{"id":53313,"date":"2017-07-06T17:09:51","date_gmt":"2017-07-06T15:09:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=53313"},"modified":"2017-06-26T06:08:48","modified_gmt":"2017-06-26T04:08:48","slug":"27-09-20","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=53313","title":{"rendered":"Leszek Ko\u0142akowski: Antysemici. Pi\u0119\u0107 tez nienowych i przestroga"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Leszek Ko\u0142akowski: Antysemici. Pi\u0119\u0107 tez nienowych i przestroga<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Leszek Ko\u0142akowski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Leszek Ko\u0142akowski<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n

Mot\u0142och mo\u017ce by\u0107 tylko narz\u0119dziem reakcji politycznej. Dzia\u0142a tylko przy jawnych widokach bezpo\u015bredniej skuteczno\u015bci, tylko w warunkach liczebnej przewagi, a ust\u0119puje tylko przemocy. Antysemityzm jest ulubion\u0105 form\u0105, jak\u0105 mo\u017cna nada\u0107 jego zaciemnionej \u015bwiadomo\u015bci \u2013 pisa\u0142 Leszek Ko\u0142akowski.<\/strong><\/p>\n

Dziel\u0105 si\u0119 na r\u00f3\u017cne odmiany, jak z\u0142o\u015bliwe insekty: jedni \u017c\u0105daj\u0105 r\u017cni\u0119cia \u017byd\u00f3w, studiuj\u0105 broszurki o mordach rytualnych, inni m\u00f3wi\u0105 o ni\u017cszej rasie, inni tylko o \u201ekulturalnej obco\u015bci\u201d, inni jeszcze zadowalaj\u0105 si\u0119 animozj\u0105 cz\u0119sto trudno uchwytn\u0105, kt\u00f3ra bez pomocy teorii dochodzi \u0142atwo do g\u0142osu w \u017cyciu codziennym.<\/span><\/p>\n

Jednak\u017ce \u2013 i to jest teza pierwsza niniejszych uwag \u2013 mi\u0119dzy rozmaitymi odmianami antysemityzmu zachodzi tylko r\u00f3\u017cnica ilo\u015bciowa, r\u00f3\u017cnica stopnia. Elementarnym warunkiem krwawych pogrom\u00f3w \u017cydowskich, rzezi i okrucie\u0144stw by\u0142a zawsze spo\u0142eczna atmosfera emocjonalna toleruj\u0105ca antysemityzm nawet w najbardziej z\u0142agodzonej i rozwodnionej postaci. System dyskryminacji i nieufno\u015bci, cho\u0107by zgo\u0142a na poz\u00f3r niegro\u017anych, wsz\u0119dzie tam, gdzie p\u00f3\u017aniej rodzi\u0142y si\u0119 zbrodnie, kumulowa\u0142 zawsze rezerwuary destrukcyjnej energii spo\u0142ecznej, kt\u00f3re \u017cywi\u0142y i hodowa\u0142y zbrodniarzy. Umiarkowany antysemityzm sanacji w jej urz\u0119dowej postaci, cho\u0107by ograniczony do \u201eekonomicznego bojkotu\u201d kupc\u00f3w \u017cydowskich, podtrzymywa\u0142 i podsyca\u0142 aur\u0119, W kt\u00f3rej rozkwita\u0142y Falangi, ksi\u0119\u017ca Trzeciakowie, p\u00f3\u017aniejsi donosiciele Gestapo i szanta\u017cy\u015bci okupacyjni. Ustawy norymberskie nie zawiera\u0142y, jak wiadomo, programu eksterminacji \u017byd\u00f3w, tylko zasad\u0119 rasowej ni\u017cszo\u015bci. Kiedy w getcie warszawskim wprowadzono tramwaje konne, ukaza\u0142 si\u0119 W prasie okupacyjnej artyku\u0142 \u201edowodz\u0105cy\u201d, \u017ce posuni\u0119cie to mia\u0142o na celu przystosowanie warunk\u00f3w w getcie do ducha rasy \u017cydowskiej, albowiem pojazdy konne lepiej odpowiadaj\u0105 naturze Wschodu ni\u017c tramwaj elektryczny.<\/span><\/p>\n

Ustawy norymberskie \u015bwi\u0119ci\u0142y sw\u00f3j potworny tryumf po Wielkanocy 1943 roku i za drutami Majdanka. Jednak pogromy i rzezie nie mog\u0105 trwa\u0107 nieprzerwanie. Upowszechnienie postaw antysemickich spo\u0142ecze\u0144stwa jest nieustaj\u0105c\u0105 rezerwa reakcji, magazynem spo\u0142ecznego dynamitu, zdolnego eksplodowa\u0107 w chwili stosownej, magazynem, w kt\u00f3rym od wiek\u00f3w polityczni przyw\u00f3dcy wstecznictwa pracowicie usi\u0142owali gromadzi\u0107 ca\u0142o\u015b\u0107 negatywnego napi\u0119cia w spo\u0142ecze\u0144stwie, \u017ceby udaremni\u0107 jego wybuchy w miejscach w\u0142a\u015bciwych.<\/span><\/p>\n

W ten spos\u00f3b antysemici dobroduszni rodz\u0105 antysemit\u00f3w-zbir\u00f3w; antysemici \u0142agodni piel\u0119gnuj\u0105 antysemit\u00f3w uzbrojonych w kastety i no\u017ce, antysemici bierni i wstrzemi\u0119\u017aliwi tworz\u0105 organizator\u00f3w pogromc\u00f3w. Rozsiane i niegro\u017ane z pozoru, z osobna w\u0105t\u0142e atomy antysemityzmu mo\u017cna w stosownych warunkach b\u0142yskawicznie skupi\u0107 w piorunuj\u0105c\u0105 mieszank\u0119, kt\u00f3ra wybucha zbrodni\u0105. Tolerancja antysemityzmu w najs\u0142abszych objawach dzisiejszych jest dlatego tolerancj\u0105 jutrzejszych pogrom\u00f3w. Trzeba chwyta\u0107 za gard\u0142o cie\u0144 zbrodni, p\u00f3ki nie obro\u015bnie mi\u0119sem. Przywo\u0142ujemy spraw\u0119 na porz\u0105dek dzienny tylko dlatego, \u017ce istnienie ognisk antysemityzmu w czasach obecnych jest tajemnic\u0105 poliszynela, kt\u00f3rej nie trzeba objawia\u0107.<\/span><\/p>\n

*<\/span><\/p>\n

Wszak\u017ce antysemityzm niezorganizowany bywa cz\u0119sto trudno uchwytny. Albowiem \u2013 i to jest teza druga \u2013 antysemityzm nie jest teori\u0105. Nie tylko dlatego, \u017ce w \u015brodowiskach intelektualnych, a wi\u0119c tych, kt\u00f3re rodz\u0105 teorie, jest skompromitowany. G\u0142\u00f3wnie dlatego, \u017ce jest, jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 zjawisk umys\u0142owych powstaj\u0105cych w walce z post\u0119pem, z istoty irracjonalny i st\u0105d absolutnie odporny na pr\u00f3by krytyki, nieub\u0142aganie bezmy\u015blny, totalnie bezkrytyczny. Nie jest doktryn\u0105 nadaj\u0105ca si\u0119 do krytyki, jest postaw\u0105, kt\u00f3rej spo\u0142eczne korzenie s\u0105 takie, i\u017c nie zmuszaj\u0105 jej do szukania uzasadnie\u0144. Nie mo\u017cna mu przeciwstawia\u0107 argumentacji, poniewa\u017c kojarzy si\u0119 nieuchronnie ze sposobami reakcji, kt\u00f3rym argumentacje jako spos\u00f3b my\u015blenia s\u0105 obce i nienawistne. Jest antykultur\u0105 i antycz\u0142owiecze\u0144stwem, antyteori\u0105 i antynauk\u0105. Przekona\u0142 si\u0119 o tym ka\u017cdy, kto mia\u0142 sposobno\u015b\u0107 prowadzenia z antysemit\u0105 beznadziejnych dyskusji, zawsze podobnych do nauczania zwierz\u0119cia obcego j\u0119zyka.<\/span><\/p>\n

Jak reakcje g\u0142osowe zwierz\u0105t nie s\u0105 innym od naszego j\u0119zykiem, ale nie s\u0105 j\u0119zykiem ludzkim, tak postawy antysemickie nie s\u0105 po prostu innym pogl\u0105dem na \u015bwiat \u2013 a ka\u017cdy pogl\u0105d mo\u017ce by\u0107 przedmiotem krytyki \u2013 ale najwy\u017cej pozorn\u0105 artykulacj\u0105 s\u0142owna irracjonalnych stan\u00f3w, kt\u00f3rym nie trzeba uzasadnienia. Przeciwie\u0144stwem antysemityzmu nie jest teoria racjonalna, ale sam nawyk my\u015blenia racjonalnego; nie nauka, ale postawa ludzka. Czy mo\u017cna wyja\u015bnia\u0107 antysemitom, \u017ce samo poj\u0119cie \u017cydostwa rozumianego jako przynale\u017cno\u015b\u0107 rasowa, nie za\u015b religijna, obyczajowa lub narodowa \u2013 jest wysoce zagadkowe? \u017be nawet definicja \u017byda zawarta w tych\u017ce ustawach norymberskich jest rzadkim przyk\u0142adem bezpo\u015bredniego b\u0142\u0119dnego ko\u0142a w de\ufb01nicji (,,\u017bydem jest ten, kto pochodzi od czworga dziadk\u00f3w pe\u0142no-\u017cydowskich\u201d \u2013 Hitlergesetze, XIII, III b, 2), w wyniku czego poj\u0119cie \u017cydostwa sta\u0142o si\u0119 w praktyce hitlerowskiej poj\u0119ciem religijnym, nie antropologicznym? Subtelno\u015bci nazbyt zawi\u0142e dla umys\u0142\u00f3w antysemickich. Czy mo\u017cna przytacza\u0107 niezliczone przyk\u0142ady walk z uciskanymi mniejszo\u015bciami narodowymi w rozmaitych krajach, gdzie zawsze ten sam prostacki proceder wychowawczy jest stosowany: przypisywanie narodowi zwalczanemu wszystkich ujemnych cech na podstawie przyk\u0142ad\u00f3w zawsze \u0142atwych do znalezienia i pomijanie przyk\u0142ad\u00f3w odwrotnych? \u017be w\u015br\u00f3d ludzi pochodz\u0105cych ze \u015brodowisk \u017cydowskich i wyemancypowanych z zabobon\u00f3w mozaizmu byli tw\u00f3rcy kultury nowoczesnej \u2013 Spinoza, Heine, Marks, Einstein, Ehrlich, Picasso, a tak\u017ce geniusze wielkich b\u0142\u0119d\u00f3w \u2013 Freud, Bergson, Husserl? \u017be Proust, \u017ce Tuwim, \u017ce Chagall? Dla antysemity to tylko argument, \u017ceby znienawidzi\u0107 te nazwiska. \u017be chrze\u015bcija\u0144stwo (a antysemici s\u0105 na og\u00f3\u0142 dobrymi chrze\u015bcijanami) powsta\u0142o jako produkt rdzennie \u017cydowski i \u017ce z drugiej strony chrze\u015bcijanie w okresach prze\u015bladowa\u0144 przez w\u0142adze rzymskiego cesarstwa byli zwalczani za pomoc\u0105 tych samych, od stuleci niezmiennych hase\u0142, jakimi pos\u0142uguje si\u0119 antysemityzm wsp\u00f3\u0142czesny? \u017be rasizm \u017cydowski jest dok\u0142adnie tak samo bezmy\u015blny, tak samo okrutny i t\u0119py jak rasizm anty\u017cydowski, a religia mozaistyczna dla my\u015blenia racjonalnego tak samo obca i zabobonna jak chrze\u015bcija\u0144ska? Pr\u00f3\u017cny trud. Antysemityzm nie jest rezultatem \u017cadnego przekonania dotycz\u0105cego \u017byd\u00f3w, ka\u017cdy okruch my\u015bli, ka\u017cdy poz\u00f3r okruchu, ka\u017cda niedorzeczno\u015b\u0107 wystarczaj\u0105 mu najzupe\u0142niej jako niewzruszone oparcie, kt\u00f3re nie jest przecie\u017c uzasadnieniem, lecz tylko sankcj\u0105.<\/span><\/p>\n

Jest oczywi\u015bcie prawd\u0105, \u017ce niekiedy antysemityzm szuka pomocy quasi-teoretycznej i \u017ce jego oddzia\u0142ywanie staje si\u0119 wyczuwalne r\u00f3wnie\u017c w pracach niekt\u00f3rych, niekiedy wybitnych uczonych (przyk\u0142adem Hellenizm a judaizm Tadeusza Zieli\u0144skiego); w takich wypadkach mamy do czynienia raczej z rozk\u0142adow\u0105 dywersj\u0105 irracjonalizmu w obr\u0119bie samej nauki ni\u017c z racjonalizacj\u0105 antynauki, kt\u00f3r\u0105 antysemityzm stanowi. Antysemityzm jest sk\u0142adnikiem \u017cycia spo\u0142ecznego w takim stopniu, w jakim jest ono antyintelektualne; jest nieuchronnie broni\u0105 reakcji spo\u0142ecznej nie tylko przez swoje polityczne powo\u0142anie, ale r\u00f3wnie\u017c przez skrajny antyintelektualizm, opancerzony skutecznie przeciwko wszelkim zakusom rozumu.<\/span><\/p>\n

Z tej w\u0142a\u015bnie racji antysemityzm staje si\u0119 cz\u0119sto schorzeniem trudno uchwytnym, kiedy nie jest politycznym programem. Umie przybiera\u0107 kszta\u0142ty utajone, rezygnowa\u0107 z deklaracji programowych, przebija\u0107 si\u0119 drogami \u017ale widocznymi i zatruwa\u0107 atmosfer\u0119 moraln\u0105 ow\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 mieszanin\u0105 g\u0142upoty, okrucie\u0144stwa, fanatyzmu i nienawi\u015bci. Nikt nie staje si\u0119 antysemit\u0105 w drodze namys\u0142u: jest si\u0119 takim z regu\u0142y wskutek wychowania rozpocz\u0119tego w najwcze\u015bniejszym dzieci\u0144stwie i z tej racji niezmiernie trudnego do przezwyci\u0119\u017cenia w swoich p\u00f3\u017aniejszych skutkach. Bezw\u0142ad tradycji dzia\u0142a i wtedy kiedy zgas\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142a pierwotne, kt\u00f3re j\u0105 powo\u0142a\u0142y do \u017cycia \u2013 ale antysemityzm wsp\u00f3\u0142czesny nie dzia\u0142a sam\u0105 moc\u0105 tradycji: gdziekolwiek toczy si\u0119 walka wstecznictwa z naporem spo\u0142ecznego post\u0119pu, b\u0119dzie on podsycany i hodowany, b\u0119dzie jedn\u0105 z form, w jakich zbrodnia pos\u0142uguje si\u0119 od wiek\u00f3w ciemnot\u0105 jako swoim narz\u0119dziem.<\/span><\/p>\n

*<\/span><\/p>\n

Albowiem \u2013 to jest teza trzecia \u2013 antysemityzm jest \u015brodkiem wytwarzania symbolu spo\u0142ecznego. Walka z \u017bydami rzadko bywa celem dla siebie. Nienawi\u015b\u0107 do \u017byd\u00f3w, z punktu widzenia swojej najog\u00f3lniejszej funkcji spo\u0142ecznej, ma by\u0107 ogniskiem irradiacji rozci\u0105gaj\u0105cej sw\u00f3j wp\u0142yw na w\u0142a\u015bciwy przedmiot walki, kt\u00f3ry organizatorzy antysemityzmu w ten lub inny spos\u00f3b usi\u0142uj\u0105 w \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej kojarzy\u0107 z \u017cydostwem. Najcz\u0119\u015bciej has\u0142a walki z \u017bydami \u0142\u0105czone te\u017c s\u0105 z innymi, stanowi\u0105cymi w\u0142a\u015bciw\u0105, polityczn\u0105 tre\u015b\u0107 walki. Historia dostarcza pod dostatkiem takich po\u0142\u0105cze\u0144, w kt\u00f3rych zwalczano na przyk\u0142ad \u017byd\u00f3w i chrze\u015bcijan, \u017byd\u00f3w i komunist\u00f3w, \u017byd\u00f3w i demokrat\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Utrzymywanie antysemityzmu potrzebne jest politycznej reakcji zw\u0142aszcza tam, gdzie chodzi o skupienie uwagi ludno\u015bci na urojonych \u017ar\u00f3d\u0142ach spo\u0142ecznych nieszcz\u0119\u015b\u0107, w celu odwr\u00f3cenia jej od \u017ar\u00f3de\u0142 rzeczywistych. Niew\u0105tpliwie historia antysemityzmu ukazuje cz\u0119sto jego korzenie w bezpo\u015brednio ekonomicznych interesach: pogromy \u017cydowskie, kt\u00f3re zalewa\u0142y krwi\u0105 dziesi\u0105tki miast \u015bredniowiecznych Niemiec, Hiszpanii i Francji, podobnie jak masowe wyp\u0119dzanie \u017byd\u00f3w, przeprowadzane w r\u00f3\u017cnych okresach w szeregu kraj\u00f3w europejskich, kierowane by\u0142y r\u00f3wnie\u017c zwyk\u0142\u0105 \u017c\u0105dz\u0105 rabunku, uprawiano na \u017cydowskich handlarzach i bankierach. Nie brakowa\u0142o tych motyw\u00f3w r\u00f3wnie\u017c w antysemityzmie hitlerowskim \u2013 analizowanym z tego punktu widzenia w powie\u015bciach Feuchtwangera \u2013 a tak\u017ce w polskim faszyzmie; w obu krajach wykorzystywano do tego celu konflikty na tle handlowej czy przemys\u0142owej konkurencji i maj\u0105tkowych zawi\u015bci.<\/span><\/p>\n

Nie to wszak\u017ce okre\u015bla\u0142o istot\u0119 ruchu. Naczelna misj\u0105 spo\u0142eczn\u0105 antysemityzmu jest stworzenie uniwersalnego symbolu z\u0142a, kt\u00f3ry nast\u0119pnie pr\u00f3buje si\u0119 zwi\u0105za\u0107 w umys\u0142ach z tymi zjawiskami w polityce, kulturze, nauce, kt\u00f3re trzeba zwalcza\u0107. Trzeba z \u017cydostwa uczyni\u0107 obelg\u0119, kt\u00f3r\u0105 b\u0119dzie si\u0119 pi\u0119tnowa\u0107 wszystko, co ma by\u0107 unicestwione, nosiciela nie z\u0142a okre\u015blonego, ale z\u0142a w og\u00f3le \u2013 abstrakcyjny symbol ujemny daj\u0105cy si\u0119 \u0142\u0105czy\u0107 z dowoln\u0105 sytuacj\u0105, je\u015bli pragnie si\u0119 j\u0105 jako ujemn\u0105 przedstawi\u0107 przed \u015bwiatem. Cokolwiek wtedy w kulturze, w polityce, w \u017cyciu ma by\u0107 zohydzone i sta\u0107 si\u0119 przedmiotem nienawi\u015bci, mo\u017ce by\u0107 przedstawione jako produkt \u017cydowski; na to jednak potrzebne jest podtrzymywanie w spo\u0142ecze\u0144stwie mo\u017cliwie najwi\u0119kszej sumy antysemickiego irracjonalizmu. W tych warunkach antysemityzm wytwarza rodzaj spo\u0142ecznego systemu dzia\u0142aj\u0105cego na zasadzie magii: wszystko staje si\u0119 zakazane i trefne, co mo\u017cna w jakikolwiek spos\u00f3b zaprezentowa\u0107 jako ska\u017cone \u017cydowskim dotkni\u0119ciem. \u017be przy tej okazji przypisuje si\u0119 samym \u017bydom oraz \u017cydostwu jako takiemu w\u0142asno\u015bci najbardziej sprzeczne \u2013 okoliczno\u015b\u0107 ta nie stanowi przeszkody albowiem pogarda dla zasady sprzeczno\u015bci le\u017cy w naturze magii.<\/span><\/p>\n

Na pierwszym polskim zje\u017adzie filozoficznym w 1923 roku pierwszy referat wyg\u0142oszony przez Wincentego Lutos\u0142awskiego wyja\u015bnia\u0142, \u017ce cech\u0105 ducha \u017cydowskiego jest sk\u0142onno\u015b\u0107 do determinizmu oraz bytowania stadnego, w kt\u00f3rym nie ma miejsca na wolno\u015b\u0107 i indywidualno\u015b\u0107. Papini w swoim Gogu prezentowa\u0142 \u017cydostwo jako nosiciela przewrotnego indywidualizmu, kt\u00f3ry szuka okazji do obalania wszystkich warto\u015bci spo\u0142ecznie uznanych. Antykapitalistyczna demagogia faszyst\u00f3w widzia\u0142a narz\u0119dzie \u017cydowskie w plutokracji i w ruchu robotniczym; oskar\u017cano \u017byd\u00f3w o mordowanie niemowl\u0105t i o rozk\u0142adanie ducha narodowego doktryna \u201ezgni\u0142ego humanizmu\u201d; \u017bydzi bywali tw\u00f3rcami bur\u017cuazyjnych demokracji liberalnych i bolszewizmu. We wszystkich wypadkach \u017cydostwo wyst\u0119puje jako symbol abstrakcyjny, daj\u0105cy si\u0119 z powodzeniem przenosi\u0107 na dowolne tre\u015bci, pod warunkiem \u017ce sam, w swojej go\u0142ej symbolicznej postaci, zostaje uczyniony przedmiotem abstrakcyjnej nienawi\u015bci. St\u0105d nieoceniona warto\u015b\u0107, daje antysemityzm ruchom reakcyjnym, w szczeg\u00f3lno\u015bci w okresach napi\u0119tych walk spo\u0142ecznych lub kl\u0119sk i nieszcz\u0119\u015b\u0107 dotykaj\u0105cych masy ludno\u015bci: wielkie zarazy \u015bredniowieczne przedstawiane, wiadomo, jako dzie\u0142a \u017cydowskie, stawa\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c okazj\u0105 pogrom\u00f3w; nie spos\u00f3b bowiem wymy\u015bli\u0107 absurdu w sprawie \u017cydowskiej, kt\u00f3ry wyda\u0142by si\u0119 zbyt absurdalny antysemitom.<\/span><\/p>\n

Ot\u00f3\u017c historyczne okoliczno\u015bci sprawi\u0142y, \u017ce do odgrywania roli takiego symbolu trudno zaiste by\u0142o znale\u017a\u0107 lepszy obiekt ni\u017c \u017bydzi. Rozproszeni po ca\u0142ym \u015bwiecie naj\u0142atwiej nabierali charakteru z\u0142a uniwersalnego i mi\u0119dzynarodowego. Wsz\u0119dzie stanowi\u0105cy bezbronn\u0105 mniejszo\u015b\u0107, najskuteczniej mogli by\u0107 ofiarami okrucie\u0144stwa i zbrodni. Wobec jaskrawo wyr\u00f3\u017cnionych obyczajowo\u015bci\u0105, religi\u0105, j\u0119zykiem, izolowanych kulturalnie i z tej racji wyobcowanych w stosunku do otoczenia \u2013 najszybciej mo\u017cna by\u0142o przezwyci\u0119\u017cy\u0107 wszelkie skrupu\u0142y i wszelkie uczucia ludzkie; najpro\u015bciej tak\u017ce dawali si\u0119 odr\u00f3\u017cni\u0107 i wskaza\u0107 palcem. Nawet cz\u0119\u015bciowa emancypacja \u017byd\u00f3w doda\u0142a si\u0142 ich symbolicznemu dzia\u0142aniu: zasymilowani w najrozmaitszych \u015brodowiskach, narodach, klasach, partiach politycznych, zawodach, \u015bwiatopogl\u0105dach, kulturach, zawsze dostarczali pod dostatkiem przyk\u0142ad\u00f3w w dowolnej walce; z jakimkolwiek zjawiskiem spo\u0142ecznym chcia\u0142o si\u0119 walczy\u0107, mo\u017cna je by\u0142o demaskowa\u0107 jako p\u0142\u00f3d \u017cydowski odpowiednimi ilustracjami: bywali \u017bydzi-komuni\u015bci i \u017bydzi-anarchi\u015bci, \u017bydzi-libera\u0142owie i \u017bydzi-rasi\u015bci, \u017bydzi-fabrykanci i \u017bydzi-przyw\u00f3dcy robotnik\u00f3w. Co wi\u0119cej, los historyczny pchn\u0105\u0142 ongi\u015b du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 ludno\u015bci \u017cydowskiej do zawod\u00f3w \u0142atwo \u015bci\u0105gaj\u0105cych na siebie niech\u0119\u0107 publiczn\u0105 \u2013 handlu, lichwiarstwa. Czy trzeba opisywa\u0107 korzy\u015bci, jakie dawa\u0142o przedstawianie lichwiarza-\u017byda jako \u017byda, nie jako lichwiarza? Czy trzeba przypomina\u0107 owych wiejskich karczmarzy szlacheckiej Polski, kt\u00f3rych istnienie stawa\u0142o si\u0119 \u0142atwym chwytem propagandy antysemickiej o wp\u0142ywach widocznych nawet u pisarzy post\u0119powych, jak Staszic? Antysemityzm by\u0142 pomys\u0142em w prostocie swej znakomitym i niezast\u0105pionym, programem o bezcennej \u0142atwo\u015bci, przyswajalnym i zrozumia\u0142ym bez chwili namys\u0142u, a zarazem stosowalnym do wszystkich okoliczno\u015bci i wszystkich sytuacji spo\u0142ecznych, rozstrzygaj\u0105cym wszystko.<\/span><\/p>\n

*<\/span><\/p>\n

Z jednym wszak\u017ce zastrze\u017ceniem. Jakkolwiek uniwersalno\u015b\u0107 warunk\u00f3w \u017cycia ludu \u017cydowskiego pozwala\u0142a czyni\u0107 ze\u0144 symbol w ka\u017cdej walce, to jednak, z kimkolwiek j\u0105 prowadzono, mog\u0142a to by\u0107 tylko walka prowadzona ze stanowiska wstecznictwa, z prawicy. To jest teza czwarta: antysemityzm mo\u017ce by\u0107 tylko narz\u0119dziem reakcji. Na poz\u00f3r zdawa\u0107 si\u0119 mo\u017ce, \u017ce symbol mitologiczny o tak uniwersalnym zastosowaniu daje si\u0119 u\u017cy\u0107 we wszelkiej walce politycznej. Faktycznie jest to, oczywi\u015bcie, niemo\u017cliwe, skoro si\u0119 zwa\u017cy, \u017ce symbol ten zawiera za\u0142o\u017cenia o konsekwencjach skrajnie przeciwnych historycznej tendencji ruchu robotniczego: za\u0142o\u017cenie przyrodzonej nier\u00f3wno\u015bci ludzi, konfliktu biologicznej natury, wi\u0119c nie do przezwyci\u0119\u017cenia \u2013 mi\u0119dzy grupami etnicznymi lub narodowymi, jaskrawy irracjonalizm. St\u0105d tradycja ruchu rewolucyjnego obejmuje walk\u0119 przeciw wszelkim formom dyskryminacji i prze\u015bladowa\u0144 narodowych, r\u00f3wnie\u017c wtedy kiedy wymierzone s\u0105 bezpo\u015brednio w pewne od\u0142amy bur\u017cuazji lub drobnomieszcza\u0144stwa. Przyk\u0142adem sprawa Dreyfusa. W Historii wsp\u00f3\u0142czesnej Anatol France przytacza dyskusje toczone w\u015br\u00f3d robotnik\u00f3w na temat tej afery. Stolarz Roupart opowiada o zebraniu socjalistycznym, na kt\u00f3rym pad\u0142 g\u0142os nast\u0119puj\u0105cy: \u201eNiech si\u0119 kapitali\u015bci \u017cr\u0105 mi\u0119dzy sob\u0105. Za\u0142\u00f3\u017ccie r\u0119ce i czekajcie na antysemit\u00f3w\u2026 Gdy przyjdzie do wyw\u0142aszczania kapitalist\u00f3w, czemu\u017c nie mieliby\u015bmy zacz\u0105\u0107 od \u017byd\u00f3w?\u201d. \u201eI wtedy towarzysze wzi\u0119li si\u0119 do pi\u0119\u015bci\u2026 Bo mnie si\u0119 zdaje, \u017ce socjalizm, kt\u00f3ry jest prawd\u0105, jest tak\u017ce sprawiedliwo\u015bci\u0105 i dobroci\u0105, a wszystko, co dobre i sprawiedliwe, rodzi si\u0119 bez cud\u00f3w, jab\u0142ko na jab\u0142oni. Tu nie ma \u017cadnych kr\u0119tactw. Mnie si\u0119 zdaje, \u017ce walczy\u0107 z niesprawiedliwo\u015bci\u0105 to pracowa\u0107 dla nas, proletariuszy, na kt\u00f3rych ci\u0105\u017cy niesprawiedliwo\u015b\u0107 ca\u0142ego \u015bwiata\u201d.<\/span><\/p>\n

France opowiada tu za\u0142o\u017cenie spo\u0142ecznej egzystencji proletariatu jako klasy, kt\u00f3ra, m\u00f3wi\u0105c s\u0142owami Marksa, ,,stanowi ca\u0142kowite zaprzepaszczenie cz\u0142owieka, a wi\u0119c tylko przez ca\u0142kowite odzyskanie cz\u0142owieka mo\u017ce zyska\u0107 sam\u0105 siebie\u201d.<\/span><\/p>\n

Nie ma formy ucisku czy dyskryminacji narodowej lub rasowej, kt\u00f3ra nie by\u0142aby zarazem negacj\u0105 komunizmu w samym sercu jego istnienia. Problemy narodowe staj\u0105 przed ruchem robotniczym jako problemy znoszenia dyskryminacji i gwa\u0142tu. Zasada \u201ejedno\u015bci narodowej\u201d mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 w interesach socjalizmu, skierowana przeciwko pr\u00f3bom zewn\u0119trznym narodowego ucisku; \u201ejedno\u015b\u0107 narodowa\u201d osi\u0105gana kosztem dyskryminacji i nienawi\u015bci narodowej bywa tylko narz\u0119dziem kontrrewolucji, \u015brodkiem mistyfikacji rzeczywistych stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych i autentycznych konflikt\u00f3w, produkcj\u0105 zniekszta\u0142conej \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej. W edukacji socjalistycznej walka z przes\u0105dem rasistowskim nigdy nie przestaje by\u0107 zadaniem ka\u017cdego dnia, p\u00f3ki smugi jego tradycji zatruwaj\u0105 \u017cycie zbiorowe\u2026<\/span><\/p>\n

*<\/span><\/p>\n

Podmiotem g\u0142\u00f3wnym antysemityzmu jest mot\u0142och. S\u0142owo dalekie, co prawda, od jakiejkolwiek jednoznaczno\u015bci, za to na\u0142adowane dynamiczn\u0105 tre\u015bci\u0105 emocjonalna. Antysemityzm sta\u0142by si\u0119 oczywi\u015bcie zb\u0119dny, gdyby nie zaciemnia\u0142 \u015bwiadomo\u015bci ludzi, kt\u00f3rych interesy rzeczywiste s\u0105 przeciwne jego spo\u0142ecznym zadaniom. \u201ePoprzez sugesti\u0119 zbiorow\u0105 ideologia rasistowska trafia\u0107 mo\u017ce do grup lub jednostek, kt\u00f3re nie maj\u0105 \u017cadnych racjonalnych powod\u00f3w do antagonizm\u00f3w \u00bbrasowych\u00ab. Ideologia rozbudzona na pod\u0142o\u017cu konflikt\u00f3w gospodarczych mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 si\u0142\u0105 dzia\u0142aj\u0105c\u0105 niezale\u017cnie od spraw, kt\u00f3re j\u0105 powo\u0142a\u0142y do \u017cycia\u2019 (Stanis\u0142aw Ossowski, Wie\u017a spo\u0142eczna i dziedzictwa krwi).<\/span><\/p>\n

Podmiotem antysemityzmu jest mot\u0142och. Mot\u0142och to nie to samo co ,,ludzie zb\u0119dni\u201d, w sensie, w jakim Stefan Czarnowski pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 tym terminem, a wi\u0119c maj\u0105cy miejsce okre\u015blone, cho\u0107by negatywnie okre\u015blone, w spo\u0142ecznej strukturze. Mot\u0142och nie ma klasowej determinacji co do sk\u0142adu, ma j\u0105 natomiast co do swych zada\u0144 spo\u0142ecznych. Mo\u017ce si\u0119 tworzy\u0107 z element\u00f3w o najrozmaitszej przynale\u017cno\u015bci spo\u0142ecznej. Mot\u0142och aktualizuje si\u0119 w masie, a rozproszony nie zachowuje poczucia solidarno\u015bci, tylko nie jasno u\u015bwiadomion\u0105 gotowo\u015b\u0107 do wznowienia owej wi\u0119zi, kt\u00f3ra nie jest ani klasowa, ani narodowa, ani nie jest w og\u00f3le \u017cadn\u0105 wi\u0119zi\u0105 trwa\u0142\u0105, lecz tylko okazjonaln\u0105 i maj\u0105c\u0105 tre\u015b\u0107 zmienn\u0105. Wi\u0119\u017a, jak\u0105 mot\u0142och wytwarza, nie jest zdolna zbudowa\u0107 okre\u015blonego programu; jest czysto negatywna i destrukcyjna, z konieczno\u015bci wyzuta ze \u015bwiadomo\u015bci klasowej, daj\u0105ca wyraz zbiorowy niezadowoleniu zdezorientowanemu, a wiec niezdolna do reakcji zracjonalizowanych, nie znosz\u0105ca dyskusji, podleg\u0142a sugestiom tylko najbardziej prymitywnym, bezwolna wobec demagogii, nieoceniona jako narz\u0119dzie zbrodni wykonywanej w cudzym imieniu.<\/span><\/p>\n

Mot\u0142och jest kumulacj\u0105 zbiorowego napi\u0119cia negatywnego pozbawionego samowiedzy swoich \u017ar\u00f3de\u0142 i daj\u0105cego sobie z tej racji narzuci\u0107 niemal dowolny kierunek ekspansji, je\u015bli b\u0119dzie dostatecznie prosty, konkretny, nie wymagaj\u0105cy namys\u0142u, samodzielno\u015bci i zwalniaj\u0105cy wszelkie hamulce, zar\u00f3wno p\u0142yn\u0105ce z racji wyrozumowanych, jak z istnienia elementarnych regu\u0142 moralno\u015bci og\u00f3lnoludzkiej. Mot\u0142och mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 wbrew najoczywistszym interesom wi\u0119kszo\u015bci swoich uczestnik\u00f3w, z regu\u0142y jednak jest kierowany \u015bwiadomie z zewn\u0105trz \u2013 sam nie jest w stanie wytworzy\u0107 formy swojego dzia\u0142ania ani nada\u0107 mu organizacji, poniewa\u017c zasad\u0105 jego istnienia jest r\u00f3wnie\u017c negacja wewn\u0119trznej dyscypliny spo\u0142ecznej. Mot\u0142och rozszarpa\u0142 uczon\u0105 Hypati\u0119 na ulicach Aleksandrii, objawi\u0142 swoje dzia\u0142anie w noc \u015bwi\u0119tego Bart\u0142omieja, w polskich tumultach antyr\u00f3\u017cnowierczych, w pogromach \u017cydowskich. Mot\u0142och mo\u017ce by\u0107 tylko narz\u0119dziem reakcji politycznej. Dzia\u0142a tylko przy jawnych widokach bezpo\u015bredniej skuteczno\u015bci, tylko w warunkach liczebnej przewagi, a ust\u0119puje tylko przemocy. Antysemityzm jest ulubion\u0105 form\u0105, jak\u0105 mo\u017cna nada\u0107 jego zaciemnionej \u015bwiadomo\u015bci.<\/span><\/p>\n

*<\/span><\/p>\n

Oto pi\u0119\u0107 tez nienowych. Nie s\u0105 r\u00f3wnie\u017c, niestety, tak przestarza\u0142e. Nie \u0142ud\u017amy si\u0119: paso\u017cytniczy nalot antysemityzmu opiera si\u0119 radosnej tw\u00f3rczo\u015bci propagandyst\u00f3w na temat rezultat\u00f3w socjalistycznego wychowania. Nie znika przez zamkni\u0119cie oczu.<\/span><\/p>\n

Wniosek \u2013 przestroga:<\/span><\/p>\n

Kiedykolwiek cie\u0144 antysemityzmu, cho\u0107by najbardziej nik\u0142y, przemyka si\u0119 pod bramami naszych dom\u00f3w \u2013 Uwaga! \u2013 kanalia stoi za rogiem, kontrrewolucja obna\u017ca k\u0142y.<\/span><\/p>\n

Leszek Ko\u0142akowski<\/strong> [1952]<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Leszek Ko\u0142akowski: Antysemici. Pi\u0119\u0107 tez nienowych i przestroga Leszek Ko\u0142akowski Leszek Ko\u0142akowski Mot\u0142och mo\u017ce by\u0107 tylko narz\u0119dziem reakcji politycznej. Dzia\u0142a tylko przy jawnych widokach bezpo\u015bredniej skuteczno\u015bci, tylko w warunkach liczebnej przewagi, a ust\u0119puje tylko przemocy. Antysemityzm jest ulubion\u0105 form\u0105, jak\u0105 mo\u017cna nada\u0107 jego zaciemnionej \u015bwiadomo\u015bci \u2013 pisa\u0142 Leszek Ko\u0142akowski. Dziel\u0105 si\u0119 na r\u00f3\u017cne odmiany, jak […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53313"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53313"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53313\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53322,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53313\/revisions\/53322"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53313"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53313"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53313"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}