zosta\u0107, przyjmuj\u0105c katolicyzm wbrew swej woli. Inni \u2013 zwani tu marranami \u2013 wyznawali odt\u0105d swoj\u0105 wiar\u0119 w sekrecie.<\/span><\/p>\n

Co znajduje si\u0119 w miejskich archiwach?<\/span>
\n Archiwa miejskie Palermo niedawno zaprezentowa\u0142y \u015blady nowszych krzywd wyrz\u0105dzonych sycylijskim \u017bydom. W\u015br\u00f3d nich s\u0105 dokumenty pochodz\u0105ce z lat po wydaniu przez Mussoliniego w 1938 roku rasistowskich ustaw: \u017bydzi byli wtedy bezceremonialnie zwalniani z pracy na miejscowym uniwersytecie i w ratuszu, w imi\u0119 \u201cobrony w\u0142oskiej rasy\u201d, jak podano w jednym miejscu.<\/span><\/p>\n

Trzeba by\u0142o sporo czasu, zanim spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w zacz\u0119\u0142a si\u0119 odbudowywa\u0107. \u2013 Po raz pierwszy przyjecha\u0142am tutaj w 1959 roku i przez 20 lat mia\u0142am si\u0119 za jedyn\u0105 \u017byd\u00f3wk\u0119 w Palermo \u2013 opowiada Aouate. Lata mija\u0142y, a ona poznawa\u0142a innych \u017byd\u00f3w i z czasem jej eleganckie mieszkanie w Palermo sta\u0142o si\u0119 miejscem spotka\u0144 tej spo\u0142eczno\u015bci. Trudno oceni\u0107, jak liczna by\u0142aby to grupa. \u2013 To zale\u017cy, czy uznacie za \u017byd\u00f3w wszystkich, kt\u00f3rych matka lub ojciec byli \u017bydami, a tych b\u0119dzie wielu, ale nie ka\u017cdy z nich uwa\u017ca siebie za \u017byda, zauwa\u017ca Aouate.<\/span><\/p>\n

Tak czy inaczej do niedawna trudno by\u0142o skompletowa\u0107 minjan, kworum 10 b\u0105d\u017a wi\u0119cej doros\u0142ych m\u0119\u017cczyzn \u017byd\u00f3w do odmawiania niekt\u00f3rych modlitw. (\u2026)<\/span><\/p>\n

Zmieni\u0107 to mo\u017ce turystyka: Palermo zach\u0119ca do zwiedzania licznych stanowisk \u017cydowskich w mie\u015bcie, w tym paru naznaczonych minionym cierpieniem. Mykwa, w kt\u00f3rej dokonywano rytualnej k\u0105pieli, zosta\u0142a odnaleziona pod podw\u00f3rzem w Palazzo Marchesi, gdzie w XVI wieku znajdywa\u0142y si\u0119 biura inkwizycji. W p\u00f3\u017aniejszym okresie, mi\u0119dzy rokiem 1601 a 1782, Palazzo Chiaramonte-Steri, dzi\u015b cz\u0119\u015b\u0107 Uniwersytetu w Palermo, s\u0142u\u017cy\u0142 za wi\u0119zienie oraz trybuna\u0142 inkwizycji. Na jego murach zachowa\u0142y si\u0119 pe\u0142ne l\u0119ku bazgro\u0142y wyryte przez wi\u0119\u017ani\u00f3w, niekt\u00f3re z nich po hebrajsku. Dopiero trzy lata temu w Palazzo Steri ponownie zap\u0142on\u0119\u0142y \u015bwiecie chanukowe, namacalny dow\u00f3d na to, \u017ce uniwersytet i miasto s\u0105 gotowe uzna\u0107 swoje \u017cydowskie dziedzictwo.<\/span><\/p>\n

Duchowy lider tej spo\u0142eczno\u015bci, rabin Pierpaolo Pinhas Punturello, emisariusz \u201dSzawei Israel\u201d, organizacji z siedzib\u0105 w Jerozolimie wspieraj\u0105cej osoby badaj\u0105ce swoje \u017cydowskie korzenie, zauwa\u017cy\u0142 rosn\u0105ce zainteresowanie \u017cydowskim dziedzictwem Sycylii oraz innych partii po\u0142udniowych W\u0142och. \u2013 Za ka\u017cdym razem, gdy tam jad\u0119, spotykam ludzi zaciekawionych swoim pochodzeniem, gotowych je bada\u0107 \u2013 opowiada rabin.<\/span><\/p>\n

Dialog mi\u0119dzyreligijny<\/span>
\n Zorganizowanie sycylijskiej synagogi by\u0142oby wi\u0119c naturalnym kolejnym krokiem na tej drodze. W czerwcu ubieg\u0142ego roku Aouate, Pepi i Ancona zapyta\u0142y arcybiskupa, czy nie u\u017cyczy\u0142by im nieu\u017cywanego ko\u015bcio\u0142a. Trzy tygodnie p\u00f3\u017aniej Lorefice zgodzi\u0142 si\u0119 udost\u0119pni\u0107 miejsce kultu. Wed\u0142ug Pietra Magro, odpowiedzialnego za dialog mi\u0119dzyreligijny z ramienia archidiecezji w Palermo, arcybiskup z rado\u015bci\u0105 przychyli\u0142 si\u0119 do pro\u015bby \u015brodowisk \u017cydowskich. \u2013 Ko\u015bci\u00f3\u0142 pod wezwaniem Dziewicy od Soboty wyda\u0142 si\u0119 dogodnym miejscem, gdy\u017c mie\u015bci si\u0119 w dzielnicy \u017cydowskiej i mamy nadziej\u0119, \u017ce niebawem b\u0119dzie got\u00f3w \u2013 powiedzia\u0142 Magro.<\/span><\/p>\n

Wkr\u00f3tce maj\u0105 rozpocz\u0105\u0107 si\u0119 prace restauracyjne. Miasto pokryje wi\u0119kszo\u015b\u0107 zwi\u0105zanych z nimi koszt\u00f3w. Wsp\u00f3lnot\u0119 \u017byd\u00f3w te\u017c czeka wiele wydatk\u00f3w: potrzeba wielu rzeczy, od arki do przechowywania zwoj\u00f3w Tory po skomplikowane systemy zabezpiecze\u0144, wylicza Aouate. \u2013 I jeszcze chcieliby\u015bmy pi\u0119kn\u0105 menor\u0119! \u2013 wykrzykuje.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Odzyskane miasto \u017byd\u00f3w (AW) Wyznawcy judaizmu zostali st\u0105d wyproszeni w 1492 roku na podstawie hiszpa\u0144skiego dekretu stawiaj\u0105cego innowierc\u00f3w przed alternatyw\u0105: nawr\u00f3cenie na katolicyzm albo wygnanie. P\u00f3\u0142 tysi\u0105clecia po tych zdarzeniach \u017cydowska diaspora Palermo zaczyna si\u0119 odradza\u0107, w czym wspiera j\u0105 miejscowa diecezja. Palermo \/ Foto: Filipe Frazao \/ Shutterstock Arcybiskup Palermo Corrado Lorefice przekaza\u0142 \u017bydom […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52134"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=52134"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52134\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":52140,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52134\/revisions\/52140"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=52134"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=52134"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=52134"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}