{"id":52209,"date":"2017-05-22T16:39:12","date_gmt":"2017-05-22T14:39:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=52209"},"modified":"2017-05-22T16:45:19","modified_gmt":"2017-05-22T14:45:19","slug":"18-09-15","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=52209","title":{"rendered":"Co mnie uwiera"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Co mnie uwiera<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Stanis\u0142aw Krajewski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Nie twierdz\u0119, \u017ce chrze\u015bcijanie musz\u0105 by\u0107 antysemitami, cho\u0107 s\u0105 \u017bydzi, kt\u00f3rzy tak s\u0105dz\u0105. Braterstwo \u017byd\u00f3w i chrze\u015bcijan jest mo\u017cliwe. Uwa\u017cam jednak, \u017ce za \u017cydowsk\u0105 nieufno\u015bci\u0105 wobec chrze\u015bcija\u0144stwa stoj\u0105 g\u0142\u0119bokie racje.<\/strong><\/span><\/p>\n

Pisa\u0107 o antysemityzmie w polskim Ko\u015bciele? Pierwsza reakcja: nie, nie jest to temat dla mnie. Czuj\u0119 op\u00f3r, bo pisa\u0142bym z zewn\u0105trz. Bardzo nie lubi\u0119 pouczania przez osoby spoza Ko\u015bcio\u0142a w stylu \u201eja wam powiem, na czym polega prawdziwy katolicyzm\u201d. Taka postawa wydaje mi si\u0119 \u017cenuj\u0105ca. Niech negatywnie pisz\u0105 katolicy, kt\u00f3rzy sw\u00f3j Ko\u015bci\u00f3\u0142 znaj\u0105 od \u015brodka. Po chwili przychodzi jednak my\u015bl inna. Mo\u017ce powiem co\u015b, co dla katolik\u00f3w nie jest oczywiste? A przy tym zachowam \u017cyczliwo\u015b\u0107 i powstrzymam si\u0119 od pustego pouczania?<\/span><\/p>\n

Do\u015bwiadczenia historyczne sprawi\u0142y, \u017ce w Polsce spotyka si\u0119 podej\u015bcie, kt\u00f3re antysemityzm rozumie jako zabijanie \u017byd\u00f3w. Wtedy mo\u017cna z czystym sumieniem utrzymywa\u0107, \u017ce nic takiego nie ma u nas miejsca. Tym sposobem my\u015blenia kierowa\u0142 si\u0119 zapewne kard. J\u00f3zef Glemp, kiedy podczas ceremonii otwarcia Kongresu Teolog\u00f3w Polskich w 1989 r. m\u00f3wi\u0142: \u201ePrawda jest taka, \u017ce u nas w Polsce (\u2026) nie ma antysemityzmu. Naprawd\u0119 nie ma\u201d. Brak wyczucia innych wymiar\u00f3w i sposob\u00f3w ekspresji postaw anty\u017cydowskich mo\u017cna wr\u0119cz uzna\u0107 za specyficzn\u0105 form\u0119 antysemityzmu.<\/span><\/p>\n

Innym przekonaniem, kt\u00f3rego konsekwencje s\u0105 dla wielu katolik\u00f3w trudne do uchwycenia, a oczywiste dla wszystkich mniejszo\u015bci religijnych, jest uto\u017csamianie Polaka z katolikiem. Wspominaj\u0105c o tym, nie pr\u00f3buj\u0119 podwa\u017ca\u0107 roli, jak\u0105 w polskiej tradycji odgrywa\u0142 katolicyzm. Jednak usuwanie poza nawias niekatolik\u00f3w, nawet je\u015bli bez z\u0142ej woli i nie\u015bwiadomie, jest form\u0105 dyskryminacji.<\/span><\/p>\n

Wiara w mord rytualny<\/strong><\/span><\/p>\n

\u017bydzi bywaj\u0105 przewra\u017cliwieni i nieraz w zachowaniu polskich katolik\u00f3w zbyt pochopnie dopatruj\u0105 si\u0119 anty\u017cydowskich nastawie\u0144. Niemniej jednak stereotypowe wyobra\u017cenie \u017byda jako tego, kt\u00f3ry ma pieni\u0105dze i w\u0142adz\u0119, zwodzi i m\u0105ci, wci\u0105\u017c jest wyra\u017anie obecne w \u017cyciu spo\u0142ecznym. Nie chc\u0119 si\u0119 szerzej rozpisywa\u0107 na temat tej z\u0142owrogiej figury, kt\u00f3ra dla wielu ludzi \u2013 r\u00f3wnie\u017c zwi\u0105zanych z Ko\u015bcio\u0142em, np. tym jego skrzyd\u0142em, kt\u00f3re dysponuje w\u0142asn\u0105, promowan\u0105 w wielu ko\u015bcio\u0142ach rozg\u0142o\u015bni\u0105 radiow\u0105 \u2013 stanowi centralny punkt obrazu \u015bwiata. Nie tylko dlatego \u017ce o tym lepiej opowiedzie\u0107 mog\u0105 katolicy; r\u00f3wnie\u017c dlatego \u017ce tej formy antysemityzmu nie postrzegam ani jako specyficznie polskiej, ani jako specyficznie katolickiej. Aby si\u0119 o tym przekona\u0107, wystarczy sobie u\u015bwiadomi\u0107, \u017ce jeden z ministr\u00f3w (zapewne prawos\u0142awny) w obecnym rz\u0105dzie greckim twierdzi, \u017ce kryzys gospodarczy w jego kraju wynika z faktu, i\u017c to \u017bydzi nie p\u0142ac\u0105 podatk\u00f3w. R\u00f3\u017cne warianty takich przekona\u0144 nie s\u0105 pogl\u0105dami; to raczej ekspresja pewnej, opartej na uprzedzeniach wizji \u015bwiata.<\/span><\/p>\n

Specyficznie polskim przyk\u0142adem antyjudaizmu jest natomiast sprawa obrazu w sandomierskiej katedrze. Sp\u00f3r toczy\u0142 si\u0119 latami, a teraz ma by\u0107 zako\u0144czony, cho\u0107 gdy sytuacji przyjrze\u0107 si\u0119 bli\u017cej, nie jest to wcale takie pewne. Obraz przedstawia \u017byd\u00f3w morduj\u0105cych chrze\u015bcija\u0144skie dziecko, aby uzyska\u0107 krew do cel\u00f3w rytualnych. Dzie\u0142o Karola de Prevot pochodzi z XVIII w. i jest jednym z element\u00f3w wystroju ko\u015bcio\u0142a, obrazuj\u0105cego r\u00f3\u017cne okropno\u015bci, kt\u00f3re spotyka\u0142y sandomierskich katolik\u00f3w. Dlatego wiele os\u00f3b w odpowiedzi na argument, \u017ce obraz nadaje si\u0119 tylko do muzeum, odpowiada\u0142o, i\u017c stanowi fragment wi\u0119kszej ca\u0142o\u015bci i nie nale\u017cy go usuwa\u0107. Jednak nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce jest to obraz fa\u0142szywy i oszczerczy. Pokazuje rzekom\u0105 m\u0119cze\u0144sk\u0105 \u015bmier\u0107 niewinnych dzieci, podczas gdy jedynymi faktycznymi i niewinnymi ofiarami byli \u017bydzi, kt\u00f3rych stracono na prze\u0142omie wieku XVI i XVII w wyniku dwu proces\u00f3w o mord rytualny. Chocia\u017c potrzeba sprostowania fa\u0142szywej i oszczerczej wymowy obrazu wydaje si\u0119 niew\u0105tpliwa, przez ca\u0142e lata nie udawa\u0142o si\u0119 umie\u015bci\u0107 tabliczki z wyja\u015bnieniem. A przecie\u017c wielokrotnie zabiega\u0142a o to Polska Rada Chrze\u015bcijan i \u017byd\u00f3w oraz wiele r\u00f3\u017cnych os\u00f3b, w tym katoliccy biskupi. Przez osiem lat obraz by\u0142 zas\u0142oni\u0119ty, rzekomo w celu renowacji; dopiero w zesz\u0142ym roku umieszczono napis, kt\u00f3ry g\u0142osi m.in., \u017ce \u201e\u017bydzi nie mogli dokonywa\u0107 i nie dokonywali mord\u00f3w rytualnych. Z powodu podobnych oskar\u017ce\u0144 byli cz\u0119sto prze\u015bladowani i mordowani, jak to wydarzy\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w Sandomierzu. Pocz\u0105wszy od XIII wieku, papie\u017ce zabraniali rozpowszechniania tego rodzaju fa\u0142szywych zarzut\u00f3w Odkui bronili \u017byd\u00f3w przed nimi\u201d. Przedtem dobra wola kolejnych hierarch\u00f3w kieruj\u0105cych lokalnym ko\u015bcio\u0142em najwyra\u017aniej przegrywa\u0142a z miejscowymi uk\u0142adami, kt\u00f3re chroni\u0142y obowi\u0105zuj\u0105cy status quo. W moim przekonaniu ostatecznym \u017ar\u00f3d\u0142em sprzeciwu by\u0142o po prostu to, \u017ce gospodarze ko\u015bcio\u0142a i tamtejsi notable wierzyli w \u017cydowski mord rytualny. Co wi\u0119cej, zapewne nadal we\u0144 wierz\u0105. Znajoma opowiada\u0142a mi, \u017ce jedna z przewodniczek pojawienie si\u0119 nowej tabliczki skwitowa\u0142a s\u0142owami: \u201eTo \u017bydzi kazali j\u0105 umie\u015bci\u0107\u201d.<\/span><\/p>\n

Chrze\u015bcija\u0144skie uprzedzenia<\/strong><\/span><\/p>\n

Postawy takie jak opisana powy\u017cej nie ulegaj\u0105 \u0142atwo przemianom, nawet je\u015bli zwrot inicjuj\u0105 najwy\u017csze ko\u015bcielne autorytety. Ich \u017ar\u00f3d\u0142em nie s\u0105 bowiem fakty, ale g\u0142\u0119boko zakorzenione uprzedzenia. Czy owe uprzedzenia s\u0105 jako\u015b powi\u0105zane z chrze\u015bcija\u0144stwem? Ot\u00f3\u017c uwa\u017cam, \u017ce tak. Powodem jest, najpro\u015bciej m\u00f3wi\u0105c, widzenie w \u017bydach tak fundamentalnych przeciwnik\u00f3w Jezusa, \u017ce w prostej linii prowadzi to do uto\u017csamienia \u017byda ze z\u0142em, a ostatecznie z diab\u0142em. Nie chc\u0119 przez to powiedzie\u0107, \u017ce chrze\u015bcija\u0144stwo jest w nieunikniony spos\u00f3b po\u0142\u0105czone z widzeniem w \u017bydach uosobienia mocy piekielnych, staram si\u0119 jedynie wskaza\u0107, \u017ce obecno\u015b\u0107 negatywnych skojarze\u0144 nie jest powi\u0105zana z religi\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 przypadkowo. Nie powsta\u0142y one wy\u0142\u0105cznie pod wp\u0142ywem czynnik\u00f3w spo\u0142ecznych, takich jak rywalizacja ekonomiczna, czy historycznych \u2013 przez d\u0142ugi czas \u017bydzi byli w Europie jedyn\u0105 powa\u017cn\u0105 mniejszo\u015bci\u0105 religijn\u0105, a mia\u0142o to miejsce w okresie, gdy religia by\u0142a jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych sk\u0142adowych wp\u0142ywaj\u0105cych na kszta\u0142t cywilizacji. Wrogi stosunek do \u017byd\u00f3w nie wynika z og\u00f3lnej niech\u0119ci wobec mniejszo\u015bci. Przyczyn\u0105 jest nieuniknione sk\u0105din\u0105d napi\u0119cie mi\u0119dzy chrze\u015bcija\u0144stwem a tradycj\u0105 \u017cydowsk\u0105.<\/span><\/p>\n

Chcia\u0142bym, aby nie dopatrywa\u0107 si\u0119 w tej tezie wi\u0119cej, ni\u017c zosta\u0142o powiedziane. Nie twierdz\u0119, \u017ce chrze\u015bcijanie musz\u0105 by\u0107 antysemitami, cho\u0107 s\u0105 \u017bydzi, kt\u00f3rzy tak s\u0105dz\u0105. Uwa\u017caj\u0105 oni, \u017ce antysemityzm jest jednym z filar\u00f3w Europy, a w\u0142a\u015bciwie \u2013 filar\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skiej Europy. My\u015bl\u0119, \u017ce to stwierdzenie ma charakter zbyt radykalny i jednostronny. Braterstwo \u017byd\u00f3w i chrze\u015bcijan jest mo\u017cliwe. Chrze\u015bcijanie mog\u0105 by\u0107 postrzegani jako przyjaciele i sojusznicy. Najlepiej \u015bwiadczy o tym \u017cydowska deklaracja Dabru Emet z 2001 r. Uwa\u017cam jednak, \u017ce za \u017cydowsk\u0105 nieufno\u015bci\u0105 wobec chrze\u015bcija\u0144stwa stoj\u0105 g\u0142\u0119bokie racje. Chrze\u015bcijanie, patrz\u0105c na \u017byd\u00f3w z perspektywy swojej religii, bardzo \u0142atwo wchodz\u0105 w sfer\u0119 oczekiwa\u0144, a brak spe\u0142nienia tych oczekiwa\u0144 traktuj\u0105 jako zachowanie b\u0142\u0119dne, niedojrza\u0142e, za\u015blepione, a nawet wrogie wobec samego chrze\u015bcija\u0144stwa. Podstawowe oczekiwanie zwi\u0105zane jest oczywi\u015bcie z uznaniem Jezusa za posta\u0107 centraln\u0105 dla wiary. A na ten krok, uznanie nadnaturalnego statusu osoby Jezusa, nie decyduj\u0105 si\u0119 nawet \u017bydzi bardzo przychylni chrze\u015bcija\u0144stwu. Je\u015bliby bowiem to uczynili, staliby si\u0119 w zasadzie chrze\u015bcijanami. Tak si\u0119 dzieje w wypadku tzw. \u017byd\u00f3w mesja\u0144skich. Poniewa\u017c s\u0105 oni chrze\u015bcijanami, prawie wszyscy inni \u017bydzi uznaj\u0105 ich za ludzi, kt\u00f3rzy wyszli poza ramy definiuj\u0105ce tradycj\u0119 judaizmu. W judaizmie nie ma potrzeby odnoszenia si\u0119 do Jezusa, budowania swojej religijno\u015bci w nawi\u0105zaniu do Niego \u2013 czy to w spos\u00f3b pozytywny, czy negatywny. Owszem, w tradycji judaizmu odnajdujemy w\u0105tki antychrze\u015bcija\u0144skie i prze\u015bmiewcze opisy Jezusa, ale w \u017caden spos\u00f3b nie s\u0105 one konstytutywne dla samorozumienia judaizmu. Ta wzgl\u0119dna nieistotno\u015b\u0107 Jezusa jest faktem nawet dla tych \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy doceniaj\u0105 rol\u0119 chrze\u015bcija\u0144stwa w historii \u015bwiata i uznaj\u0105 pozytywn\u0105 rol\u0119 Ko\u015bcio\u0142a. Rozumiem, \u017ce z perspektywy chrze\u015bcija\u0144skiej ta \u201ezatwardzia\u0142o\u015b\u0107\u201d mo\u017ce by\u0107 denerwuj\u0105ca. Mo\u017ce nawet musi by\u0107 denerwuj\u0105ca. Niekt\u00f3rych teolog\u00f3w katolickich, r\u00f3wnie\u017c polskich, uwa\u017caj\u0105cych si\u0119 za znawc\u00f3w judaizmu to zdenerwowanie prowadzi wr\u0119cz do wniosku, \u017ce judaizm to przede wszystkim odrzucenie Jezusa. To bzdura! W tezie tej jest tyle samo prawdy, co w stwierdzeniu, \u017ce chrze\u015bcija\u0144stwo to przede wszystkim odrzucenie Mahometa.<\/span><\/p>\n

Nadzieja nawr\u00f3cenia, jak\u0105 nieraz \u017cywi\u0105 chrze\u015bcijanie, przez zachowuj\u0105cych zwi\u0105zek z w\u0142asn\u0105 tradycj\u0105 \u017byd\u00f3w odbierana jest jako zagro\u017cenie. Wiem, \u017ce rezygnacja z misyjnej roli chrze\u015bcija\u0144stwa jest bardzo trudna. Ale przecie\u017c nie jest niemo\u017cliwa. Zaanga\u017cowani w dialog katolicy gotowi s\u0105 uzna\u0107 misj\u0119 nawracania za zb\u0119dn\u0105. I nie chodzi tu o ludzi niepewnych swojej wiary, przekonanych o tym, \u017ce \u201eka\u017cdy niech wierzy w to, w co wierzy\u0107 chce\u201d. Z perspektywy teologicznej zasadnicze \u2013 a nie tylko czasowe, wynikaj\u0105ce z sytuacji historycznej \u2013 porzucenie pragnienia nawracania \u017byd\u00f3w mo\u017ce wynika\u0107 z dwojakiego rodzaju racji. Pierwsz\u0105 jest rezygnacja z misyjno\u015bci w og\u00f3le. Wydaje si\u0119 to trudne do pogodzenia z podstawowymi za\u0142o\u017ceniami chrze\u015bcija\u0144stwa, niekiedy jednak si\u0119 zdarza. O takim rozwi\u0105zaniu wspomina\u0142 np. pod koniec \u017cycia ks. Stanis\u0142aw Musia\u0142. Drug\u0105 racj\u0105 prowadz\u0105c\u0105 do rezygnacji z podejmowania misji wobec \u017byd\u00f3w jest uznanie, \u017ce to w\u0142a\u015bnie \u017bydzi nie s\u0105 w\u0142a\u015bciwym celem misjonarzy. Takie podej\u015bcie bywa okre\u015blane mianem teologii dw\u00f3ch dr\u00f3g zbawienia: \u017bydzi maj\u0105 swoj\u0105 drog\u0119, a chrze\u015bcijanie swoj\u0105. Pierwsz\u0105 rozbudowan\u0105 pr\u00f3b\u0119 uj\u0119cia tej idei podj\u0105\u0142 przed niemal 100 laty Franz Rosenzweig. Wed\u0142ug niego najwy\u017csza religijna prawda biblijna musi si\u0119 wyra\u017ca\u0107 na dwa sposoby: poprzez zgodne z tradycj\u0105 \u017cycie \u017byd\u00f3w oraz poprzez chrze\u015bcija\u0144skie misje wobec pogan.<\/span><\/p>\n

Kogo zmienia dialog?<\/strong><\/span><\/p>\n

Trudno mi powiedzie\u0107, jak rozpowszechnione s\u0105 w Polsce powy\u017csze przeformu\u0142owania tradycyjnej teologii. Na pewno s\u0105 prawie nieobecne jako element oficjalnego przekazu teologicznego. Zarazem jednak widz\u0119, \u017ce znajduj\u0105 odzwierciedlenie w my\u015bleniu r\u00f3\u017cnych os\u00f3b, r\u00f3wnie\u017c takich, kt\u00f3re funkcjonuj\u0105 w samym sercu polskiego Ko\u015bcio\u0142a. Jedn\u0105 z konsekwencji odrzucenia tradycyjnej teologii jest rezygnacja z teologii zast\u0119pstwa, czyli okre\u015blania Ko\u015bcio\u0142a jako Nowego Izraela w tym znaczeniu, \u017ce jako nowy zast\u0105pi\u0142 stary, przez co rola Izraela dobieg\u0142a ko\u0144ca.<\/span><\/p>\n

O tym, jak trudne jest odej\u015bcie od dawnego sposobu my\u015blenia, \u015bwiadczy historia polskiego t\u0142umaczenia fragmentu wielkopi\u0105tkowej modlitwy \u201eza \u017byd\u00f3w\u201d. Przez stulecia by\u0142a w nim mowa o \u201ewiaro\u0142omnych \u017bydach\u201d. W roku 1960 sformu\u0142owanie zosta\u0142o nieco os\u0142abione, ale nadal pojawia\u0142o si\u0119 tam odniesienie do \u201eludu za\u015blepionego\u201d, przebywaj\u0105cego w \u201eciemno\u015bciach\u201d. Taki j\u0119zyk uznawany by\u0142 przez katolik\u00f3w za w\u0142a\u015bciwy. W wersji przej\u015bciowej z 1965 r. nie ma mowy o za\u015blepieniu, cho\u0107 wci\u0105\u017c jest obecna modlitwa o to, by \u017bydzi uznali Jezusa, \u201eOdkuipiciela wszystkich ludzi\u201d. Nast\u0119pnie pojawia si\u0119 stwierdzenie m\u00f3wi\u0105ce o tym, \u017ce \u017bydzi to populus acquisitionis antiquae, co od 1979 r. na j\u0119zyk polski t\u0142umaczone by\u0142o jako \u201elud, kt\u00f3ry niegdy\u015b by\u0142 narodem wybranym\u201d. Kwestia ko\u015bcielnych formu\u0142 liturgicznych nie powinna by\u0107 moj\u0105 spraw\u0105. Wspominam o niej nie po to, by zabiera\u0107 temat teologom katolickim, ale by podzieli\u0107 si\u0119 moimi do\u015bwiadczeniami. Znani i wp\u0142ywowi polscy duchowni przez lata bezskutecznie zabiegali o skorygowanie niew\u0142a\u015bciwego t\u0142umaczenia. Kilka lat temu zapyta\u0142em o to \u00f3wczesnego prymasa abp. Henryka Muszy\u0144skiego. Zapewni\u0142 mnie, \u017ce sprawa jest na dobrej drodze, ale na pytanie, dlaczego trwa to a\u017c tak d\u0142ugo, roz\u0142o\u017cy\u0142 bezradnie r\u0119ce. To zaskakuj\u0105ce i zastanawiaj\u0105ce, \u017ce nawet prymas nie m\u00f3g\u0142 przem\u00f3c inercji oficjalnych agend Ko\u015bcio\u0142a. T\u0142umaczenie zosta\u0142o skorygowane zgodnie z \u0142aci\u0144skim orygina\u0142em (lud czy nar\u00f3d \u201epierwszego wybrania\u201d lub \u201elud wcze\u015bniej nabyty\u201d) dopiero w 2009 r. Dla mnie oznacza to, \u017ce wiara w adekwatno\u015b\u0107 starego t\u0142umaczenia, a zatem w teologi\u0119 zast\u0119pstwa, mia\u0142a si\u0119 dobrze w\u015br\u00f3d decydent\u00f3w w polskim Ko\u015bciele. I \u2013 mo\u017cna przypuszcza\u0107 \u2013 ma si\u0119 nadal. Wed\u0142ug mnie jest to argument za g\u0142\u0119bokim zakorzenieniem postawy anty\u017cydowskiej w mentalno\u015bci polskich katolik\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Ewolucja ko\u015bcielnych postaw wobec \u017byd\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 obserwuj\u0119 od dziesi\u0119cioleci, napawa mnie ostro\u017cnym, ale jednak optymizmem. Obchodzenie Dnia Judaizmu to fakt godny wielkiego uznania, cho\u0107 wiem, \u017ce moi katoliccy przyjaciele narzekaj\u0105 nieraz na fasadowo\u015b\u0107 tych uroczysto\u015bci. Tegoroczny apel oficjalnego Komitetu ds. Dialogu z Judaizmem, wzywaj\u0105cy do pami\u0119tania o \u201eprzestrzeni \u017cydowskiej w Polsce\u201d i o \u201e\u015bladach polsko- -\u017cydowskiej przesz\u0142o\u015bci\u201d, jest wzruszaj\u0105cy. Obawy budzi natomiast kierunek ewolucji zachowa\u0144 w Europie i na \u015bwiecie. Liberalne porz\u0105dki s\u0105 kontestowane przez ludzi o postawach antyliberalnych, cz\u0119sto konserwatywnie religijnych. Wzmacniaj\u0105 si\u0119 postawy zamkni\u0119te, niech\u0119tne wobec obcych, pe\u0142ne z\u0142o\u015bci i frustracji reakcje wywo\u0142ywane poprzez szybkie przemiany cywilizacyjne. Ofensywa radykalnego, agresywnego islamu rodzi zrozumia\u0142y przestrach, a to rzutuje na nasz stosunek do religii jako takiej. Jest to podej\u015bcie kr\u00f3tkowzroczne, cz\u0119sto powi\u0105zane ze swoistym \u201efundamentalizmem antyreligijnym\u201d, kt\u00f3ry stanowi odpowied\u017a na coraz powszechniejszy fundamentalizm religijny. R\u00f3wnie\u017c judaizm nie jest wolny od tego typu postaw. W Izraelu mo\u017cna us\u0142ysze\u0107 g\u0142osy, kt\u00f3re co do charakteru nie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od wypowiedzi fundamentalistycznych ugrupowa\u0144 muzu\u0142ma\u0144skich. Na szcz\u0119\u015bcie religijni szowini\u015bci nie maj\u0105 tam mocy wykonawczych. Renesans fundamentalizmu nie ominie r\u00f3wnie\u017c Polski. Trudno dzi\u015b przewidzie\u0107, jakie przybierze formy. Obawiam si\u0119, \u017ce odwo\u0142a si\u0119 do wci\u0105\u017c \u017cywych i dobrze znanych stereotyp\u00f3w, uto\u017csamiaj\u0105cych \u017byd\u00f3w ze z\u0142em. Napawaj\u0105ca optymizmem ewolucja stosunku katolik\u00f3w do \u017byd\u00f3w i judaizmu mo\u017ce przez to ulec zahamowaniu. I to niepokoi mnie szczeg\u00f3lnie.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Co mnie uwiera Stanis\u0142aw Krajewski Nie twierdz\u0119, \u017ce chrze\u015bcijanie musz\u0105 by\u0107 antysemitami, cho\u0107 s\u0105 \u017bydzi, kt\u00f3rzy tak s\u0105dz\u0105. Braterstwo \u017byd\u00f3w i chrze\u015bcijan jest mo\u017cliwe. Uwa\u017cam jednak, \u017ce za \u017cydowsk\u0105 nieufno\u015bci\u0105 wobec chrze\u015bcija\u0144stwa stoj\u0105 g\u0142\u0119bokie racje. Pisa\u0107 o antysemityzmie w polskim Ko\u015bciele? Pierwsza reakcja: nie, nie jest to temat dla mnie. Czuj\u0119 op\u00f3r, bo pisa\u0142bym z […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52209"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=52209"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52209\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":52223,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52209\/revisions\/52223"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=52209"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=52209"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=52209"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}