{"id":52307,"date":"2017-05-17T17:09:15","date_gmt":"2017-05-17T15:09:15","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=52307"},"modified":"2017-05-16T18:20:07","modified_gmt":"2017-05-16T16:20:07","slug":"21-09-17","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=52307","title":{"rendered":"Prof. Dariusz Stola: Marzec 1968 r. to aktualne ostrze\u017cenie"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Prof. Dariusz Stola: Marzec 1968 r. to aktualne ostrze\u017cenie<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Norbert Nowotnik (PAP)<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Dyrektor Muzeum POLIN prof. Dariusz Stola. Fot. PAP\/G. Jakubowski<\/em><\/span><\/p>\n

Wydarzenia marcowe 1968 r. ucz\u0105 nas, \u017ce szerzenie nienawi\u015bci w\u015br\u00f3d ludzi nie jest trudne; o wiele trudniejsze jest potem jej powstrzymanie – m\u00f3wi PAP dyrektor Muzeum POLIN prof. Dariusz Stola. To dla nas Polak\u00f3w wci\u0105\u017c aktualne ostrze\u017cenie – podkre\u015bla.<\/strong><\/span><\/p>\n

W tym tygodniu min\u0119\u0142o 49 lat od wiecu na Uniwersytecie Warszawskim, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 pocz\u0105tkiem tzw. wydarze\u0144 marcowych – kryzysu politycznego, studenckich protest\u00f3w, walki frakcji wewn\u0105trz PZPR oraz fali antysemickiej propagandy.<\/span><\/p>\n

Z tej okazji Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich POLIN zainaugurowa\u0142o program “Obcy w domu. Wok\u00f3\u0142 Marca ’68”, kt\u00f3ry ma przybli\u017cy\u0107 m.in. spraw\u0119 anty\u017cydowskiej kampanii z lat 1967-68. Z jej powodu Polsk\u0119 opu\u015bci\u0142o ok. 13 tys. os\u00f3b \u017cydowskiego pochodzenia. Program potrwa 1,5 roku.<\/span><\/p>\n

PAP: Dlaczego Muzeum POLIN inauguruje program “Obcy w domu. Wok\u00f3\u0142 Marca ’68”?<\/strong><\/p>\n

Prof. Dariusz Stola:<\/strong> W przysz\u0142ym roku mija dok\u0142adnie 50 lat od wydarze\u0144 marcowych 1968 r., kt\u00f3re przesz\u0142y do polskiej historii jako Marzec ’68, czyli jeden z \u201epolskich miesi\u0119cy\u201d takich jak Pa\u017adziernik ’56, Grudzie\u0144 ’70 czy Sierpie\u0144 ’80. Niestety Marzec ’68 jest chyba najmniej znany spo\u015br\u00f3d nich, a przecie\u017c to wa\u017cny moment w historii Polski i w historii polskich \u017byd\u00f3w. Doprowadzi\u0142 bowiem do ostatniej fali \u017cydowskiej emigracji, rozbicia instytucji i nieomal zaniku \u017cycia \u017cydowskiego w Polsce.<\/span><\/p>\n

W og\u00f3lnej historii Polski jest wa\u017cny te\u017c jako moment za\u0142amania nadziei na “socjalizm z ludzk\u0105 twarz\u0105” i kompromitacji ideologicznej partii komunistycznej, kt\u00f3ra cynicznie si\u0119gn\u0119\u0142a po antysemityzm jako narz\u0119dzie polityczne. Z czasem doprowadzi\u0142o to do powstania nowego typu opozycji, a pr\u00f3cz tego zapocz\u0105tkowa\u0142o wa\u017cn\u0105 zmian\u0119 pokoleniow\u0105 w partyjnym establishmencie \u2013 odej\u015bcie starych, przedwojennych jeszcze komunist\u00f3w i przej\u0119cie w\u0142adzy przez m\u0142odsze pokolenie.<\/span><\/p>\n

W historii polskich \u017byd\u00f3w najbardziej dramatycznym momentem, ko\u0144cem ich historii, by\u0142a oczywi\u015bcie II wojna \u015bwiatowa, podczas kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o 90 proc. \u017cydowskich mieszka\u0144c\u00f3w naszego kraju. Niemniej jednak ocala\u0142o ponad 300 tys. polskich \u017byd\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie tych, kt\u00f3rych Sowieci wywie\u017ali w g\u0142\u0105b ZSRR w latach 1940-41. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska po wojnie by\u0142a tylko cieniem wielkiego \u017cydostwa polskiego \u2013 najwi\u0119kszego skupiska \u017byd\u00f3w w Europie, ale nadal by\u0142o czwartym lub pi\u0105tym co do wielko\u015bci skupiskiem diaspory na kontynencie.<\/span><\/p>\n

Prof. Dariusz Stola: Antysemicka nagonka wiosn\u0105 1968 r. i fala emigracji sprawi\u0142y, \u017ce Marzec jawi\u0142 si\u0119 jako koniec prawie tysi\u0105cletniej obecno\u015bci \u017byd\u00f3w w Polsce. G\u0142\u00f3wnym powodem wyjazd\u00f3w z Polski po Marcu nie by\u0142a ch\u0119\u0107 lepszego \u017cycia, ale antysemicka kampania nienawi\u015bci i czystka, kt\u00f3re cynicznie przeprowadzi\u0142y komunistyczne w\u0142adze – z inspiracji zwolennik\u00f3w kieruj\u0105cego tajnymi s\u0142u\u017cbami gen. Mieczys\u0142awa Moczara, ale za przyzwoleniem I sekretarza KC PZPR W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki.<\/em><\/span><\/p>\n

PAP: \u017bydzi jednak emigrowali z Polski zaraz po wojnie…<\/strong><\/span><\/p>\n

Prof. Dariusz Stola:<\/strong><\/span> Tak, w czterech falach emigracji olbrzymia wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich wyjecha\u0142a. Po pogromie kieleckim w 1946 r. wyjecha\u0142o ponad 70 tys. \u017byd\u00f3w, nast\u0119pnie w latach 1949-50, na podstawie polsko-izraelskiej umowy, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 Izrael p\u0142aci\u0142 za wypuszczanych przez komunist\u00f3w emigrant\u00f3w, wyjecha\u0142o blisko 30 tys. Dzi\u0119ki odwil\u017cy po \u015bmierci Stalina, w latach 1956-59, Polsk\u0119 opu\u015bci\u0142o zn\u00f3w ok. 50 tys. \u017byd\u00f3w. I na koniec omawiane przez nas wydarzenia 1968 r. spowodowa\u0142y, \u017ce z Polski wyjecha\u0142o ponad 13 tys. \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Antysemicka nagonka wiosn\u0105 1968 r. i fala emigracji sprawi\u0142y, \u017ce Marzec jawi\u0142 si\u0119 jako koniec prawie tysi\u0105cletniej obecno\u015bci \u017byd\u00f3w w Polsce. G\u0142\u00f3wnym powodem wyjazd\u00f3w z Polski po Marcu nie by\u0142a ch\u0119\u0107 lepszego \u017cycia, ale antysemicka kampania nienawi\u015bci i czystka, kt\u00f3re cynicznie przeprowadzi\u0142y komunistyczne w\u0142adze – z inspiracji zwolennik\u00f3w kieruj\u0105cego tajnymi s\u0142u\u017cbami gen. Mieczys\u0142awa Moczara, ale za przyzwoleniem I sekretarza KC PZPR W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki.<\/span><\/p>\n

Muzeum POLIN rozpoczyna program “Obcy w domu. Wok\u00f3\u0142 Marca ’68” aby przypomnie\u0107 o 1968 r. i przybli\u017cy\u0107 \u00f3wczesne do\u015bwiadczenia polskich \u017byd\u00f3w. Chcemy wyt\u0142umaczy\u0107 przyczyny i skutki buntu m\u0142odzie\u017cy, mechanizmy anty\u017cydowskiej nagonki i motywy emigracji. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce nagonka antysemicka dotkn\u0119\u0142a w du\u017cej mierze Polak\u00f3w \u017cydowskiego pochodzenia, ludzi wro\u015bni\u0119tych g\u0142\u0119boko w polsk\u0105 kultur\u0119. W brutalny spos\u00f3b odm\u00f3wiono im prawa bycia Polakami i zmuszono do wyjazdu, co by\u0142o bolesnym do\u015bwiadczeniem. Jak uj\u0105\u0142 to jeden z emigrant\u00f3w: wyjecha\u0142em z Polski, bo by\u0142 to jedyny kraj, w kt\u00f3rym nie mog\u0142em by\u0107 Polakiem.<\/span><\/p>\n

PAP: Na czym b\u0119dzie polega\u0142 program “Obcy w domu. Wok\u00f3\u0142 Marca ’68”?<\/strong><\/span><\/p>\n

Prof. Dariusz Stola:<\/strong> <\/span>G\u0142\u00f3wnym jego sk\u0142adnikiem jest du\u017ca wystawa, kt\u00f3ra otworzymy za rok, dok\u0142adnie w 50. rocznic\u0119 Marca. Przygotowujemy te\u017c warsztaty edukacyjne, wyk\u0142ady i dyskusje o ksi\u0105\u017ckach, dzia\u0142ania artystyczne, i du\u017c\u0105 konferencj\u0119 naukow\u0105, kt\u00f3r\u0105 organizujemy wesp\u00f3\u0142 z Uniwersytetem Warszawskim.<\/span><\/p>\n

\u017bydowskie do\u015bwiadczenie Marca chcemy pokaza\u0107 w szerszym kontek\u015bcie PRL lat 60. i \u00f3wczesnego buntu m\u0142odzie\u017cy. My\u015bl\u0119, \u017ce to b\u0119dzie bardzo ciekawe dla wsp\u00f3\u0142czesnego m\u0142odego pokolenia: mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 pewne podobie\u0144stwa mi\u0119dzy \u00f3wczesnym buntem i kontestacj\u0105, a niezadowoleniem ze \u015bwiata i jego kontestacj\u0105 w\u015br\u00f3d m\u0142odych ludzi dzi\u015b.<\/span><\/p>\n

Przedstawimy tak\u017ce reakcj\u0119 w\u0142adz na \u00f3w bunt m\u0142odych: bicie na ulicach, aresztowania, pob\u00f3r do wojska. Nagonka anty\u017cydowska by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 tej reakcji – jej propagandowym t\u0142em. Media m\u00f3wi\u0142y, \u017ce za buntem m\u0142odzie\u017cy stoi \u017cydowski spisek, przebiegli \u017cydowscy stalini\u015bci d\u0105\u017c\u0105cy do w\u0142adzy, na dodatek wspierani przez neofaszyst\u00f3w z RFN. To brzmi paranoicznie, i by\u0142o paranoicznie, ale propaganda korzysta\u0142a ze spiskowej wizji dziej\u00f3w bez zahamowania i zdaje si\u0119, \u017ce nie bez rezultat\u00f3w.<\/span><\/p>\n

PAP: Prosz\u0119 przypomnie\u0107, dlaczego tak si\u0119 sta\u0142o, \u017ce Gomu\u0142ka zdecydowa\u0142 si\u0119 uczyni\u0107 \u017byd\u00f3w wrogami Polski…<\/strong><\/span><\/p>\n

Prof. Dariusz Stola:<\/strong><\/span> Inicjatywa nie wysz\u0142a od Gomu\u0142ki. \u0179r\u00f3d\u0142em antysemickiej kampanii byli podw\u0142adni i zwolennicy gen. Mieczys\u0142awa Moczara, \u00f3wczesnego szefa resortu spraw wewn\u0119trznych, czyli organ\u00f3w bezpiecze\u0144stwa PRL. To od S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa zacz\u0119\u0142y ju\u017c w 1967 r. przychodzi\u0107 sygna\u0142y, \u017ce polscy \u017bydzi s\u0105 nielojalni, \u017ce podczas wojny izraelsko-arabskiej w czerwcu 1967 r. otwarcie popierali Izrael \u2013 a rz\u0105d polski, Moskwa i inne kraje komunistyczne popar\u0142y Arab\u00f3w. Izrael by\u0142 przedstawiany jako agent ameryka\u0144skich imperialist\u00f3w, a polscy \u017bydzi jako zwolennicy Izraela. Gomu\u0142ka to kupi\u0142 i publicznie powiedzia\u0142 o niekt\u00f3rych \u017bydach jako o “pi\u0105tej kolumnie”, czyli zdrajcach – ukrytych, wewn\u0119trznych wrogach.<\/span><\/p>\n

To by\u0142o powa\u017cne oskar\u017cenie, i spotka\u0142o si\u0119 z krytyk\u0105 kilku innych przyw\u00f3dc\u00f3w partyjnych, oponentem by\u0142 zw\u0142aszcza Edward Ochab, wa\u017cna persona na szczytach w\u0142adzy i pryncypialny komunista, dla kt\u00f3rego antysemityzm by\u0142 nie do przyj\u0119cia. W jego rozumieniu antysemityzm to by\u0142a tradycyjna bro\u0144 tzw. reakcji: oenerowc\u00f3w czy endek\u00f3w. Pod wp\u0142ywem tej krytyki Gomu\u0142ka ze swoich s\u0142\u00f3w si\u0119 wycofa\u0142, w jego wydrukowanym przem\u00f3wieniu zdanie o “pi\u0105tej kolumnie” znikn\u0119\u0142o, ale sp\u00f3r o to ujawni\u0142 podzia\u0142 wewn\u0105trz Biura Politycznego KC PZPR.<\/span><\/p>\n

Warto doda\u0107, \u017ce dla tych cz\u0142onk\u00f3w Biura Politycznego, kt\u00f3rzy krytykowali Gomu\u0142k\u0119, kwestia antysemityzmu nie by\u0142a jedyna ani najwa\u017cniejsza. Ich g\u0142\u00f3wne zarzuty dotyczy\u0142y coraz bardziej dyktatorskich zap\u0119d\u00f3w Gomu\u0142ki, lekcewa\u017cenia zasady kolektywnego kierownictwa Biura. Dlatego gdy w marcu 1968 r. SB podsun\u0119\u0142a tez\u0119, \u017ce za buntem m\u0142odzie\u017cy jest spisek \u017cydowski, Gomu\u0142ka wykorzysta\u0142 to do zmarginalizowania swoich oponent\u00f3w. Bardzo zr\u0119cznie to zrobi\u0142: ludzie tacy jak Ochab, Szyr czy Rapacki podali si\u0119 do dymisji lub trafili na boczny tor, a jednocze\u015bnie uda\u0142o mu si\u0119 os\u0142abi\u0107 Moczara: pozbawi\u0142 go \u017ar\u00f3d\u0142a jego si\u0142y, czyli w\u0142adzy nad tajnymi s\u0142u\u017cbami, poprzez \u2013 jak to si\u0119 wtedy m\u00f3wi\u0142o \u2013 “kopniak w g\u00f3r\u0119”: awans z MSW do Biura Politycznego.<\/span><\/p>\n

PAP: Na czym polega\u0142a czystka antysemicka, kt\u00f3rej skutkiem by\u0142a wielotysi\u0119czna emigracja \u017byd\u00f3w z Polski? Jak to wygl\u0105da\u0142o w praktyce, czy ta antysemicka propaganda anga\u017cowa\u0142a tak\u017ce zwyk\u0142ych ludzi, kt\u00f3rzy zacz\u0119li m\u00f3wi\u0107 o \u017bydach jako o wrogach?<\/strong><\/span><\/p>\n

Prof. Dariusz Stola:<\/strong><\/span> O wrogach, zdrajcach, szpiegach, elementach niepewnych, a zarazem stalinowskich zbrodniarzach, z\u0142odziejach, \u0142ap\u00f3wkarzach, malwersantach \u2013 oszczercy nie przebierali w s\u0142owach… Nagonka wiosn\u0105 1968 r. wykorzystywa\u0142a stare klisze antysemickie i to pocz\u0105wszy od figury Judasza-zdrajcy. Paradoksalnie wykorzystywa\u0142a te\u017c mit \u017cydokomuny, sugeruj\u0105c, \u017ce to co z\u0142e PRL by\u0142o win\u0105 \u017byd\u00f3w, \u017ce gdy si\u0119 ich pozb\u0119dziemy to zbudujemy pi\u0119kny, polski socjalizm. Ten w\u0105tek pojawi\u0142 si\u0119 ju\u017c w 1956 r., wymy\u015bli\u0142a go tzw. frakcja natoli\u0144ska w PZPR podczas walki o w\u0142adz\u0119 przeciw frakcji pu\u0142awskiej, w kt\u00f3rej by\u0142o kilku komunist\u00f3w \u017cydowskiego pochodzenia.<\/span><\/p>\n

Te has\u0142a okaza\u0142y si\u0119 no\u015bne w spo\u0142ecze\u0144stwie, zdobywa\u0142y popularno\u015b\u0107 w masach. To mi\u0119dzy innymi dzi\u0119ki temu kampania marcowa by\u0142a skuteczniejsza ni\u017c wcze\u015bniejsza o dwa lata kampania przeciw biskupom katolickim. To by\u0142y dwie podobne kampanie nienawi\u015bci – jedna przeciwko biskupom, druga przeciwko “syjonistom”, korzystaj\u0105ce z tego samego aparatu i technik propagandy.<\/span><\/p>\n

Ten aparat warto przypomnie\u0107, bo jego totalny charakter odszed\u0142 w niepami\u0119\u0107 wraz z PRL. Wszystkie \u015brodki masowego przekazu: telewizja, radio i prasa by\u0142y kontrolowane przez PZPR i wszystkie podawa\u0142y ten sam przekaz o “syjonistach” jako o wrogach Polski i socjalizmu. Do tego dochodzi\u0142y ulotki, plakaty i transparenty oraz narz\u0119dzie najwa\u017cniejsze: spotkania i wiece, kt\u00f3re organizowano we wszystkich zak\u0142adach pracy, w organizacjach spo\u0142ecznych, w szko\u0142ach, gminach \u2013 by\u0142o ich tysi\u0105ce, a na najwi\u0119ksze wiece zwo\u017cono nawet sto tysi\u0119cy ludzi. Do spo\u0142ecze\u0144stwa p\u0142yn\u0105\u0142 wi\u0119c nieprzerwany strumie\u0144 pom\u00f3wie\u0144 i fa\u0142sz\u00f3w, np. \u017ce liderzy buntuj\u0105cej si\u0119 m\u0142odzie\u017cy to rozwydrzone dzieci \u017cydowskich stalinist\u00f3w, wychowane w luksusie i gardz\u0105ce prostymi lud\u017ami.<\/span><\/p>\n

Propaganda by\u0142a przygrywk\u0105 do bicia i aresztowania student\u00f3w, ale te\u017c do czystki: z urz\u0119d\u00f3w, fabryk, r\u00f3\u017cnych miejsc pracy zwalniano osoby \u017cydowskiego pochodzenia albo tylko oskar\u017cone o “syjonizm”. Zacz\u0119to od najwy\u017cej postawionych, symboliczne znaczenie mia\u0142o wyrzucenie z pracy i z partii Romana Zambrowskiego, starego komunisty, jeszcze kilka lat wcze\u015bniej cz\u0142onka Biura Politycznego, jednego z najbardziej wp\u0142ywowych ludzi w Polsce. I cho\u0107 w 1968 r. by\u0142 ju\u017c na bocznym torze, to jego demonstracyjne zwolnienie by\u0142o wa\u017cnym sygna\u0142em: skoro mo\u017cna tak potraktowa\u0107 Zambrowskiego, to mo\u017cna ka\u017cdego. To by\u0142o zielone \u015bwiat\u0142o dla tych wszystkich, kt\u00f3rzy chcieli za\u0142atwi\u0107 osobiste porachunki, usun\u0105\u0107 konkurenta do stanowiska, czy po prostu poczu\u0107 przyjemno\u015b\u0107 z wdeptywania innych w ziemi\u0119… Wystarczy\u0142o oskar\u017cy\u0107 o syjonizm, albo sprzyjanie syjonistom, a oskar\u017cony musia\u0142 udowadnia\u0107, \u017ce jest niewinny, kaja\u0107 si\u0119, sk\u0142ada\u0107 samokrytyk\u0119, przewa\u017cnie nieskutecznie.<\/span><\/p>\n

W archiwum W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki znalaz\u0142em kiedy\u015b dokument, w kt\u00f3rym jego stary towarzysz partyjny skar\u017cy si\u0119, \u017ce musi jecha\u0107 do innego miasta po \u015bwiadectwo chrztu, bo jest atakowany jako syjonista. Komunista do komunisty pisa\u0142, \u017ce musi zdoby\u0107 \u015bwiadectwo chrztu, byle udowodni\u0107, \u017ce nie jest \u017bydem!<\/span><\/p>\n

To, co \u0142\u0105czy aktywist\u00f3w marcowych, to brak skrupu\u0142\u00f3w moralnych. Z regu\u0142y nie byli ideowymi komunistami, marksistami-leninistami. Nie musieli nawet wierzy\u0107, \u017ce ten, kt\u00f3rego atakuj\u0105 sympatyzuje z Izraelem lub ma jakie\u015b \u017cydowskie pochodzenie. Wystarczy, \u017ce chcieli si\u0119 wykaza\u0107 czujno\u015bci\u0105 przed zwierzchnikami lub przed parti\u0105, \u017ce powtarzali propagandowe has\u0142a i nie mieli skrupu\u0142\u00f3w, by pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 oszczerstwem czy insynuacj\u0105. Nierzadko mieli zupe\u0142nie apolityczne, osobiste motywy. Bo przecie\u017c jak si\u0119 kogo\u015b “wykosi”, to mo\u017cna b\u0119dzie zaj\u0105\u0107 jego stanowisko albo przynajmniej wykaza\u0107 si\u0119, bo sekretarz partii w zak\u0142adzie czy szef dzia\u0142u kadr \u2013 cz\u0119sto wsp\u00f3\u0142pracownik SB – zapami\u0119ta i poprze potem wniosek o awans lub premi\u0119.<\/span><\/p>\n

Skuteczno\u015b\u0107 tej kampanii polega\u0142a te\u017c na tym, \u017ce mo\u017cna by\u0142o krytykowa\u0107 swego szefa, wysokich dzia\u0142aczy partyjnych lub pa\u0144stwowych – pod warunkiem oczywi\u015bcie, \u017ce byli \u017bydami. By\u0142a to pierwsza od 1956 r. okazja, \u017ceby w og\u00f3le krytykowa\u0107 ludzi na stanowiskach czy lokalnych dzia\u0142aczy partyjnych bez obaw, a nawet z szans\u0105 na nagrod\u0119. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce to by\u0142 rodzaj perwersyjnej demokratyzacji: zwykli ludzie mogli wreszcie bez obaw krytykowa\u0107 tych wy\u017cej postawionych!<\/span><\/p>\n

W moim przekonaniu kampania antysemicka 1968 r. umiej\u0119tnie wykorzystywa\u0142a spo\u0142eczn\u0105 dynamik\u0119 resentymentu i nienawi\u015bci. Korzysta\u0142a z do\u015bwiadcze\u0144 wcze\u015bniejszych, z rewolucyjnych kampanii z czas\u00f3w stalinowskich. Podobnie jak wtedy napuszczano ludzi na siebie \u2013 kiedy\u015b biednych na bogatych, niewykszta\u0142conych na wykszta\u0142conych, a w tym przypadku, w marcu 1968 r. \u2013 nie\u017cydowskich Polak\u00f3w na polskich \u017byd\u00f3w, wykorzystuj\u0105c endeckie has\u0142a w komunistycznym opakowaniu.<\/span><\/p>\n

Prof. Dariusz Stola: Rok 1968 powinien by\u0107 dla nas ostrze\u017ceniem. Wida\u0107 wyra\u017anie, \u017ce w Polsce i w Europie wzrasta ksenofobia i niech\u0119\u0107 do grup mniejszo\u015bciowych i – jak pokazuj\u0105 niedawne badania socjologiczne – jest to wzrost kilkunastoprocentowy w ci\u0105gu zaledwie dw\u00f3ch lat. Rok 1968 pokazuje, \u017ce mo\u017cna te nienawistne emocje rozhu\u015bta\u0107 i osi\u0105gn\u0105\u0107 za ich pomoc\u0105 polityczne cele, bo podglebie do tego niestety istnieje. To by\u0142a polityczna mobilizacja apeluj\u0105ca do tego, co w nas najgorsze \u2013 m\u00f3wi\u0119 w nas, bo kt\u00f3\u017c jest ca\u0142kowicie wolny od jakich\u015b uprzedze\u0144.<\/span><\/em><\/p>\n

PAP: Jakie wnioski z Marca ’68 p\u0142yn\u0105 dla naszej tera\u017aniejszo\u015bci i dla przysz\u0142o\u015bci? Czego te wydarzenia mog\u0105 nas nauczy\u0107?<\/strong><\/span><\/p>\n

Prof. Dariusz Stola:<\/strong><\/span> Rok 1968 powinien by\u0107 dla nas ostrze\u017ceniem. Wida\u0107 wyra\u017anie, \u017ce w Polsce i w Europie wzrasta ksenofobia i niech\u0119\u0107 do grup mniejszo\u015bciowych i – jak pokazuj\u0105 niedawne badania socjologiczne – jest to wzrost kilkunastoprocentowy w ci\u0105gu zaledwie dw\u00f3ch lat. Rok 1968 pokazuje, \u017ce mo\u017cna te nienawistne emocje rozhu\u015bta\u0107 i osi\u0105gn\u0105\u0107 za ich pomoc\u0105 polityczne cele, bo podglebie do tego niestety istnieje. To by\u0142a polityczna mobilizacja apeluj\u0105ca do tego, co w nas najgorsze \u2013 m\u00f3wi\u0119 w nas, bo kt\u00f3\u017c jest ca\u0142kowicie wolny od jakich\u015b uprzedze\u0144. To niebezpiecze\u0144stwo, kt\u00f3re istnieje zawsze i zawsze wymaga czujno\u015bci i przeciwdzia\u0142ania.<\/span><\/p>\n

Bo szerzenie nienawi\u015bci nie jest trudne, trudniejsze okazuje si\u0119 jej powstrzymanie. Przekona\u0142 si\u0119 o tym Gomu\u0142ka, kt\u00f3ry w maju 1968 r. zorientowa\u0142 si\u0119, \u017ce traci kontrol\u0119 nad rozhu\u015btanymi nastrojami, \u017ce ludzie Moczara dzia\u0142aj\u0105 samowolnie, \u017ce kopi\u0105 do\u0142ki tak\u017ce pod nim. Np. ataki na marsza\u0142ka Spychalskiego zacz\u0119\u0142y si\u0119 od plotek, \u017ce jego \u017cydowska \u017cona zdradza Izraelowi tajemnice wojskowe. A Gomu\u0142ka te\u017c mia\u0142 \u017cydowsk\u0105 \u017con\u0119… Kiedy bez jego zgody zaatakowano ambasadora PRL w Londynie, a to by\u0142o stanowisko, o kt\u00f3rego obsadzie decydowa\u0142o Biura Polityczne, Gomu\u0142ka postawi\u0142 spraw\u0119 ostro, nakaza\u0142 dochodzenie, z kt\u00f3rego jasno wynika\u0142o, \u017ce zrobili to podw\u0142adni Moczara. Ale dyscyplinowanie esbek\u00f3w, wyhamowanie kampanii propagandowej, fali zwolnie\u0144 zaj\u0119\u0142o mu kilka \u0142adnych tygodni.<\/span><\/p>\n

Mi\u0119dzy innymi po to zajmujemy si\u0119 histori\u0105, by dostrzega\u0107 niebezpieczne czynniki, kt\u00f3rych fatalne skutki ujawni\u0142y si\u0119 w przesz\u0142o\u015bci. Kiedy dzi\u015b zdarza mi si\u0119 zajrze\u0107 na fora internetowe i zobaczy\u0107 strumie\u0144 nienawistnej mowy, zwanej dzi\u015b z angielska hejtem, to podobie\u0144stwo do j\u0119zyka nienawi\u015bci z 1968 r. jest nierzadko uderzaj\u0105ce. Na szcz\u0119\u015bcie, o ile w PRL-u partia mia\u0142a monopol na \u015brodki spo\u0142ecznej komunikacji, to dzi\u015b tak nie jest – mamy niezale\u017cne media i media spo\u0142eczno\u015bciowe, ale nienawistnicy wypracowali nowe techniki propagandy, kt\u00f3re wykorzystuj\u0105 s\u0142abe strony tych medi\u00f3w, wymy\u015blaj\u0105 i doskonal\u0105 nowe metody budzenia nienawi\u015bci. Gramatyka tego j\u0119zyka jest niestety bardzo podobna.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Prof. Dariusz Stola: Marzec 1968 r. to aktualne ostrze\u017cenie Norbert Nowotnik (PAP) Dyrektor Muzeum POLIN prof. Dariusz Stola. Fot. PAP\/G. Jakubowski Wydarzenia marcowe 1968 r. ucz\u0105 nas, \u017ce szerzenie nienawi\u015bci w\u015br\u00f3d ludzi nie jest trudne; o wiele trudniejsze jest potem jej powstrzymanie – m\u00f3wi PAP dyrektor Muzeum POLIN prof. Dariusz Stola. To dla nas Polak\u00f3w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52307"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=52307"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52307\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":52317,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52307\/revisions\/52317"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=52307"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=52307"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=52307"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}