{"id":53349,"date":"2017-06-29T17:09:10","date_gmt":"2017-06-29T15:09:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=53349"},"modified":"2017-06-21T06:32:16","modified_gmt":"2017-06-21T04:32:16","slug":"29-09-10","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=53349","title":{"rendered":"Doro\u015bli do pojednania"},"content":{"rendered":"
<\/a>Doro\u015bli do pojednania<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Bohdan W. Oppenheim<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

 <\/p>\n

Nigdy nie w\u0105tpi\u0142em, \u017ce samokrytyka sugerowana przez konferencj\u0119 przyniesie Ko\u015bcio\u0142owi i Polsce honor, a nie wstyd – stwierdzi\u0142 Martin I. Bresler, przewodnicz\u0105cy O\u015brodka Pluralizmu Ameryka\u0144skiego przy Komitecie \u017byd\u00f3w Ameryka\u0144skich, po konferencji “Rachunek sumienia: Ko\u015bci\u00f3\u0142 polski wobec antysemityzmu, 1989-99”, kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 20 stycznia 1999 r. na jezuickim Loyola Marymount University (LMU) w Los Angeles. Zgodnie z intencjami organizator\u00f3w – a wbrew irracjonalnym zarzutom wysuwanym ju\u017c na d\u0142ugo przed rozpocz\u0119ciem spotkania – konferencja pokaza\u0142a, i\u017c Polacy s\u0105 na tyle mocni i dojrzali do demokracji, \u017ce potrafi\u0105 przeprowadzi\u0107 publicznie rachunek sumienia, m\u00f3wi\u0107 trudn\u0105 prawd\u0119 bez kompleks\u00f3w, zaprzeczania i banalizowania.<\/strong><\/p>\n

Temat dojrza\u0142 do analizy na forum naukowym<\/span><\/p>\n

Konferencja nasza z zamierzenia by\u0142a odwa\u017cna i bezprecedensowa, a okaza\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c kontrowersyjna. Inspiracj\u0105 dla organizator\u00f3w by\u0142o wezwanie Jana Paw\u0142a II do wszystkich katolik\u00f3w, aby w ramach przygotowania do jubileuszowego roku 2000 przeprowadzili rachunek sumienia za grzechy pope\u0142nione w imieniu Ko\u015bcio\u0142a w jego historii, w tym za traktowanie \u017byd\u00f3w. Papie\u017c okre\u015bli\u0142 antysemityzm, u\u017cywaj\u0105c s\u0142\u00f3w zastrze\u017conych dla najci\u0119\u017cszych grzech\u00f3w, jako grzech przeciwko Bogu i ludzko\u015bci.<\/span><\/p>\n

W\u015br\u00f3d Polak\u00f3w zamieszka\u0142ych w kraju i USA widoczne jest cz\u0119sto ogromne przewra\u017cliwienie na zarzuty antysemityzmu, ale w Stanach wydaje si\u0119 ono silniejsze. Pr\u00f3by podj\u0119cia tego tematu w polskim czy polonijnym gronie cz\u0119sto ko\u0144cz\u0105 si\u0119 albo zaprzeczaniem, \u017ce antysemityzm w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w w og\u00f3le istnieje (“to tylko antypolska propaganda uprawiana przez ko\u0142a \u017cydowskie”), albo demonizowaniem \u017byd\u00f3w przez udowadnianie im antypolskich stereotyp\u00f3w oraz uog\u00f3lnianie zarzut\u00f3w o komunizm i UB, przy r\u00f3wnoczesnym wyliczaniu akt\u00f3w bohaterstwa Polak\u00f3w w ratowaniu \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Poprzez sta\u0142e, wr\u0119cz obsesyjne zaprzeczanie istnieniu antysemityzmu w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w tracimy wiarygodno\u015b\u0107. Nawet \u017bydzi dobrej woli unikaj\u0105 dyskusji z nami na ten temat, bo zw\u0105tpili w nasz\u0105 dobr\u0105 wol\u0119. Jednym z cel\u00f3w konferencji by\u0142o podniesienie poziomu polskiej i polonijnej debaty publicznej dotycz\u0105cej antysemityzmu. Zamierzali\u015bmy pokaza\u0107, \u017ce dzi\u0119ki post\u0119puj\u0105cej demokratyzacji Polski, my – Polacy w kraju i za granic\u0105 – doro\u015bli\u015bmy ju\u017c do takiego poziomu \u015bwiadomo\u015bci obywatelskiej i czujemy si\u0119 ju\u017c na tyle mocni, \u017ce nie boimy si\u0119 publicznej samokrytyki, nie boimy si\u0119 publicznie napi\u0119tnowa\u0107 tych z nas samych, kt\u00f3rzy przeciwstawiaj\u0105 si\u0119 nauce Papie\u017ca dotycz\u0105cej pojednania z \u017bydami, oraz \u017ce jeste\u015bmy gotowi zrobi\u0107 to z intelektualn\u0105 uczciwo\u015bci\u0105, bez banalizowania z\u0142a, bez propagandy, bez chowania si\u0119 za \u017ale poj\u0119t\u0105 polsk\u0105 czy katolick\u0105 racj\u0105 stanu. Podczas konferencji dobrze wyrazi\u0142 to Adam Michnik: Polska dzi\u015b ju\u017c nie potrzebuje reklamy, Polska potrzebuje prawdy.<\/span><\/p>\n

Organizuj\u0105c t\u0119 niezwykle trudn\u0105 tematycznie konferencj\u0119, chcieli\u015bmy da\u0107 szans\u0119 ludziom dobrej woli – tej ogromnej grupie, kt\u00f3ra nie zgadza si\u0119 z ekstremalnymi poczynaniami z obydwu stron. To by\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 dla dobrego imienia Polski i Polonii.<\/span><\/p>\n

Impulsem do organizowania konferencji by\u0142 te\u017c wzrost retoryki antysemickiej pewnych k\u00f3\u0142 nacjonalistyczno-katolickich w Polsce, kt\u00f3ry rykoszetem spowodowa\u0142 pogorszenie wizerunku Polski w ameryka\u0144skich mediach. Trzej organizatorzy konferencji – prof. Bohdan W. Oppenheim, wyk\u0142adowca LMU (zarz\u0105dzanie technologi\u0105), prof. Andrzej Korbo\u0144ski, politolog z University of California w Los Angeles oraz Witold Czajkowski, reprezentant polskiej strony w Krajowej Radzie Amerykan\u00f3w Pochodzenia Polskiego i \u017bydowskiego – od lat anga\u017cowali si\u0119 w dialog polsko-\u017cydowski i \u015bledzili setki artyku\u0142\u00f3w, kt\u00f3re ukaza\u0142y si\u0119 na ten temat. W materia\u0142ach wst\u0119pnych, opublikowanych przed konferencj\u0105, podsumowali\u015bmy te do\u015bwiadczenia nast\u0119puj\u0105co: By\u0142 to okres [1989-1999] dramatycznych transformacji ekonomicznych i spo\u0142ecznych w Polsce, kt\u00f3re silnie spolaryzowa\u0142y spo\u0142ecze\u0144stwo. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wesz\u0142a na drog\u0119 ku strukturom zachodnim, NATO, demokratyzacji i liberalizacji, podczas gdy mniejszo\u015b\u0107 posz\u0142a w przeciwnym kierunku: ku nacjonalizmowi, fundamentalnemu katolicyzmowi, strachowi przed wszystkim co zachodnie, w tym przed liberalizmem, poszukiwaniu winnych, oraz, co jest szczeg\u00f3lnie niepokoj\u0105ce – ku nie ukrywanemu antysemityzmowi. Ta mniejszo\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 ostatnio, niestety, bardzo widoczna i k\u0142opotliwa zar\u00f3wno dla rz\u0105du, jak i dla Ko\u015bcio\u0142a, jako \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych ludzi identyfikuje si\u0119 z Ko\u015bcio\u0142em i rzuca antysemickie has\u0142a pod pretekstem obrony krzy\u017ca.<\/span><\/p>\n

Pisali\u015bmy dalej: Polska opinia publiczna jest podzielona. Istnieje sp\u00f3r o diagnoz\u0119, bo jedni uwa\u017caj\u0105 to za powa\u017cny i zakorzeniony problem, a inni za zjawisko marginalne i nieszkodliwe. Opinia jest tak\u017ce podzielona, jak ten problem rozwi\u0105za\u0107, bo jedni chcieliby widzie\u0107 radykalne rozwi\u0105zania zar\u00f3wno ze strony w\u0142adz pa\u0144stwowych, jak i Ko\u015bcio\u0142a w Polsce, a inni woleliby spraw\u0119 ignorowa\u0107. Stwierdzili\u015bmy zatem po prostu, \u017ce temat dojrza\u0142 do powa\u017cnej analizy na forum akademickim.<\/span><\/p>\n

Wiedzieli\u015bmy te\u017c, \u017ce po 1989 r. zapocz\u0105tkowano w Ko\u015bciele w Polsce liczne inicjatywy dialogu chrze\u015bcija\u0144sko-judaistycznego. Chcieli\u015bmy, aby nasza konferencja by\u0142a forum do przedstawienia tych dobrych inicjatyw stronie ameryka\u0144skiej.<\/span><\/p>\n

Los Angeles czy Cz\u0119stochowa?<\/span><\/p>\n

Pad\u0142o wiele zarzut\u00f3w ze strony Polonii pod kierunkiem organizator\u00f3w, dlaczego konferencj\u0119 na temat Ko\u015bcio\u0142a w Polsce zorganizowano w Los Angeles, a nie – przyk\u0142adowo – w Cz\u0119stochowie. Odpowied\u017a na te w\u0105tpliwo\u015bci jest wielowarstwowa. Przede wszystkim, \u017cyj\u0105c poza krajem, nadal czujemy si\u0119 cz\u0105stk\u0105 narodu polskiego i polskiego Ko\u015bcio\u0142a, sprawy te s\u0105 nam zatem bliskie. Mo\u017ce by\u0142oby dobrze, gdyby nasza konferencja odby\u0142a si\u0119 w kraju. O ile jednak wiemy, nikt w kraju nie przejawi\u0142 takiej inicjatywy. Co wi\u0119cej, s\u0142yszeli\u015bmy g\u0142osy, \u017ce konferencja na ten temat by\u0142aby w Polsce zbyt upolityczniona. Wystarczy prze\u015bledzi\u0107 histeryczne reakcje poprzedzaj\u0105ce nasz\u0105 konferencj\u0119 w ko\u0142ach zbli\u017conych zar\u00f3wno do Radia Maryja w Polsce, jak i Kongresu Polonii Ameryka\u0144skiej, kilkaset podpis\u00f3w pod listami protestacyjnymi i dziesi\u0105tki artyku\u0142\u00f3w w j\u0119zyku polskim w nacjonalistycznych gazetkach wydawanych w Polsce, Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. Przypuszczam, \u017ce gdyby taka konferencja by\u0142a zorganizowana w kraju, stopie\u0144 protest\u00f3w by\u0142by du\u017co wi\u0119kszy.<\/span><\/p>\n

Jak dobrze wiadomo, \u017caden kraj nie wyrobi\u0142 sobie tak wysokiego poziomu \u015bwiadomo\u015bci i samokrytyki obywatelskiej, jak Stany Zjednoczone. Dlatego tego typu inicjatywy s\u0105 tutaj rzecz\u0105 normaln\u0105. Widzowie ameryka\u0144skich kana\u0142\u00f3w telewizyjnych C-SPAN I i II maj\u0105 cz\u0119sto okazj\u0119 ogl\u0105da\u0107 konferencje naukowe po\u015bwi\u0119cone r\u00f3\u017cnorodnym trudnym problemom spo\u0142ecznym, politycznym, etnicznym czy religijnym w r\u00f3\u017cnych rejonach \u015bwiata. Jedyne “niebezpiecze\u0144stwo” pojawiaj\u0105ce si\u0119 przy okazji takich konferencji naukowych, to wiej\u0105ca czasem z sali obrad \u015bmiertelna nuda. Nie s\u0142ysza\u0142em natomiast, by komukolwiek wyrz\u0105dzi\u0142y one jak\u0105\u015b krzywd\u0119.<\/span><\/p>\n

Obrona fa\u0142szywie poj\u0119tej racji stanu przez skrywanie wstydliwych spraw przed obcymi to ju\u017c dzisiaj przestarza\u0142y paradygmat. Wsp\u00f3\u0142czesna cywilizacja globalna polega na odkrywaniu z\u0142a, gdziekolwiek ono istnieje, i walce z nim, bez wzgl\u0119du na granice rejonu czy linie podzia\u0142\u00f3w etnicznych, religijnych lub politycznych. Dzi\u0119ki internetowi i \u015bwiatowej komunikacji, ten proces b\u0119dzie si\u0119 rozszerza\u0142, a nie kurczy\u0142. Nie ma wi\u0119c nic z\u0142ego w organizowaniu takiej konferencji w Los Angeles, gdzie mieszkamy i pracujemy, skoro takie tematy s\u0105 tu przedmiotem cz\u0119stych debat publicznych.<\/span><\/p>\n

Ale by\u0142y jeszcze ku temu dodatkowe wa\u017cne powody. Jednym z nich by\u0142a ch\u0119\u0107 por\u00f3wnania perspektywy ameryka\u0144skiej i polskiej w spojrzeniu na trudn\u0105 spraw\u0119 antysemityzmu w Polsce, kraju o znikomej ju\u017c liczebnie spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej. Jak m\u00f3wi\u0142 prof. Korbo\u0144ski, wszyscy organizatorzy mieszkaj\u0105 od wielu lat w Ameryce i przej\u0119li w du\u017cym stopniu ameryka\u0144ski punkt widzenia na problem antysemityzmu, tzn. zero tolerancji i natychmiastowa ostra reakcja na jakiekolwiek wybryki. Uwarunkowania polskie bez w\u0105tpienia s\u0105 inne i w zaledwie dziesi\u0119\u0107 lat po obaleniu komunizmu Polska i Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki w Polsce na pewno maj\u0105 jeszcze inne priorytety poza walk\u0105 z antysemityzmem, w tym ogromne wyzwania spo\u0142eczne i gospodarcze. Por\u00f3wnanie tych perspektyw wydawa\u0142o si\u0119 wa\u017cne.<\/span><\/p>\n

Wydawa\u0142o nam si\u0119 te\u017c, \u017ce w przeciwie\u0144stwie do Ko\u015bcio\u0142a ameryka\u0144skiego, Episkopat Polski nie jest jeszcze gotowy do podj\u0119cia podobnych temat\u00f3w. Pewnym potwierdzeniem tej tezy by\u0142a nasza nieudana inicjatywa z 1997 roku zorganizowania polsko-ameryka\u0144skiego konkursu dla polskich duchownych i seminarzyst\u00f3w, kt\u00f3rego celem by\u0142o przyspieszenie pojednania polsko-\u017cydowskiego. Inicjatywa ta by\u0142a poparta przez tak wybitne postaci, jak Zbigniew Brzezi\u0144ski, Jerzy Giedroyc, Feliks Gross, Jan Nowak-Jeziora\u0144ski, Czes\u0142aw Mi\u0142osz czy Piotr Wandycz oraz 20 innych os\u00f3b ze \u015brodowiska naukowego. Projekt konkursu obejmowa\u0142 szeroki wachlarz dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re mog\u0142yby by\u0107 zg\u0142aszane przez uczestnik\u00f3w jako prace konkursowe, m.in. rekolekcje, kazania, publikacje, spotkania, wycieczki, prace studyjne i wydarzenia kulturalne na temat wsp\u00f3lnego dziedzictwa polsko-\u017cydowskiego, pojednania oraz walki z antysemityzmem. Dorocznie przyznawan\u0105 pierwsz\u0105 nagrod\u0105 mia\u0142 by\u0142 wyjazd do Ziemi \u015awi\u0119tej. Memorandum z podpisami zosta\u0142o przekazane \u015bp. red. Jerzemu Turowiczowi, kt\u00f3ry nie tylko popar\u0142 ten pomys\u0142, ale i zaofiarowa\u0142 si\u0119 uzyska\u0107 dla\u0144 poparcie Episkopatu. Niestety, bez efektu. Konkurs taki z pewno\u015bci\u0105 nie napotka\u0142by \u017cadnych trudno\u015bci w ameryka\u0144skich \u015brodowiskach katolickich.<\/span><\/p>\n

Wyb\u00f3r jezuickiego uniwersytetu Loyola Marymount, gdzie pracuj\u0119, by\u0142 oczywisty ze wzgl\u0119d\u00f3w praktycznych, jak te\u017c z racji pewnej tradycji anga\u017cowania si\u0119 LMU w tematy polskie – nasza konferencja by\u0142a pi\u0105tym spotkaniem o tematyce polskiej w ci\u0105gu ostatnich pi\u0119ciu lat. Jak jest w zwyczaju ameryka\u0144skich uniwersytet\u00f3w, LMU – w duchu wolno\u015bci akademickiej – pozostawi\u0142 organizatorom ca\u0142kowicie woln\u0105 r\u0119k\u0119 w sprawach merytorycznych. Co wa\u017cne, dzi\u0119ki takiej lokalizacji w konferencji wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 wielu przedstawicieli wa\u017cnych i wp\u0142ywowych tutejszych organizacji \u017cydowskich, kt\u00f3re z Polsk\u0105 nie mia\u0142y do tej pory szczeg\u00f3lnych zwi\u0105zk\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Rachunek sumienia organizator\u00f3w<\/span><\/p>\n

Mieszkaj\u0105c w Ameryce, obserwowali\u015bmy silne negatywne reakcje zachodniej opinii publicznej po r\u00f3\u017cnych cho\u0107by nie znacz\u0105cych antysemickich wyst\u0105pieniach polskich duchownych lub grup identyfikuj\u0105cych si\u0119 z Ko\u015bcio\u0142em. Wiedzieli\u015bmy, \u017ce wiele os\u00f3b w\u015br\u00f3d Polonii i w Polsce odbiera zachodnie artyku\u0142y o antysemityzmie w Polsce jako jadowity antypolonizm – wed\u0142ug nas, w wi\u0119kszo\u015bci wypadk\u00f3w b\u0142\u0119dnie. Nigdy nie widzia\u0142em w USA napisu “Polacy do gazu”. Owszem, tu i \u00f3wdzie widuje si\u0119 publikacje skrajnie antypolskie, ale jest te\u017c ca\u0142a masa \u017cydowskich wypowiedzi m\u0105drych i przychylnych Polsce, kt\u00f3re mo\u017cna by\u0142o obserwowa\u0107 chocia\u017cby przy staraniach Polski o wej\u015bcie do NATO. Z naszych obserwacji wynika, \u017ce fanatyczny antypolonizm w USA jest tak samo marginalny jak fanatyczny antysemityzm w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w i Polonii (z tym, \u017ce sytuacja w\u015br\u00f3d Polonii jest chyba gorsza ni\u017c w Polsce, bo tutaj dochodz\u0105 silne kompleksy emigracyjne). Uwa\u017camy, \u017ce wyst\u0119puje tutaj dok\u0142adna symetria: g\u0142o\u015bne marginalne \u015brodowiska ekstremistyczne po obydwu stronach zag\u0142uszaj\u0105 dobr\u0105 wol\u0119 lub neutralno\u015b\u0107 wi\u0119kszo\u015bci i podsycaj\u0105 si\u0119 wzajemnym demonizowaniem.<\/span><\/p>\n

Si\u0142a reakcji ameryka\u0144skiej opinii publicznej na wybryki i has\u0142a antysemickie w Polsce nie jest wynikiem antypolonizmu. Wr\u0119cz przeciwnie, Polska ma doskona\u0142e notowania w Ameryce, szczeg\u00f3lnie po bezkrwawej rewolucji 1989 roku i obaleniu komunizmu oraz po sukcesach ekonomicznych ostatnich lat. Reakcje te wynikaj\u0105 raczej z faktu, \u017ce oczekiwania zachodniej opinii publicznej stawiane Ko\u015bcio\u0142owi w Polsce s\u0105 bardzo wysokie, gdy\u017c wiadomo, \u017ce przez wieki Ko\u015bci\u00f3\u0142 ten odgrywa\u0142 wp\u0142ywow\u0105 rol\u0119 w polskim spo\u0142ecze\u0144stwie i s\u0142u\u017cy\u0142 jako kompas moralny, oraz, \u017ce mia\u0142 wyj\u0105tkowo znacz\u0105c\u0105 i pozytywn\u0105 rol\u0119 w walce z komunizmem. Noblesse oblige. Skutkiem tego nie da si\u0119 nie zauwa\u017cy\u0107 – w dzisiejszych czasach natychmiastowej komunikacji \u015bwiatowej – \u017ce znany ksi\u0105dz lub, co gorsza, biskup w oficjalnej wypowiedzi wyg\u0142osi niefortunne s\u0142owa o antysemickim charakterze. Opinia publiczna szybko dowiaduje si\u0119 o tym i oczekuje odpowiedniej reakcji. Ka\u017cde wahanie si\u0119 Episkopatu w takiej sytuacji wzmaga podejrzenia i uog\u00f3lnienia, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 polski jest nieefektywny we wprowadzaniu w \u017cycie swoich w\u0142asnych postulat\u00f3w walki z antysemityzmem.<\/span><\/p>\n

Obserwuj\u0105c t\u0119 sytuacj\u0119 zza oceanu, wiedzieli\u015bmy dobrze, \u017ce s\u0105 w Polsce duchowni, kt\u00f3rzy wykonuj\u0105 fenomenaln\u0105 prac\u0119 w walce z antysemityzmem. Ale zastanawiali\u015bmy si\u0119 te\u017c nieraz, jak to wygl\u0105da w skali ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a, na poziomie zwyczajnych ksi\u0119\u017cy. Po przeczytaniu za\u015b artyku\u0142u “Czarne jest Czarne” ks. Stanis\u0142awa Musia\u0142a w “Tygodniku Powszechnym” (16 listopada 1997 r.) zastanawiali\u015bmy si\u0119, jakie s\u0105 proporcje w samym Episkopacie? Przyzwyczajeni do ostrych, natychmiastowych i pi\u0119tnuj\u0105cych reakcji na antysemickie wybryki w Ameryce, dziwili\u015bmy si\u0119, jak jest mo\u017cliwe, by Radio Maryja prowadzone przez zakon redemptoryst\u00f3w stawa\u0142o si\u0119 no\u015bnikiem hase\u0142 antysemickich, pomimo publicznych nagan ze strony niekt\u00f3rych biskup\u00f3w. Znaj\u0105c tradycyjnie solidn\u0105 organizacj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, zastanawiali\u015bmy si\u0119, czy cz\u0119\u015b\u0107 Episkopatu popiera Radio Maryja – wszak gdyby nie by\u0142o \u017cadnego poparcia, czy owo radio nie przesta\u0142oby funkcjonowa\u0107 ju\u017c dawno temu lub nie by\u0142oby oddane pod kontrol\u0119 odpowiedzialnych ksi\u0119\u017cy?<\/span><\/p>\n

Przedwczesne protesty<\/span><\/p>\n

Konferencja nasza spotka\u0142a si\u0119 z fal\u0105 krytyki, jeszcze zanim si\u0119 rozpocz\u0119\u0142a. Za fakt kompromituj\u0105cy uwa\u017cam udzia\u0142 w tej akcji oficjalnych organ\u00f3w Kongresu Polonii Ameryka\u0144skiej. Edward Moskal, prezes KPA, w przem\u00f3wieniu z okazji 80. rocznicy odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119, oskar\u017cy\u0142 nas o zamierzony cios na Polsk\u0119, Polak\u00f3w, Poloni\u0119 i polski Ko\u015bci\u00f3\u0142. W internecie pojawi\u0142y si\u0119, sprowokowane tym przem\u00f3wieniem, agresywne, cz\u0119sto antysemickie notatki przeciwko konferencji, z insynuacjami dotycz\u0105cymi “hucpy \u017cydowskiej” i nieszlachetnych antypolskich pobudek oraz rzekomego \u017cydowskiego pochodzenia organizator\u00f3w.1 Narodowo-katolickie czasopisma w Polsce podj\u0119\u0142y ten temat. Zebrano kilkaset podpis\u00f3w pod protestami.<\/span><\/p>\n

W ci\u0105gu kilku nast\u0119pnych miesi\u0119cy p. Moskal i jego sympatycy zorganizowali kampani\u0119 rozsy\u0142ania list\u00f3w protestacyjnych do wszystkich mo\u017cliwych adresat\u00f3w. Pisano do polskiego prezydenta, premiera, ministra spraw zagranicznych, wybranych pos\u0142\u00f3w, prymasa Polski, polskich dyplomat\u00f3w w USA, do w\u0142adz LMU. Niekiedy by\u0142y to listy pe\u0142ne antysemickiej nienawi\u015bci, np.: Wygl\u0105da to na kolejny zjazd syjonist\u00f3w i \u017cydopodobnych heretyk\u00f3w z Polski i okolic. Ciekaw jestem, jak d\u0142ugo trzeba b\u0119dzie nam czeka\u0107, zanim szlag trafi t\u0105 w\u015bciek\u0142\u0105 band\u0119 i zostawi\u0105 wreszcie Polak\u00f3w w spokoju. Ja mam zamiar si\u0119 stawi\u0107, aby nie straci\u0107 okazji wygwizdania Michnika i Pieronka. \u017bebym mia\u0142 mniej skrupu\u0142\u00f3w, to jakie\u015b zgni\u0142e jajko na tego pierwszego bym znalaz\u0142.<\/span><\/p>\n

Na trzy tygodnie przed konferencj\u0105, w okresie przerwy Bo\u017cego Narodzenia, senator W\u0142adys\u0142aw Bartoszewski, kt\u00f3ry uprzednio przyj\u0105\u0142 zaproszenie, zawiadomi\u0142 nas, \u017ce nie przyjedzie, t\u0142umacz\u0105c si\u0119 brakiem kompetencji w wypowiadaniu si\u0119 na temat Ko\u015bcio\u0142a. Natychmiast zgodzi\u0142 si\u0119 go zast\u0105pi\u0107 senator Krzysztof Koz\u0142owski, redaktor “Tygodnika Powszechnego”. Ostatecznie w panelowej dyskusji podczas konferencji wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 siedem os\u00f3b z Polski, Stan\u00f3w Zjednoczonych i Kanady: prof. Andrzej Korbo\u0144ski, senator Krzysztof Koz\u0142owski, Adam Michnik, redaktor naczelny “Gazety Wyborczej”, prof. Bohdan W. Oppenheim, przewodnicz\u0105cy konferencji, bp Tadeusz Pieronek, rektor Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, prof. Thomas Rausch SJ, dziekan wydzia\u0142u teologii na LMU oraz prof. Piotr Wr\u00f3bel, historyk z University of Toronto, mediator dyskusji.2<\/span><\/p>\n

Spokojna rzeczywisto\u015b\u0107<\/span><\/p>\n

Organizatorzy i paneli\u015bci byli zatem przygotowani na najgorsze, ale konferencja odby\u0142a si\u0119 dok\u0142adnie wed\u0142ug ustalonego programu, ca\u0142kowicie spokojnie.<\/span><\/p>\n

We wst\u0119pnym wyst\u0105pieniu nawi\u0105za\u0142em do apeli Jana Paw\u0142a II wzywaj\u0105cych do przeprowadzenia rachunku sumienia. Przeczyta\u0142em te\u017c listy z b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwami, kt\u00f3re przys\u0142ali nam ameryka\u0144scy kardyna\u0142owie Francis George z Chicago i Roger Mahony z Los Angeles. Zwr\u00f3ci\u0142em te\u017c uwag\u0119 na r\u00f3\u017cnic\u0119 cel\u00f3w, jakie przy\u015bwieca\u0142y \u017bydom i Polakom w okupowanej, a wcze\u015bniej rozdartej rozbiorami Polsce – \u017bydzi walczyli o przetrwanie, Polacy za\u015b o odzyskanie suwerenno\u015bci (bra\u0142 w tym czynny udzia\u0142 tak\u017ce polski Ko\u015bci\u00f3\u0142).<\/span><\/p>\n

O. Thomas Rausch SJ przedstawi\u0142 nast\u0119pnie teologiczny sens rachunku sumienia dla katolik\u00f3w i postawi\u0142 pytania, kt\u00f3re stanowi\u0142y wedle organizator\u00f3w istot\u0119 konferencji: Co my\u015blimy, patrz\u0105c na postawy w Ko\u015bciele polskim wobec naszych \u017cydowskich braci i si\u00f3str w ci\u0105gu ostatnich dziesi\u0119ciu lat? Czy byli\u015bmy dostatecznie wyczuleni na ich obawy? Czy wyst\u0105pi\u0142y mi\u0119dzy nami napi\u0119cia lub konflikty? Czy Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u0142agodzi\u0142 te napi\u0119cia, czy je podsyca\u0142? Co wynik\u0142o z naszych postaw i inicjatyw? Jakie szanse zosta\u0142y zaprzepaszczone?<\/span><\/p>\n

Z kolei prof. Andrzej Korbo\u0144ski w swoim obficie udokumentowanym referacie przypomnia\u0142 kilka dobrze znanych z medi\u00f3w i najbardziej irytuj\u0105cych przejaw\u00f3w obecno\u015bci antysemityzmu w Ko\u015bciele w Polsce. Zada\u0142 te\u017c szereg pyta\u0144, prosz\u0105c polskich go\u015bci o podanie przyczyn, dla kt\u00f3rych reakcje ko\u015bcielnych autorytet\u00f3w s\u0105 tak ma\u0142o czytelne, oraz o wyja\u015bnienie ca\u0142o\u015bci problemu z perspektywy polskiej.<\/span><\/p>\n

W d\u0142ugiej dyskusji wszyscy paneli\u015bci zgodnie podkre\u015blali, \u017ce antysemityzm w Polsce to zjawisko marginalne, cho\u0107 zgodzono si\u0119 te\u017c, \u017ce problem ten istnieje, a jego zasi\u0119g jest zbyt szeroki. Bp Tadeusz Pieronek m\u00f3wi\u0142, \u017ce tak jak papie\u017c Jan Pawe\u0142 II zrobi\u0142 dla zbli\u017cenia chrze\u015bcijan i \u017byd\u00f3w wi\u0119cej w ci\u0105gu swojego dwudziestoletniego pontyfikatu ni\u017c wszyscy jego poprzednicy, tak Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Polsce dokona\u0142 w tej dziedzinie wi\u0119cej w ostatnim dziesi\u0119cioleciu ni\u017c w ca\u0142ej swojej wielowiekowej przesz\u0142o\u015bci. Z tej konkluzji nie wynika jednak, \u017ce zosta\u0142o zrobione wszystko – stwierdzi\u0142 biskup.<\/span><\/p>\n

Bp Pieronek i senator Koz\u0142owski przypominali liczne polsko-\u017cydowskie i chrze\u015bcija\u0144sko-\u017cydowskie inicjatywy znane w polskim spo\u0142ecze\u0144stwie: spotkania katolickich seminarzyst\u00f3w i duchownych z rabinami, uczestnictwo m\u0142odzie\u017cy katolickiej w Marszu \u017bywych, popularyzacj\u0119 kultury i historii \u017cydowskiej w Polsce, spotkania i wymian\u0119 m\u0142odzie\u017cy mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Izraelem. Ksi\u0105dz biskup om\u00f3wi\u0142 te\u017c list Episkopatu z 1990 roku na temat antysemityzmu. Wed\u0142ug by\u0142ego sekretarza Episkopatu, Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki w Polsce w swoich oficjalnych wyst\u0105pieniach dziesi\u0119ciu ostatnich lat wyra\u017anie odci\u0105\u0142 si\u0119 od antysemityzmu, chocia\u017c m\u00f3g\u0142 to robi\u0107 w spos\u00f3b bardziej stanowczy i czytelny. Wyzna\u0107 jednak trzeba, \u017ce nie wszyscy katolicy w Polsce mog\u0105 powiedzie\u0107 o sobie to samo. Bp Pieronek podkre\u015bli\u0142, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 boleje nad tym, i\u017c w sercach niekt\u00f3rych jego wyznawc\u00f3w znalaz\u0142a miejsce niech\u0119\u0107, pogarda i nienawi\u015b\u0107 do naszych starszych braci w wierze i wzywa ich do pokuty i nawr\u00f3cenia. Antysemityzm wci\u0105\u017c istniej\u0105cy jest zatem postaw\u0105 indywidualnych duchownych.<\/span><\/p>\n

Zdaniem bp. Pieronka, polski antysemityzm nie ma pod\u0142o\u017ca rasowego. Biskup opisywa\u0142 tak\u017ce swoje poczucie symetrii pomi\u0119dzy brakiem wra\u017cliwo\u015bci katolik\u00f3w na odczucia, rany i teologi\u0119 \u017cydowsk\u0105 w sprawach o\u015bwi\u0119cimskich a brakiem wra\u017cliwo\u015bci \u017byd\u00f3w na teologi\u0119 katolick\u0105 i znaczenie, jakie ma krzy\u017c dla Polak\u00f3w. Napi\u0119tnowa\u0142 nieodpowiedzialne wypowiedzi zar\u00f3wno po stronie polskiej, jak i \u017cydowskiej. Zapytany o ks. Henryka Jankowskiego, bp Pieronek nie zawaha\u0142 si\u0119: To jest problem trudny do wyt\u0142umaczenia. Prawd\u0105 jest, \u017ce odpowiada za tak\u0105 sytuacj\u0119 ten, kto mo\u017ce j\u0105 rozstrzygn\u0105\u0107. Ja nie jestem biskupem w Gda\u0144sku. S\u0105dz\u0119, \u017ce gdybym by\u0142, to tej sytuacji by nie by\u0142o (te s\u0142owa nagrodzone zosta\u0142y owacj\u0105 przez s\u0142uchaczy).<\/span><\/p>\n

Senator Koz\u0142owski zacz\u0105\u0142 od stwierdzenia, i\u017c nie jest tak, \u017ce istnieje Episkopat, jaki\u015b Ko\u015bci\u00f3\u0142 i spo\u0142ecze\u0144stwo. Nie, to my jeste\u015bmy Ko\u015bcio\u0142em i mamy takich biskup\u00f3w, jacy jeste\u015bmy. Podkre\u015bli\u0142 przede wszystkim grzech przyzwolenia i bagatelizowania antysemityzmu tak cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105cy w Polsce: Polacy s\u0105 w stanie protestowa\u0107, i s\u0142usznie, je\u015bli ginie m\u0142ody cz\u0142owiek zabity bez sensu przez swoich r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w. S\u0105 marsze protestu m\u0142odych ludzi. Ale prawd\u0105 jest, \u017ce nie wychodzimy na ulice wtedy, kiedy mamy do czynienia ze zjawiskiem antysemityzmu. Uwa\u017camy to za co\u015b, co nie jest a\u017c tak drastyczne w naszym odczuciu.<\/span><\/p>\n

W odpowiedzi na pytanie, czy nie czas w Ko\u015bciele polskim na nowe silniejsze inicjatywy skierowane przeciw antysemityzmowi, Koz\u0142owski stwierdzi\u0142, \u017ce by\u0142oby rzecz\u0105 po\u017c\u0105dan\u0105, gdyby zn\u00f3w po paru latach ukaza\u0142 si\u0119, powiedzmy, list pasterski biskup\u00f3w na temat grzechu antysemityzmu. Bp Pieronek zgodzi\u0142 si\u0119 z takim stanowiskiem, dodaj\u0105c: Oczywi\u015bcie nie mog\u0119 obieca\u0107, \u017ce taka wypowied\u017a b\u0119dzie, ale uwa\u017cam, \u017ce jest potrzebna.<\/span><\/p>\n

Adam Michnik w swoim b\u0142yskotliwym wyst\u0105pieniu przedstawi\u0142 wiele ma\u0142o znanych fakt\u00f3w, kt\u00f3re t\u0142umaczy\u0142y, bez usprawiedliwiania, dlaczego antysemityzm wci\u0105\u017c utrzymuje si\u0119 w Polsce. Nawi\u0105za\u0142 on do polskiej specyfiki ran i kompleks\u00f3w historycznych z czas\u00f3w zabor\u00f3w, wojny i komunizmu, oraz r\u00f3\u017cnic w pami\u0119ci o dramatycznych wydarzeniach historycznych u polskich katolik\u00f3w i \u017byd\u00f3w. Cz\u0119sto wspomina\u0142 o symetrii pomi\u0119dzy antysemityzmem w Polsce i antypolonizmem w\u015br\u00f3d niekt\u00f3rych \u017byd\u00f3w w Izraelu i w Ameryce. Na przyk\u0142adzie ks. Jankowskiego, Michnik ukaza\u0142 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 problemu, poniewa\u017c ten sam pra\u0142at, kt\u00f3rego obecny antysemityzm jest poza wszelk\u0105 krytyk\u0105, zapisa\u0142 pi\u0119kn\u0105 kart\u0119 jako kapelan “Solidarno\u015bci”. Redaktor “Gazety Wyborczej” podkre\u015bli\u0142, \u017ce grzech przyzwolenia i lekcewa\u017cenia antysemityzmu cz\u0119sto wyst\u0119puje w\u015br\u00f3d jego formacji lewicy laickiej. Na temat zmian w Ko\u015bciele wypowiedzia\u0142 si\u0119 nast\u0119puj\u0105co: ilo\u015b\u0107 pozytywnych proces\u00f3w, kt\u00f3re si\u0119 w ci\u0105gu ostatnich czterech lat dokona\u0142y w naszym Ko\u015bciele, przesz\u0142a moje naj\u015bmielsze oczekiwania. Mamy do czynienia z wyra\u017an\u0105 tendencj\u0105, kt\u00f3ra nie chc\u0119 twierdzi\u0107, \u017ce jest wi\u0119kszo\u015bciowa, ale jest bardzo widzialna i ma wielki wp\u0142yw na kszta\u0142towanie si\u0119 spo\u0142ecznych postaw. I to jest tendencja, kt\u00f3ra w spos\u00f3b kategoryczny zrywa z antysemickim dziedzictwem.<\/span><\/p>\n

Podczas dyskusji polonijni przeciwnicy konferencji zadali wiele “dy\u017curnych” pyta\u0144, np. o \u017byd\u00f3w w UB czy \u017cydowski antypolonizm. Nie zak\u0142\u00f3ci\u0142o to jednak generalnie \u017cyczliwej atmosfery obrad. George Szabad, jeden z dyrektor\u00f3w Ameryka\u0144skiego Komitetu \u017bydowskiego, by\u0142y wsp\u00f3\u0142dyrektor Krajowej Rady Amerykan\u00f3w Pochodzenia Polskiego i \u017bydowskiego, ju\u017c podczas obrad wyra\u017ca\u0142 wdzi\u0119czno\u015b\u0107 za konferencj\u0119. M\u00f3wi\u0142, \u017ce gdyby reakcja na antysemityzm w Polsce by\u0142a lepiej zorganizowana, umo\u017cliwi\u0142oby to umiarkowanym \u017bydom w USA skuteczne oddzia\u0142ywanie na – jak si\u0119 wyrazi\u0142 – pogl\u0105dy przewra\u017cliwionych ekstremist\u00f3w \u017cydowskich.<\/span><\/p>\n

Ci\u0105g dalszy potrzebny<\/span><\/p>\n

Wiele os\u00f3b dzi\u0119kowa\u0142o organizatorom za zorganizowanie konferencji ju\u017c po jej zako\u0144czeniu. Wszystkie zamierzenia organizator\u00f3w spe\u0142ni\u0142y si\u0119 zatem, a nie potwierdzi\u0142y si\u0119 obawy o awantury. Wydawa\u0142o si\u0119 to niemo\u017cliwe, ale wszystkie trzy grupy obecne na sali: Polonia (poza nielicznym marginesem), \u017bydzi i ameryka\u0144scy katolicy wyszli z niej co najmniej zadowoleni, s\u0105dz\u0105c po p\u00f3\u017aniejszych opiniach. Poza jednym wyj\u0105tkiem, wszystkie listy nades\u0142ane przez uczestnik\u00f3w brzmia\u0142y bardzo pozytywnie (co nie znaczy, \u017ce bezkrytycznie).<\/span><\/p>\n

Adam Michnik podczas konferencji zapewnia\u0142, \u017ce Polska odnios\u0142a ju\u017c niejeden sukces, tak\u017ce w zwalczaniu antysemityzmu, w wykorzenianiu z polskiej \u015bwiadomo\u015bci tego, co jest w niej g\u0142upie, pod\u0142e, nierzetelne, tego kamienia m\u0142y\u0144skiego, kt\u00f3ry przez ca\u0142\u0105 swoj\u0105 histori\u0119 Polsk\u0119 ci\u0105gn\u0105\u0142 w d\u00f3\u0142. Dali\u015bmy sobie rad\u0119 z komunizmem, kt\u00f3ry mia\u0142 za sob\u0105 Moskw\u0119, czo\u0142gi na ulicach naszych miast i wi\u0119zienia. Damy sobie r\u00f3wnie\u017c rad\u0119 z t\u0105 dogorywaj\u0105c\u0105 na marginesach – wci\u0105\u017c oczywi\u015bcie z\u0142o\u015bliw\u0105, jak ka\u017cdy rak – antysemick\u0105 paranoj\u0105.<\/span><\/p>\n

Jak ten proces przyspieszy\u0107? Jak go spopularyzowa\u0107 w\u015br\u00f3d zwyczajnych ksi\u0119\u017cy, szczeg\u00f3lnie na prowincji? Jakie kroki by\u0142yby najskuteczniejsze i najmniej konfrontacyjne – rekolekcje, spotkania duszpasterskie czy szkoleniowe, zmiany programowe w seminariach, debata publiczna? Odpowied\u017a na te pytania to ambitne wyzwanie dla najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci w Ko\u015bciele polskim i mo\u017ce nawet temat ciekawej przysz\u0142ej konferencji.<\/span><\/p>\n

\n

1 Nie ma to wprawdzie \u017cadnego znaczenia merytorycznego, lecz warto wiedzie\u0107, \u017ce wszyscy organizatorzy konferencji s\u0105 Polakami i pochodz\u0105 z rodzin katolickich.<\/em><\/span><\/p>\n

2 Wyb\u00f3r materia\u0142\u00f3w z konferencji opublikowa\u0142 miesi\u0119cznik “Midrasz<\/strong>” w numerze 7-8\/1999<\/strong>. Pe\u0142na dokumentacja konferencji uka\u017ce si\u0119 po polsku nak\u0142adem krakowskiego Wydawnictwa Apostolstwa Modlitwy (ksi\u0119\u017cy jezuit\u00f3w).<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Doro\u015bli do pojednania Bohdan W. Oppenheim   Nigdy nie w\u0105tpi\u0142em, \u017ce samokrytyka sugerowana przez konferencj\u0119 przyniesie Ko\u015bcio\u0142owi i Polsce honor, a nie wstyd – stwierdzi\u0142 Martin I. Bresler, przewodnicz\u0105cy O\u015brodka Pluralizmu Ameryka\u0144skiego przy Komitecie \u017byd\u00f3w Ameryka\u0144skich, po konferencji “Rachunek sumienia: Ko\u015bci\u00f3\u0142 polski wobec antysemityzmu, 1989-99”, kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 20 stycznia 1999 r. na jezuickim Loyola […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53349"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53349"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53349\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53363,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53349\/revisions\/53363"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53349"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53349"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53349"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}