{"id":53060,"date":"2017-06-18T17:09:30","date_gmt":"2017-06-18T15:09:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=53060"},"modified":"2017-06-12T08:07:25","modified_gmt":"2017-06-12T06:07:25","slug":"17-05-16","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=53060","title":{"rendered":"Przewodzi\u0107 mimo zw\u0105tpienia [Parsza Be-haalotecha]"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Przewodzi\u0107 mimo zw\u0105tpienia [Parsza Be-haalotecha]<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

RABIN JONATHAN SACKS<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Winston Churchill. Fot. Wikipedia<\/em><\/span><\/p>\n

BE-HAALOTECHA \u2013 10 CZERWCA 2017\/16 SIWAN 5777<\/strong><\/p>\n

Tanach z niezwyk\u0142ym realizmem opisuje ludzki charakter. Pozytywni bohaterowie Biblii hebrajskiej to nie ponadprzeci\u0119tne osobowo\u015bci, a negatywni niczym nie przypominaj\u0105 archetypicznych czarnych charakter\u00f3w. Nawet najlepsi zawodz\u0105, a najgorsi cz\u0119sto ratuj\u0105 sytuacj\u0119. Nie znam \u017cadnej temu podobnej literatury religijnej.<\/span><\/p>\n

To jeden z powod\u00f3w, dlaczego tak trudno jest m\u00f3wi\u0107 jednoznacznie o etyce, opieraj\u0105c si\u0119 na przyk\u0142adach z Biblii. Dlatego te\u017c, jak twierdzi Rabi Cwi Chajes (\u201eMewo ha-Agadot\u201d), w rabinicznych midraszach cz\u0119sto dochodzi do reinterpretacji opowie\u015bci w taki spos\u00f3b, \u017ce to, co nosi znamiona dobrego, przedstawiane jest jako w pe\u0142ni dobre, a co z\u0142ego, w pe\u0142ni z\u0142e. Z przyczyn czysto edukacyjnych midrasz maluje \u015bwiat w czarno-bia\u0142ych barwach. Mimo to, dos\u0142owny przekaz pozostaje niezmieniony (\u201ewers biblijny nigdy nie odchodzi od swojego literalnego znaczenia\u201d, Szabat 63a) i wa\u017cne jest, aby\u015bmy go nie ignorowali.<\/span><\/p>\n

Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce monoteizm da\u0142 pocz\u0105tek g\u0142\u0119bokiemu humanizmowi. B\u00f3g z Biblii hebrajskiej nie przypomina mitycznych b\u00f3stw: p\u00f3\u0142-ludzi, p\u00f3\u0142-bog\u00f3w. W rezultacie, w literaturze poga\u0144skich kultur r\u00f3wnie\u017c ludzie przedstawiani byli prawie jak bogowie. Zupe\u0142nie przeciwnie jest w monoteizmie, kt\u00f3ry wyra\u017anie oddziela Boga i ludzi. Je\u015bli B\u00f3g jest kompletnie boski, ludzie mog\u0105 by\u0107 kompletnie ludzcy, przedstawieni tak, aby prezentowali pozytywne przymioty, ale i s\u0142abo\u015bci. \u0141atwiej identyfikowa\u0107 si\u0119 z bohaterami z Biblii, poniewa\u017c, mimo ich wielko\u015bci, nie przestaj\u0105 by\u0107 lud\u017ami i nie aspiruj\u0105 do bycia niczym ponad to. Parsza Be-haalotecha stanowi niesamowity przyk\u0142ad s\u0142abo\u015bci, dotykaj\u0105cej nawet najwi\u0119kszych z religijnych przyw\u00f3dc\u00f3w \u2013 poczucia niemocy i rozpaczy.<\/span><\/p>\n

Kontekst jest nam dobrze znany. Izraelici narzekaj\u0105 na brak r\u00f3\u017cnorodnego jedzenia:<\/span><\/p>\n

\u201ePosp\u00f3lstwo za\u015b, kt\u00f3re by\u0142o mi\u0119dzy nimi, zacz\u0119\u0142o po\u017c\u0105da\u0107 po\u017c\u0105dliwo\u015bci\u0105, zacz\u0119li te\u017c znowu p\u0142aka\u0107 i synowie Israela, m\u00f3wi\u0105c: \u00bbKt\u00f3\u017c nakarmi nas mi\u0119sem\u00ab. Wspominamy sobie ryb\u0119, kt\u00f3r\u0105\u015bmy jadali w Micraim darmo \u2013 arbuzy i dynie, i \u0142uczek, i cebul\u0119 i czosnek; A teraz dusza nasza zawi\u0119d\u0142a: niema nic, tylko na t\u0119 mann\u0119 oczy nasze!\u201d (Be-midbar 11:4-6).<\/span><\/p>\n

To nie jest nowa opowie\u015b\u0107. Znamy j\u0105 cho\u0107by z szesnastego rozdzia\u0142u ksi\u0119gi Szemot. Jednak w tym przypadku Moj\u017cesz do\u015bwiadcza prawdziwego za\u0142amania. Pyta Boga: \u201eCzemu\u017ce\u015b tak \u017ale uczyni\u0142 s\u0142udze Twemu? Czemu\u017cem nie znalaz\u0142 \u0142aski w oczach Twoich, \u017ce\u015b w\u0142o\u017cy\u0142 brzemi\u0119 ca\u0142ego ludu tego na mnie? Azalim ja pocz\u0105\u0142 ten ca\u0142y lud, azalim ja go zrodzi\u0142 [\u2026] Nie mog\u0119 ja sam unie\u015b\u0107 ca\u0142ego ludu tego, bo za ci\u0119\u017ckim on dla mnie. A je\u017celi ju\u017c tak post\u0119pujesz ze mn\u0105, raczej mnie zabij, je\u017celim znalaz\u0142 \u0142ask\u0119 w oczach Twoich, abym nie widzia\u0142 nieszcz\u0119\u015bcia mojego\u201d (Be-midbar 11:11-15).<\/span><\/p>\n

Moj\u017cesz modli si\u0119 o \u015bmier\u0107! Nie jest jedynym w Tanachu, kt\u00f3ry to robi. Poza nim odnajdujemy co najmniej trzech innych bohater\u00f3w, kt\u00f3rzy pragn\u0105 umrze\u0107. Pierwszym z nich jest Eliasz, kt\u00f3remu kr\u00f3lowa Jezabel grozi \u015bmierci\u0105 po jego owocnej konfrontacji z prorokami Baala na g\u00f3rze Karmel:<\/span><\/p>\n

\u201eI wyrozumia\u0142 to i powsta\u0142 i poszed\u0142 gwoli \u017cyciu swojemu, i przyby\u0142 do Beer Szeby, nale\u017c\u0105cej do Judy, i zostawi\u0142 pacho\u0142ka swojego tam. Sam za\u015b uda\u0142 si\u0119 do pustyni na dzie\u0144 drogi, i przyszed\u0142 i usiad\u0142 pod pewnym krzakiem ja\u0142owca, i \u017cyczy\u0142 sobie \u015bmierci, m\u00f3wi\u0105c: Dosy\u0107 \u017cy\u0142em! Teraz, Wiekuisty, zabierz dusz\u0119 moj\u0105, wszak nie lepszy ja od ojc\u00f3w moich\u201d (I Kr\u00f3l. 19:3-4).<\/span><\/p>\n

Kolejnym jest Jonasz, po tym, kiedy B\u00f3g wybacza mieszka\u0144com Niniwy:<\/span><\/p>\n

\u201eI zmartwi\u0142o to Jonasza umartwieniem wielkim, i wsp\u0142on\u0105\u0142 gniew jego: I modli\u0142 si\u0119 do Wiekuistego, i rzek\u0142: O Wiekuisty! Czy\u017cem tego w\u0142a\u015bnie nie m\u00f3wi\u0142, bawi\u0105c jeszcze na ziemi mojej. Temu o wszak chcia\u0142em zapobiedz chroni\u0105c si\u0119 do Tarszysza: Wiedzia\u0142em bowiem, \u017ce\u015b Ty B\u00f3g lito\u015bciwy i mi\u0142osierny, nieskory do gniewu i bogaty w \u0142ask\u0119, a \u017ca\u0142uj\u0105cy z\u0142ego! A teraz o Wiekuisty, zabierz\u017ce \u017cycie moje odemnie, bo lepsz\u0105 mi \u015bmier\u0107, ni\u017c \u017cycie moje!\u201d (Jonasz 4:1-3).<\/span><\/p>\n

I w ko\u0144cu Jeremiasz, publicznie upokorzony przez ludzi, kt\u00f3rzy \u017ale odczytali intencje jego proroctw:<\/span><\/p>\n

\u201eTy\u015b mnie namawia\u0142 Wiekuisty, a da\u0142em si\u0119 namowi\u0107; przezwyci\u0119\u017cy\u0142e\u015b mnie i pomog\u0142e\u015b; przeto sta\u0142em si\u0119 po\u015bmiewiskiem ustawicznem, ka\u017cdy ur\u0105ga mi! [\u2026] i tak jest mi s\u0142owo Wiekuistego ku poha\u0144bieniu i na szyderstwo ustawiczne. [\u2026] Przekl\u0119ty dzie\u0144, w kt\u00f3rym si\u0119 urodzi\u0142em; dzie\u0144, kt\u00f3rego urodzi\u0142a mnie matka moja, niechaj zostanie nieb\u0142ogos\u0142awionym! Przekl\u0119ty m\u0105\u017c, kt\u00f3ry zwiastowa\u0142 ojcu mojemu: Urodzi\u0142o ci si\u0119 dzieci\u0119 m\u0119zkie [\u2026] Czemu z \u017cywota wyszed\u0142em, abym doznawa\u0142 tylko n\u0119dzy i utrapienia, a strawione by\u0142y w ha\u0144bie dni moje!\u201d (Jr 20:7-18).<\/span><\/p>\n

Jak powiedzieliby\u015bmy po hebrajsku: \u201elehawdil elef hawdalot\u201d (\u201er\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 tysi\u0105cem r\u00f3\u017cnic\u201d) \u2013 nie mo\u017cna por\u00f3wnywa\u0107 bohater\u00f3w religijnych opowie\u015bci Tanachu i politycznych bohater\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata, jako \u017ce pochodz\u0105 z historycznie innych \u015bwiat\u00f3w i innych sfer. Podobny fenomen zaobserwowa\u0107 mo\u017cemy jednak, analizuj\u0105c jedn\u0105 z najznakomitszych postaci dwudziestego wieku, Winstona Churchilla. Przez ca\u0142e \u017cycie zmaga\u0142 si\u0119 on z momentami dotkliwej depresji, kt\u00f3r\u0105 nazywa\u0142 \u201ethe black dog\u201d, czarnym psem. Powiedzia\u0142 kiedy\u015b swojej c\u00f3rce: \u201eOsi\u0105gn\u0105\u0142em tak wiele, by na ko\u0144cu nie osi\u0105gn\u0105\u0107 niczego\u201d. Jednemu z przyjaci\u00f3\u0142 natomiast, \u017ce ka\u017cdego dnia modli si\u0119 o \u015bmier\u0107. W 1944 roku wyzna\u0142 lekarzowi, lordowi Moranowi, \u017ce trzyma si\u0119 z dala od peron\u00f3w kolejowych i unika wygl\u0105dania poza burt\u0119 statku, bo boi si\u0119, \u017ce nie odeprze pokusy pope\u0142nienia samob\u00f3jstwa. \u201eChwilowa rozpacz mog\u0142aby zako\u0144czy\u0107 wszystko\u201d \u2013 wyzna\u0142 (wszystkie s\u0142owa zaczerpni\u0119te s\u0105 z ksi\u0105\u017cki Anthonego Storra \u201eChurchill\u2019s Black Dog\u201d).<\/span><\/p>\n

PRENUMERATA<\/a><\/strong><\/span>
\n<\/p>\n

Dlaczego zmora pora\u017cki tak cz\u0119sto nawiedza tych najznamienitszych? Storr w swojej ksi\u0105\u017cce prezentuje wiele wnikliwych psychologicznych spostrze\u017ce\u0144 na ten temat, ale nawet na najbardziej og\u00f3lnym poziomie dostrzec mo\u017cemy wsp\u00f3lne cechy, przynajmniej w\u015br\u00f3d biblijnych prorok\u00f3w. S\u0105 to \u017carliwa ch\u0119\u0107 zmiany \u015bwiata, po\u0142\u0105czon\u0105 z g\u0142\u0119bokim poczuciem w\u0142asnej niedoskona\u0142o\u015bci. Moj\u017cesz m\u00f3wi: \u201eKt\u00f3\u017c ja jestem, abym poszed\u0142 do Faraona, a wywi\u00f3d\u0142 syn\u00f3w Israela z Micraim?\u201d (Szemot 3:11). Jeremiasz za\u015b: \u201eOtom niezdolny m\u00f3wi\u0107, bom m\u0142odzie\u0144cem jeszcze\u201d (Jr 1:6). Jonasz z kolei, pr\u00f3buje uciec przed swoj\u0105 misj\u0105. <\/span><\/p>\n

To samo poczucie odpowiedzialno\u015bci, kt\u00f3re pcha proroka do pod\u0105\u017cania za swym powo\u0142aniem, powoduje wielkie poczucie winy, gdy ludzie, do kt\u00f3rych przemawia, nie stosuj\u0105 si\u0119 do przekazywanych przez Boga instrukcji. W tym samym poczuciu powo\u0142ania le\u017cy jednak rozwi\u0105zanie problemu proroka. Jego wiara to nie wiara w siebie, ale wiara w Boga.<\/span><\/p>\n

Nie wyznacza on siebie na przyw\u00f3dc\u0119, poniewa\u017c czuje potrzeb\u0119 przyw\u00f3dztwa, ale poniewa\u017c widzi zadanie do wykonania i nikogo innego, kto m\u00f3g\u0142by je wykona\u0107. Jego wielko\u015b\u0107 le\u017cy nie w nim samym, ale gdzie\u015b poza jego osob\u0105, w poczuciu bycia powo\u0142anym do zadania, kt\u00f3re musi by\u0107 wype\u0142nione mimo jego \u015bwiadomo\u015bci w\u0142asnej niedoskona\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n

Zw\u0105tpienie to element przyw\u00f3dztwa. Kiedy prorok jest krytykowany i napi\u0119tnowany, kiedy jego s\u0142owa padaj\u0105 na ja\u0142owy grunt, a ludzie wydaj\u0105 si\u0119 s\u0142ysze\u0107 tylko to, co chc\u0105 us\u0142ysze\u0107, obdarty jest on z ostatnich warstw swej osobowo\u015bci i zaczyna \u017cy\u0107 tylko przydzielonym zadaniem, misj\u0105 i swoim powo\u0142aniem. Wraz z tym rodzi si\u0119 jego wielko\u015b\u0107. Przestaje by\u0107 wa\u017cna krytyka i lekcewa\u017cenie, istotna jest praca do wykonania i Ten, kto t\u0119 prac\u0119 zleci\u0142. To wtedy prorok u\u015bwiadamia sobie znaczenie s\u0142\u00f3w rabiego Tarfona: \u201eNie od ciebie zale\u017cy wype\u0142nienie zadania, ale nie wa\u017c si\u0119 od niego odst\u0105pi\u0107\u201d (Awot 2:16).<\/span><\/p>\n

Nie stawiaj\u0105c, po raz kolejny, znaku r\u00f3wno\u015bci mi\u0119dzy \u015bwi\u0119tym i \u015bwieckim, zako\u0144cz\u0119 ponadczasowymi s\u0142owami Theodora Roosevelta, skierowanymi do student\u00f3w Sorbony 23 kwietnia 1910 roku, kt\u00f3re wymownie podsumowuj\u0105 w\u0105tek wyzwa\u0144 przyw\u00f3dztwa, ale i pokrzepienia, kt\u00f3re si\u0119 za nim kryje:<\/span><\/p>\n

\u201eNie krytykowi, nale\u017cy si\u0119 uznanie, ani temu, kto wylicza pora\u017cki i pokazuje, gdzie kto\u015b swoje zadanie m\u00f3g\u0142 wykona\u0107 lepiej. Zas\u0142uga jest tego, kto pozostaje na polu bitwy, kogo twarz wyniszczona jest przez kurz, pot i krew, kto dzielnie walczy mimo b\u0142\u0119d\u00f3w i ci\u0105g\u0142ych pora\u017cek. Bo nie ma wysi\u0142ku bez potkni\u0119\u0107 i niepowodze\u0144. A ten, kto d\u0105\u017cy do wype\u0142nienia zamierzonego celu, komu nieobcy jest wielki entuzjazm i wielkie po\u015bwi\u0119cenie, kto ofiarowuje si\u0119 s\u0142usznej sprawie, kto, je\u015bli triumfuje, to dokonawszy wielkiego czynu, a je\u015bli upada, to wiedz\u0105c, \u017ce podj\u0105\u0142 wielk\u0105 pr\u00f3b\u0119, tego dusza nigdy nie b\u0119dzie zr\u00f3wnana z tymi ozi\u0119b\u0142ymi, l\u0119kliwymi duszami, kt\u00f3rym nieznane jest ani poczucie zwyci\u0119stwa, ani pora\u017cki\u201d.<\/span><\/p>\n

Przyw\u00f3dztwo w szlachetnej sprawie mo\u017ce prowadzi\u0107 do poczucia braku nadziei i zniech\u0119cenia, ale w nim te\u017c kryje si\u0119 lekarstwo na t\u0119 rozpacz.<\/span><\/p>\n

\n

T\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o<\/strong> \u00a9 CHIDUSZ 2017<\/span><\/em><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przewodzi\u0107 mimo zw\u0105tpienia [Parsza Be-haalotecha] RABIN JONATHAN SACKS Winston Churchill. Fot. Wikipedia BE-HAALOTECHA \u2013 10 CZERWCA 2017\/16 SIWAN 5777 Tanach z niezwyk\u0142ym realizmem opisuje ludzki charakter. Pozytywni bohaterowie Biblii hebrajskiej to nie ponadprzeci\u0119tne osobowo\u015bci, a negatywni niczym nie przypominaj\u0105 archetypicznych czarnych charakter\u00f3w. Nawet najlepsi zawodz\u0105, a najgorsi cz\u0119sto ratuj\u0105 sytuacj\u0119. Nie znam \u017cadnej temu podobnej […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53060"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53060"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53060\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53091,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53060\/revisions\/53091"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53060"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53060"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53060"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}