{"id":52365,"date":"2017-05-21T17:09:47","date_gmt":"2017-05-21T15:09:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=52365"},"modified":"2017-05-20T16:26:55","modified_gmt":"2017-05-20T14:26:55","slug":"23-09-16","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=52365","title":{"rendered":"Prawa mniejszo\u015bci [Parsza Be-har i Be-chukotaj]"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Prawa mniejszo\u015bci [Parsza Be-har i Be-chukotaj]<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

RABIN JONATHAN SACKS
\n<\/strong> T\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o <\/strong>\u00a9 CHIDUSZ 2017<\/span><\/p>\n

\n

Kr\u00f3l Dawid i Uriasz Hetyta na obrazie holenderskiego malarza Pietera Lastmana<\/em><\/span><\/p>\n

Tora, w jednym ze swych najbardziej uderzaj\u0105cych przekaz\u00f3w, podkre\u015bla, jak wa\u017cne jest mi\u0142owanie obcego (hebr. ger), przy jednoczesnym zachowaniu wobec niego czujno\u015bci:<\/strong><\/span><\/p>\n

\u201eCudzoziemca nie uciskaj; wszak wy\u015bcie \u015bwiadomi stanu duszy cudzoziemca, bo cudzoziemcami byli\u015bcie w ziemi Micraim\u201d (Szemot 29:9). \u201eAlbowiem Wiekuisty, B\u00f3g wasz, jest to B\u00f3g bog\u00f3w, i Pan pan\u00f3w, B\u00f3g wielki, pot\u0119\u017cny i wspania\u0142y, kt\u00f3ry nie zwa\u017ca na osoby, ani bierze datku; Kt\u00f3ry wymierza sprawiedliwo\u015b\u0107 sierocie i wdowie, a mi\u0142uje cudzoziemca, daj\u0105c mu chleb i odzie\u017c; Mi\u0142ujcie\u017c tedy i wy cudzoziemca; bo\u015bcie cudzoziemcami byli w ziemi Micraim\u201d (Dwarim 10:17-19).<\/span><\/p>\n

Rabini zauwa\u017cyli, \u017ce Tora tylko raz m\u00f3wi o nakazie darzenia mi\u0142o\u015bci\u0105 swego s\u0105siada, za to trzydzie\u015bci sze\u015b\u0107 razy wspomina o mi\u0142o\u015bci do obcego (Bawa Mecija 59b).<\/span><\/p>\n

Kim w\u0142a\u015bciwie jest obcy? Na pewno mowa tu o kim\u015b, kto nie urodzi\u0142 si\u0119 \u017bydem. Mo\u017ce s\u0105 to rdzenni mieszka\u0144cy Kanaanu, a mo\u017ce \u201er\u00f3\u017cnoplemienny lud\u201d, kt\u00f3ry wyruszy\u0142 wraz z Izraelitami z Egiptu? A mo\u017ce to kto\u015b, kto przyby\u0142 do Ziemi Izraela w poszukiwaniu bezpiecze\u0144stwa i \u015brodk\u00f3w do \u017cycia? Kimkolwiek by nie by\u0142, to, jak Izraelici traktuj\u0105 obcych, ma ogromne znaczenie. Takiego nastawienia mieli nauczy\u0107 si\u0119, sami cierpi\u0105c wygnanie i ucisk jako cudzoziemcy w Egipcie. Krzywd, kt\u00f3rych tam do\u015bwiadczyli, nie powinni zatem zadawa\u0107 innym.<\/span><\/p>\n

Zdaniem m\u0119drc\u00f3w s\u0142owo ger mog\u0142o oznacza\u0107 dwie rzeczy. Pierwsze znaczenie to ger cedek \u2013 konwertyta na judaizm, kt\u00f3ry zaakceptowa\u0142 jego wszystkie zobowi\u0105zania i nakazy. Inne to ger toszaw, \u201eosiad\u0142y\u201d, kt\u00f3ry nie przyj\u0105\u0142 religii Izraelit\u00f3w, ale \u017cyje po\u015br\u00f3d nich. W parszy Be-har tak napisano o prawach takich os\u00f3b: \u201eGdyby podupad\u0142 brat tw\u00f3j, a zachwia\u0142a si\u0119 d\u0142o\u0144 jego przy tobie, podeprzyj go, czy to przychodzie\u0144, czy osiad\u0142y, niechaj \u017cyje przy tobie\u201d (Wa-jikra 25:35).<\/span><\/p>\n

Innymi s\u0142owy, obowi\u0105zkiem jest wspieranie i utrzymywanie obcego. Nie tylko ma on (lub ona) przywilej zamieszkiwania w Ziemi \u015awi\u0119tej, ale r\u00f3wnie\u017c pe\u0142ne prawo korzystania z jej dobrodziejstw. Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119, \u017ce to staro\u017cytne prawo obowi\u0105zywa\u0142o d\u0142ugo przed tym, zanim rabini sformu\u0142owali zasad\u0119 \u201edr\u00f3g pokoju\u201d (darchej szalom), zobowi\u0105zuj\u0105c\u0105 \u017byd\u00f3w do troski i dobroczynno\u015bci r\u00f3wnie\u017c na rzecz nie-\u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Kim dla m\u0119drc\u00f3w by\u0142 wi\u0119c ger toszaw? W Talmudzie odnajdujemy trzy opinie. Rabin Meir twierdzi, \u017ce by\u0142 to ka\u017cdy, kto \u015bwiadomie zdecydowa\u0142 si\u0119 nie dopuszcza\u0107 ba\u0142wochwalstwa. Wed\u0142ug innej opinii \u2013 ka\u017cdy, kto zdecydowa\u0142 si\u0119 przestrzega\u0107 Siedmiu Praw Noego. Trzecia, a zarazem najbardziej rygorystyczna opinia uznaje za ger toszaw tego, kto podejmuje si\u0119 przestrzegania wszystkich przykaza\u0144 Tory, opr\u00f3cz jednego \u2013 zakazu spo\u017cywania mi\u0119sa niepochodz\u0105cego z uboju rytualnego (Awoda Zara 64b). Prawo uznaje wi\u0119c opini\u0119 m\u0119drc\u00f3w: ger toszaw to ka\u017cdy nie-\u017byd zamieszkuj\u0105cy Ziemi\u0119 Izraela, kt\u00f3ry przyjmuje prawa noachickie, obowi\u0105zuj\u0105ce wszystkich.<\/span><\/p>\n

Prawa dotycz\u0105ce gerim toszawim s\u0105 wi\u0119c najwcze\u015bniejsz\u0105 form\u0105 praw mniejszo\u015bci. Rambam twierdzi, \u017ce \u017bydzi w Izraelu zobowi\u0105zani s\u0105 do ustanawiania s\u0105d\u00f3w dla obcych (osiad\u0142ych na ich ziemi), aby mogli oni rozwi\u0105zywa\u0107 spory mi\u0119dzy sob\u0105 lub spory z \u017bydami, zgodnie z prawami noachickimi. I dodaje: \u201eKa\u017cdy [\u017byd] powinien traktowa\u0107 osiad\u0142ego obcego z takim samym szacunkiem, mi\u0142o\u015bci\u0105 i dobroci\u0105 jak innego \u017byda\u201d (Hilchot Melachim 10:12).<\/span><\/p>\n

R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy tym staro\u017cytnym prawem a p\u00f3\u017aniejszymi \u201edrogami pokoju\u201d jest taka, \u017ce te drugie dotycz\u0105 wszystkich nie-\u017byd\u00f3w, niezale\u017cnie od ich stosunku do praktyk religijnych. Pochodz\u0105 z czas\u00f3w, gdy \u017bydzi stanowili mniejszo\u015b\u0107 w nie\u017cydowskim i niemonoteistycznym \u015brodowisku. \u201eDrogi pokoju\u201d s\u0105 zasadniczo prawami nowoczesnego, wieloetnicznego spo\u0142ecze\u0144stwa, w kt\u00f3rym dba si\u0119 o relacje mi\u0119dzy jego cz\u0142onkami i obywatelskie zaanga\u017cowanie. Ger toszaw jest g\u0142\u0119bsz\u0105 ide\u0105. Nie jest zwyczajn\u0105 praktyk\u0105 dyktowan\u0105 pragmatycznymi przes\u0142ankami, ale zasad\u0105 religijn\u0105. Wed\u0142ug tego, co zapisane zosta\u0142o w Torze, nie trzeba by\u0107 \u017bydem w \u017cydowskim spo\u0142ecze\u0144stwie i kraju, aby cieszy\u0107 si\u0119 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 praw obywatelskich, wystarczy post\u0119powa\u0107 w spos\u00f3b etyczny.<\/span><\/p>\n

Pewna historia biblijna obrazuje to niezwykle wymownie. Kr\u00f3l Dawid zakocha\u0142 si\u0119 i dopu\u015bci\u0142 stosunku z Batszeb\u0105, \u017con\u0105 Uriasza Hetyty o statusie ger toszaw. Batszeba zasz\u0142a w ci\u0105\u017c\u0119. W tym czasie Uriasz by\u0142 poza domem, s\u0142u\u017c\u0105c w armii Izraela. Dawid obawia\u0142 si\u0119, \u017ce kiedy Uriasz powr\u00f3ci z wojny i zobaczy, \u017ce \u017cona spodziewa si\u0119 dziecka, domy\u015bli si\u0119 jej przewinienia. Uriasz odkry\u0142by wtedy, \u017ce winny jest r\u00f3wnie\u017c kr\u00f3l. Dawid postanawia wi\u0119c sprowadzi\u0107 \u017co\u0142nierza do domu. Robi to pod pretekstem dowiedzenia si\u0119 o sytuacji na froncie. Nakazuje Uriaszowi p\u00f3j\u015b\u0107 do domu i spa\u0107 z \u017con\u0105, aby po jego powrocie nie by\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce to on jest ojcem dziecka. Plan kr\u00f3la zawodzi. Oto jak toczy si\u0119 historia:<\/span><\/p>\n

Prenumerata<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

<\/p>\n

\u201ePos\u0142a\u0142 tedy Dawid do Joaba: Przyszlij mi Ury\u0119 Chittejczyka! Wyprawi\u0142 zatem Joab Ury\u0119 do Dawida. Gdy tedy przyby\u0142 do\u0144 Urya, wywiadowa\u0142 si\u0119 Dawid o powodzeniu Joaba i o powodzeniu ludu i o powodzeniu wojennem. Poczem rzek\u0142 Dawid do Uryi: Zst\u0105p do domu twojego a umyj nogi swoje! A gdy wyszed\u0142 Urya z pa\u0142acu kr\u00f3lewskiego, niesiono za nim dar kr\u00f3lewski. Urya wszak\u017ce po\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 u wej\u015bcia pa\u0142acu, przy wszystkich innych s\u0142ugach pana swojego, a nie zst\u0105pi\u0142 do domu swego. Gdy tedy doniesiono Dawidowi: Nie zst\u0105pi\u0142 Urya do domu swego, zapyta\u0142 si\u0119 Dawid Uryi: Wszak z drogi przybywasz \u2013 czemu nie zst\u0119pujesz do domu swojego? I odpowiedzia\u0142 Urya Dawidowi: Arka i Izrael, i Juda przebywaj\u0105 w namiotach, pan te\u017c m\u00f3j Joab i s\u0142udzy pana mojego obozuj\u0105 na otwartem polu \u2013 ja za\u015b mia\u0142bym p\u00f3j\u015b\u0107 do domu mojego i obcowa\u0107 z \u017con\u0105 moj\u0105? \u017byw ty i \u017cywa dusza twoja, \u017ce czego\u015b podobnego nie uczyni\u0119!\u201d (II Ksi\u0119ga Samuela 11:6-11).<\/span><\/p>\n

Posta\u0107 Uriasza, ca\u0142kowicie oddanego \u017bydom (mimo faktu, \u017ce nie by\u0142 jednym z nich), zestawiona jest z postaci\u0105 Kr\u00f3la Dawida, kt\u00f3ry, nie do\u015b\u0107, \u017ce nie wyrusza na front, to jeszcze dopuszcza si\u0119 stosunku z \u017con\u0105 jednego z \u017co\u0142nierzy. Sam fakt, \u017ce Tanach opowiada histori\u0119, w kt\u00f3rej nie-\u017byd wykazuje si\u0119 tak moralnym zachowaniem, a Dawid, najwi\u0119kszy kr\u00f3l Izraela, wyst\u0119puje jako grzesznik, m\u00f3wi nam wiele o moralno\u015bci judaizmu.<\/span><\/p>\n

Szanowanie praw mniejszo\u015bci to najlepszy test na dzia\u0142anie wolnego i sprawiedliwego spo\u0142ecze\u0144stwa. Od czas\u00f3w Moj\u017cesza prawa te by\u0142y centraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 wizji spo\u0142eczno\u015bci, jak\u0105 B\u00f3g chce, aby\u015bmy tworzyli w Ziemi Izraela. Niezwykle wa\u017cne zatem jest, \u017ceby\u015bmy r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie je szanowali.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Prawa mniejszo\u015bci [Parsza Be-har i Be-chukotaj] RABIN JONATHAN SACKS T\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o \u00a9 CHIDUSZ 2017 Kr\u00f3l Dawid i Uriasz Hetyta na obrazie holenderskiego malarza Pietera Lastmana Tora, w jednym ze swych najbardziej uderzaj\u0105cych przekaz\u00f3w, podkre\u015bla, jak wa\u017cne jest mi\u0142owanie obcego (hebr. ger), przy jednoczesnym zachowaniu wobec niego czujno\u015bci: \u201eCudzoziemca nie uciskaj; wszak wy\u015bcie \u015bwiadomi stanu […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52365"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=52365"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52365\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":52408,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52365\/revisions\/52408"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=52365"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=52365"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=52365"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}