{"id":53132,"date":"2017-07-03T17:09:15","date_gmt":"2017-07-03T15:09:15","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=53132"},"modified":"2017-06-25T07:44:45","modified_gmt":"2017-06-25T05:44:45","slug":"20-09-19","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=53132","title":{"rendered":"Polski Ko\u015bci\u00f3\u0142 i znaki zapytania \u2013 rozmowa ze Stanis\u0142awem Obirkiem"},"content":{"rendered":"<h5 style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/chidusz.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" class=\"center alignleft\" src=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/chidusz.png\" alt=\"\" width=\"30%\" \/><\/a><span style=\"text-decoration: underline; color: #000080;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/chidusz.com\/stanislaw-obierek-polski-kosciol-franciszek-jan-pawel-rydzyk\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Polski Ko\u015bci\u00f3\u0142 i znaki zapytania \u2013 rozmowa ze Stanis\u0142awem Obirkiem<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>KATARZYNA ANDERSZ<\/strong><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 710px;\" \/>\n<p style=\"text-align: left;\"><img decoding=\"async\" class=\"alignleft\" src=\"https:\/\/chidusz.com\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/papiez-franciszek-w-asuchwitz-birkenau-pope-francis-auschwitz-birkenau-2016-poland-ywd-holocaust-vatican-jewish-jedwabne-pogrom-w-jedwabnem-drzewo-%C5%BCycia-prof-stanislaw-obirek.jpg\" width=\"60%\" \/><span style=\"color: #808080;\"><em>Papie\u017c Franciszek w Auschwitz. Ok\u0142adka &#8220;Chiduszu&#8221; 7 (29) \/ 2016. Autorka: Edyta Marciniak<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">W 2002 ROKU STANIS\u0141AW OBIREK, JEZUITA Z DWUDZIESTOLETNIM STA\u017bEM KAP\u0141A\u0143SKIM, WYKSZTA\u0141CONY W KRAKOWIE, NEAPOLU I RZYMIE, UDZIELI\u0141 \u201ePRZEKROJOWI\u201d S\u0141YNNEGO WYWIADU. PO TYM, JAK NAZWA\u0141 JANA PAW\u0141A II \u201eZ\u0141OTYM CIELCEM POLSKIEGO KO\u015aCIO\u0141A\u201d, PRZE\u0141O\u017bENI POZBAWILI GO PRAWA WYPOWIADANIA SI\u0118. TRZY LATA P\u00d3\u0179NIEJ ODSZED\u0141 Z ZAKONU I, JU\u017b BEZ PRZESZK\u00d3D, ANALIZUJE KONDYCJ\u0118 POLSKIEGO KO\u015aCIO\u0141A.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">NIEWYGODNY DLA POLSKIEGO KLERU, Z OPINI\u0104 DY\u017bURNEGO KRYTYKA I, JAK NA POLSKIE WARUNKI, REWOLUCJONISTY. OTWARTY NA DIALOG Z RELIGIAMI I NIEWIERZ\u0104CYMI, ZWOLENNIK RELIGIJNEGO PLURALIZMU. TU\u017b PO WIZYCIE PAPIE\u017bA FRANCISZKA W POLSCE OCENIA, W JAKIM KIERUNKU ZMIERZA POLSKI KO\u015aCI\u00d3\u0141.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>POLSKI KO\u015aCI\u00d3\u0141 I JAN PAWE\u0141 II<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Katarzyna Andersz: Ksi\u0119\u017ca i ko\u015bcielni hierarchowie w Polsce mog\u0105 wi\u0119cej. Szeregowi ksi\u0119\u017ca nawo\u0142uj\u0105 do nienawi\u015bci wobec uchod\u017ac\u00f3w. Biskup Hoser pozwala sobie na skandaliczne pytanie do ks. Lema\u0144skiego o to, czy jest obrzezany. W swojej ksi\u0105\u017cce \u201ePolak katolik? \u201d win\u0105 za rozpasanie i antyintelektualizm polskiego Ko\u015bcio\u0142a wini pan Jana Paw\u0142a II.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Stanis\u0142aw Obirek: Owszem, uwa\u017cam, \u017ce jako\u015b\u0107 edukacji seminaryjnej to w du\u017cym stopniu wynik stylu sprawowania w\u0142adzy w Ko\u015bciele katolickim. W tym kontek\u015bcie warto przywo\u0142a\u0107 znan\u0105 maksym\u0119 brytyjskiego my\u015bliciela katolickiego Lorda Actona (1834\u20131902), kt\u00f3ry by\u0142 s\u0142usznie uwa\u017cany za najbardziej wykszta\u0142conego cz\u0142owieka swoich czas\u00f3w. Ot\u00f3\u017c, Lord Acton pod wp\u0142ywem dogmatu o nieomylno\u015bci papie\u017ca og\u0142oszonego na Soborze Watyka\u0144skim II w 1870 roku powiedzia\u0142, \u017ce ka\u017cda w\u0142adza korumpuje, a w\u0142adza absolutna korumpuje w spos\u00f3b absolutny. Sam Acton zrobi\u0142 wiele, aby do og\u0142oszenia tego dogmatu nie dosz\u0142o, jednak papie\u017c Pius IX u\u017cy\u0142 wszelkich \u015brodk\u00f3w, \u017ceby zniszczy\u0107 silny op\u00f3r w\u015br\u00f3d wielu katolik\u00f3w, w tym niekt\u00f3rych hierarch\u00f3w. Wystarczy wspomnie\u0107 innego brytyjskiego my\u015bliciela, kardyna\u0142a Henry Newmana, dzi\u015b b\u0142ogos\u0142awionego Ko\u015bcio\u0142a katolickiego. Wspominam o tym w kontek\u015bcie tego pytania, bo Jan Pawe\u0142 II w czasie swojego d\u0142ugiego pontyfikatu zrobi\u0142 wiele, aby tez\u0119 Lorda Actona potwierdzi\u0107. Przy nominacjach biskupich bra\u0142 pod uwag\u0119 przede wszystkim lojalno\u015b\u0107 i pos\u0142usze\u0144stwo wobec konserwatywnej wyk\u0142adni doktryny, a nie osobowo\u015b\u0107 i dorobek intelektualny kandydat\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Problemy nominacji biskupich nie dotyczy\u0142y jednak tylko Polski.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Problemy, z jakimi boryka si\u0119 polskie spo\u0142ecze\u0144stwo, s\u0105 zauwa\u017calne r\u00f3wnie\u017c w innych Ko\u015bcio\u0142ach lokalnych. M\u00f3j przyjaciel, holenderski jezuita Paul Begheyn napisa\u0142 mi ostatnio, \u017ce pontyfikat Jana Paw\u0142a II by\u0142 dla Ko\u015bcio\u0142a holenderskiego prawdziw\u0105 katastrof\u0105, r\u00f3wnie\u017c ze wzgl\u0119du na marnych biskup\u00f3w. To ostra opinia i przez polskich apologet\u00f3w papie\u017ca Wojty\u0142y uwa\u017cana za krzywdz\u0105c\u0105, ale za granic\u0105 wcale nie tak odosobniona. Podobne zdania na temat nominacji biskupich za czas\u00f3w Jana Paw\u0142a II s\u0142ysza\u0142em w USA i Niemczech. Konflikt polskiego papie\u017ca z teologami wyzwolenia w Ameryce Po\u0142udniowej jest zbyt dobrze znany, by go tu rozwija\u0107, a to przecie\u017c tylko szczyt g\u00f3ry lodowej. Lista problem\u00f3w stworzonych i pozostawionych nast\u0119pcom, jak\u0105 przypisuje si\u0119 Janowi Paw\u0142owi II, jest d\u0142uga.<\/span><\/p>\n<p><strong>Wymie\u0144my wi\u0119c cho\u0107by kilka z nich.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Wspomn\u0119 tylko o dw\u00f3ch. Pierwszy to zamiatanie pod dywan problemu pedofilii w\u015br\u00f3d kleru. Wystarczy tu przywo\u0142a\u0107 zbrodnicz\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 bliskiego przyjaciela papie\u017ca, za\u0142o\u017cyciela zgromadzenia Legionist\u00f3w Chrystusa, Macieja Degollado z Meksyku. Drugi to pozbawianie mo\u017cliwo\u015bci nauczania i publikowania najbardziej oryginalnych teolog\u00f3w. U\u017cyty przez znanego niemieckiego teologa termin \u201eWinterzeit\u201d ju\u017c na pocz\u0105tku lat 80-tych wcale nie by\u0142 przesad\u0105. Teologia zosta\u0142a w spos\u00f3b dos\u0142owny zamro\u017cona, a kariery zacz\u0119\u0142y robi\u0107 miernoty intelektualne, kt\u00f3re specjalizowa\u0142y si\u0119 w donosach i tropieniu herezji. \u0141atwo sobie wyobrazi\u0107, co si\u0119 dzieje w seminariach duchownych, je\u015bli tacy ludzie staj\u0105 si\u0119 przewodnikami przysz\u0142ych kap\u0142an\u00f3w. Ale to tylko cz\u0119\u015b\u0107 problemu z niekt\u00f3rymi polskimi biskupami, jak wspomniany przez pani\u0105 abp Henryk Hoser lub wielu innych ksi\u0119\u017cy wygaduj\u0105cych na ambonie albo w mediach wierutne bzdury, w tym pozwalaj\u0105cych sobie na antysemickie komentarze. Spraw\u0105 r\u00f3wnie wa\u017cn\u0105, a mo\u017ce nawet najwa\u017cniejsz\u0105 (przecie\u017c od \u015bmierci polskiego papie\u017ca min\u0119\u0142o ju\u017c 11 lat!) jest jako\u015b\u0107 seminaryjnego wykszta\u0142cenia, kt\u00f3re odbywa si\u0119 w ca\u0142kowitej izolacji od prawdziwych problem\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka. Moim zdaniem to w\u0142a\u015bnie swoiste klonowanie postaw ksenofobicznych, wrogich wszystkiemu, co nie jest zgodne z fundamentalistyczn\u0105 wyk\u0142adni\u0105 katolicyzmu, generuje zachowania, o jakich pani wspomnia\u0142a w pierwszym pytaniu.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Czy nigdy nie \u017ca\u0142owa\u0142 pan, \u017ce por\u00f3wna\u0142 pan Jana Paw\u0142a II do wiejskiego proboszcza, m\u00f3wi\u0142, \u017ce jest czczony jak z\u0142oty cielec? Te s\u0142owa obr\u00f3ci\u0142y si\u0119 przeciwko panu, a nie przynios\u0142y rzeczowej dyskusji o pontyfikacie, nie doprowadzi\u0142y do tego, \u017ce sprawy, o kt\u00f3rych powiedzia\u0142 pan przed chwil\u0105, s\u0105 poddawane sensownej dyskusji.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">To tylko cz\u0119\u015b\u0107 prawdy. Wielu ludzi (co prawda g\u0142\u00f3wnie prywatnie, a nigdy publicznie) dzi\u0119kowa\u0142o mi za te s\u0142owa, bo sprowadzi\u0142em dzi\u0119ki nim wywindowany pod niebiosa kult \u017cyj\u0105cego jeszcze Karola Wojty\u0142y do ludzkich rozmiar\u00f3w. Tamt\u0105 diagnoz\u0119 wyra\u017con\u0105 dwa lata przed \u015bmierci\u0105 Jana Paw\u0142a II podtrzymuj\u0119 w ca\u0142ej rozci\u0105g\u0142o\u015bci. Je\u015bli czego\u015b \u017ca\u0142uj\u0119, to w\u0142a\u015bnie tej dwulicowo\u015bci, z jak\u0105 si\u0119 wtedy spotka\u0142em. Wielu ludzi w samym Ko\u015bciele my\u015bli podobnie jak ja, ale boi si\u0119 w\u0142asne opinie wyrazi\u0107 publicznie. Paradoksalnie uwa\u017cam, \u017ce dobrze si\u0119 sta\u0142o, i\u017c moi \u00f3wcze\u015bni prze\u0142o\u017ceni zakonni zareagowali tak histerycznie i zabronili mi kontakt\u00f3w z mediami oraz pozbawili mnie mo\u017cliwo\u015bci wyk\u0142adania i publikowania. Dzi\u0119ki temu szybciej dojrza\u0142em do decyzji opuszczenia zakonu, a to sprawi\u0142o, \u017ce od 11 ju\u017c lat jestem cz\u0142owiekiem wolnym i mog\u0119 m\u00f3wi\u0107, a tak\u017ce pisa\u0107 to, co naprawd\u0119 my\u015bl\u0119 i czuj\u0119.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>W ksi\u0105\u017cce \u201ePolak katolik?\u201d stawia pan polskiemu papie\u017cowi na przyk\u0142ad takie zarzuty: religia jako narz\u0119dzie do osi\u0105gni\u0119cia cel\u00f3w politycznych, zwi\u0105zki z Opus Dei i otaczanie si\u0119 osobami tylko z tych kr\u0119g\u00f3w, postawa wyczekiwania w obliczu zmiany systemu politycznego w Polsce, radykalna encyklika Humanae Vitae (i zakaz wypowiadania si\u0119 tych, kt\u00f3rzy chcieli wp\u0142yn\u0105\u0107 na jej bardziej liberalny kszta\u0142t), beatyfikacja Piusa IX (i po raz kolejny usuwanie krytyk\u00f3w z grona doradc\u00f3w, oddzielenie \u201ewybor\u00f3w historycznych\u201d od cn\u00f3t przypisywanych papie\u017cowi). To nie s\u0105 bezpodstawne i nierzeczowe argumenty, a jednak rzadko s\u0142yszy si\u0119 wypowiadan\u0105 na g\u0142os krytyk\u0119 Jana Paw\u0142a II.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Musz\u0119 od razu zaznaczy\u0107, \u017ce te argumenty wcale nie s\u0105 tylko \u201emoje\u201d. Tak naprawd\u0119 m\u00f3j krytyczny stosunek do pontyfikatu polskiego papie\u017ca jest \u2013 co chyba mo\u017cna uzna\u0107 za paradoks \u2013 wynikiem lat studi\u00f3w i pracy w zakonie jezuit\u00f3w. Dodam, \u017ce nie tylko w Polsce, ale przede wszystkim za granic\u0105. Wiele zawdzi\u0119czam studiom w Neapolu i Rzymie od 1980 do 1985 roku, jak i cz\u0119stym wyjazdom do USA, Niemiec, Francji, a tak\u017ce do Rzymu, gdzie zakon jezuit\u00f3w ma g\u0142\u00f3wn\u0105 siedzib\u0119. Krytycznego spojrzenia na autorytarne zakusy Watykanu nauczy\u0142em si\u0119 dzi\u0119ki moim jezuickim wsp\u00f3\u0142braciom. Gdy wraca\u0142em do Polski, jedynie powtarza\u0142em to, co us\u0142ysza\u0142em lub przeczyta\u0142em na Zachodzie.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Dlaczego w takim razie Polsce w ponad dekad\u0119 od \u015bmierci Jana Paw\u0142a II, nikt nie zdobywa si\u0119 na krytyk\u0119 papie\u017ca?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">We\u017amy konkretny przyk\u0142ad wspomnianej przez pani\u0105 encykliki Humanae Vitae z 1968 roku. By\u0142a to encyklika og\u0142oszona przez Paw\u0142a VI, cho\u0107 Karol Wojty\u0142a jako biskup Krakowa mia\u0142 na ni\u0105 wp\u0142yw. To bodaj\u017ce najbardziej kontrowersyjny dokument w historii katolicyzmu. Kiedy\u015b w rozmowie z ksi\u0119dzem Adamem Bonieckim belgijski kardyna\u0142 Godfried Danneels powiedzia\u0142, \u017ce to w\u0142a\u015bnie ona doprowadzi\u0142a do opustoszenia tamtejszych ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Ludzie poczuli si\u0119 oszukani. W przekonaniu Karola Wojty\u0142y i p\u00f3\u017aniej Jana Paw\u0142a II by\u0142 to natomiast dokument najwa\u017cniejszy. A przecie\u017c wyra\u017cone tam stanowisko odbiega\u0142o od praktyki codziennej samych katolik\u00f3w (g\u0142\u00f3wnie chodzi\u0142o o u\u017cywanie \u015brodk\u00f3w antykoncepcyjnych). Jednak \u017cadnej dyskusji na ten temat nie dopuszczano i to w\u0142a\u015bnie jest znamienne dla stylu duszpasterskiego polskiego papie\u017ca. Jednym z powod\u00f3w braku krytyki jest na pewno system rekrutacji na wy\u017cszych prze\u0142o\u017conych i biskup\u00f3w, gdzie podstawowym kryterium nie jest intelektualna kreatywno\u015b\u0107, tylko bierne i bezwzgl\u0119dne pos\u0142usze\u0144stwo. A poza tym, w przypadku wielu polskich ksi\u0119\u017cy, na pewno w gr\u0119 wchodzi do\u015b\u0107 osobliwa to\u017csamo\u015b\u0107 zbudowana w\u0142a\u015bnie na wielko\u015bci i \u015bwi\u0119to\u015bci polskiego papie\u017ca. Gdyby zacz\u0119li go krytykowa\u0107, to by\u0107 mo\u017ce by\u0142oby dla nich jednoznaczne z podcinaniem ga\u0142\u0119zi, na kt\u00f3rej siedz\u0105. Wiem te\u017c, \u017ce wielu z nich nie potrafi albo nie chce dostrzec intelektualnego bogactwa Ko\u015bcio\u0142\u00f3w Europy Zachodniej i kraj\u00f3w pozaeuropejskich. To poza star\u0105 Europ\u0105 dokonuje si\u0119 dzisiaj radykalne przewarto\u015bciowanie dotychczasowego modelu katolicyzmu rzymskiego.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">N<strong>a czym to przewarto\u015bciowanie polega?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Pojawiaj\u0105 si\u0119 niezwykle ciekawe propozycje wychodz\u0105ce od teolog\u00f3w z Azji czy Afryki. M\u00f3j przyjaciel, profesor na jezuickim uniwersytecie w Georgetown w Waszyngtonie, Peter C. Phan, z pochodzenia Wietnamczyk, zaproponowa\u0142 na przyk\u0142ad formu\u0142\u0119 jednoczesnej przynale\u017cno\u015bci do r\u00f3\u017cnych religii (multiple religious belonging). Jego zdaniem, a jest teologiem jak najbardziej katolickim, jest to nie tylko mo\u017cliwe, ale i bardzo wzbogacaj\u0105ce. Takich pomys\u0142\u00f3w jest wi\u0119cej, ale w\u0142a\u015bnie one zosta\u0142y zablokowane przez Jana Paw\u0142a II i jego otoczenie. Sam Peter C. Phan by\u0142 pod lup\u0105 watyka\u0144skich teolog\u00f3w, ale na szcz\u0119\u015bcie czasy si\u0119 zmieni\u0142y i mo\u017ce dalej pracowa\u0107, a tak\u017ce rozwija\u0107 swoje oryginalne pomys\u0142y teologiczne. Podejmuj\u0105c takie tematy, si\u0142\u0105 rzeczy nale\u017ca\u0142oby skonfrontowa\u0107 si\u0119 z dziedzictwem polskiego papie\u017ca. Moim zdaniem polski Ko\u015bci\u00f3\u0142 jeszcze do takiej konfrontacji nie dojrza\u0142. A szkoda, bo tylko by na tym zyska\u0142 i na pewno m\u00f3g\u0142by wnie\u015b\u0107 wiele oryginalnych pomys\u0142\u00f3w do \u015bwiatowej debaty. Tym bardziej, \u017ce mamy z czego czerpa\u0107, wystarczy wspomnie\u0107 cho\u0107by dziedzictwo Braci Polskich z XVI i XVII wieku lub tysi\u0105cletni\u0105 obecno\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w na by\u0142ych ziemiach Rzeczpospolitej Wielu Narod\u00f3w. Tutaj akurat mo\u017cna by\u0142oby nawi\u0105za\u0107 r\u00f3wnie\u017c do dziedzictwa Jana Paw\u0142a II, kt\u00f3ry z du\u017cym entuzjazmem wielokrotnie m\u00f3wi\u0142 nie tylko o dziedzictwie Jagiellon\u00f3w, ale te\u017c o wk\u0142adzie w europejski katolicyzm Cyryla i Metodego. T\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 dziedzictwa polskiego papie\u017ca tw\u00f3rczo rozwija ksi\u0105dz Wac\u0142aw Hryniewicz, niestety \u2013 jego g\u0142os jest w polskim Ko\u015bciele s\u0142abo s\u0142yszalny.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>S\u0142yszalny bardzo g\u0142o\u015bno jest natomiast g\u0142os Tadeusza Rydzyka. Jak to mo\u017cliwe, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie jest sobie w stanie poradzi\u0107 z Radiem Maryja? Nie mo\u017ce? Nie chce? Nie potrafi?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Sam cz\u0119sto si\u0119 nad tym zastanawiam. Jak to jest, \u017ce instytucja, kt\u00f3ra z definicji jest hierarchiczna, a nawet autorytarna, o czym m\u00f3wi\u0142em wcze\u015bniej, przywo\u0142uj\u0105c maksym\u0119 Lorda Actona, nie potrafi sobie poradzi\u0107 z tak prozaiczn\u0105 spraw\u0105? Za\u0142o\u017cyciel tego radia \u015blubowa\u0142 pos\u0142usze\u0144stwo nie tylko swoim bezpo\u015brednim prze\u0142o\u017conym zakonnym, ale i biskupowi konkretnego miejsca, o papie\u017cu nie wspominaj\u0105c. Jedynym wyja\u015bnieniem tolerowania zjawiska umownie nazywanego \u201eRadio Maryja\u201d jest fakt, \u017ce ono tak naprawd\u0119 Ko\u015bcio\u0142owi katolickiemu w Polsce nie tylko nie przeszkadza, ale spe\u0142nia jego oczekiwania. Typ obecno\u015bci w przestrzeni publicznej zaproponowany przed laty przez redemptoryst\u0119 Tadeusza Rydzyka jest traktowany jako po\u017c\u0105dany i duszpastersko skuteczny. Przecie\u017c obecnie to ju\u017c nie jest tylko radio, ale prawdziwe imperium medialne! Wystarczy przeanalizowa\u0107, kto w tym imperium wyst\u0119puje i co m\u00f3wi, aby zda\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce tak naprawd\u0119 \u015brodek ci\u0119\u017cko\u015bci polskiego katolicyzmu nie znajduje si\u0119 ani w Warszawie, ani w Krakowie, ani nawet w Watykanie, tylko w Toruniu.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/chidusz.com\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/Konferencja-Episkopatu-Polski-1.jpg\" width=\"100%\" \/><span style=\"color: #808080;\"><em>Konferencja Episkopatu Polski. Fot. episkopat.pl<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><span style=\"color: #000080;\">czytaj dalej tu: <a style=\"text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/chidusz.com\/stanislaw-obierek-polski-kosciol-franciszek-jan-pawel-rydzyk\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\"><strong>Polski Ko\u015bci\u00f3\u0142 i znaki zapytania&#8230;.<\/strong><\/span><\/a><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 710px;\" \/>\n<div id=\"content\" class=\" content-alignment&lt;br \/&gt;&lt;br \/&gt; \">\n<div id=\"watch-description\" class=\"yt-uix-button-panel\">\n<div id=\"watch-description-text\">\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #808080;\"> twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: <span style=\"color: #000080;\"><strong><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"mailto:webmaster@reunion68.com\">webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<hr style=\"width: 710px;\" \/>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Polski Ko\u015bci\u00f3\u0142 i znaki zapytania \u2013 rozmowa ze Stanis\u0142awem Obirkiem KATARZYNA ANDERSZ Papie\u017c Franciszek w Auschwitz. Ok\u0142adka &#8220;Chiduszu&#8221; 7 (29) \/ 2016. Autorka: Edyta Marciniak W 2002 ROKU STANIS\u0141AW OBIREK, JEZUITA Z DWUDZIESTOLETNIM STA\u017bEM KAP\u0141A\u0143SKIM, WYKSZTA\u0141CONY W KRAKOWIE, NEAPOLU I RZYMIE, UDZIELI\u0141 \u201ePRZEKROJOWI\u201d S\u0141YNNEGO WYWIADU. PO TYM, JAK NAZWA\u0141 JANA PAW\u0141A II \u201eZ\u0141OTYM CIELCEM POLSKIEGO [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53132"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53132"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53132\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53143,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53132\/revisions\/53143"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53132"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53132"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}