{"id":53661,"date":"2017-07-11T17:09:18","date_gmt":"2017-07-11T15:09:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=53661"},"modified":"2017-07-05T08:34:52","modified_gmt":"2017-07-05T06:34:52","slug":"10-09-17","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=53661","title":{"rendered":"B\u0142\u0105d Kartezjusza [Parsza Chukat]"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>B\u0142\u0105d Kartezjusza [Parsza Chukat]<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

RABIN JONATHAN SACKS
\n<\/strong>T\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Topniej\u0105ce w zastraszaj\u0105cym tempie himalajskie lodowce przeradzaj\u0105 si\u0119 w polodowcowe jeziora. Fot. Wikipedia<\/em><\/span><\/p>\n

CHUKAT \u2013 1 LIPCA 2017\/7 TAMUZ 5777<\/strong><\/p>\n

David Brooks w swoim bestsellerze z 2011 roku \u201eThe Social Animal\u201d (\u201eZwierz\u0119 spo\u0142eczne\u201d) pisze:<\/span><\/p>\n

\u201e\u017byjemy w czasach rewolucji \u015bwiadomo\u015bci. Przez ostatnie lata, dzi\u0119ki pracy genetyk\u00f3w, neurobiolog\u00f3w, psycholog\u00f3w, socjolog\u00f3w, ekonomist\u00f3w i antropolog\u00f3w, dokonali\u015bmy wielkiego skoku na drodze do zrozumienia, co blokuje nasz rozw\u00f3j jako ludzi. Istot\u0105 tego odkrycia jest fakt, \u017ce nie jeste\u015bmy przede wszystkim produktem naszego \u015bwiadomego my\u015blenia, ale naszej pod\u015bwiadomo\u015bci\u201d.<\/span><\/p>\n

Nie jeste\u015bmy w stanie by\u0107 w pe\u0142ni \u015bwiadomymi wszystkiego, co dzieje si\u0119 w naszych g\u0142owach, poniewa\u017c dzieje si\u0119 tam zwyczajnie zbyt wiele. Timothy Wilson z Uniwersytetu Virginia szacuje, \u017ce ludzki umys\u0142 jest w stanie przyswoi\u0107 w danym momencie jedena\u015bcie milion\u00f3w informacji, jednak \u015bwiadomi mo\u017cemy by\u0107 tylko ich ma\u0142ego u\u0142amka. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zachodz\u0105cych proces\u00f3w psychicznych dzieje si\u0119 poza granicami naszej \u015bwiadomo\u015bci.<\/span><\/p>\n

Jednym z odkry\u0107 nowej neuronauki jest zauwa\u017cenie, jak du\u017ce znaczenie w podejmowaniu decyzji maj\u0105 emocje. Epoka francuskiego o\u015bwiecenia podkre\u015bla\u0142a rol\u0119 rozs\u0105dku, a sfer\u0119 emocjonaln\u0105 obwiniano za odwracanie uwagi od rzeczy istotnych i zniekszta\u0142canie obrazu rzeczywisto\u015bci. Dzi\u015b nauka mo\u017ce potwierdzi\u0107, jak mylne by\u0142y to za\u0142o\u017cenia.<\/span><\/p>\n

Portugalski neurolog behawioralny Antonio Damasio, w ksi\u0105\u017cce \u201eB\u0142\u0105d Kartezjusza\u201d opowiada histori\u0119 m\u0119\u017cczyzny, kt\u00f3ry w wyniku nowotworu dozna\u0142 urazu p\u0142ata czo\u0142owego. Wcze\u015bniej by\u0142 cz\u0142owiekiem o wysokim ilorazie inteligencji i \u015bwietnej pami\u0119ci. Po operacji usuni\u0119cia guza jego \u017cycie ogarn\u0105\u0142 chaos. Nie by\u0142 w stanie zorganizowa\u0107 sobie czasu, straci\u0142 wszystkie oszcz\u0119dno\u015bci, nieodpowiednio inwestuj\u0105c pieni\u0105dze. Rozwi\u00f3d\u0142 si\u0119 z \u017con\u0105, a i jego kolejne ma\u0142\u017ce\u0144stwo szybko si\u0119 rozpad\u0142o. Wci\u0105\u017c potrafi\u0142 my\u015ble\u0107 racjonalnie, ale utraci\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 odczuwania emocji, w wyniku czego nie by\u0142 w stanie sensownie podejmowa\u0107 decyzji. Autor opisuje te\u017c histori\u0119 cz\u0142owieka z podobnym urazem. Pewnego razu, gdy po zako\u0144czonej wizycie Damasio zaproponowa\u0142 dwie mo\u017cliwe daty kolejnego spotkania, pacjent wyci\u0105gn\u0105\u0142 notes i przez nast\u0119pne p\u00f3\u0142 godziny spisywa\u0142 plusy i minusy obu mo\u017cliwo\u015bci. Bra\u0142 pod uwag\u0119 warunki pogodowe, potencjalne zdarzenia, kt\u00f3re mog\u0142yby kolidowa\u0107 z wizyt\u0105 i tak dalej. W ko\u0144cu Damasio musia\u0142 mu przerwa\u0107 i odg\u00f3rnie ustali\u0107 dat\u0119 kolejnego spotkania. M\u0119\u017cczyzna natychmiast zgodzi\u0142 si\u0119 i wyszed\u0142.<\/span><\/p>\n

Jak wi\u0119c widzimy, wi\u0119cej emocji ni\u017c rozs\u0105dku kryje si\u0119 za podejmowanymi przez nas decyzjami, a podejmowanie dobrych decyzji wymaga inteligencji emocjonalnej. Problem w tym, \u017ce wi\u0119kszo\u015bci naszego \u017cycia emocjonalnego nie jeste\u015bmy zazwyczaj \u015bwiadomi.<\/span><\/p>\n

T\u0105 sam\u0105 logik\u0105 rz\u0105dz\u0105 si\u0119 chukim \u2013 bezwzgl\u0119dne prawa judaizmu, kt\u00f3rych sensu nie mo\u017cna wyja\u015bni\u0107, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 tylko rozs\u0105dkiem. To zasady, takie jak zakaz zasiewania mieszanych ziaren (kilajim), zakaz mieszania w jednej tkaninie we\u0142ny i lnu (szaatnez), czy zakaz mieszania produkt\u00f3w mi\u0119snych z mlecznymi. Nakaz ofiary z czerwonej ja\u0142\u00f3wki, kt\u00f3rym zaczyna si\u0119 parsza na ten tydzie\u0144, jest prawem najwy\u017cszego stopnia \u2013 opisuj\u0105 je s\u0142owa: \u201eOto ustawa zakonu, kt\u00f3r\u0105 ustanowi\u0142 Wiekuisty [\u2026]\u201d (Be-midbar 19:2).<\/span><\/p>\n

Przez wieki pojawia\u0142y si\u0119 liczne interpretacje chukim. W \u015bwietle dzisiejszych bada\u0144 nad m\u00f3zgiem mo\u017cemy zasugerowa\u0107, \u017ce by\u0107 mo\u017ce mia\u0142y one co\u015b wsp\u00f3lnego z omijaniem dzia\u0142ania kory przedczo\u0142owej, odpowiadaj\u0105cej za rozs\u0105dek, i wykszta\u0142caniem instynktownych zachowa\u0144, kt\u00f3re hamowa\u0142yby te najbardziej mroczne ludzkie pop\u0119dy.<\/span><\/p>\n

Analizuj\u0105c histori\u0119, dowiadujemy si\u0119 na przyk\u0142ad \u2013 jak dowodzi Jared Diamond w ksi\u0105\u017cce \u201eCollapse: How Societies Choose to Fail or Succeed\u201d (\u201eUpadek\u201d) \u2013 \u017ce gdziekolwiek osiedlili si\u0119 ludzie, powodowali ci\u0105g \u015brodowiskowych katastrof, prowadz\u0105c do wygini\u0119cia ca\u0142ych gatunk\u00f3w zwierz\u0105t i ptactwa, niszcz\u0105c lasy i gleb\u0119 poprzez jej nadmiern\u0105 eksploatacj\u0119.<\/span><\/p>\n

Zakazy zwi\u0105zane z mieszaniem r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w ziaren, mi\u0119sa i mleka albo we\u0142ny z lnem ucz\u0105 instynktownego szacunku dla nienaruszalno\u015bci przyrody. Wyznaczaj\u0105 granice, ustanawiaj\u0105 limity. Zaszczepiaj\u0105 w nas poczucie, \u017ce nie powinni\u015bmy robi\u0107 ze \u015brodowiskiem naturalnym, flor\u0105 i faun\u0105, wszystkiego, na co mamy ochot\u0119. Niekt\u00f3re rzeczy s\u0105 po prostu zabronione \u2013 jak owoce z drzewa w ogrodzie Eden. Historia Edenu, kt\u00f3ra dzieje si\u0119 u zarania ludzko\u015bci, s\u0142u\u017cy\u0107 mo\u017ce jako parabola, kt\u00f3rej przes\u0142anie ma dla nas dzi\u015b wi\u0119kszy sens ni\u017c kiedykolwiek w przesz\u0142o\u015bci. Bez poczucia, \u017ce istniej\u0105 granice, zniszczymy nasze \u015brodowisko naturalne, a\u017c w ko\u0144cu zrozumiemy, \u017ce utracili\u015bmy raj.<\/span><\/p>\n

Je\u015bli chodzi o sam nakaz ofiary z czerwonej ja\u0142\u00f3wki, jest on skierowany przeciw najbardziej niszcz\u0105cemu ze wszystkich ludzkich instynkt\u00f3w, kt\u00f3ry Zygmunt Freud nazwa\u0142 Tanatos, pop\u0119dem \u015bmierci. Freud opisuje Tanatos jako bardziej prymitywny, zasadniczy i instynktowny, ni\u017c zasada przyjemno\u015bci, kt\u00f3r\u0105 pop\u0119d \u015bmierci steruje. W swoim eseju \u201eKultura jako \u017ar\u00f3d\u0142o cierpie\u0144\u201d Freud pisa\u0142, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 instynktu \u015bmierci jest kierowana do \u015bwiata zewn\u0119trznego i objawia si\u0119 jako agresja, kt\u00f3r\u0105 uwa\u017ca\u0142 za najwi\u0119kszy defekt cywilizacji.<\/span><\/p>\n

Rytua\u0142 ofiarny opisany w pierwszych wersach naszej parszy to wyraz silnego przekonania, \u017ce to, co \u015bwi\u0119te, jest przymiotem \u017cycia, nie \u015bmierci. Ka\u017cdy, kto wszed\u0142 w kontakt z cia\u0142em zmar\u0142ego, musia\u0142 przej\u015b\u0107 rytua\u0142 oczyszczenia, zanim ponownie przekroczy\u0142 pr\u00f3g \u015awi\u0105tyni. Surowsze zasady dotyczy\u0142y kap\u0142an\u00f3w, a najbardziej surowe arcykap\u0142an\u00f3w. To zwr\u00f3cenie si\u0119 ku \u017cyciu jest bardzo charakterystyczne dla judaizmu \u015bwi\u0105tynnego. Nie ma w nim kultu zmar\u0142ych przodk\u00f3w i pr\u00f3b nawi\u0105zania kontaktu z ich duszami. Prawdopodobnie, \u017ceby unikn\u0105\u0107 wykszta\u0142cenia si\u0119 kultu grobu Moj\u017cesza jako miejsca \u015bwi\u0119tego, w Torze napisano: \u201ei nie zna nikt grobu jego, a\u017c po dzi\u015b dzie\u0144\u201d (Dwarim 34:6). Boga i \u015bwi\u0119to\u015bci nale\u017cy szuka\u0107 w \u017cyciu. \u015amier\u0107 kala grzechem.<\/span><\/p>\n

Rzecz w tym, \u017ce \u2013 jak dowodzi nawet wsp\u00f3\u0142czesna neuronauka \u2013 nie mo\u017cna wype\u0142nia\u0107 tych nakaz\u00f3w, kieruj\u0105c si\u0119 tylko rozs\u0105dkiem. Freud mia\u0142 racj\u0119, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce instynkt \u015bmierci jest niezwykle silny, irracjonalny i g\u0142\u0119boko nie\u015bwiadomy, a zniszczenia, do kt\u00f3rych mo\u017ce popchn\u0105\u0107 cz\u0142owieka, s\u0105 ogromne.<\/span><\/p>\n

Hebrajskie s\u0142owo chok pochodzi od czasownika, kt\u00f3ry oznacza \u201ery\u0107\u201d. I tak jak kodeksy ryto w kamieniu, tak pewne zachowania wyryte s\u0105 g\u0142\u0119boko w pod\u015bwiadomo\u015bci i mog\u0105 modyfikowa\u0107 nasze instynktowne dzia\u0142ania. Bezwzgl\u0119dne nakazy maj\u0105 wi\u0119c na celu ukszta\u0142towanie osobowo\u015bci, dla kt\u00f3rej \u015bmier\u0107 i \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 to naturalne przeciwno\u015bci, tak jak mi\u0119so (\u015bmier\u0107) i mleko (\u017cycie).<\/span><\/p>\n

Chukim s\u0105 propozycj\u0105 judaizmu, kt\u00f3ra mo\u017ce pom\u00f3c ludziom budowa\u0107 inteligencj\u0119 emocjonaln\u0105, trenowa\u0107 odruch kojarzenia \u015bwi\u0119to\u015bci z \u017cyciem, a skalania ze \u015bmierci\u0105. Fascynuj\u0105ce, \u017ce teza ta broni si\u0119 nawet w ocenie wsp\u00f3\u0142czesnych naukowc\u00f3w, kt\u00f3rzy zajmuj\u0105 si\u0119 badaniami nad m\u00f3zgiem. Rozs\u0105dek, sam w sobie niezwykle istotny, kreuje nas tylko cz\u0119\u015bciowo. Pozosta\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 sami musimy ukszta\u0142towa\u0107 i kontrolowa\u0107, je\u015bli z powodzeniem chcemy stawi\u0107 czo\u0142a instynktowi agresji, przemocy i \u015bmierci, kt\u00f3ry czyha tu\u017c pod powierzchni\u0105 naszej \u015bwiadomo\u015bci.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

B\u0142\u0105d Kartezjusza [Parsza Chukat] RABIN JONATHAN SACKS T\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o Topniej\u0105ce w zastraszaj\u0105cym tempie himalajskie lodowce przeradzaj\u0105 si\u0119 w polodowcowe jeziora. Fot. Wikipedia CHUKAT \u2013 1 LIPCA 2017\/7 TAMUZ 5777 David Brooks w swoim bestsellerze z 2011 roku \u201eThe Social Animal\u201d (\u201eZwierz\u0119 spo\u0142eczne\u201d) pisze: \u201e\u017byjemy w czasach rewolucji \u015bwiadomo\u015bci. Przez ostatnie lata, dzi\u0119ki pracy genetyk\u00f3w, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53661"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53661"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53661\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53671,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53661\/revisions\/53671"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53661"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53661"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53661"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}