{"id":53388,"date":"2017-07-09T17:09:52","date_gmt":"2017-07-09T15:09:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=53388"},"modified":"2017-07-05T08:36:43","modified_gmt":"2017-07-05T06:36:43","slug":"01-09-13","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=53388","title":{"rendered":"Mieszkam w samym \u015brodku historii"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Mieszkam w samym \u015brodku historii<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

MICHA\u0141 BOJANOWSKI<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Ewa Bohdanowicz w salonie mieszkania Hanny i Ludwika Hirszfeld\u00f3w przy ul. Wittiga we Wroc\u0142awiu \/fot. CHIDUSZ 2016<\/em><\/span><\/p>\n

W 1945 roku, gdy rozpocz\u0119\u0142a studia, dziekanem Wydzia\u0142u Lekarskiego by\u0142 Ludwik Hirszfeld, kt\u00f3ry podj\u0105\u0142 si\u0119 organizacji powojennej wroc\u0142awskiej medycyny. Przez z\u0142e pochodzenie straci\u0142a stypendium i w ten spos\u00f3b trafi\u0142a do pracy u Hanny Hirszfeldowej. P\u00f3\u017aniej, z tego samego powodu, wyrzucono j\u0105 z akademika i tak 63 lata temu wprowadzi\u0142a si\u0119 do domu Hirszfeld\u00f3w, gdzie mieszka do dzi\u015b. Pediatra Ewa Bohdanowicz ma 94 lata i m\u00f3wi, \u017ce mieszka w samym \u015brodku historii. I cho\u0107 to dla niej ogromne szcz\u0119\u015bcie, to swoich wspomnie\u0144 nigdy nie chcia\u0142a opisywa\u0107. Jest rzeczowa, konkretna, ma\u0142om\u00f3wna.<\/span><\/strong><\/p>\n

Dom przy Wittiga utrzymuje tak, jakby Hirszfeldowie nadal w nim mieszkali.<\/strong><\/p>\n

Ludwik i Hanna Hirszfeldowie, po dramacie wojennym i \u015bmierci jedynego dziecka, pozostali bardzo \u017cywotni, od razu chcieli dzia\u0142a\u0107. Zreszt\u0105 w ich niezwyk\u0142ej historii cz\u0119sto przechodzili przez trudne do\u015bwiadczenia i zawsze potrafili odnale\u017a\u0107 zapa\u0142 do budowania \u017cycia na nowo. Niezale\u017cnie, czy chodzi\u0142o o tworzenie najwa\u017cniejszych instytucji medycznych w mi\u0119dzywojennej Polsce, powstrzymanie pot\u0119\u017cnej epidemii w Serbii w czasie pierwszej wojny \u015bwiatowej, pr\u00f3b\u0119 zaprowadzenia higieny w getcie warszawskim, czy te\u017c o wyk\u0142ady dla domownik\u00f3w dworu Grabkowskich, w kt\u00f3rym Hirszfeld ukrywa\u0142 si\u0119 z c\u00f3rk\u0105 po opuszczeniu getta. Ka\u017cdemu miejscu, w kt\u00f3rym si\u0119 znale\u017ali, po\u015bwi\u0119cali si\u0119 w ca\u0142o\u015bci. Tak te\u017c sta\u0142o si\u0119 we Wroc\u0142awiu.<\/span>
\n Do Warszawy nie chcieli wraca\u0107. Zostawili tam straszn\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107: wojn\u0119, getto, utrat\u0119 rodziny i przyjaci\u00f3\u0142, chorob\u0119, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do \u015bmierci jedynej c\u00f3rki. Wreszcie zag\u0142ad\u0119 ca\u0142ego narodu, kt\u00f3remu, b\u0119d\u0105c w getcie, pr\u00f3bowali ul\u017cy\u0107. Z Ew\u0105 Bohdanowicz nigdy o tym jednak nie rozmawiali.<\/span><\/p>\n

Na drugim roku odebrano jej stypendium. Przyszed\u0142 starosta, dobry cz\u0142owiek, i przekaza\u0142, \u017ce taka jak ona, to mog\u0142a dosta\u0107 stypendium przed wojn\u0105. Ale jednocze\u015bnie doradzi\u0142, \u017ce jest wolny etat w laboratorium na pediatrii u Hirszfeldowej. Kto\u015b odchodzi\u0142 i zwalnia\u0142o si\u0119 miejsce. \u201eId\u017a, p\u0119d\u017a tam, za\u0142atw to szybko\u201d. Bieg\u0142a, ile si\u0142, ale dobr\u0105 rad\u0119 pods\u0142ucha\u0142 te\u017c kolega z roku, kt\u00f3ry widocznie mia\u0142 sprawniejsze nogi. Na szcz\u0119\u015bcie, zamiast do Profesor, poszed\u0142 do doktora Nowakowskiego, kt\u00f3ry by\u0142 adiunktem na pediatrii. Nie bardzo przypad\u0142 mu do gustu, wi\u0119c us\u0142ysza\u0142, \u017ce etat jest ju\u017c zaj\u0119ty. I w pewnym sensie by\u0142, bo Ewa, mniej wi\u0119cej w tym samym czasie, po d\u0142ugim wyczekiwaniu przed gabinetem, zosta\u0142a przyj\u0119ta przez Hann\u0119 Hirszfeldow\u0105. Profesor serdecznie j\u0105 powita\u0142a, wprawiaj\u0105c w os\u0142upienie \u2013 dziewczyna nie wierzy\u0142a, \u017ce w 1945 roku nadal istniej\u0105 tak bezinteresownie szlachetni ludzie. \u201eDobrze, kochaneczko, b\u0119dziesz chodzi\u0107 na wyk\u0142ady do m\u0119\u017ca i pracowa\u0107 w laboratorium\u201d. Dopiero p\u00f3\u017aniej zapyta\u0142a, czy co\u015b potrafi.<\/span><\/p>\n

Kilka lat wcze\u015bniej niemiecki lekarz, w Wadowicach podczas przyj\u0119cia do pracy w laboratorium, zada\u0142 jej to samo pytanie. Z obawy przed wywiezieniem w g\u0142\u0105b Rzeszy sk\u0142ama\u0142a, \u017ce potrafi. Niemiec usiad\u0142 do mikroskopu, podyktowa\u0142 jej rozmaz krwi. Sko\u0144czy\u0142, zobaczy\u0142 pustk\u0105 kartk\u0119 i zawo\u0142a\u0142: \u201eAch, to tak pani umie\u201d. Ale szybko si\u0119 nauczy\u0142a. Dopuszczano j\u0105 do zabieg\u00f3w, mog\u0142a wszystkiemu przygl\u0105da\u0107 si\u0119 z bliska. Kiedy\u015b podmieni\u0142a pr\u00f3bki bada\u0144, \u017ceby uratowa\u0107 znajomego od przymusowego poboru do armii. Przy\u0142apana, us\u0142ysza\u0142a, \u017ce O\u015bwi\u0119cim jest niedaleko. Ale ostatecznie by\u0142o jej w wadowickim szpitalu dobrze i do obozu nikt jej nie wys\u0142a\u0142. Po pracy spotyka\u0142a przyjaci\u00f3\u0142 \u2013 w\u015br\u00f3d nich Karola Wojty\u0142\u0119.<\/span><\/p>\n

Nie musia\u0142a wi\u0119c k\u0142ama\u0107 Hirszfeldowej. Jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 m\u0142odych student\u00f3w medycyny, chcia\u0142a zosta\u0107 chirurgiem. Chodzi\u0142a z kole\u017cankami do szpitala wojew\u00f3dzkiego, gdzie pracowa\u0142 bardzo przystojny lekarz. Wszystkie si\u0119 w nim podkochiwa\u0142y, on jednak odprawi\u0142 je, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce si\u0119 nie nadaj\u0105. Wr\u00f3ci\u0142a wtedy my\u015blami na pediatri\u0119, cho\u0107 jeszcze nie wiedzia\u0142a, \u017ce temu w\u0142a\u015bnie po\u015bwi\u0119ci \u017cycie. Profesor wkr\u00f3tce w\u0142\u0105czy\u0142a j\u0105 do zespo\u0142u badaj\u0105cego dzieci z konfliktem serologicznym i dzi\u0119ki temu pozostawa\u0142a te\u017c w kontakcie z Ludwikiem Hirszfeldem.<\/span><\/p>\n

Na drugim roku by\u0142a zbyt \u017ale urodzona, \u017ceby otrzymywa\u0107 stypendium. Na czwartym z tego samego powodu musia\u0142a wyprowadzi\u0107 si\u0119 z domu studenckiego. Zamieszka\u0142a najpierw z kole\u017cank\u0105 na pi\u0119trze w willi przy Mickiewicza, gdzie mieszka\u0142 doktor Orski, profesor ginekologii. W piwnicy za\u015b pomieszkiwa\u0142 inny kolega ze studi\u00f3w, wszyscy razem uczyli si\u0119 do egzamin\u00f3w, cieszyli \u017cyciem i b\u0142ogos\u0142awili dzie\u0144, w kt\u00f3rym odebrano im miejsce w akademiku.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Dok\u0142adnie nie pami\u0119ta, czy ucieszy\u0142a si\u0119 z propozycji Hirszfelda, gdy zaoferowa\u0142, aby zamieszka\u0142a nad nimi. Zwalnia\u0142o si\u0119 ma\u0142e mieszkanie, w kt\u00f3rym zazwyczaj mieszka\u0142y jego asystentki. Mia\u0142 wspania\u0142e sekretarki, jedna z nich, p\u00f3\u0142-Francuzka, bardzo inteligentna, uczy\u0142a wszystkich j\u0119zyka. Pewnego razu, gdy rozmawia\u0142 z ministrem zdrowia, wtargn\u0119\u0142a, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce przysz\u0142a baba i pyta, czy profesor \u017cyczy sobie \u015bmietan\u0119 i ser. Zrobi\u0142 si\u0119 zupe\u0142nie siny, ale nic nie powiedzia\u0142. Czasami zdarza\u0142o mu si\u0119 z\u0142o\u015bci\u0107, ale nie trwa\u0142o to d\u0142ugo.<\/span><\/p>\n

Ewa Bohdanowicz zastanawia si\u0119 chwil\u0119 i dochodzi do wniosku, \u017ce na pewno ucieszy\u0142a j\u0105 propozycja Hirszfelda z marca 1953 roku. Zamieszka\u0142a w samym \u015brodku historii, cho\u0107, jak si\u0119 okaza\u0142o, historia mia\u0142a ju\u017c d\u0142ugo nie potrwa\u0107.<\/span><\/p>\n

Kuchni\u0105 rz\u0105dzi\u0142a Zosia. Profesorowie w og\u00f3le nie potrafili gotowa\u0107. Kiedy\u015b Hirszfeldowa zaprosi\u0142a na kolacj\u0119 profesora Nowakowskiego i zarzeka\u0142a si\u0119, \u017ce sama wszystko przygotuje. Poda\u0142a kie\u0142bas\u0119 sma\u017con\u0105 na smalcu. Nikt si\u0119 nie zorientowa\u0142, wszyscy zjedli z apetytem. Dopiero gdy przysz\u0142a Zosia, u\u015bwiadomi\u0142a j\u0105, co zjedli. \u201eBo\u017ce!\u201d \u2013 zawo\u0142a\u0142a \u2013 \u201eTo by\u0142a pasta do but\u00f3w!\u201d. Zdenerwowa\u0142a si\u0119, zadzwoni\u0142a do profesora Czy\u017cewskiego, \u017ceby p\u0142uka\u0142 jej m\u0119\u017ca. Przyszed\u0142. Zamkn\u0119li si\u0119 w \u0142azience we troje. Ryczeli ze \u015bmiechu p\u00f3\u0142 godziny, spuszczali wod\u0119, ale o \u017cadnym p\u0142ukaniu nie by\u0142o mowy. Profesorowie Czy\u017cewscy mieszkali niedaleko. On chirurg, ona pediatra.<\/span><\/p>\n

Dom przy Wittiga by\u0142 zawsze pe\u0142en ludzi. Czasami przyje\u017cd\u017ca\u0142 jaki\u015b wa\u017cny uczony z zagranicy, a w domu nie by\u0142o nic do jedzenia. W og\u00f3le si\u0119 tym nie przejmowali. Wa\u017cne by\u0142o spotkanie. Komuni\u015bci bardzo si\u0119 z nim liczyli, pomaga\u0142 wi\u0119c ka\u017cdemu wed\u0142ug mo\u017cliwo\u015bci. Gdy Ewa musia\u0142a opu\u015bci\u0107 Wroc\u0142aw, bo dosta\u0142a nakaz pracy na wsi, wstawi\u0142 si\u0119 za ni\u0105. Albo gdy zakonnik z pobliskiego ko\u015bcio\u0142a wpad\u0142 w tarapaty, jego k\u0142opoty z prawem te\u017c uda\u0142o mu si\u0119 rozwi\u0105za\u0107. Ksi\u0105dz jeszcze przez d\u0142ugie lata po jego \u015bmierci odwiedza\u0142 Hirszfeldow\u0105, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce lubi patrze\u0107 w to\u0144 jej oczu.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

czytaj dalej tu: Mieszkam w samym<\/span> \u015brodku historii<\/a><\/strong><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mieszkam w samym \u015brodku historii MICHA\u0141 BOJANOWSKI Ewa Bohdanowicz w salonie mieszkania Hanny i Ludwika Hirszfeld\u00f3w przy ul. Wittiga we Wroc\u0142awiu \/fot. CHIDUSZ 2016 W 1945 roku, gdy rozpocz\u0119\u0142a studia, dziekanem Wydzia\u0142u Lekarskiego by\u0142 Ludwik Hirszfeld, kt\u00f3ry podj\u0105\u0142 si\u0119 organizacji powojennej wroc\u0142awskiej medycyny. Przez z\u0142e pochodzenie straci\u0142a stypendium i w ten spos\u00f3b trafi\u0142a do pracy […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53388"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53388"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53388\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53534,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53388\/revisions\/53534"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53388"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53388"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53388"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}