{"id":52344,"date":"2017-05-18T17:09:42","date_gmt":"2017-05-18T15:09:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=52344"},"modified":"2017-05-18T06:59:52","modified_gmt":"2017-05-18T04:59:52","slug":"22-09-11","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=52344","title":{"rendered":"Siedmiu wybitnych Polak\u00f3w, o kt\u00f3rych nie wiedzia\u0142e\u015b, \u017ce byli \u017bydami"},"content":{"rendered":"
<\/a>Siedmiu wybitnych Polak\u00f3w, o kt\u00f3rych nie wiedzia\u0142e\u015b, \u017ce byli \u017bydami<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Mateusz Zimmerman<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Jedni m\u00f3wili o tym bez wstydu, chocia\u017c zawstydzi\u0107 ich pr\u00f3bowano. Inni czuli si\u0119 \u017bydami i Polakami w r\u00f3wnym stopniu. Byli te\u017c tacy, kt\u00f3rzy przez ca\u0142e \u017cycie woleli o tym nie wspomina\u0107. Dzisiaj wszystkich ich mamy za Polak\u00f3w z krwi i ko\u015bci. Czy domy\u015blasz si\u0119, kogo umie\u015bcili\u015bmy na tej li\u015bcie?<\/strong><\/span><\/p>\n

Z uwagi na swoje \u017cydowskie korzenie Jan Kiepura w czasie II wojny \u015bwiatowej znalaz\u0142 si\u0119 na nies\u0142awnej hitlerowskiej li\u015bcie: \u201eLexikon der Juden in der Musik\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: domena publiczna).<\/em><\/span><\/p>\n

1. Jan Kiepura. \u017bydowski tenor, kt\u00f3ry zbeszta\u0142 G\u00f6ringa<\/strong><\/span><\/p>\n

Miriam Neuman do Sosnowca przyjecha\u0142a jako nastolatka (wraz z rodzicami ze wsi pod Radomskiem). Szybko pozna\u0142a piekarza Franciszka Kiepur\u0119 i, chc\u0105c za\u0144 wyj\u015b\u0107, zdecydowa\u0142a si\u0119 na chrzest.<\/span><\/p>\n

Gra\u0142a na skrzypcach i niewykluczone, \u017ce muzyczny talent syn Jan odziedziczy\u0142 po niej (cho\u0107 biograf pisze tak\u017ce o wp\u0142ywie bardzo muzykalnej babki od strony Kiepur\u00f3w). W szkole jego czysty i dono\u015bny \u015bpiew rozlega\u0142 si\u0119 wsz\u0119dzie \u2013 jeden z gimnazjalnych koleg\u00f3w wspomina\u0142 ari\u0119 \u201eLa donna \u00e8 mobile\u201d, wy\u015bpiewywan\u0105 w toalecie, gdzie chodzi\u0142o si\u0119 na papierosa.<\/span><\/p>\n

Takie by\u0142y pocz\u0105tki \u015bwiatowej s\u0142awy artysty. Ale zanim Jan Kiepura zaw\u0119drowa\u0142 na deski wiede\u0144skiej Staatsoper, mediola\u0144skiej La Scali i Metropolitan Opera w Nowym Jorku, musia\u0142 wyjecha\u0107 z Sosnowca do Warszawy. A to sta\u0142o si\u0119 podobno pod wp\u0142ywem poczciwego skrzypka, izraelity Lejbowicza, o czym Kiepura opowiedzia\u0142 miesi\u0119cznikowi \u201eMuzyka\u201d w 1936 roku, b\u0119d\u0105c u szczytu kariery.<\/span><\/p>\n

Niewykluczone, \u017ce sw\u00f3j wielki muzyczny talent Jan Kiepura odziedziczy\u0142 po matce (\u017ar\u00f3d\u0142o: domena publiczna).<\/em><\/span><\/p>\n

Lejbowicz, kt\u00f3ry s\u0142ysza\u0142 improwizowane domowe \u015bpiewy m\u0142odego Kiepury, kt\u00f3rego\u015b razu powiedzia\u0142 mu: Jak Pana Boga kocham, to pan Jan ma ogromny talent. I opowiedzia\u0142 mu o Operze Warszawskiej i znanych profesorach, do kt\u00f3rych \u201epan Jan\u201d koniecznie musi pojecha\u0107, bo trzeba pracowa\u0107, \u017ceby pan Jan zrobi\u0142 si\u0119 wielki.<\/span><\/p>\n

Kiepura wzi\u0105\u0142 sobie do serca rad\u0119 \u017cydowskiego skrzypka bardziej ni\u017c obawy rodzic\u00f3w, kt\u00f3rzy nie wierzyli w czekaj\u0105c\u0105 go karier\u0119 \u015bpiewaka.<\/span><\/p>\n

Pochodzenie Kiepury sprawi\u0142o, \u017ce podczas II wojny \u015bwiatowej artysta (w\u00f3wczas wyst\u0119puj\u0105cy w USA) znalaz\u0142 si\u0119 na nies\u0142awnej hitlerowskiej li\u015bcie: \u201eLexikon der Juden in der Musik\u201d. Zanim jednak Hitler podpali\u0142 Europ\u0119, w Berlinie dosz\u0142o do pewnej tragikomicznej sytuacji z udzia\u0142em Kiepury.<\/span><\/p>\n

Kiepura znany by\u0142 ze swojego tupetu. Przekona\u0142 si\u0119 o tym r\u00f3wnie\u017c jeden z najbli\u017cszych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w Adolfa Hitlera marsza\u0142ek Herman G\u00f6ring (\u017ar\u00f3d\u0142o: Bundesarchiv; lic. CC-BY-SA 3.0).<\/span><\/em><\/p>\n

Na mocy antysemickich ustaw Rzesza zaj\u0119\u0142a niemieckie rachunki bankowe nale\u017c\u0105ce do os\u00f3b pochodzenia niearyjskiego \u2013 i na tej li\u015bcie znalaz\u0142 si\u0119 Kiepura wraz z \u017con\u0105. Oburzony artysta za\u0142atwi\u0142 co\u015b w rodzaju audiencji u samego G\u00f6ringa i przy tej okazji kompletnie zbeszta\u0142 niemieckiego marsza\u0142ka. Prawdopodobnie po prostu nie zdawa\u0142 sobie sprawy, z kim ma do czynienia. G\u00f6ring podobno by\u0142 tupetem tenora tak ubawiony, \u017ce nakaza\u0142 odblokowa\u0107 konta.<\/span><\/p>\n

2. Stanis\u0142aw Lem. Najwybitniejszy \u017cydowski pisarz science-fiction?<\/strong><\/span><\/p>\n

Tu\u017c po zaj\u0119ciu Lwowa przez Sowiet\u00f3w Stanis\u0142aw Lem \u2013 kt\u00f3ry dopiero co uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 \u2013 dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce nie mo\u017ce studiowa\u0107 na politechnice z powod\u00f3w klasowych. Dla Sowiet\u00f3w by\u0142 przedstawicielem bur\u017cuazji (jego ojciec by\u0142 znanym laryngologiem, a rodzina posiada\u0142a dwie kamienice). Potem w miejsce Sowiet\u00f3w pojawili si\u0119 Niemcy. W\u0142a\u015bciwie dopiero nazistowskiemu ustawodawstwu zawdzi\u0119czam \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce w moich \u017cy\u0142ach p\u0142ynie \u017cydowska krew \u2013 wspomina\u0142 Lem.<\/span><\/p>\n

Do getta nie trafi\u0142 dzi\u0119ki fa\u0142szywym papierom, a przez spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 okupacji pracowa\u0142 jako spawacz i mechanik w warsztatach samochodowych niemieckiej firmy zajmuj\u0105cej si\u0119 odzyskiwaniem surowc\u00f3w. Przez kr\u00f3tki czas ukrywa\u0142 zreszt\u0105 w gara\u017cu znajomego \u017byda. Uda\u0142o mu si\u0119 te\u017c wyci\u0105gn\u0105\u0107 rodzic\u00f3w z hitlerowskiego obozu przej\u015bciowego na lwowskim Piasku.<\/span><\/p>\n

Artyku\u0142 powsta\u0142 mi\u0119dzy innymi w oparciu o ksi\u0105\u017ck\u0119 Marka Boruckiego pod tytu\u0142em \u201eWielcy zapomniani. Polacy, kt\u00f3rzy zmienili \u015bwiat\u201d, cz\u0119\u015b\u0107 2 (Wydawnictwo Muza 2016).<\/em><\/span><\/p>\n

Po wielu latach opowiedzia\u0142 W\u0142adys\u0142awowi Bartoszewskiemu histori\u0119 ocalenia jego ojca, doktora Samuela Lehma \u2013 nie podczas II, lecz I wojny \u015bwiatowej. Doktor Lehm, wzi\u0119ty do rosyjskiej niewoli, by\u0142 prowadzony przez bolszewik\u00f3w na rozstrzelanie. Trafi\u0142 jednak na konwojenta, kt\u00f3ry tak\u017ce okaza\u0142 si\u0119\u2026 \u017bydem z Lwowa.<\/span><\/p>\n

W ten spos\u00f3b laryngolog bolszewikom si\u0119 wywin\u0105\u0142 \u2013 a Stanis\u0142aw Lem par\u0119 dekad p\u00f3\u017aniej m\u00f3g\u0142 \u017cartowa\u0107, \u017ce gdyby nie ten przypadek, nigdy nie przyszed\u0142by na \u015bwiat. W efekcie nie powsta\u0142by ani \u201eSolaris\u201d, ani \u201eOpowie\u015bci o pilcie Pirxie\u201d, ani nawet \u201eBajki Robot\u00f3w\u201d.<\/span><\/p>\n

3. Stanis\u0142aw Ulam. Polski \u017byd konstruuje bomb\u0119 termoj\u0105drow\u0105<\/strong><\/span><\/p>\n

Kariera matematyka, rozpocz\u0119ta przy s\u0142ynnym stoliku w kawiarni Szkockiej we Lwowie, doprowadzi\u0142a Stanis\u0142awa Ulama a\u017c za ocean.<\/span><\/p>\n

Stanis\u0142aw Ulam, ojciec bomby termoj\u0105drowej (fot. Olgierd Budrewicz). Zdj\u0119cie z ksi\u0105\u017cki Marka Boruckiego pod tytu\u0142em \u201eWielcy zapomniani. Polacy, kt\u00f3rzy zmienili \u015bwiat\u201d, cz\u0119\u015b\u0107 2 (Wydawnictwo Muza 2016).<\/span><\/em><\/p>\n

czytaj dalej tu: Siedmiu wybitnych Polak\u00f3w, o kt\u00f3rych nie wiedzia\u0142e\u015b, \u017ce byli \u017bydami<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Siedmiu wybitnych Polak\u00f3w, o kt\u00f3rych nie wiedzia\u0142e\u015b, \u017ce byli \u017bydami Mateusz Zimmerman Jedni m\u00f3wili o tym bez wstydu, chocia\u017c zawstydzi\u0107 ich pr\u00f3bowano. Inni czuli si\u0119 \u017bydami i Polakami w r\u00f3wnym stopniu. Byli te\u017c tacy, kt\u00f3rzy przez ca\u0142e \u017cycie woleli o tym nie wspomina\u0107. Dzisiaj wszystkich ich mamy za Polak\u00f3w z krwi i ko\u015bci. Czy domy\u015blasz […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52344"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=52344"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52344\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":52368,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52344\/revisions\/52368"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=52344"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=52344"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=52344"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}